CẬP NHẬT XỬ TRÍ LÂY TRUYỀN MẸ CON SARS – COV-2. BS CKII. Nguyễn Thị Từ Anh.Trưởng khoa Sơ sinh.Bệnh viện Từ Dũ

Cập nhật xử trí LÂY TRUYỀN MẸ CON SARS – COV-2 BS CKII Nguyễn Thị Từ Anh Trưởng khoa Sơ sinh Bệnh viện Từ Dũ... Lây trong khi sinh:- Tiếp xúc với máu mẹ có nhiễm virus - Tiếp xúc với dịc

Cập nhật xử trí LÂY TRUYỀN MẸ CON

SARS – COV-2

BS CKII Nguyễn Thị Từ Anh Trưởng khoa Sơ sinh Bệnh viện Từ Dũ

Nội dung chính

1. Đại cương

2. COVID-19 đối với phụ nữ mang thai

3. Lây truyền SARS-COV-2 từ mẹ sang con

1 ĐẠI CƯƠNG

✢ Virus Corona (CoV) gây bệnh từ mức độ cảm nhẹ đến hội chứng hô hấp cấp tính nặng

(severe acute respiratory syndrome – SARS)

✢ Virus Corona từng gây ra HC HH cấp tính

nặng SARS – CoV năm 2002 và HC hô hấp Trung Đông MERS – CoV 2012

✢ Năm 2019, chủng virus Corona mới xuất hiện

từ Vũ Hán lan ra khắp thế giới, gây đại dịch nặng nề, được đặt tên SARS – CoV 2

○ HC SHH cấp tiến triểu (ARDS)

○ Nhiễm khuẩn huyết

○ Sốc nhiễm khuẩn

○ BC nặng – nguy kịch khác

✢ HC viêm hệ thống liên quan Covid-19 ở trẻ em (MSI – C)

2 Covid 19 đối với PN mang thai

Ho (50%) Khó thở (26%) Đau cơ (37%) Đau đầu (43%)

Sốt (32%)

Covid 19 đối với PN mang thai

Nguy cơ thuyên tắc mạch

SUY HÔ HẤP

Bệnh suất và tử suất của PNMT bị Covid 19

PN mang thai PN không

mang thai

95% CI Nhập ICU 1,05% 0,39% 3 (2,6 – 3,4) Thở máy 0,29% 0,11% 2,9 (2,2 – 3,8) ECMO 0,07% 0,03% 2,4 (1,4 – 4)

3 Lây truyền SARS-COV-2 từ mẹ sang con

1 Lây trước sinh

- Lây đường máu qua nhau thai

- Lây qua dịch ối Thai nhi hít hoặc nuốt

✢ Bánh nhau bị nhiễm virus có thể kích hoạt phản ứng viêm ở thai nhi, dẫn đến suy chức năng đa

cơ quan  Kết cục xấu cho trẻ sơ sinh

Severe SARS-CoV-2 placenta infection can impact neonatal

outcome in the absence of vertical transmission

J Clin Invest 2021;131(6):e145427;

2 Lây trong khi sinh:

- Tiếp xúc với máu mẹ có nhiễm virus

- Tiếp xúc với dịch tiết

nhiễm virus

- Tiếp xúc với phân

nhiễm virus

3 Lây sau khi sinh:

- Lan truyền từ mẹ, các thành viên gia đình

hoặc nhân viên y tế

- Dịch tiết hô hấp là chính

Lây truyền từ mẹ sang con

✢ Chủ yếu lây sau sinh qua giọt bắn và tiếp xúc

✢ Chưa đủ bằng chứng có virus trong dịch ối, dịch âm

Xử trí khi sinh: Giới hạn số NVYT

1 – 3 BS sản và KTV/NHS; 1-2 BS và ĐD nhi

Xử trí khi sinh

✢ Lý tưởng: phòng sinh/phòng mổ áp lực âm; đóng cửa liên tục khi sinh/mổ; có màng chắngiữa bà mẹ và góc hồi sức sơ sinh

