Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tín dụng xuất nhập khẩu tại Chi Nhánh Ngân Hàng Công Thương Ba Đình.doc.DOC

Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lượng tín dụng xuất nhập khẩu tại Chi Nhánh Ngân Hàng Công Thương Ba Đình

Lời nói đầu

Công cuộc đổi mới của nền kinh tế Việt Nam dới sự chỉ đạo của Đảng

và Nhà nớc những năm qua đã thu đợc những thành tựu đáng kể (mức tăngtrởng GDP bình quân đạt 7-9%, kiềm chế lạm phát ở mức một con số, thị tr-ờng trong nớc và quốc tế ngày càng đợc mở rộng ) Có đợc những kết quảnày là nhờ một phần không nhỏ vào sự thành công tron0g hoạt động thơngmại quốc tế của Việt Nam thông qua việc thực hiện tốt chính sách kinh tế

mở và tiến hành các biện pháp cải cách kinh tế trên nhiều mặt theo xu hớngquốc tế hoá và toàn cầu hoá

Nhiều năm trớc đây, hoạt động thơng mại quốc tế của Việt Nam chaphát triển đúng với khả năng và phát huy tốt vai trò của nó đối với sự pháttriển kinh tế Có nhiều nguyên nhân dẫn đến hạn chế này và một trongnhững nguyên nhân cơ bản là chúng ta thiếu những nguồn vốn tài trợ chohoạt động xuất nhập khẩu trong đó đặc biệt phải kể đến là nguồn tín dụngngân hàng

Việc phát triển hình thức tín dụng xuất nhập khẩu của ngân hàngkhông chỉ mang lại lợi ích cho hoạt động xuất nhập khẩu mà còn mang lạilợi ích cho toàn xã hội và ngay cả bản thân ngân hàng bởi tín dụng là hoạt

động sinh lời chủ yếu của ngân hàng Nhận thức rõ vấn đề đó, một vài nămgần đây, Chi Nhánh Ngân hàng Công Thơng Ba Đình với vai trò là mộtngân hàng chủ lực trong lĩnh vực công nghiệp và thơng mại đã bắt đầu triểnkhai hoạt động tín dụng xuất nhập khẩu và bớc đầu đã có những thành côngnhất định

Tuy nhiên, hoạt động tín dụng xuất nhập khẩu của Chi Nhánh NgânHàng Công Thơng Ba Đình còn nhiều hạn chế, chất lợng tín dụng cha cao

Do vậy, việc nâng cao chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu trở thành một đòihỏi bức xúc đối với Ngân hàng hiện nay

Trớc yêu cầu trên tôi chọn đề tài: “Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu tại Chi Nhánh Ngân Hàng Công Th-

ơng Ba Đình" làm luận văn tốt nghiệp của mình.

*0 Ngoài lời cảm ơn, lời nói đầu, kết luận, mục lục và danh mục tài liệutham khảo Luận văn đợc kết cấu theo 3 chơng:

Chơng I: Một số vấn đề cơ bản về chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu

của ngân hàng thơng mại

Chơng II: Thực trạng chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu tại chi

nhánh ngân hàng công thơng ba đình Chơng III: Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lợng tín dụng xuất

nhập khẩu tại chi nhánh ngân hàng công thơng ba đình

Mặc dù đã có rất nhiều cố gắng trong việc nghiên cứu, học hỏi đểhoàn thành luận văn, song chắc chắn không thể tránh khỏi những thiếu sótnhất định Tôi rất mong nhận đợc sự đóng góp ý kiến quý báu của các thầycô và các bạn để luận văn có ý nghĩa hơn

1.1.1.1 Sự cần thiết phát triển hoạt động xuất nhập khẩu

Bất cứ một quốc gia nào muốn phát triển kinh tế không thể chỉ dựa vàonền sản xuất trong nớc mà còn phải quan hệ với các nớc bên ngoài Do có

sự khác nhau về điều kiện tự nhiên nh tài nguyên, khí hậu mà mỗi quốcgia có thế mạnh trong việc sản xuất một số mặt hàng nhất định

Để đạt đợc hiệu quả kinh tế đồng thời đáp ứng đợc nhu cầu ngày càng

đa dạng ở trong nớc, các quốc gia đều mong muốn có đợc những sản phẩmchất lợng cao với giá rẻ hơn từ các nớc khác đồng thời mở rộng đợc thị tr-ờng tiêu thụ đối với các sản phẩm thế mạnh của mình Chính từ mong muốn

đó đã làm nảy sinh hoạt động thơng mại quốc tế

Hoạt động thơng mại quốc tế thông qua mối quan hệ rộng rãi vợt rangoài biên giới quốc gia sẽ là cầu nối giữa nền kinh tế trong nớc với nềnkinh tế bên ngoài, đồng thời tạo ra động lực thúc đẩy quá trình hội nhậpkinh tế ở mỗi khu vực và trên toàn thế giới

Thơng mại quốc tế đợc cấu thành bởi hai bộ phận cơ bản xuất khẩu vànhập khẩu Do vậy, xác định đợc vai trò quan trọng cũng nh có sự quan tâmthích đáng đến hoạt động xuất nhập khẩu là nhiệm vụ hàng đầu của hoạt

động thơng mại quốc tế

Đối với Việt Nam, ngoài những đặc điểm nêu trên chúng ta còn cónhững nét đặc thù riêng đó là nền kinh tế có xuất phát điểm thấp, cơ sở hạtầng kĩ thuật lạc hậu, công nghệ thủ công đang rất cần đợc đổi mới, bêncạnh đó tiềm lực xuất khẩu lại lớn nhng cha đợc khai thác hiệu quả Tất cảnhững điều này cho thấy hoạt động xuất nhập khẩu đối với nớc ta càngquan trọng hơn

Vai trò của xuất nhập khẩu đối với sự phát triển kinh tế đợc thể hiện

qua một số khía cạnh cơ bản sau:

*1 Xuất khẩu

- Xuất khẩu đem lại nguồn thu ngoại tệ chủ yếu cho đất nớc tạo điềukiện đẩy nhanh quá trình công nghiệp hoá- hiện đại hoá đất nớc

- Xuất khẩu góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế, thúc đẩy sản xuấtphát triển Thông qua việc đẩy mạnh xuất khẩu, Nhà nớc sẽ khuyến khíchcác ngành, nghề phát triển bởi họ phần nào có đợc thị trờng tiêu thụ ổn

định và mở rộng hơn Đồng thời, sự cạnh tranh gay gắt trên thị trờng quốc

tế sẽ tạo cho các nhà sản xuất sự năng động và sáng tạo trong kinh doanh,

sự quan tâm đúng đắn đến việc nâng cao hiệu quả quản lí, đổi mới côngnghệ cũng nh nâng cao chất lợng của sản phẩm

- Xuất khẩu tạo điều kiện cho việc nhập khẩu có thể diễn ra thuận lợihơn nhờ nguồn ngoại tệ thu đợc và mối quan hệ quốc tế mà nó tạo ra

*2 Nhập khẩu

Song song với hoạt động xuất khẩu, nhập khẩu cũng đóng một vai tròvô cùng quan trọng trong nền kinh tế Cụ thể:

- Nhập khẩu tạo ra hàng hoá bổ sung cho hàng hoá thiếu hụt trong nớc

và thay thế những sản phẩm trong nớc không sản xuất đợc hay sản xuất vớichi phí cao hơn để đáp ứng nhu cầu sản xuất tiêu dùng nội địa một cách tốtnhất, từ đó tạo sự ổn địnhvề cung-cầu trong nớc và cao hơn là sự ổn địnhkinh tế vĩ mô

- Nhập khẩu có tác động đẩy nhanh quá trình xây dựng cơ sở hạ tầng

kĩ thuật, đổi mới công nghệ tạo tiền đề thuận lợi cho sản xuất

- Ngoài ra, nhập khẩu còn có vai trò thúc đẩy xuất khẩu thông qua việccung cấp các nguyên vật liệu, máy móc thiết bị đầu vào cho xuất khẩu cũng

nh góp phần định hớng sản phẩm, định hớng thị trờng cho xuất khẩu

Cuối cùng, một vai trò hết sức quan trọng của cả xuất và nhập khẩu

đối với sự phát triển kinh tế-xã hội đó là tạo công ăn việc làm, cải thiện đờisống nhân dân và mở rộng hợp tác quốc tế

1.1.1.2 Nhu cầu tài trợ cho xuất nhập khẩu

Nh đã nói trên, trong nền kinh tế mở các doanh nghiệp luôn phải đối

đầu với sự cạnh tranh gay gắt Họ không chỉ phải cạnh tranh với các nhàsản xuất trong nớc mà còn phải cạnh tranh với các đối thủ nớc ngoài Đểchiến thắng trong cạnh tranh, ngoài việc cần thiết phải có sự hỗ trợ của Nhànớc nh sự u đãi về thuế, sự điều chỉnh tỉ giá hối đoái phù hợp các doanhnghiệp còn cần phải có một tiềm lực tài chính mạnh để thực hiện các hoạt

động nh đổi mới dây chuyền công nghệ, mua sắm máy móc hiện đại, muasắm nguyên vật liệu, cải tiến nâng cao chất lợng sản phẩm, hạ giá thành Song trên thực tế do khả năng tài chính có hạn nên hầu hết các doanhnghiệp đều cần có sự hỗ trợ từ bên ngoài

Nhu cầu tài trợ cho hoạt động xuất nhập khẩu nảy sinh từ những đòihỏi đó và nó gắn liền với các giai đoạn của hoạt động này.

Do hoạt động thơng mại quốc tế hiện nay là rất đa dạng và vì thế cũnghết sức phức tạp (nó bao gồm nhiều mối quan hệ nh: thơng mại giữa các n-

ớc phát triển, thơng mại giữa các nớc đang phát triển, thơng mại giữa các

n-ớc phát triển và đang phát triển ) nên để phù hợp với điều kiện Việt Namcũng nh với đề tài nghiên cứu, ở đây tôi chỉ xin đề cập đến hoạt động thơngmại quốc tế giữa các nớc phát triển và đang phát triển

- Xuất khẩu hàng hoá từ các nớc phát triển sang các nớc đang pháttriển chủ yếu là hàng hoá t liệu sản xuất nh máy móc thiết bị, kỹ thuật,công nghệ Đây là những hàng hoá mà để hoàn thành hoạt động xuất khẩucần phải trải qua nhiều giai đoạn khác nhau từ phân tích nhu cầu, kí kết hợp

đồng, sản xuất cung ứng, lắp ráp chạy thử đến thanh toán tiền hàng Nhucầu tài trợ thờng để đáp ứng các chi phí cho quảng cáo, thiết kế mẫu mã,sản xuất và cung cấp công trình

- Xuất khẩu hàng hoá từ các nớc đang phát triển sang các nớc pháttriển chủ yếu là các mặt nh nông, lâm, thuỷ hải sản, hàng thô hay mới quasơ chế Và nhu cầu tài trợ thờng là để thu mua chế biến xuất khẩu, đápứng nhu cầu vốn tạm thời

Để có cái nhìn tổng quát về nhu cầu tài trợ nảy sinh trong hoạt độngxuất nhập khẩu ta sẽ xem xét nhu cầu tài trợ của các nhà xuất khẩu và nhậpkhẩu hình thành trong cùng một hoạt động xuất nhập khẩu hàng hoá máymóc, thiết bị kĩ thuật, công nghệ

*3 Nhu cầu tài trợ cho xuất khẩu

Việc thực hiện hoạt động xuất khẩu hàng hoá máy móc thiết bị thờngkéo dài từ nhiều tháng cho tới vài năm, do đó thông thờng nhu cầu tài trợthờng nảy sinh ở nhiều giai đoạn khác nhau Cụ thể:

