Tài liệu BẢO TỒN VÀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG TÀI NGUYÊN CÂY THUỐC Ở TỈNH CAO BẰNG pptx

BẢO TỒN VÀ PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG TÀI NGUYÊN CÂY THUỐC Ở TỈNH CAO BẰNG TSKH.. Một số ý kiến về bảo tồn và phát triển bền vững nguồn cây thuốc ở tỉnh Cao Bằng... Nguyên nhân làm cho cây

BẢO TỒN VÀ PHÁT TRIỂN

BỀN VỮNG TÀI NGUYÊN CÂY THUỐC

Ở TỈNH CAO BẰNG

TSKH Trần Công Khánh

Nội dung

i Thiên nhiên Việt Nam

ii Tài nguyên thực vật ở Việt Nam.

iii Cây thuốc Việt Nam – nguồn tài nguyên

đang cạn kiệt

iv Nguyên nhân làm cho CT bị cạn kiệt

v Sự phân bố cây thuốc ở tỉnh Cao Bằng

vi Tài nguyên cây thuốc của Cao Bằng cũng

đang cạn kiệt

vii Một số ý kiến về bảo tồn và phát triển bền

vững nguồn cây thuốc ở tỉnh Cao Bằng

1 Thiên nhiên Việt Nam

• Việt Nam có khí hậu nhiệt đới & á nhiệt đới

Lãnh thổ hẹp, nhưng trải dài qua 15 vĩ độ bắc

• Có thiên nhiên, khí hậu và hệ sinh thái đa

dạng

• 3/4 đất liền là đồi núi (329.566 Km2)

Nhiều núi cao: Phansipan (3.143m), Yamphinh (3.096m) và Ngọc Linh (2.598m)

• Bờ biển dài 3.260 Km

• Lãnh hải rộng trên 226.000 Km2

2 Tài nguyên th ực vật ở Việt

• Đã biết 10.500 loài TV bậc cao, nằm trong 2.275 chi,

305 họ (ước tính có thể tới 12.000 loài), ca 10% số

này là loài đặc hữu

• So sánh với hệ TV thế giới, hệ TV Việt Nam chiếm:

Nhiều loài mới đối với Khoa học

• Thời gian qua, đã phát

hiện hằng trăm loài mới

Thông hai lá quả nhỏ

Pinus tabuliformis Carriere, Pinaceae

Loài mới ở Việt Nam

3 Cây thuốc Việt Nam – nguồn tài

nguyên đang cạn kiệt

Cây Sâm Việt Nam,

4 Nguyên nhân làm cho cây thuốc

bị can kiệt

• Cách khai thác bừa bãi,

• Ý thức sử dụng của con người và sự hiểu

biết chưa đầy đủ về bảo tồn và phát triển bền vững nguồn tài nguyên cây thuốc

• Coi nguồn tài nguyên trên rừng, dưới biển là

của “trời cho”, ta không lấy thì người khác cũng lấy, nên đã tự do khai thác theo kiểu

tận thu, hủy diệt, đi kèm với cách sử dụng

rất lãng phí

4 Nguyên nhân làm cho cây thuốc

bị can kiệt

• Tình hình thi hành pháp lệnh bảo vệ Đa

dạng sinh học và rừng chưa nghiêm,

• Nhiều khu rừng vẫn bị chặt phá và khai

thác bừa bãi,

• Nạn “lâm tặc” vẫn hoành hành ở nhiều

nơi Tài nguyên của rừng bị mất một

Cây Nghiến

1000 năm tuổi

ở Cao Bằng

Cây Nghiến

1000 năm

tuổi ở Cao

Bằng

Lâm tặc

đốn hạ

cây gỗ

Nghiến

Bán

thớt

gỗ

Nghiến

5 Sự phân bố cây thuốc ở tỉnh

Cao Bằng

Vật thể: 1969-1973, đã thống kê trên

617 loài cây làm thuốc, phân bố ở

tất cả 13 huyện, thị trong tỉnh Tuy

nhiên, mỗi địa phương vẫn có

những cây đặc trưng

Phi vật thể: Có đội ngũ trên 800

lương y, và đồng bào các dân tộc

thiểu số có rất nhiều bài thuốc

dân gian, nhiều kinh nghiệm quý

trong chăm sóc sức khỏe và chữa

bệnh

5 Sự phân bố cây thuốc ở tỉnh

Cao Bằng

• Huyện Bảo Lạc: Hà thủ ô đỏ, Hoàng tinh

• Các huyện Thông Nông, Nguyên Bình, Hà

Quảng: Ô đầu, Củ mật gấu, Chè dây, Ba kích, Bình vôi, Hoàng đằng, Bảy lá một hoa, Thanh thiên quỳ, Kê huyết đằng, Thầu dầu tía, Sa

nhân, Kim tuyến

• Các huyện Thạch An, Hoà An: Cốt toái bổ, Củ

bình vôi, Sói rừng, Chè đắng, Sâm cau

• Các huyện Trùng Khánh, Trà Lĩnh, Hạ Lang,

6 Tài nguyên cây thuốc của Cao

• Từ 1980 đến nay, nhiều cây thuốc liên tục bị

khai thác như Cẩu tích, Na rừng, Thổ phục linh, Bình vôi, Kê huyết đằng, Cửu lý hương, Thanh thiên quì, Kim ngân, Hồi đầu thảo, Sa nhân, Kim tuyến, vv