✢ Khoảng cách giữa bà mẹ và góc HSSS ít

nhất 2 m

Xử trí khi sinh

cho kíp sản: khẩu trang N95 hoặc khẩu trang

y tế và tấm chắn giọt bắn, áo khoác và găngtay

✢ Sản phụ cần mang khẩu trang y tế

cho kíp sơ sinh: khẩu trang N95 và kính mắtchắn giọt bắn hoặc tấm chắn giọt bắn, áo

khoác và hai lớp găng tay

Hồi sức sơ sinh

✢ Các thủ thuật sau sẽ tạo hạt khí dung: hút

đàm nhớt, thở oxy với lưu lượng từ 2 L/phúttrở lên, giúp thở qua mặt nạ, đặt nội khí quản, thở CPAP

✢ Trẻ khóc: tạo giọt bắn ?

✢ Khi giúp thở qua mặt

nạ, nên phối hợp 2 người: 1 người giữmặt nạ để đảm bảomặt nạ kín, hạn chếhạt khí dung, 1 ngườibóp bóng giúp thở

✢ Nếu có điều kiện thì sử dụng đèn soi thanhquản có camera để giảm thời gian đặt nội khíquản.

✢ Khi chuyển bệnh nhi từ phòng sinh/phòng mổ

về khoa Sơ sinh nên vận chuyển trong lồng

ấp và trên đường chuyển bệnh đã quy ước, hạn chế tiếp xúc người khác trên đường

chuyển bệnh

Yếu tố nguy cơ tiên lượng nặng của con:

✢ Tuổi thai nhỏ khi mẹ nhiễm bệnh

✢ Mẹ phải hỗ trợ hô hấp khi sinh

✢ Nhẹ cân

✢ Lười bú, ói, tiêu chảy, lừ đừ (30%)

✢ Suy đa cơ quan

Khởi phát sớm: 2 – 7 ngày sau sinh

✢ Nguồn lây từ mẹ sang trước khi sinh là chính

✢ Đa số không triệu chứng

✢ Sổ mũi, ho

✢ Lười bú

✢ Nhiệt độ không ổn định hoặc sốt nhẹ

✢ Ói

✢ Tiêu chảy

✢ Thở khó

✢ Xanh tím

Khởi phát muộn: 5 – 35 ngày

✢ Nguồn lây từ tiếp xúc sau sinh

✢ Tăng bạch cầu máu

✢ Giảm lympho máu

✢ Giảm tiểu cầu

Hội chứng viêm đa cơ quan ở trẻ sơ sinh (Multi systems inflammatory syndrome in neonates – MIS-N)

✢ Mẹ có tiền sử hoặc đang bị nhiễm COVID 19

✢ Suy hô hấp: thiếu oxy máu, phổi thâm nhiễm, tăng

áp ĐM phổi tồn tại.

✢ Viêm cơ tim: tăng troponin, tăng BNP, túi phình

mạch vành

✢ Suy thận: giảm natri máu, thiểu niệu, phù toàn thân

✢ Bất dung nạp sữa, triệu chứng tương tự viêm ruột hoại tử

✢ Đông máu nội mạch rải rác (DIC): giảm bạch cầu, giảm lymphocyte, giảm tiểu cầu, giảm fibrinogen, tăng D-dimer

Báo cáo hàng loạt ca tại Ấn Độ: 20 ca 1/9/2020 – 20/4/2021

✢ Children 2021, 8, 572 https://doi.org/10.3390/children8070572

https://www.mdpi.com/journal/children

✢ TS BN: 20 (3 ca song sinh)

✢ TS bà mẹ: 18

✢ Đặc điểm của mẹ:

○ 7 (38%) có triệu chứng; 11 (62%) không triệu chứng

○ 11 (61,1%) là F1 của thành viên trong GĐ

○ Thời điểm mẹ là F0 hoặc F1: 83,3% TCN cuối;