+ Giai đoạn phân tích nhu cầu, thiết kế, tìm kiếm khách hàng, đại

diện tại các hội chợ, đàm phán sơ bộ, lập kế hoạch: Để hoàn thành tốt giai

đoạn này các chuyên gia phải thực hiện các chuyến đi dài ngày và tiến hànhnhiều cuộc đàm phán, phải làm ra hàng mẫu và mô hình để trng bày, giớithiệu Sau đó họ còn phải hoàn tất các tài liệu thiết kế và tính toán chínhxác cho đàm phán hợp đồng Chi phí cho những hoạt động này không phảinhỏ, đặc biệt với các cơ sở kinh doanh tiềm lực tài chính còn hạn hẹp

+ Giai doạn ký kết hợp đồng: Trong trờng hợp nhà xuất khẩu cha có

uy tín cao ở nớc ngoài, đối tác có thể yêu cầu một bảo đảm giao hàng hoặc

bảo đảm hoàn thành công trình Đảm bảo này sẽ có hiệu lực nếu việc giaohàng hoặc hoàn thành công trình không đúng nh thoả thuận

Trờng hợp khác, nếu nhà xuất khẩu cần tiền đặt cọc mà nhà nhập khẩu

là ngời nớc ngoài đang gặp khó khăn về tài cính ,nhà xuất khẩu có thể đềnghị ngân hàng của mình cung cấp tín dụng tơng đơng với số tiền đật cọc

và nhà nhập khẩu có ngiã vụ chi trả cho khoản tín dụng đó

+ Giai đoạn chuẩn bị sản xuất: Sau khi đã kí hợp đồng, nhà xuất

khẩu sẽ tiến hành chuẩn bị sản xuất Nhất là việc xây dựng các công trìnhlớn nh, nhà máy, xí nghiệp việc này thờng đi kèm với chi phí lớn vợt quámức đặt cọc

+ Giai đoạn sản xuất: Mặc dù đã có những thoả thuận về việc thanh

toán tiếp theo của ngời mua, trong thời gian này thờng nảy sinh các nhu cầutài chính cao về vật t và chi phí liên quan khác vợt qua các khoản thanhtoán giữa chừng

+ Giai đoạn cung ứng: Ngay cả trong giai đoạn cung ứng cũng có thể

nảy sinh các chi phí cần đợc tài trợ nh chi phí vận tải, bảo hiểm tuỳ theo

điều kiện cung ứng

+ Giai đoạn lắp ráp, chạy thử, bàn giao công trình: Sau khi hàng hoá

đợc bàn giao tới địa điểm qui định, nhà xuất khẩu còn cần chi phí cho lắpráp chạy thử cho tới khi đợc ngời mua thu nhận và chấp nhận thanh toán

+ Giai đoạn bảo hành: Trong giai đoạn này ngời mua có quyền yêu

cầu đợc bảo hành ở ngân hàng của nhà xuất khẩu trớc khi thanh toán

+Giai đoạn thanh toán: Hiện nay, để việc cung cấp hàng hoá xuất

khẩu đợc thuận lợi ngời xuất khẩu thờng phải dành cho ngời mua một u đãithanh toán trong nhiều năm mà ngời xuất khẩu và ngân hàng của họ có thểchấp nhận đợc Trong thời gian chờ đợc thanh toán nhà xuất khẩu thờng cónhu cầu đợc tài trợ để đảm bảo vốn cho quá trình tái sản xuất tiếp theo

 Nhu cầu tài trợ nhập khẩu

Với hoạt động nhập khẩu, nếu nh nhà xuất khẩu có nhu cầu tài trợ để

đẩy mạnh hoạt động bán hàng thì các nhà nhập khẩu cũng nảy sinh nhu cầutài trợ để mua hàng khi khả năng tài chính không đáp ứng đợc Vì vậy vềphía nhà nhập khẩu cũng hình thành nhu cầu tài trợ trên nhiều mặt

- Giai đoạn trớc khi kí kết hợp đồng: ở giai đoạn này các nhà nhập

khẩu cần có những chi phí cho việc thuê các chuyên gia phân tích chính xácnhu cầu của mình để tiến hành đấu thầu một cách phù hợp

- Giai đoạn sau khi kí kết hợp đồng: Sau khi kí kết đợc hợp đồng,

các nhà nhập khẩu cần đợc tài trợ để đặt cọc hoặc tạm ứng cho nhàxuất khẩu

- - Giai đoạn sản xuất và hoàn thành công trình: Trong giai đoạn

này nhà nhập khẩu có thể phải thực hiện những khoản thanh toángiữa chừng cho nhà xuất khẩu hay tài trợ cho các công việc ở điạphơng để chuẩn bị cho đầu t

- Giai đoạn cung ứng và vận chuyển hàng hoá: Tuỳ theo điều kiện

cung ứng hàng hoá có thể nảy sinh nhiều phí tổn về vận chuyển và bảohiểm đối với các nhà nhập khẩu

- Nhận hàng hoá: Nếu tiến hành thanh toán cung ứng hàng hoá khi

xuất trình chứng từ (có th tín dụng kèm theo hoặc theo điều kiện D/P) thìthờng nhà nhập khẩu chỉ có thể nhận đợc hàng khi giá trị trên hoá đơn đãghi rõ hoặc có thể tài trợ đợc

- Xử lí tiếp, bán tiếp, tài trợ tiêu thụ: Đối với hàng hoá chủ định bán

tiếp thì nhà nhập khẩu còn có nhu cầu tài trợ giữa chừng cho khoảng thờigian từ khi nhập hàng về tới khi hàng hoá đợc tiêu thụ

Nếu sản phẩm là những dây chuyền công nghệ để sản xuất thì nhànhập khẩu sẽ có nhu cầu đợc tài trợ cho giai đoạn từ khi sản xuất sản phẩmmới tới khi tiêu thụ đợc các sản phẩm làm ra và thu đợc tiền hàng

Qua việc xem xét nhu cầu tài trợ cho xuất nhập khẩu ở trên ta có thểkhẳng định rằng hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu có một nhu cầu tàitrợ rất lớn Vậy thì để đáp ứng cho nhu cầu đó có những nguồn tài trợ nào.Dới đây là một số nguồn tài trợ thờng dùng cho xuất nhập khẩu

1.1.2 Các nguồn tài trợ cho hoạt động xuất nhập khẩu.

Hoạt động xuất nhập khẩu là một trong những hoạt động kinh tế cơ bản, dovậy nó cũng đợc tài trợ từ rất nhiều nguồn khác nhau Trong đó, nhữngnguồn tài trợ thờng đợc sử dụng là:

Tín dụng thơng mại (hay tín dụng nhà cung cấp): là nguồn tài trợ

đ-ợc thực hiện thông qua hình thức mua bán chịu hàng hoá, dịch vụ với cáccông cụ chủ yêú là kỳ phiếu và hối phiếu Đây là nguồn tài trợ ngắn hạn đ-

ợc a dùng vì dễ thực hiện, khả năng chuyển thành tiền mặt cao (thông quachiết khấu tại các ngân hàng), linh hoạt về thời hạn Tuy nhiên, các công

cụ nh hối phiếu thờng đợc sử dụng trên cơ sở có ngân hàng đứng ra chấpnhận hay bảo đảm

Các khoản phải nộp phải trả: Bao gồm: thuế phải nộp nhng cha

nộp, phải trả cán bộ công nhân viên và các khoản phải trả phải nộp khác

Đây là nguồn tài trợ mang tính thời điểm cao vì nó thờng nhỏ và ít ổn định

Vốn tự có: Tuỳ theo loại hình doanh nghiệp khác nhau mà vốn tự có

có thể là vốn Ngân sách cấp, vốn cổ phần của các sáng lập viên công ty cổphần hay vốn của chủ doanh nghiệp t nhân

Vốn tự có chủ yếu bao gồm vốn khi thành lập doanh nghiệp nh nóitrên và phần lợi nhuận để lại + khấu hao Sử dụng vốn tự có doanh nghiệp

có thể giảm đợc hệ số nợ, tạo sự chủ động trong kinh doanh Tuy vậy,nguồn tài trợ này có hạn chế là qui mô không lớn và nhiều khi chi phí cơhội của việc giữ lại lợi nhuận cao

 Phát hành cổ phiếu: Với các doanh nghiệp trong điều kiện hiện nay

họ có thể phát hành cổ phiếu công ty để huy động nguồn vốn trung và dàihạn Hình thức này có u điểm là doanh nghiệp có đợc sự chủ động trongviệc huy động và sử dụng vốn, giảm đợc nguy cơ phá sản khi gặp khó khăn(vì có thể không phải phân chia lợi tức cổ phần hoặc có thể hoãn trả lợi tứckhi bị lỗ hoặc không có nhiều lãi) hay làm tăng vốn chủ sở hữu, giảm hệ số

nợ của doanh nghiệp Tuy nhiên, chỉ có các doanh nghiệp thỏa mãn những

điều kiện nhất định mới đợc sử dụng hình thức này Với nớc ta, do thị trờngtài chính còn cha phát triển nên hình thức tài trợ này còn ít đợc sử dụnghoặc nếu có sử dụng thì hiệu quả cha cao

 Phát hành trái phiếu công ty: Đây cũng là một hình thức tài trợ khá

phổ biến trong nền kinh tế thị trờng gần nh cổ phiếu

Trái phiếu là một giấy chứng nhận nợ của doanh nghiệp Sử dụng pháthành trái phiếu doanh nghiệp có thể huy động vốn cho hoạt động kinhdoanh mà không dẫn đến phải chia quyền kiểm soát doanh nghiệp nh khi sửdụng cổ phiếu thờng Tuy nhiên, với trái phiếu doanh nghiệp thờng phải trảlợi tức cố định cho dù hoạt động kinh doanh có lãi hay không Điều này dễlàm tăng khả năng phá sản đối với doanh nghiệp khi gặp khó khăn về tàichính Ngoài ra, với thị trờng tài chính cha phát triển nh đã nói trên thì hìnhthức này cũng khó phát huy tốt đợc u thế của nó

Tín dụng ngân hàng: Ngân hàng có thể tài trợ cho các doanh nghiệp

thông qua nhiều hình thức và với những mục đích sử dụng khác nhau nh:cho vay ngắn hạn theo hạn mức tín dụng, cho vay theo hợp đồng, cho vay

có đảm bảo để thu mua dự trữ, sản xuất, nhập khẩu nguyên vật liệu, đápứng nhu cầu vốn lu động Hoặc cho vay dài hạn để đầu t dự án, mua sắmmáy móc thiết bị, dây chuyền công nghệ Tuỳ vào từng doanh nghiệp mà

Ngân hàng có thể áp dụng những hình thức nhất định sao cho thuận lợi vớicả hai bên Một đặc điểm khá nổi bật của tín dụng ngân hàng là có khảnăng linh hoạt về lãi suất cũng nh thời hạn

Các nguồn tài trợ khác: Ngoài các nguồn tài trợ trên các doanh

nghiệp xuất nhập khẩu còn có thể đợc tài trợ bằng các nguồn nh đầu t nớcngoài, vay nợ viện trợ của nớc ngoài, hỗ trợ của Chính phủ Hiện nay cácnguồn này thờng cũng đợc sử dụng thông qua các Ngân hàng

Nh vậy, nguồn tài trợ cho xuất nhập khẩu rất đa dạng nhng trong đónguồn tín dụng ngân hàng nhờ có những u thế riêng nên vẫn nắm giữ một vịtrí đặ c biệt đối với sự phát triễn của đất nớc nói chung vá hoạt động xuấtnhập khẩu nói riêng

1.1.3 Tín dụng ngân hàng đối với hoạt động xuất nhập khẩu1.1.3.1 Khái niệm, vai trò của tín dụng ngân hàng đối với hoạt động xuất nhập khẩu

*4 Khái niệm tín dụng ngân hàng

Tín dụng nói chung là một phạm trù kinh tế đợc rất nhiều nhà kinh tếhọc đề cập đến và do đó cũng có nhiều cách hiểu khác nhau về tíndụng.Tuy nhiên, theo cách hiểu chung nhất thì: tín dụng là một quan hệ xãhội giữa ngời cho vay và ngời đi vay, giữa họ có mối liên hệ với nhau thôngqua sự vận động của giá trị vốn tín dụng đợc biểu hiện dới hình thái tiền tệhoặc hiện vật

Trên cơ sở đó ta có thể hiểu “ Tín dụng ngân hàng là quan hệ tín

dụng bằng tiền tệ giữa một bên là ngân hàng, một tổ chức chuyên doanh trên lĩnh vực tiền tệ với một bên là các tổ chức, đơn vị kinh tế-xã hội, các cơ quan Nhà nớc và các tầng lớp dân c ”.