• Gần đây, nhiều cây bị khai thác với khối lượng

lớn như Sói rừng, Si đỏ, Bòng bong

• Trong đó, có những cây chỉ biết tên địa phương,

hoặc tên Trung Quốc như Co mạy bân, Mằn

Si đỏ (Ficus sp., Moraceae)

Bòng bong

Lygodium flexuosum (L.) Sw., Lygodiaceae

6 Tài nguyên cây thuốc của Cao Bằng

đang cạn kiệt

• Theo Hội ĐYCB, tại các cửa khẩu Tà Lùng, Sóc

Giang, Trà Lĩnh… mỗi ngày có hàng chục tấn dược liệu các loại được bán qua biên giới

• Mỗi năm ước tính ít nhất có khoảng 300.000

đến 500.000 tấn dược liệu bị bán sang Trung Quốc

• Nếu chỉ tính trong 20 năm qua, số dược liệu bị bán qua biên giới ít nhất cũng khoảng 10

triệu tấn, với giá trị kinh tế khoảng vài nghìn

tỷ đồng

7 Một số ý kiến về bảo tồn và phát triển bền

vững nguồn cây thuốc ở tỉnh Cao Bằng

(7.1) Mọi hoạt động khai thác tài nguyên nói chung

& cây thuốc nói riêng đều phải xin phép cấp

quản lý ở địa phương, và phải nộp thuế tài

nguyên theo quy định của Nhà nước

(7.2) Đình chỉ ngay việc khai thác cây thuốc hoang

dã để cung cấp nguyên liệu cho nước ngoài, kể

cả sản xuất thuốc trong nước

(7.3) Nếu thị trường có nhu cầu lâu dài về một loại dược liệu nào đó thì phải tổ chức trồng trọt để

7 Một số ý kiến về bảo tồn và phát triển bền

vững nguồn cây thuốc ở tỉnh Cao Bằng

khác), cần khẩn cấp bảo vệ tại chỗ và nghiên cứu nhân giống để phát triển trồng trọt

Đề xuất dự án mới:

“Nghiên cứu sử dụng, bảo tồn và phát triển cây Sói rừng

(Sarcandra glabra (Thunb.) Nakai, họ Hoa sói -

Chloranthaceae) ở tỉnh Cao Bằng.”

dụng để phục vụ việc chăm sóc sức khoẻ cho

người dân, tiến tới tạo ra những sản phẩm thuốc

đặc trưng, góp phần xóa đói giảm nghèo & mang lại

7 Một số ý kiến về bảo tồn và phát triển bền

vững nguồn cây thuốc ở tỉnh Cao Bằng

( 7.6) Nên có kế hoạch điều tra bổ sung nguồn tài

nguyên cây thuốc ở tỉnh CB Xác định những cây cần ưu tiên bảo tồn và cây có nhu cầu sử dụng

cao để nghiên cứu trồng trọt và phát triển nguồn nguyên liệu

(7.7) Thực tiễn đã chứng minh có nhiều cây thuốc

dân tộc và kinh nghiệm truyền thống dùng cây cỏ địa phương để chăm sóc sức khoẻ và chữa bệnh của cộng đồng các dân tộc thiểu số ở nước ta rất quý, có giá trị khoa học và thực tiễn cao

Cây Chè dây (Ampelopsis cantoniensis)

một cây thuốc của người Tày ở Cao Bằng:

Trường ĐH Dược đã n/c xác minh tác dụng

7 Một số ý kiến về bảo tồn và phát triển bền

vững nguồn cây thuốc ở tỉnh Cao Bằng

(7.8) Tập huấn về công tác quản lý tài nguyên

thiên nhiên cho cán bộ quản lý Tăng cường

tuyên truyền giáo dục về bảo tôn, khai thác,

sử dụng bền vững cây thuốc cho người dân

(7.9) Nguồn cây thuốc và tri thức y học bản địa

này cần được điều tra, tư liệu hóa, bảo tồn và nghiên cứu sử dụng, góp phần xóa đói giảm

CHÚC CÁC BẠN THÀNH CÔNG

VÀ CÁM ƠN

ĐÃ CHÚ Ý THEO DÕI !