11,1% TCN giữa; 5,5% TCN đầu

Đặc điểm của con

Tiêu chuẩn gợi ý MIS-N

✢ <28 ngày tuổi

✢ Mẹ có bằng chứng nhiễm SARS – CoV- 2

✢ RL chức năng ≥2 cơ quan

✢ Hoặc Bất thường dẫn truyền A-V hoặc dãn hoặc túi phình mạch vành

✢ XN có bằng chứng của phản ứng viêm (CRP, PCT, tăng BC ) hoặc RLĐM (tăng fibrinogen, tăng D-dimer)

✢ Loại trừ CĐ các bệnh RL đa cơ quan khác: HIE, NKH, mẹ bị lupus…)

XN RT – PCR

✢ Thời điểm: 2 - 24 giờ sau sinh, dù mẹ đã

khẳng định nhiễm hay nguy cơ nhiễm Lặp lại

XN lần 2 lúc 48 giờ tuổi nếu kết quả XN lầnđầu không xác định hoặc âm tính

✢ Vị trí lấy mẫu: mũi hầu, miệng hầu hoặc mũi

✢ Lưu ý: rửa mặt và miệng mũi trẻ bằng xà

phòng trước khi lấy mẫu

Cách ly mẹ con khi nào?

○ Khi mẹ quá yếu không thể tự chăm sóc con

○ Khi trẻ cần chăm sóc hoặc theo dõi đặc biệt

○ Khi trẻ cần hồi sức tích cực

○ Nếu trẻ (+) thì không cần cách ly với mẹ

○ Theo chọn lựa của mẹ

✢ AAP : Chỉ định cách ly mẹ-con khi mẹ quá mệt

không thể chăm sóc con hoặc con thuộc nhóm nguy cơ cao cần chăm sóc đặc biệt

Cách ly

✢ Trẻ phơi nhiễm cần được điều trị cách ly với các trẻkhác

○ 10 ngày sau khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên

○ 20 ngày sau khi xuất hiện bệnh cảnh nặng

○ 24 giờ sau khi hết sốt và các triệu chứng kháccũng thuyên giảm

✢ Điều trị MSI – N:

○ Truyền tĩnh mạch immunoglobulin miễn dịch: 1g/Kg/ngày x 2 ngày hoặc 2 g/kg (tối đa 100g) truyền TM trong 12 – 24 giờ

○ Dexamethasone: 0,15 mg/kg/lần (tối đa 6

mg), 1 lần/ngày Tiêm TM

Điều trị

✢ Điều trị trẻ có triệu chứng:

○ Điều trị nâng đỡ

○ Thở CPAP là chính

○ Thở máy khi có bệnh lý hô hấp đặc hiệu:

RDS, viêm phổi hít phân su…

○ Ưu tiên thở máy cao tần số (HFO) sớm

○ Kiểm soát cân bằng dịch chặt chẽ, tránh quá tải dịch

Phòng ngừa lây truyền mẹ con

✢ Khẩu trang đúng

✢ Vệ sinh tay

✢ Phòng bệnh thoáng khí, mở các cửa sổ phòng bệnh

✢ Tiêm chủng cho phụ nữ mang thai?

Kết luận

✢ Lây truyền SARS – Cov – 2 từ mẹ sang con hiếm gặp 8%)

(2-✢ Chủ yếu lây truyền sau sinh qua giọt bắn và tiếp xúc

✢ Không cách ly mẹ con và vẫn thực hiện kẹp rốn muộn, da

kề da sau sinh đối với mẹ F1

✢ Trẻ con mẹ F0 vẫn có thể dùng sữa mẹ vắt ra

✢ Lưu ý XN tầm soát cho con mẹ F0

✢ Cần nghĩ đến MIS – N khi trẻ sơ sinh có triệu chứng rối loạn dẫn truyền AV, suy tim nếu mẹ có tiền sử F0 hoặc F1

Xin chúc sức khoẻ và bình an