Tín dụng ngân hàng ra đời và ngày càng phát triển mạnh mẽ, nhờ cókhả năng đáp ứng tốt mọi nhu cầu đa dạng về vốn của nền kinh tế mà nó đãkhông ngừng đợc mở rộng sang tất cả các ngành, lĩnh vực khác nhau trong

đó có hoạt đọng xuất nhập khẩu, nó đã trở thành một nguồn tài trợ khôngthể thiếu đối với hoạt động xuất nhập khẩu của các quốc gia Sự tham gia

hỗ trợ của các ngân hàng cho hoạt động xuất nhập khẩu có tác động tíchcực không chỉ về mặt tài chính mà còn về cả việc mở rộng quan hệ hợp tácquốc tế

*5 Vai trò của tín dụng ngân hàng đối với hoạt động xuất nhập khẩu

Vai trò của tín dụng ngân hàng đối với hoạt động xuất nhập khẩu đợcthể hiện qua các mặt sau:

- Thứ nhất, giống nh các nguồn tài trợ khác tín dụng ngân hàng là mộtnguồn vốn quan trọng đối với các doanh nghiệp xuất nhập khẩu để thu mua

dự trữ, sản xuất, tiêu thụ hàng hoá, mua sắm máy mócthiết bị phục vụ choquá trình sản xuất cũng nh tái sản xuất của doanh nghiệp

- Thứ hai, tín dụng ngân hàng góp phần nâng cao hiệu quả sản xuấtkinh doanh của doanh nghiệp trên thị trờng

Kinh doanh có hiệu quả là yêu cầu của hạch toán kinh tế đồng thờicũng là một trong những điều kiện cung cấp tín dụng của ngân hàng Do

đó, tín dụng ngân hàng thúc đẩy các doanh nghiệp quan tâm hơn đến hiệuquả kinh doanh, nâng cao mức doanh lợi Bên cạnh đó, với khả năng linhhoạt về thời hạn và lãi suất của tín dụng ngân hàng sẽ khuyến khích sự chủ

động và sáng tạo của các doanh nghiệp trong việc sử dụng vốn sao cho phùhợp với nhu cầu về vốn trong mỗi thời kỳ khác nhau

Thứ ba, tín dụng ngân hàng thúc đẩy hoạt dộng xuất nhập khẩu diễn rathuận lợi và nhanh chóng hơn

Thứ t, xuất phát từ tính rủi ro trong hoạt động kinh doanh xuất nhậpkhẩu cao và do việc thiếu hiểu biết lẫn nhau giữa ngời mua và ngời bán sự

có mặt của ngân hàng sẽ là một đảm bảo cho cả hai bên, nhà xuất khẩu sẽhạn chế đợc những rủi ro không thanh toán khi ngân hàng đứng ra đảm bảocung cấp tín dụng cho nhà nhập khẩu và ngợc lại nhờ nguồn tín dụng củangân hàng nhà nhập khẩu thực hiện đợc những nhập khẩu quan trọng trongkhi khả năng tài chính của họ cha đáp ứng đợc

Thứ năm, ngân hàng là một đầu mối tiếp nhận các nguồn tài trợ của

n-ớc ngoài cho hoạt động xuất nhập khẩu Bởi vì hiện nay phần lớn các nguồntài trợ của các tổ chức tài chính- tiền tệ quốc tế cho một quốc gia nào đó đ-

ợc thực hiện qua các ngân hàng nớc sở tại

Vai trò của tín dụng ngân hàng đối với hoạt động xuất nhập khẩu càng

có ý nghĩa hơn khi ngân hàng thực hiện các chính sách của Nhà nớc, trong

đó có chính sách hớng về xuất khẩu và thay thế nhập khẩu Ngân hàng sẽcung cấp cho các nhà xuất nhập khẩu những khoản tín dụng lớn với lãi xuất

u đãi mà nhờ đó họ có thể giải quyết vấn đề thiếu vốn trong hoạt động kinhdoanh của mình

1.1.3.2 Các hình thức và qui trình tín dụng xuất nhập khẩu của ngân hàng thơng mại

Tín dụng xuất nhập khẩu của ngân hàng thơng mại bao gồm nhiềuhình thức khác nhau và tuỳ trình độ phát triển của ngân hàng và những qui

định của pháp luật mà các ngân hàng lựa chọn áp dụng các hình thức chophù hợp Dới đây ta sẽ xem xét một số hình thức tín dụng xuất khẩu và tíndụng nhập khẩu thông dụng

1.1.3.2.1.Tín dụng xuất khẩu

Ngân hàng thơng mại cho các cơ sở xuất khẩu vay dới các hình thức

nh cho vay thông thờng, cho vay trên cơ sở hối phiếu, cho vay trên cơ sởphơng thức thanh toán nhờ thu, cho vay trên cơ sở phơng thức thanh toán tíndụng chứng từ

*6 Cho vay thông thờng

Cho vay thông thờng là việc ngân hàng giao cho khách hàng mộtkhoản tiền để họ sử dụng trong một thời gian nhất định Khi hết hạn, ngờivay phải trả đầy đủ cả gốc và lãi Đây là hình thức tín dụng truyền thống, về

kỹ thuật và phơng pháp cho vay giống nh các dạng tín dụng nội địa tơngứng thông thờng khác Nó bao gồm các phơng thức nh cho vay một lần, chovay theo hạn mức tín dụng và cho vay theo hợp đồng tín dụng tuần hoàn

Đối với các nhà xuất khẩu hình thức tín dụng này ngoài việc đợc sử dụngcho các mục đích thu mua sản xuất, chế biến xuất khẩu, đáp ứng nhu cầuvốn lu động nó còn đợc sử dụng để trang trải các chi phí phát sinh trong quátrình sản xuất nh: phí thuê tàu, thuế xuất khẩu

*7 Tín dụng chiết khấu hối phiếu.

Nhà xuất khẩu khi cần tiền có thể vay ngân hàng bằng cách đem chiếtkhấu các hối phiếu cha đến hạn trả tiền

Cơ sở để xác định khối lợng tín dụng này là giá trị của hối phiếu saukhi đã trừ đi giá trị chiết khấu và lệ phí nhờ thu Giá trị chiết khấu thờng đ-

ợc xác định ở các ngân hàng theo công thức:

Lck

Tck = M x (1- x t ) - P 360

Trong đó: Tck: Giá trị chiết khấu M: Mệnh giá hối phiếu

P: Lệ phí t: thời gian chiết khấu (ngày)Lck: lãi suất chiết khấu theo năm

Trong các yếu tố trên thì lãi suất chiết khấu thờng đợc quan tâm hơn cả

Tỷ lệ này phụ thuộc các yếu tố: Khả năng thanh toán của nhà nhập

khẩu,thời hạn thanh toán, giá trị hối phiếu

Qui trình tín dụng chiết khấu hối phiếu

(1) Nhà xuất khẩu sau khi giao hàng, chuyển chứng từ vận chuyển và hốiphiếu đòi nợ tới nhà nhập khẩu

(2) Nhà nhập khẩu chấp nhận hối phiếu và chuyển hối phiếu đã chấp nhậncho nhà xuất khẩu

(3) Nhà xuất khẩu đề nghị ngân hàng của mình cấp tín dụng trên cơ sở hốiphiếu đã đợc chấp nhận

(4) Ngân hàng xuất khẩu đồng ý cấp tín dụng cho nhà xuất khẩu (ghi có vàotài khoản của nhà xuất khẩu sau khi đã trừ đi giá trị chiết khấu và lệ phí nhờthu)

(5) Ngân hàng nhà xuất khẩu đem hối phiếu đến ngân hàng trung ơng(NHTƯ), để tái chiết khấu và thu hồi khoản tín dụng đã cấp cho nhà xuấtkhẩu

(6) Khi tới hạn thanh toán, NHTƯ chuyển hối phiếu cho ngân hàng nhànhập khẩu và nhờ thu khoản nợ trên hối phiếu

(7) Ngân hàng nhà nhập khẩu chuyển hối phiếu cho nhà nhập khẩu và đềnghị thanh toán

(8) Nhà nhập khẩu chấp nhận thanh toán và cho phép ngân hàng ghi nợ vàotài khoản của mình

Nhà nhậpkhẩu

(9) Ngân hàng nhà nhập khẩu ghi có vào tài khoản của NHTƯ, giá trị hốiphiếu sau khi đã trừ đi lệ phí nhờ thu và thông báo khoản thu đã đợc thựchiện.

(10) Trờng hợp nhà nhập khẩu không chấp nhận thanh toán, nhà nhập khẩuchuyển trả hối phiếu cho ngân hàng của mình Từ đó hối phiếu đợc chuyểntrả NHTƯ

(10a) NHTƯ truy đòi ngân hàng nhà xuất khẩu

(10b) NHTƯ cũng có thể truy đòi trực tiếp nhà xuất khẩu

Hình thức tín dụng này rất phổ biến ở các nớc và vai trò của NHTƯhết sức quan trọng Việc tái chiết khấu của NHTƯ tạo điều kiện thu hồi vốncho các tổ chức tín dụng đặc biệt vào thời điểm phải đảm bảo dự trữ bắtbuộc

Chiết khấu bộ chứng từ hàng hoá

Đây là hình thức tín dụng của ngân hàng cấp cho nhà xuất khẩu trên

cơ sở chiết khấu bộ chứng từ trớc khi đến hạn thanh toán Với hình thức nàyngân hàng tạo điều kiện cho nhà xuất khẩu có thể thu hồi đợc vốn nhanh t-

ơng tự nh chiết khấu hối phiếu Lãi xuất chiết khấu phụ thuộc vào phơngthức chiết khấu:

+ Chiết khấu có truy đòi: là ngân hàng sau khi thực hiện chiết khấu bộchứng từ, sẽ quay lại truy đòi nhà xuất khẩu nếu bên nớc ngoài từ chốithanh toán, lãi xuất chiết khấu trong trờng hợp này thờng thấp

+ Chiết khấu miễn truy đòi: là trờng hợp ngân hàng mua đứt bộ chứng

từ, nếu bên nớc ngoài không thanh toán thì ngân hàng chiết khấu chịu rủi

ro, không đợc truy đòi lại khách hàng Lãi xuất chiết khấu này thờng cao

*8 Tín dụng ứng trớc cho ngời xuất khẩu

Trong quá trình chuẩn bị và thực hiện hợp đồng xuất khẩu các doanhnghiệp cũng có thể đề nghị ngân hàng tạm ứng cho một nghiệp vụ xuấtkhẩu cho đến khi thu đợc lợi nhuận từ hoạt động xuất khẩu Hình thức tíndụng này bao gồm hai hình thức cơ bản sau:

+ Tín dụng ứng trớc trong phơng thức nhờ thu kèm chứng từ : Sau khi

lập song bộ chứng từ hàng hoá, vận chuyển, bảo hiểm và các chứng từ liênquan khác, nhà xuất khẩu sẽ nộp lên ngân hàng của mình nhờ thu hộ tiền.Ngân hàng của nhà xuất khẩu sẽ chuyển đến ngân hàng của nhà nhập khẩu(hoặc ngân hàng giao dịch) với chỉ thị chỉ giao chứng từ khi đã thanh toán(điều kiện D/P: documents against payment) hoặc chấp nhận một hối phiếu

đòi nợ kèm theo (điều kiện D/A: documents against acceptance)

Trong nghiệp vụ này ngân hàng tham gia chủ yếu với t cách trunggian, thực hiện và thừa hành theo uỷ nhiệm để giảm bớt những rủi ro về tiêuthụ, thanh toán cũng nh về cung ứng Tuy nhiên, từ khi gửi các chứng từ tớingân hàng xuất khẩu cho tới khi xuất trình với ngời thanh toán thờng mấtmột khoảng thời gian nhất định (Đặc biệt khi thoả thuận ngày thanh toánmuộn hơn) Điều này làm cho các doanh nghiệp xuất khẩu có thể thiếu vốntạm thời Khi đó họ có thể yêu cầu ngân hàng ứng trớc một phần trị giá với

bộ chứng từ nhờ thu Khoản tín dụng này có thể do ngân hàng xuất khẩuhay ngân hàng nhập khẩu ứng trớc

Tín dụng ứng trớc trong phơng thức nhờ thu gần giống với chiết khấu

bộ chứng từ nhờ thu nhng có một số điểm phân biệt đó là:

- Ngân hàng không muốn cho vay toàn bộ giá trị hàng nh chiết khấuhối phiếu

- Nhà xuất khẩu không muốn trả lãi suất chiết khấu cho 100% giá trịhối phiếu nh chiết khấu vì anh ta chỉ cần một phần trị giá hối phiếu

- Thờng nhà xuất khẩu sử dụng hình thức này để tìm kiếm nguồn tàitrợ ngắn hạn phục vụ nhu cầu tiền mặt tạm thời Tín dụng ứng trớc trongphơng thức nhờ thu có thể xem nh chiết khấu từng phần

+ Tín dụng ứng trớc trong phơng thức tín dụng chứng từ : Tín dụng

chứng từ phục vụ đặc biệt cho việc đảm bảo nhiệm vụ cung ứng và thanhtoán trong trong quan hệ ngoại thơng nhng nó cũng bao hàm cả các nhân tốtín dụng

Tín dụng ứng trớc trong phơng thức tín dụng chứng từ đợc sử dụng vớiL/C điều khoản đỏ Đây là loại th tín dụng qui định một khoản tiền ứng trớccủa nhà nhập khẩu cho nhà xuất khẩu vào một thời điểm xác định, trớc khixuất trình bộ chứng từ hàng hoá Các điều khoản ứng trớc thờng đợc qui

định trong một điều kiện thuận lợi cho các bên thực hiện

Điều khoản này yêu cầu ngân hàng thông báo hoặc ngân hàng xácnhận cấp cho nhà xuất khẩu một khoản tín dụng trớc khi giao hàng Nhàxuất khẩu chịu chi phí liên quan còn ngân hàng mở L/C chịu trách nhiệm

về khoản ứng trớc này

Nhà nhập khẩu sẽ qui định rõ tổng giá trị tiền ứng trớc , nó có thể là tỉ

lệ phần trăm hoặc thậm chí toàn bộ giá trị L/C (tuỳ thuộc quan hệ với nhàxuất khẩu) và nhà nhập khẩu sẽ quyết định liệu nhà xuất khẩu sẽ phải xuấttrình vật gì làm đảm bảo cho ngân hàng thông báo hoặc ngân hàng xácnhận khi nhận tiền ứng trớc Ngân hàng thông báo hoặc ngân hàng xácnhận sẽ thu hồi số tiền ứng trớc cộng với lãi sau khi ngân hàng mở L/C

thanh toán (nếu có bộ chứng từ phù hợp) Nếu nhà xuất khẩu vì một lí do gì

đó không xuất trình đợc chứng từ phù hợp với điều kiện của L/C, các ngânhàng cũng có quyền đòi số tiền này ở ngân hàng mở L/C

Lời lẽ trong điều khoản đỏ có thể thay đổi tuỳ từng ngân hàng nhngtựu trung có hai loại:

- Điều khoản đỏ trơn:Theo điều khoản này tiền đợc ứng trớc với điềukiện ngời xuất khẩu cam kết bằng văn bản tiền sẽ đợc sử dụng đúng mục

đích quy định

- Điều khoản đỏ chứng từ: Tiền sẽ đợc ứng trớc nếu nhà xuất khẩu camkết cung cấp giấy nhập kho hoặc các chứng từ khác chứng minh quyền sởhữu hàng hoá và sau đó xuất trình các chứng từ thanh toán phù hợp với thtín dụng

1.1.3.2.2 Tín dụng nhập khẩu

Các ngân hàng thơng mại cung cấp tín dụng cho nhà nhập khẩu dới cáchình thức nh cho vay mở th tín dụng, chấp nhận hối phiếu, cho vay thấuchi

 Cho vay mở L/C : Th tín dụng L/C là một văn bản pháp lí trong đó

ngân hàng mở L/C cam kết trả tiền cho nhà xuất khẩu nếu họ xuất trình đợc

bộ chứng phù hợp với những nội dung của L/C Th tín dụng có tính chấtquan trọng là nó đợc hình thành trên cơ sở của hợp đồng mua bán nhng saukhi đợc thiết lập, nó lại độc lập hoàn toàn với hoạt động mua bán

Ngay việc mở L/C đã thể hiện việc cung cấp tín dụng cho nhà nhậpkhẩu bởi vì mọi th tín dụng đều do ngân hàng mở theo đề nghị của nhànhập khẩu nhng không phải lúc nào nhà nhập khẩu cũng có đủ số d trên tàikhoản tiền gửi thanh toán tại ngân hàng, trong khi đó L/C lại là một đảmbảo thanh toán của ngân hàng tức là ngân hàng mở L/C phải chịu mọi rủi

ro khi nhà nhập khẩu không thanh toán hoặc không muốn thanh toán khi L/

C đã đến hạn trả tiền

Trong thực tế khoảng thời gian từ khi mở L/C đến khi thanh toán L/C

là khá dài Vì vậy, nếu ngân hàng khống chế số d trên tài khoản của nhànhập khẩu để đảm bảo khả năng thanh toán của L/C thì sẽ ảnh hởng đếnhiệu quả hoạt động kinh doanh của họ Song mặt khác, nếu không làm nhvậy sẽ dễ dẫn đến L/C không đợc thanh toán và ngân hàng sẽ bị mất lòngtin của bạn hàng

Ngoài ra, chúng ta cũng biết rằng nhà nhập khẩu có thể mở L/C bằngvốn tự có của mình hoặc vay ngân hàng Nhng nếu sử dụng vốn tự có để mởL/C, đến hạn thanh toán với bên nớc ngoài mà nhà nhập khẩu không đủ khả

năng thanh toán thì họ phải nhận nợ với ngân hàng và phải chịu lãi suấtphạt cao hơn nhiều so với lãi suất cho vay (ở Việt Nam lãi suất này thờng là150%) Điều này sẽ đa đến việc các nhà nhập khẩu yêu cầu các ngân hàngcho vay trên cơ sở hợp đồng đã kí Nh vậy thì việc sử dụng vay để mở L/C

đợc sử dụng nhiều hơn

Để tránh rủi ro, trớc khi cho vay các ngân hàng sẽ kiểm tra mục đích,

đối tợng nhập khẩu cũng nh khả năng của nhà nhập khẩu để làm căn cứ chokhoản tín dụng cung cấp

Qui trình nghiệp vụ phơng thức tín dụng chứng từ:

mở L/C và chuyển L/C đến nhà xuất khẩu

(3) Khi nhận đợc thông báo trên ngân hàng thông báo sẽ thông báo chonhà xuất khẩu toàn bộ nội dung về việc mở L/C và khi nhận đợc bản gốc L/

C thì chuyển ngay cho nhà xuất khẩu

(4) Nhà xuất khẩu nếu chấp nhận th tín dụng thì tiến hành giao hàng nếukhông thì đề nghị ngân hàng mở L/C sửa đổi, bổ sung L/C cho phù hợp vớihợp đồng

(5) Sau khi giao hàng nhà xuất khẩu lập bộ chứng từ theo yêu cầu của L/

C và xuất trình thông qua ngân hàng thông báo cho ngân hàng mở L/C xinthanh toán

(6) Ngân hàng thông báo gửi chứng từ cho ngân hàng phát hành yêu cầuthanh toán cho nhà xuất khẩu

Nhà xuất

khẩu

Nhà nhậpkhẩu

Ngân hàng

thông báo

NH pháthành L/C

(7) Ngân hàng mở L/C kiểm tra bộ chứng từ nếu thấy phù hợp với L/Cthì tiến hành trả tiền cho nhà xuất khẩu, nếu không thấy phù hợp thì từ chốithanh toán và gửi trả lại bộ chứng từ cho nhà xuất khẩu.

(8) Ngân hàng mở L/C đòi tiền nhà nhập khẩu và chuyển bộ chứng từcho nhà nhập khẩu sau khi nhận tiền hoặc chấp nhận thanh toán

Ngày nhận nợ đợc và tính lãi khoản cho vay mở L/C là ngày nhà nhậpkhẩu phải thanh toán cho nhà xuất khẩu (ngày đến hạn thanh toán L/C)Cho vay mở L/C cũng có rủi ro cho ngân hàng vì L/C chỉ đợc xử lí trêncơ sở chứng từ chứ không căn cứ trên hàng hoá, nếu hàng hoá kém giá trịhay h hỏng thì ngân hàng dễ bị tổn thất

 Tín dụng chấp nhận hối phiếu

Tín dụng chấp nhận hối phiếu là hình thức tín dụng đợc thực hiện trên

cơ sở ngân hàng kí hợp đồng tín dụng với nhà nhập khẩu Trong đó, các

ngân hàng cam kết chấp nhận các hối phiếu mà khách hàng của mình phảithanh toán Hình thức tín dụng này đảm bảo cho nhà nhập khẩu thanh toánkhi đến hạn

Tín dụng chấp nhận hối phiếu thờng đợc dùng trong trờng hợp ngờibán thiếu tin tởng khả năng thanh toán của ngời mua và họ đề nghị bên mua

có một ngân hàng đứng ra chấp nhận trả tiền hối phiếu do họ kí phát Nếungân hàng đồng ý cũng có nghĩa là ngân hàng đã chấp nhận cấp một khoảntín dụng cho bên mua

Đối với ngân hàng kể từ khi kí chấp nhận hối phiếu cũng chính là thời

điểm bắt đầu gánh chịu rủi ro, nếu ngời mua không có tiền thanh toán chobên bán khi hối phiếu đến hạn thanh toán Tuy nhiên, nếu đến thời hạnthanh toán ngời mua có đủ tiền thì ngân hàng có thể không phải ứng tiền ra

Nh vậy, khoản tín dụng chỉ là hình thức, một sự đảm bảo tài chính Lúc nàyngân hàng nhận đợc một khoản phí chấp nhận, nó là khoản tiền bù đắp chochi phí gánh chịu rủi ro của ngân hàng

Tín dụng chấp nhận hối phiếu đem lại sự thuận lợi cho không chỉ ngờixuất khẩu mà cả với ngời nhập khẩu:

+ Với sự chấp nhận của ngân hàng, nhà xuất khẩu có đợc một sự đảmbảo vững chắc về khả năng chi trả của hối phiếu và họ có thể đem hối phiếu

đi chiết khấu tại bất kì ngân hàng nào Khả năng thơng mại của hối phiếunày rất lớn

+ Đối với nhà nhập khẩu, hình thức tín dụng này có vai trò quan trọngtrong nghệ thuật thơng mại, nó tạo cho họ có đợc uy tín với nhà xuất khẩu

và khả năng thanh toán cần thiết khi đến hạn thanh toán cho nhà nhập khẩu

Tín dụng ứng trớc cho nhập khẩu

Cũng nh các nhà xuất khẩu, nhà nhập khẩu cũng rất cần đợc cho vaytheo hình thức ứng trớc của ngân hàng Đó là khi họ cần phải thanh toántiền mặt cho nhà xuất khẩu Ngoài ra, nhà nhập khẩu cũng có thể phát sinhnhu cầu tài trợ để thanh toán cho bộ chứng từ khi hàng hoá cha về đến cảng

và doanh nghiệp cha tiêu thụ đợc hàng hoá để thu hồi vốn Ngân hàng tàitrợ trong trờng hợp này có thể sử dụng các chứng từ hàng hoá làm vật đảmbảo Đây cũng chỉ là việc tài trợ cho các mục tiêu thanh toán ngắn hạn củangân hàng dành cho các nhà nhập khẩu

Tín dụng theo phơng thức chi trả trực tiếp

Theo hình thức này sau khi nhà nhập khẩu kí hợp đồng mua bán hàng với

nhà xuất khẩu nớc ngoài nếu họ không có đủ tiền họ có thể xin vay ngânhàng theo phơng thức đề nghị ngân hàng gửi chuyển trả tiền cho ngời xuấtkhẩu thông qua ngân hàng đại lý ở nớc ngoài

Nhiều khi nhà nhập khẩu có đủ tiền họ cũng sử dụng hình thức chuyểntiền Nhng trờng hợp này ngân hàng không phải cung cấp tín dụng cho nhànhập khẩu mà chỉ thực hiện hình thức dịch vụ thông thờng và thu phí dịchvụ

Qui trình tín dụng theo phơng thức chi trả trực tiếp

(3)

(5) (2) (6) (4)

(1)

(1) Giao dịch hàng hoá giữa nhà nhập khẩu và nhà xuất khẩu

(2) Nhà nhập khẩu viết đơn yêu cầu chuyển tiền

(3) Ngân hàng nhà nhập khẩu chuyển tiền ra nớc ngoài qua ngân hàng đạilý

(4) Ngân hàng đại lý chuyển tiền cho nhà xuất khẩu

Ngânhàng NK

Ngânhàng XK

(5) Thông báo đã hoàn thành việc chuyển tiền

(6) Ngân hàng Nhập khẩu báo nợ cho nhà nhập khẩu

Hình thức tín dụng này, số tiền đợc chuyển dựa vào trị giá của hoá đơnthơng mại hoặc kết quả của việc nhận hàng về số lợng và chất lợng để quy

ra số tiền phải chuyển Chuyển tiền bằng th chậm hơn chuyển tiền bằng

điện Thờng là sau khi nhận hàng hoá mới chuyển tiền để tránh bị nhà xuấtkhẩu chiếm dụng vốn

1.2 Chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu

1.2.1 Khái niệm chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu

Tín dụng xuất nhập khẩu ngoài vai trò là một hình thức tài trợ cho cácdoanh nghiệp xuất nhập khẩu nó còn là một loại sản phẩm dịch vụ và vì thế

để hiểu đợc chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu ta cần phải hiểu đợc kháiniệm về chất lợng sản phẩm Chất lợng sản phẩm theo hiệp hội tiêu chuẩnPháp là: năng lực của một sản phẩm hoặc dịch vụ nhằm thoả mãn nhữngnhu cầu của ngời sử dụng

Từ đó, chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu đợc hiểu là sự đáp ứng một

cách tốt nhất yêu cầu của khách hàng trong quan hệ tín dụng Đảm bảo an toàn và hạn chế rủi ro về vốn, tăng lợi nhuận cho ngân hàng, phù hợp với

sự phát triển kinh tế đối ngoại nói riêng và sự phát triển kinh tế xã hội nói chung Nói cách khác, một khoản tín dụng xuất nhập khẩu có chất lợng phải

đảm bảo kết hợp hài hoà lợi ích của ba bên Ngân hàng, các doanh nghiệpxuất nhập khẩu và của xã hội

*9 Xét trên giác độ hoạt động kinh doanh của ngân hàng: chất lợng

tín dụng xuất nhập khẩu là khoản tín dụng tài trợ cho xuất nhập khẩu đợcbảo đảm an toàn, sử dụng đúng mục đích, phù hợp với chính sách tín dụngcủa ngân hàng, hoàn trả gốc và lãi đúng hạn, đem lại lợi nhuận cho ngânhàng và với chi phí nghiệp vụ thấp nhất tăng khả năng cạnh tranh của ngânhàng trên thị trờng, làm lành mạnh các quan hệ giữa ngân hàng và kháchhàng, thúc đẩy tăng trởng và phát triển

*10 Xét trên giác độ lợi ích của khách hàng (các doanh nghiệp hoạt

động xuất nhập khẩu): thì khoản tín dụng có chất lợng là cung cấp đầy đủ,

kịp thời và phù hợp với mục đích sử dụng của khách hàng với lãi xuất vàthời hạn hợp lí, thủ tục đơn giản thuận tiện thu hút đợc khách hàng, gópphần tích cực đẩy mạnh hoạt động xuất nhập khẩu của khách hàng

*11 Xét trên toàn bộ nền kinh tế: khoản tín dụng xuất nhập khẩu có chất

lợng là phải hỗ trợ cho hoạt động xuất nhập khẩu một cách thiết thực, góp

phần thúc đẩy, sản xuất, lu thông hàng hoá xuất nhập khẩu, giải quyết công

ăn việc làm, góp phần xây dựng các cơ sở hạ tầng kinh tế, khai thác khảnăng tiềm tàng về xuất nhập khẩu của nền kinh tế, thúc đẩy quá trình tích tụ

và tập trung vốn cho sản xuất kinh doanh xuất nhập khẩu, giải quyết tốt mốiquan hệ tăng trởng tín dụng xuất nhập khẩu và tăng trởng hoạt động kinh tế

đối ngoại

Qua đây ta thấy rằng, chất lợng tín dụng nói chung và chất lợng xuấtnhập khẩu nói riêng là một khái niệm mang tính tơng đối vừa cụ thể (biểuhiện thông qua các chỉ tiêu định lợng nh d nợ tín dụng, nợ quá hạn, nợ khó

đòi ) vừa trìu tợng (biểu hiện thông qua các chỉ tiêu định tính nh khả năngthu hút khách hàng, giải quyết công ăn việc làm, phát triển kinh tế đốingoại ) Chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu không chỉ vô cừng quan trọngvối ngân hàng mà còn cả với doanh nghiệp và xã hội

Để đánh giá chất lợng của các khoản tín xuất nhập khẩu của ngânhàng một cách hoàn toàn chính xác là một công việc không dễ bởi nó đòihỏi phải xem xét trên nhiều mặt, thông qua sự tổng hợp kết quả phân tíchnhiều chỉ tiêu khác nhau nh đã nói trên Do vậy, vấn đề đặt ra là cần xemxét những chỉ tiêu nào, và xem xét ra sao Dới đây là một chỉ tiêu cơ bản để

đánh giá chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu của ngân hàng thơng mại

1.2.2 Các chỉ tiêu đánh giá chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu của ngân hàng thơng mại

1.2.2.1 Nhóm chỉ tiêu đánh giá chung chất lợng tín dụng

*12 Tổng nguồn vốn huy động: Chỉ tiêu này cho biết khả năng thu hút

và cung ứng vốn của Ngân hàng cho khách hàng Ngoài ra, nó còn cho thấy

uy tín và qui mô của Ngân hàng trên thị trờng Nguồn vốn huy động lớn ờng gắn với những ngân hàng có uy tín cao

th-*13 Tổng d nợ tín dụng: chỉ tiêu này cho biết Ngân hàng cho vay đợc

nhiều hay ít Tiền gửi tại các tổ chức tín dụng, cho các tổ chức tín dụng haykhách hàng vay nhiều cho thấy Ngân hàng đã tạo đợc uy tín với các bạnhàng, cung cấp nhiều hình thức dịch vụ đa dạng, phong phú, tham gia nhiềunghiệp vụ thanh toán

vốn vay Hiệu suất sử dụng vốn vay cao cha hẳn đã tốt bởi nó còn phụthuộc vào cơ cấu nguồn vốn Chẳng hạn, trong cơ cấu nguồn vốn tỉ trọngvốn vay thơng mại lớn thì cho vay nhiều cha hẳn là đa đến chất lọng tíndụng cao, vì lãi suất với các khoản vốn vay thơng mại thờng lớn trong khingân hàng khó có thể cho vay với lãi suất quá cao hơn do phải cạnh tranhlãi suất để thu hút khách hàng.

Doanh số cho vay trong kì

*15 Vòng quay vốn tín dụng =

D nợ trong kì

Chỉ tiêu này thể hiện khả năng tổ chức, quản lí vốn tín dụng, đồngthời thể hiện chất lợng tín dụng của ngân hàng trong việc sử dụng hiệu quảnguồn vốn tín dụng và đáp ứng nhu cầu khách hàng Để có thể đánh giáchính xác chất lợng tín dụng, các tiêu chuẩn tính toán cần phải đồng nhấttrong việc áp dụng đối với từng loại cho vay cụ thể

*16 Tỷ lệ nợ quá hạn trên tổng d nợ : Nợ quá hạn là những khoản nợ đã

đến hạn thanh toán nhng khách hàng cha trả đợc Ngân hàng có chỉ tiêu nợquá hạn trên tổng d nợ càng thấp khả năng gặp rủi ro càng thấp chất lợngtín dụng càng cao Chỉ tiêu này lại chia ra hai chỉ tiêu cụ thể hơn:

1.2.2.2.Nhóm chỉ tiêu đánh giá chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu

Đối với tín dụng xuất nhập khẩu để đánh giá chất lợng của nó thôngthờng ta cũng xem xét trên các chỉ tiêu nh trên Tuy nhiên, tập trung vàocác chỉ tiêu cơ bản sau:

D nợ tín dụng xuất nhập khẩu

*17 Chỉ tiêu d nợ =

Tổng d nợ tín dụng

Chỉ tiêu này cho thấy vị trí của tín dụng xuất nhập khẩu trong hoạt

động tín dụng chung của ngân hàng Ngoài ra, nó còn đợc sử dụng để xemxét sự biến động trong cơ cấu tín dụng thông qua việc so sánh giữa các thời

kỳ khác nhau Tỉ lệ này càng cao cho thấy mức độ phát triển nghiệp vụ nàycàng lớn, tín dụng xuất nhập khẩu đóng góp càng nhiều cho các doanhnghiệp và đợc khách hàng tín nhiệm

Nợ quá hạn tín dụng xuất nhập khẩu

*18 Chỉ tiêu nợ quá hạn =

Tổng d nợ tín dụng xuất nhập khẩu

Nợ khê đọng tín dụng xuất nhập khẩu

 Nợ quá hạn khê đọng =

Tổng d nợ tín dụng xuất nhập khẩu

Nợ quá hạn tín dụng xuất nhập khẩu

Nợ quá hạn khó đòi =

Tổng d nợ tín dụng xuất nhập khẩu Lợi nhuận từ tín dụng xuất nhập khẩu

 Chỉ tiêu lợi nhuận =

Tổng d nợ tín dụng xuất nhập khẩu Chỉ tiêu này phản ánh khả năng sinh lời của tín dụng xuất nhập khẩu

Nó cho biết có bao nhiêu đồng lợi nhuận đợc sinh ra từ một đồng d nợ Chấtlợng tín dụng tốt phải gồm cả lợi nhuận mà tín dụng đó mang lại cho ngânhàng

Ngoài ra, khi xem xét chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu bên cạnhnhững chỉ tiêu định lợng, ta còn phải chú trọng tới cả những chỉ tiêu địnhtính nh về quan hệ hợp tác, khả năng mở rộng tín dụng

Với những chỉ tiêu trên đây ta mới chỉ có thể xem xét đợc khoản tíndụng xuất nhập khẩu có chất lợng tốt hay cha Nhng vấn đề đặt ra khôngphải chỉ dừng lại ở đó mà là phải tìm ra các giải pháp để khắc phục các hạnchế và phát huy những mặt mạnh nhằm nâng cao chất lợng tín dụng chohoạt động sau này Tức là ta cần phải nắm bắt đợc các nhân tố tác động đếnchất lợng tín dụng xuất nhập khẩu

1.2.3 Các nhân tố ảnh hởng đến chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu

1.2.3.1 Các nhân tố từ phía ngân hàng

Các nhân tố từ phía ngân hàng đợc xem là các nhân tố chủ quan, bởi

nó là yếu tố nội tại trong ngân hàng và có tác động một cách trực tiếp đếnchất lợng hoạt động ngân hàng nói chung và chất lợng hoạt động tín dụngxuất nhập khẩu nói riêng Các nhân tố này bao gồm: chính sách tín dụng,công tác huy dộng vốn, công tác tổ chức của ngân hàng, trình độ, năng lựccủa đội ngũ cán bộ, qui trình nghiệp vụ tín dụng, hoạt động, kiểm tra, kiểmsoát nội bộ, trang thiết bị và sự phối hợp giữa các phòng ban liên quan

*19 Chính sách tín dụng: Bao gồm các chủ trơng, đờng lối đảm bảo cho

hoạt động tín dụng đi đúng mục tiêu của ngân hàng đồng thời tuân thủ tốtqui định của Chính phủ, NHNN, nó có liên qua đến việc mở rộng hay thuhẹp tín dụng, thay đổi cơ cấu tín dụng trong từng thời kỳ và có ý nghĩaquyết định sự thành bại của một ngân hàng Bất cứ một ngân hàng nàomuốn có đợc chất lợng tín dụng cao đều phải có chính sách tín dụng phùhợp với điều kiện của ngân hàng, phải căn cứ vào đòi hỏi của thị trờng

*20 Công tác huy động vốn: Huy động vốn đối với ngân hàng đợc coi

nh hoạt động cung cấp đầu vào cho sản xuất để tạo ra sản phẩm đầu ra ởcác doanh nghiệp Nếu nguồn vốn không đợc huy động đầy đủ về số lợng

và phù hợp về thời hạn cũng nh loại tiền thì ngân hàng khó có thể đáp ứng

đợc các nhu cầu đa dạng của khách hàng một cách nhanh chóng và đầy đủ

Do vậy, chất lợng tín dụng khó có thể đợc nâng cao, thậm chí còn trở nênkém hơn

*22 Trình độ đội ngũ cán bộ, nhân viên tín dụng xuất nhập khẩu:

Đây có thể coi là yếu tố quan trọng nhất có ý nghĩa quyết định đến sự thànhbại của không chỉ hoạt động tín dụng mà cả sự tồn tại và phát triển củangân hàng Hoạt động kinh tế đối ngoại càng phức tạp, công nghệ ngânhàng càng hiện đại thì đòi hỏi trình độ, năng lực của cán bộ ngân hàngtrong lĩnh vực xuất nhập khẩu phải đợc nâng cao hơn Với một đội ngũ cán

bộ nhân viên có nghiệp vụ giỏi, có đạo đức và năng lực trong sáng tạo

-quản lí, hiểu biết về hoạt động kinh doanh xuất nhập khẩu sẽ giúp ngânhàng hạn chế đợc những rủi ro, nắm bắt đợc những cơ hội tốt để cho vay vàtất yếu sẽ dẫn đến nâng cao chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu của ngânhàng

*23 Qui trình tín dụng: Đây là những trình tự, những giai đoạn, những

bớc, công việc cần phải thực hiện theo một thủ tục nhất định trong việc chovay bắt đầu từ việc xem xét đơn xin vay của khách hàng đến khi thu nợnhằm bảo đảm an toàn vốn tín dụng Chất lợng tín dụng xuất nhập khẩuphụ thuộc vào việc lập ra một qui trình tín dụng xuất nhập khẩu đảm bảotính khoa học vừa nhanh chóng, thuận tiện, vừa đảm bảo thực hiện đầy đủnghiêm túc các bớc của qui trình Qui trình tín dụng xuất nhập khẩu cũngthờng gồm ba bớc chính:

Xét đề nghị vay của khách hàng và thực hiện cho vay: Giai đoạn này

chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu phụ thuộc nhiều vào công tác thẩm địnhkhách hàng và việc chấp hành các qui định về điều kiện và thủ tục cho vaycủa ngân hàng

Kiểm tra, giám sát quá trình sử dụng vốn vay và theo dõi dự báo rủi

ro: việc thiết lập hệ thống kiểm tra hữu hiệu, áp dụng có hiệu quả các hình

thức kiểm tra sẽ góp phần không nhỏ nâng cao chất lợng tín dụng

Thu nợ và thanh lí: Sự linh hoạt của cán bộ tín dụng xuất nhập khẩu

của ngân hàng trong khâu thu nợ sẽ giúp ngân hàng giảm thiểu rủi ro vàhạn chế nợ qua hạn, bảo toàn vốn và nâng cao chất lợng tín dụng cho xuấtnhập khẩu

*24 Thông tin tín dụng: Thông tin tín dụng là hết sức cần thiết, nó là cơ

sở để xem xét quyết định cho vay và theo dõi, quản lí khoản cho vay.Thông tin tín dụng xuất nhập khẩu có thể thu đợc từ nhiều nguồn khác nhaunh: hồ sơ vay vốn của khách hàng, nguồn số liệu thống kê của Tổng cụcthống kê, số liệu của Bộ thơng mại về tình hình xuất nhập khẩu của các đơn

vị, doanh nghiệp hay điều tra trực tiếp tại các cơ sở Chất lợng tín dụng chỉ

có thể đợc nâng cao khi ngân hàng có những nguồn thông tin đầy đủ, chínhxác, kịp thời để dự đoán và đề ra các biện pháp ngăn ngừa phòng chống rủiro

*25 Công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ: Chất lợng tín dụng xuất nhập

khẩu phụ thuộc vào việc chấp hành những qui chế, thể lệ, chính sách vàmức độ kịp thời phát hiện sai sót cũng nh những nguyên nhân dẫn đến saisót lệch lạc trong quá trình thực hiện các khoản tín dụng

*26 Trang thiết bị phục vụ hoạt động tín dụng: Trang thiết bị tuy

không là yếu tố cơ bản nhng nó góp phần không nhỏ trong việc nâng caochất lợng tín dụng của ngân hàng Nó là công cụ, phơng tiện thực hiện tổchức, quản lí, kiểm tra, kiểm soát nội bộ Đặc biệt với sự phát triển nhanhcủa công nghệ thông tin hiện nay các trang thiết bị tin học đã giúp cho ngânhàng có đợc thông tin về các doanh nghiệp xuất nhập khẩu, thị trờng trongtơng lai

*27 Các hoạt động bổ trợ cho hoạt động tín dụng xuất nhập khẩu: Các

hoạt động bổ trợ nh: Kinh doanh ngoại tệ , Thanh toán quốc tế có ảnh ởng đến nguồn vốn ngoại tệ , cũng nh tỷ giá hối đoái mà ngân hàng sử dụng

h-và khả năng đáp ứng nhanh, kịp thời vốn cho hoạt động xuất nhập khẩu củangân hàng

1.2.3.2 Các nhân tố từ phía khách hàng: Khách hàng có vai trò hết sức

quan trọng trong việc nâng cao chất lợng tín dụng bởi họ là những ngời trựctiếp sử dụng các khoản tín dụng để đa vào sản xuất kinh doanh và thực hiệnchi trả cho ngân hàng Một khoản tín dụng chỉ gọi là có chất lợng khi mà

nó đợc khách hàng sử dụng đúng mục đích và có hiệu quả Để đạt đợc điều

đó bản thân khách hàng cũng cần phải chú trọng đến nhiều khía cạnh khácnhau nh: trình độ, đạo đức của đội ngũ cán bộ lãnh đạo, chiến lợc kinhdoanh của doanh nghiệp, khả năng tài chính Cụ thể là:

 Trình độ khả năng và đạo đức của đội ngũ cán bộ lãnh đạo của

doanh nghiệp: Trong điều kiện nền kinh tế thị trờng cạnh tranh là một tất

yếu Để tồn tại các doanh nghiệp phải biết nắm bắt và tận dụng các cơ hộitrong kinh doanh, điều này đòi hỏi ban lãnh đạo của doanh nghiệp phải cótrình độ có năng lực quản lí và ra quyết định Khi việc kinh doanh củadoanh nghiệp diễn ra thuận lợi sẽ có tác động tích cực đến khả năng trả nợcủa doanh nghiệp cho ngân hàng Ngoài ra, trình độ và đạo đức của ngờilãnh đạo cũng có tác động rất lớn đến việc sử dụng vốn vay cũng nh mongmuốn trả nợ của doanh nghiệp từ đó tác động đến chất lợng của khoản tíndụng

*28 Chiến lợc kinh doanh của doanh nghiệp: Trên cơ sở nhận định,

đánh giá chính xác tiềm năng thế mạnh của doanh nghiệp, xu hớng pháttriển của mặt hàng xuất nhập khẩu của doanh nghiệp cùng với những khókhăn thuận lợi hiện tại và trong tơng lai Doanh nghiệp sẽ quyết định chiếnlợc mở rộng, thu hẹp hay giữ qui mô kinh doanh ổn định từ đó xây dựng các

kế hoạch cụ thể về sản xuất tiêu thụ Việc xây dựng một chiến lợc kinhdoanh đúng đắn có ý nghĩa quan trọng đến sự thành công hay thất bại của

doanh nghiệp Từ đó tác động đến khả năng huy động và trả nợ đối với cácnguồn tài trợ.

*29 Tổ chức hoạt động sản xuất và công tác tiêu thụ sản phẩm của

doanh nghiệp: Hoạt động sản xuất, tiêu thụ sản phẩm của doanh nghiệp

đ-ợc tổ chức hợp lí sẽ nâng cao đđ-ợc năng suất lao động, tiết kiệm đđ-ợc chi phí,hạ giá thành sản phẩm đồng thời tăng đợc doanh số bán hàng và tăng lợinhuận Doanh nghiệp sẽ có điều kiện mở rộng sản xuất kinh doanh, tăngvòng quay và hiệu quả sử dụng vốn và nh thế cũng chính là nâng cao đợcchất lợng các khoản tín dụng đợc cung cấp trong đó có khoản tín dụng xuấtnhập khẩu do ngân hàng tài trợ

*30 Khả năng tài chính của doanh nghiệp: Đây là một yếu tố có tác

động đến việc lựa chọn các nguồn tài trợ của doanh nghiệp, bởi vì thờng thìdoanh nghiệp chỉ đi vay khi mà khả năng tài chính của họ không đáp ứng đ-

ợc nhu cầu vốn cho hoạt động của mình Mặt khác, khả năng tài chính củadoanh nghiệp nó còn là cơ sở để ngân hàng quyết định có cho vay haykhông, cho vay bao nhiêu và khả năng trả nợ của doanh nghiệp nh thế nào

Điều này, có ý nghĩa đến việc nâng cao chất lợng tín dụng từ cả hai phíangân hàng và doanh nghiệp

1.2.3.3 Các nhân tố khách quan khác

 Nhóm nhân tố thuộc về môi trờng kinh tế: Đối với hoạt động tín

dụng xuất nhập khẩu nó cũng bị tác động bởi nhiều nhân tố thuộc môi trờngkinh tế nh: các chiến lợc phát triển kinh tế của Nhà nớc, thị trờng hàng hoáxuất nhập khẩu, mức độ cạnh tranh trên thị trờng , chu kì kinh doanh Nh-

ng tác động cụ thể nhất đó là sự biến động của tỉ giá hối đoái và lãi suấttrên thị trờng tiền tệ và lạm phát Bởi vì, nh ta đã biết nghiệp vụ tín dụngxuất nhập khẩu nó gắn với nghiệp vụ thanh toán quốc tế (thờng sử dụngnhiều loại tiền tệ khác nhau đợc qui đổi lẫn nhau thông qua tỉ giá) và lãisuất của ngân hàng nó gắn với lãi suất trên thị trờng, tín dụng ngân hàng làtín dụng bằng tiền tệ

Với vấn đề tỉ giá: Khi tỉ giá hối đoái không ổn định Chẳng hạn giảm

đi thì các doanh nghiệp sẽ gặp khó khăn trong việc hoàn trả khoản tín dụngvay bằng ngoại tệ trớc đó, vì cần phải có nhiều tiền vốn nội tệ hơn mới mua

đủ số ngoại tệ cần để trả Do vậy, các doanh nghiệp hoặc là sẽ hạn chế sửdụng vốn tín dụng hoặc sẽ không trả đợc nợ cho ngân hàng điều này làmcho tín dụng xuất nhập khẩu giảm cả về qui mô và chất lợng

Với nhân tố lãi suất: Mức độ phù hợp giữa lãi suất trên thị trờng với

mức lợi nhuận của doanh nghiệp sản xuất kinh doanh xuất nhập khẩu trong

nền kinh tế cũng ảnh hởng tới chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu Lợinhuận ngân hàng thu đợc bị giới hạn bởi lợi nhuận của doanh nghiệp sửdụng vốn vay nên với mức lãi suất cao, các doanh nghiệp không trả đợc nợ,hoặc sẽ có ý định không muốn trả nợ, từ đó hoạt động tín dụng xuất nhậpkhẩu của ngân hàng không còn là đòn bẩy để thúc đẩy sản xuất kinh doanhphát triển và tất nhiên chất lợng tín dụng cũng giảm sút.

Lạm phát: Lạm phát có tác động mạnh lên nhiều mặt nh khả năng

tiêu thụ hàng hoá, giá cả thị trờng, hiệu quả kinh doanh Do vậy, nó tác

động mạnh đến không chỉ hoạt động tín dụng mà còn cả nền kinh tế Chẳnghạn trong thời kì lạm phát cao sản xuất kinh doanh bị thu hẹp, đầu t, tiêudùng giảm, nhu cầu tín dụng giảm, vốn tín dụng đã thực hiện cũng khó cóthể sử dụng có hiệu quả hoặc trả nợ đúng hạn cho ngân hàng Ngoài ra cònphải kể đến việc công chúng không muốn gửi tiền vào ngân hàng để đềphòng việc mất giá tiền tệ Nh thế việc đạt đợc chất lợng trong hoạt động tíndụng hầu nh không thể

 Nhóm nhân tố thuộc môi trờng pháp lí: Môi trờng pháp lí tác động

đến hoạt động ngân hàng thông qua hệ thống các luật và các văn bản phápqui có liên quan đặc biệt là các pháp lệnh của NHNN, các chủ trơng chínhsách phát triển kinh tế của Nhà nớc

Trong nền kinh tế thị trờng nh ở Việt Nam sự điều tiết của Nhà nớcbằng pháp luật có ý nghĩa quan trọng trong việc tạo ra một môi trờng kinhdoanh bình đẳng thuận lợi, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các chủ thể kinh

tế tạo các mối quan hệ kinh tế lành mạnh

Nhân tố pháp lý ảnh hởng đến chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu, đó làtính đồng bộ thống nhất của hệ thống pháp luật về hoạt động kinh doanh

đối ngoại, ý thức tôn trọng chấp hành nghiêm chỉnh những qui định củapháp luật và cơ chế để đảm bảo cho sự tuân thủ pháp luật một cách nghiêmminh triệt để

Sự thay đổi chủ trơng chính sách của Nhà nớc, các pháp lệnh ngânhàng của NHNN sẽ làm tăng cao hay giảm bớt chất lợng của hoạt động tíndụng điều này nó cần phải đợc đánh giá trong mối quan hệ với việc thựchiện các mục tiêu phát triển kinh tế hớng về xuất khẩu của Nhà nớc, thựcthi chính sách tiền tệ của NHNN Bên cạnh đó cũng cần thấy rằng sự thay

đổi môi trờng pháp lí còn có tác động rất lớn đến hoạt động của các doanhnghiệp xuất nhập khẩu mà cụ thể là các chính sách về khuyến khích xuấtkhẩu hay hạn chế nhập khẩu

Tóm lại, có rất nhiều nhân tố tác động đến chất lợng tín dụng xuấtnhập khẩu Song điều quan trọng không phải là biết tên các nhân tố đó màcần phải hiểu rõ sự tác động của chúng và vận dụng sáng tạo trong điềukiện thực tế của ngân hàng sao cho sự vận dụng đó đem lại hiệu quả làmtăng đợc chất lợng của hoạt động tín dụng xuất nhập khẩu

Với Chi Nhánh Ngân Hàng Công Thông Ba Đình việc áp dụng hìnhthức tín dụng xuất nhập khẩu đã đạt đợc đến mức độ nào, kết quả ra sao và

đặc biệt là trong vấn đề chất lợng tín dụng, bên cạnh những mặt đã đạt đợccòn có những hạn chế gì cần đợc giải quyết Ta hãy xem xét và trả lời

những câu hỏi này ở chơng sau Thực trạng chất l“ ợng tín dụng xuất nhập khẩu tại Chi Nhánh Ngân Hàng Công Thơng Ba Đình”

Chơng II:

Thực trạng chất lợng tín dụng xuất nhập khẩu tại Chi nhánh

Ngân hàng Công thơng Ba Đình

2.1 Khái quát về Chi nhánh NHCT Ba Đình

2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển của Chi nhánh NHCT Ba

Đình.

Chi nhánh NHCT Ba Đình ra đời từ năm 1959, tên gọi lúc đợc thànhlập: Chi điếm Ngân hàng Ba Đình trực thuộc Ngân hàng Hà Nội Nhiệm vụcủa Ngân hàng lúc này là vừa xây dựng cơ sở vật chất, củng cố tổ chức vàhoạt động Ngân hàng (hoạt động dới hình thức cung ứng, cấp phát theo chỉtiêu - kế hoạch đợc giao) Số lợng cán bộ Ngân hàng lúc đó có trên 10 ngời.Mục tiêu hoạt động mang tính bao cấp phục vụ, không lấy lợi nhuận làmmục tiêu, hoạt động theo mô hình quản lý một cấp (Ngân hàng Nhà nớc).Mô hình này đợc duy trì từ khi thành lập cho đến tháng 07 năm 1988 thì kếtthúc

Ngày 01/07/1988, thực hiện Nghị định 53 của Hội đồng Bộ trởng(nay là Chính phủ) ngành Ngân hàng chuyển hoạt động từ cơ chế quản lýhành chính, kế hoạch hoá sang hạch toán kinh tế kinh doanh theo mô hìnhquản lý Ngân hàng hai cấp (Ngân hàng Nhà nớc - NHTM) lấy lợi nhuậnlàm mục tiêu trong hoạt động kinh doanh, các NHTMQD lần lợt ra đời(NHCT - NHNT - NHĐT&PT) Trong bối cảnh chuyển đổi đó Ngân hàng

Ba Đình cũng đã đợc chuyển đổi thành một Chi nhánh NHTM quốc doanhvới tên gọi Chi nhánh NHCT Ba Đình trực thuộc Ngân hàng Công thơngThành phố Hà Nội Hoạt động kinh doanh mang tính kinh doanh thực sự,thông qua việc đổi mới phong cách giao tiếp, phục vụ, lấy lợi nhuận làmmục tiêu kinh doanh, cùng với việc đa dạng hoá các loại hình kinh doanhdịch vụ, khai thác và mở rộng thị trờng, đa thêm các sản phẩm dịch vụ mớivào kinh doanh Lúc này Ngân hàng Công thơng Ba Đình hoạt động theomô hình quản lý NHCT ba cấp (TW - Thành phố - Quận) Với mô hìnhquản lý này, trong những năm đầu thành lập (7/98 - 3/93) hoạt động kinhdoanh của NHCT Ba Đình kém hiệu quả, không phát huy đợc thế mạnh và -

u thế của một Chi nhánh NHTM trên địa bàn Thủ đô, do hoạt động kinhdoanh phụ thuộc hoàn toàn vào NHCT Thành phố Hà Nội, cùng với nhữngkhó khăn thử thách của những năm đầu chuyển đổi mô hình kinh tế theo đ-ờng lối đổi mới của Đảng Trớc những khó khăn vớng mắc từ mô hình tổchức quản lý, cũng nh từ cơ chế, bắt đầu từ 01/04/1993, Ngân hàng Côngthơng Việt Nam thực hiện thí điểm mô hình tổ chức NHCT hai cấp (cấp TW

- quận), xoá bỏ cấp trung gian là NHCT thành phố Hà Nội, cùng với việc

đổi mới và tăng cờng công tác cán bộ Do vậy, Chi nhánh NHCT khu vực

Ba Đình đợc thành lập lại theo Quyết định số 93/NHCT - TCCB ngày24/03/1993 của Tổng Giám đốc NHCT Việt Nam Lúc này chi nhánhNHCT khu vực Ba Đình là thành viên phục thuộc NHCT Việt Nam(NHCTVN), ngay sau khi nâng cấp quản lý cùng với việc đổi mới cơ chếhoạt động, tăng cờng đội ngũ cán bộ trẻ có năng lực thì hoạt động kinhdoanh của Ngân hàng Công thơng Ba Đình đã có sức bật mới, hoạt độngkinh doanh theo mô hình một NHTM đa năng, có đầy đủ năng lực, uy tín

để tham gia cạnh tranh một cách tích cực trên thị trờng Nhanh chóng tiếpcận đợc thị trờng và không ngừng tự đổi mới, hoàn thiện mình để thích nghivới môi trờng kinh doanh trong cơ chế kinh tế thị trờng

Kể từ khi chuyển đổi mô hình quản lý mới cho đến nay trong quátrình hoạt động chi nhánh luôn chấp hành nghiêm chỉnh chủ trơng đờng lốicủa Đảng, pháp luật của Nhà nớc, chế độ, thể lệ của ngành, do đó hoạt

động kinh doanh của Chi nhánh NHCT khu vực Ba Đình không ngừng pháttriển theo định hớng “ổn định - an toàn - hiệu quả và phát triển” cả về quymô, tốc độ tăng trởng, địa bàn hoạt động, cũng nh về cơ cấu, mạng lới, tổchức bộ máy Cho đến nay, bộ máy hoạt động của Chi nhánh NHCT khuvực Ba Đình có trên 300 cán bộ - nhân viên (trong đó trên 60% có trình độ

Đại học và trên Đại học, 20% có trình độ Trung cấp và đang đào tạo Đạihọc, còn lại là lao động giản đơn) với 8 phòng nghiệp vụ, 1 phòng giaodịch, 9 quỹ tiết kiệm, 1 cửa hàng kinh doanh vàng bạc hoạt động trên một

địa bàn rộng bao gồm các quận: Ba Đình - Hoàn Kiếm - Tây Hồ và huyện

Từ Liêm Từ năm 1995 đến nay hoạt động kinh doanh của chi nhánh NHCT

Ba Đình liên tục đợc NHCT Việt Nam công nhận là một trong những chinhánh xuất sắc nhất trong hệ thống NHCT Việt Nam, năm 1988 đợc Thủ t-ớng Chính phủ tặng Bằng khen, năm 1999 đợc Chủ tịch nớc tặng thởngHuân chơng lao động hạng ba, Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội tặngbằng khen, năm 2000 đợc Thống đốc NHNN Việt Nam tặng bằng khen, đ-

ợc HĐTĐ - KT ngành Ngân hàng đề nghị Thủ tớng Chính phủ tặng bằngkhen

2.1.2 Cơ cấu tổ chức của Chi nhánh NHCT Ba Đình.

Ngân hàng đợc tổ chức theo mô hình Ngân hàng hiện đại trên thếgiới Cơ cấu tổ chức của Ngân hàng có thể đợc đánh giá là khoa học và hợp

lý Điều này đợc chứng minh bởi những gì mà chi nhánh đã đạt đợc trongnhững năm qua cũng nh khi xem xét sơ đồ tổ chức của Ngân hàng dới đây.

Sơ đồ tổ chức của chi nhánh NHCT khu vực Ba Đình

2.1.3 Tình hình hoạt động kinh doanh của NHCT Ba Đình.

Chi nhánh NHCT Ba Đình bớc vào hoạt động kinh doanh trong cơchế thị trờng với muôn vàn khó khăn, cản trở Tuy nhiên với phơng châm

“phát huy sức mạnh nội lực đi lên bằng sức mình là chính”, cộng với sự chỉ

đạo sát sao của NHCT Việt Nam và sự tạo điều kiện thuận lợi của Đảng,Chính phủ, của các chấp chính quyền, sự ủng hộ của các tổ chức kinh tế,dân c trên địa bàn hoạt động, các cán bộ nhân viên Chi nhánh NHCT Ba

Đình để từng bớc đẩy lùi khó khăn, vơn lên trở thành một trong những chinhánh hoạt động năng độn và hiệu quả nhất trong hệ thống NHCT ViệtNam Hàng năm, Ngân hàng đã góp tỷ trọng lớn trong tổng thu nhập của hệthống NHCT và NSNN Để có đợc kết quả đó, toàn bộ cán bộ công nhânviên ngân hàng đã cố gắng không ngừng, trau dồi kiến thức, chuyên mônnghiệp vụ, tu chỉnh đạo đức, kinh nghiệm tắc phong nghề nghiệp để đápứng các yêu cầu mà nền kinh tế thị trờng đặt ra Do đó hàng năm Ngânhàng đã thu đợc nhiều lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh của mình và nămsau thờng tăng hơn năm trớc với tỷ lệ và tốc độ tăng trởng cao Điều này đ-

Phòng

KD đối nội

Phòng

KD đối ngoại

Phòng

Kế toán - tài chính

Phòng Hành chính -

ơng nghiệp

Phòng tín dụng công nghiệp

Phòng Tín dụng ngoài quốc doanh

Tổ tổng hợp

Bất kỳ một ngân hàng nào việc thu hút vốn đầu t chiếm một vị thế hếtsức quan trọng và do vậy mỗi ngân hàng cũng đều phải tính toán sao chotránh đợc tình trạng thừa hoặc thiếu vốn Trong thực tế, NHCT Ba Đình làmột trong những Ngân hàng huy động đợc nhiều nguồn vốn với số lợng lớn,mặc dù hiện trạng kinh tế của các doanh nghiệp trên địa bàn còn nhiều khókhăn Bằng nhiều biện pháp nghiệp vụ linh hoạt, Ngân hàng đã tạo mọi điềukiện giúp các doanh nghiệp và cá nhân mở tài khoản tiền gửi tại Ngân hàngtrong thời gian ngắn nhất, đồng thòi mở rộng mạng lới giao dịch xuống tậncác địa phơng nhằm thu hút lợng tiền nhàn rỗi trong mọi tầng lớp dân c.Trong đó, cụ thể là việc bố chí những cán bộ chuyên môn nghiệp, liên tụccải tiến lề lối làm việc, đổi mới tác phong và thái độ phục vụ, đảm bảo chữtín khách hàng, mở rộng mạng lới giao dịch, đa dạng hoá các hình thức huy

động

Nhờ sự cố gắng trên công tác huy động vốn của NHCT Ba Đình liêntục hoàn thành vợt mức kế hoạch Số lợng khách hàng đến mở tài khoảntiền gửi tại Ngân hàng ngày càng lớn từ 1.385 doanh nghiệp và hộ t nhânnăm 1997 lên 1.931 năm 1999 và 2.000 năm 2000 Số khách hàng gửi tiềncũng tăng mạnh, năm 2000 lên tới 90.000 ngời tăng hơn năm 1999 là 7.000ngời

Hơn nữa số lợng vốn huy động đợc trong năm không chỉ đáp ứng đợcyêu cầu tín dụng tại chỗ mà hàng năm chi nhánh đều vợt kế hoạch điều vốnnộp NHCT Việt Nam, tạo môi trờng giúp các NHCT khác đang có nhu cầucho vay nhng lại thiếu nguồn vốn

Để có thể đánh giá toàn diện về công tác huy động vốn tại Chi nhánhNHCT Ba Đình ta có số liệu thực tế sau:

2 TiÒn göi cña c¸c TCKT 453.663 35,7 547.668 36,4 932.011 43,1 94.005 20,7 384.343 70,1

3 Kú phiÕu, tr¸i phiÕu 73.329 5,8 5.695 0,4 83.305 4,6 -67.634 - 7,8 77.610 3,6 lÇn

Trớc hết chúng ta xem xét tình hình huy động vốn trong từng năm.Năm 1998 Ngân hàng đã huy động tổng số vốn bằng 1.271.265 triệu đồng.Trong đó nguồn tiền gửi của dân c chiếm 58,5% Tiền gửi của các tổ chứckinh tế là 35,7% và pháp hành kỳ phiếu, trái phiếu của Ngân hàng là5,8% .Năm 1999 tổng số vốn huy động đạt 1.615.961 triệu đồng, tăng27,1% so với năm 1998 đáng ghi nhận là tỷ lệ tiền gửi của dân c tăng là37,3% và các tổ chức kinh tế tăng lên tơng ứng là 20,7% so với năm 98.Duy chỉ có kỳ phiếu và trái phiếu là giảm tỷ lệ giảm là - 7,8% Năm 2000,tổng số vốn huy động đạt 2.160.004 triệu đồng tăng 33,7% so với năm

1999 Tổng số vốn huy động năm 2000 tăng cáo do tất cả các nguồn huy

động của Ngân hàng đều tăng Nhng tỷ lệ tăng của mỗi loại khác nhau nhtiền gửi của dân c chỉ tăng có 10,5% , tiền gửi của tổ chức kinh tế tăng70,1% và kỳ phiếu, trái phiếu của Ngân hàng tăng gấp 3,6 lần so với năm

1999 Đây là một trong những thành tích đáng khâm phục trong công táchuy động vốn của ngân hàng Khi mà bối cảnh của nền kinh tế không thuậnlợi, bên cạnh đó còn có sự cạnh tranh khốc liệt của các NHTM khác cùnghoạt động

Về cơ cấu huy động vốn theo loại tiền ta có bảng số liệu phản ánhsau đây:

Bảng 2: Huy động vốn theo loại tiền:

Trong cơ cấu huy động vốn theo loại tiền của Ngân hàng, năm 1998,tổng vốn huy động đạt 1.615.961 triệu đồng, tăng 27,1% so với cùng kỳnăm 1998; trong đó nguồn vốn VNĐ đạt 1.345.218 triệu đồng chiếm tỷtrọng 83,2% trên tổng nguồn vốn, tăng 23,6% so với năm 1998 Nguồn vốnngoại tệ quy đổi VNĐ đạt 270.743 triệu đồng, chiếm 20% trên tổng nguồn,vốn huy động ngoại tệ của Ngân hàng cũng có tỷ lệ tăng tơng ứng vớiVNĐ, tăng là 47,7% so với năm 1998 Đến ngày 30/12/2000 tổng vốn huy

động bằng 2.160.004 triệu đồng, tăng 33,7% so với năm 1999, trong đónguồn vốn VND đạt 1.725.552 triệu đồng chiếm tỷ trọng 80% trên tổngnguồn vốn, tăng 28,3% so với năm 1999 Nguồn vốn huy động ngoại tệ quy

đổi ra VNĐ bằng 434.452 triệu đồng, chiếm 20% trong tổng nguồn vốn huy

động, tăng lên là 60,5% so với năm 1999

Kết quả trên đây cho chúng ta thấy rằng, nguồn vốn huy động cảVNĐ lẫn ngoại tệ đều vợt trên chỉ tiêu đề ra của Ngân hàng Đây là mộtdấu hiệu đáng mừng trong công tác nguồn vốn của Ngân hàng và với nhữngkết quả trên thì hàng năm Ngân hàng không lo thiếu vốn trong hoạt độngkinh doanh

* Về sử dụng vốn: Cuộc khủng hoảng kinh tế khu vực bùng nổ toàncầu giữa năm 1997 ảnh hởng trực tiếp đến nền kinh tế trong nớc và tác độngtiêu cực đến hoạt động kinh doanh của cả Ngân hàng và doanh nghiệp Thịtrờng xuất khẩu bị thu hẹp, đầu t nớc ngoài giảm sút Các doanh nghiệpNhà nớc vẫn cha cải thiện cơ bản về tình hình tài chính và năng lực quản trị

điều hành sản xuất, kinh doanh mà hệ quả là sức cạnh tranh yếu, sản phẩmhàng hoá chậm tiêu thụ, sức mua trong dân giảm sút

Do vậy, ngân hàng đã thực hiện các quy chế cho vay chặt chẽ hơn,nhằm giảm bớt khả năng xảy ra rủi ro Tuy nhiên dẫn đến hoạt động chovay của Ngân hàng cũng gặp khó khăn đôi chút Nhng bớc sang năm 1998thì tình hình đó có phần vợi đi, cụ thể:

- Về hoạt động tín dụng: Tổng d nợ cho vay các loại hình hàng nămtăng trởng khá cao Năm 1998 đạt 568.368 triệu động, năm 1999 là 723.305triệu đồng, tăng 27,2% so với năm 1998 Năm 2000 là 1.014.371 triệu

đồng, tăng so với cùng kỳ năm 1999 là 40,2% Về d nợ cho vay ở trên chinhánh Ngân hàng tập trung cho vay chủ yếu vào các lĩnh vực trọng điểmcủa nền kinh tế đó là dự trữ thu mua, sản xuất kinh doanh thuộc các ngànhcông, thơng nghiệp và tài trợ cho xuất nhập khẩu (Bảng 3)

Trong cơ cấu tín dụng theo thời hạn về tổng số tuyệt đối, tín dụngngắn hạn tăng nhng tín dụng trung và dài hạn của chi nhánh những năm qua

có sự biến động mạnh, tuy nhiên nhìn trong tổng số thì các năm đều tăng,trung bình khoảng 30%

+ Đối với tín dụng ngắn hạn: Đây có thể nói là thế mạnh của chinhánh Năm 1998 d nợ tín dụng ngắn hạn của chi nhánh đạt 443.145 triệu

đồng, năm 1999 đạt 627.411 triệu đồng tăng 41,5% so với năm 98 tơngtứng tăng 184.266 triệu đồng, năm 2000 đạt 888.864 triệu đồng tăng 41,6%

so với năm 1999 tơng ứng tăng là 261.453 triệu đồng

+ Đối với tín dụng trung - dài hạn: Tín dụng trung - dài hạn ngoàiviệc tập trung chủ yếu phục vụ khách hàng truyền thống trong lĩnh vựccông - thơng nghiệp đã mở rộng sang cho vay xuất nhập khẩu tuy nhiên vẫncha cao D nợ có sự biến động giảm mạnh từ 108.591 triệu đồng năm 1998xuống còn 95.894 triệu đồng năm 1999 Nhng lại có sự tăng đột biến ở năm

2000, năm 2000 đạt dự nợ cao nhất đạt 125.507 triệu đồng Dự nợ tín dụngtrung - dài hạn biến động tơng ứng về cả số tơng đối lẫn số tuyệt đối năm99/98 là - 12.697 triệu hay -22%; năm 2000/1999 lại tăng lên là 29.613triệu đồng hay + 30,8%

+ Hoạt động bảo lãnh: Hoạt động bảo lãnh ở Chi nhánh NHCT Ba

Đình những năm qua cũng đạt đợc những kết quả đáng khích lệ, tổng dựbảo lãnh các loại đến tháng 12 năm 1998 là 297.805 triệu đồng, năm 1999tổng dự bảo lãnh tăng lên là 405.700 triệu đồng tăng 36,2% so với năm1998; Năm 2000 đạt 440.973 triệu đồng tăng 8,7% so với năm 99

2 Cho vay TD trung - dµi h¹n 108.591 19,1 95.894 13 125.507 12 -12.697 -22 29.613 30,8

* Hoạt động kinh doanh ngoại tệ: Mặc dù nghiệp vụ mua bán ngoại

tệ gặp nhiều khó khăn trong bớc đầu thực hiện cơ chế quản lý ngoại hốimới Phòng kinh doanh đối ngoại của chnn Ngân hàng đã chủ động khaithác nguồn ngoại tệ từ các đơn vị xuất khẩu, các Ngân hàng khác và NHCTViệt Nam, kịp thời đáp ứng nhu cầu thanh toán của khách hàng, kinh doanh

đa dạng nhiều loại ngoại tệ khác nhau nh: USD, DEM, FRF, JPY, GBP,EUR, CAD, ITL, và bớc đầu đã thu đợc một số thành công nho nhỏ

Bảng 4: Doanh số mua bán ngoại tệ năm 2000.

Thứ tự Loại ngoại tệ Doanh sốmua Doanh sốbán 2000/1999So sánh

+ Phí dịch vụ thanh toán quốc tế năm 2000 đạt 3.131.765.339 đồng,tăng 16,9% so với năm 1999

Bảng 5: tình hình thanh toán tại Ngân hàng

Đơn vị : USD