Slide thuyết trình về công tác sử dụng thể loại điều tra

Thể loại phóng sự Nhóm 7 Sự ra đời và phát triển Các dạng phóng sự Đặc điểm Những lưu ý khi viết phóng sự Mục lục Khái niệm 03 01 02 04 05 Sự ra đời và phát triển01 — Phóng sự thoả mãn tính hiếu kỳ, tò mò của công chúng bằng những thông tin hấp dẫn, độc đáo Phóng sự bắt nguồn từ “Reportage” tiếng Latinh có nghĩa là Thông báo tin mới, là chuyến đi, là giành được một cái gì đó Thời kỳ đầu Đức coi là sự đưa tin Mỹ chuyển tải những cuộc cãi vã tại các kỳ họp quốc hội Pháp gọi bằng tên khác là “ Thể.

Thể loại phóng sự

Nhóm 7

Sự ra đời và phát triển

01

— Phóng sự thoả mãn tính hiếu kỳ, tò mò

của công chúng bằng những thông tin hấp

dẫn, độc đáo.

Phóng sự bắt nguồn từ “Reportage”

tiếng Latinh có nghĩa là : Thông báo tin

mới, là chuyến đi, là giành được một cái gì đó

là “ Thể loại điều tra”

Sau chiến tranh thế giới thứ 2

Phóng sự bắt đầu khẳng định vị trí của mình bằng sự tham gia của giới văn sĩ nổi tiếng ⇒ Đa phần chưa đề ra các biện pháp giải quyết những bất công xã hội

Sự ra đời và phát triển

Trên thế giới

Nhiều tác phẩm dồi dào chất liệu hiện thực

và mang tính chiến đấu cao

Sau Đại hội Đảng lần thứ VI (1986)

Báo chí Việt Nam khởi sắc và được coi là sản phẩm văn hoá đặc biệt

Sự ra đời và phát triển

Tại Việt Nam

Khái niệm

02

● Xtemlây Giôn và Giulian Narit trong cuốn “Người phóng viên toàn năng”: Phóng sự là

một bài tường thuật hoặc một bài báo được phát triển và xử lý một cách văn học.

● Giáo sư Crem Xtorocan (Khoa Báo chí trường Đại học tổng hợp Sắclơ): Phóng sự hiện đại

không phải là sự ghi lại một cách đơn giản mà còn là sự trả lời một loạt các câu hỏi

phức tạp về cuộc sống của chúng ta.

● Giáo trình “Nghiệp vụ bảo chí” của trường Tuyên Giáo: “Phóng sự là một trong những thể tài thông tin quan trọng quan trọng của báo chí có ít nhiều đặc trưng văn học, phản ánh sự kiện xảy ra, có thể kết hợp nghị luận, nhằm nêu lên phẩm chất tinh thần của con

người và toàn bộ xã hội theo một hệ thống quan điểm và đường lối nhất định.”

● Khi bàn về phóng sự, PGS TS Phương Lựu xếp nó vào nhóm các thể ký “phi cốt

truyện” Theo ông, phóng sự tuân theo kết cấu liên tưởng mà ở đó xen kẽ giữa sự kiện con người với những đoạn nghị luận trữ tình với tỷ lệ khá lớn của nhân vật trần thuật

Khái niệm

Từ những quan niệm trên có thể đưa ra một định nghĩa về phóng sự như sau: Phóng sự là một

trong những thể tài thông tin quan trọng của

báo chí có những đặc trưng của văn học Nó là

thể tài phản ánh sự kiện có quá trình diễn biến bằng phương pháp miêu tả hay tự thuật Mặt khác cũng có thể kết hợp nghị luận ở mức độ

nhất định hay có thể sử dụng các phương pháp biểu đạt của văn học (biện pháp tu từ, sử dụng ngôn ngữ giàu hình ảnh) trong phóng sự.

Đặc điểm

03

Tính chính luận

Phóng sự có khuynh hướng chính trị tương đối rõ ràng, có sắc thái tình cảm, có

đề người thực việc thực

Đặc điểm

Các dạng phóng sự

04

Phóng sự điều tra

Phóng sự phản ánh những hoàn cảnh, hiện trạng

05

Những lưu ý khi viết phóng sự

05

Nội dung Ngôn ngữ sử dụng

- Dùng những tài liệu cụ thể, tránh lặp

lại những từ ngữ khái quát gây không

khí nặng nề khô khan, khó thuyết phục

- Nêu bật những nguyên nhân, những

yếu tố tác động đến sự nảy sinh mâu

thuẫn và những chủ trương giải quyết

mâu thuẫn.

- Sự kiện cần được thể hiện mạch lạc;

biến cố cần được thể hiện rõ ràng, chặt

chẽ

- Kỹ năng sử dụng các thủ pháp nghệ thuật một cách hiệu quả như

tả, thuật, bình, so sánh, liên tưởng, hồi tưởng, đặc tả…

- Sử dụng lồng ghép ngôn ngữ của tác giả

- Phóng sự có tít chính, tít phụ Tít phải đảm bảo được các yêu cầu: ngắn gọn, súc tích, nêu được tinh thần của bài

Những lưu ý khi viết phóng sự

Thank you for listening!

Phóng sự là loại báo chí thuộc nhóm thông tin - chính luận

Nhiệm vụ của nhóm này là giúp công chúng hiểu cái gì đang xảy ra và xảy ra như thế nào

Phân 1 `

PHÓNG SU . ,

Khái niêm .

Phóng sự là một thể loại báo chí, phản ánhnhững sự kiện, sự việc, vấn đề đang diễn ratrong hiện thực khách quan có liên quan đếnhoạt động và số phận của một hoặc nhiềungười bằng phương pháp miêu tả hay tự

thuật, kết hợp nghị luận ở mức độ nhất định.Trong phóng sự, vai trò cái tôi trần thuật -

nhân chứng khách quan rất quan trọng

5

Thể loại phóng sự này phản ánh

về những sự thật chứa đựng mâu thuẫn trong đời sống.

Dạng phóng sự này luôn chiếm một tỷ lệ lớn nhất trong các

dạng phóng sự trên báo chí nước ta hiện nay.

Phóng sự: “Cuộc sống những người trắng tay sau lũ quét”

(Báo VnExpress)

Phóng su phan ánh , ,

Thể loại này phản ánh về những con người tiêu biểu (cho cái tốt hoặc cái xấu) trong đời sống Con người trong dạng phóng sự này có thể là cá nhân hoặc một tập thể.

Kết hợp những ưu thế của phóng

sự báo chí và thể loại ký chân dung.

Phóng sự: "Cô giáo Nga hết lòng vì người khuyết tật."

(Báo Nhân dân)

Phóng su,

CHÂN DUNG

Nhiệm vụ chủ yếu của một phóng sự

sự kiện là diễn tả một cách sinh động quang cảnh, hiện trạng của sự kiện trong toàn bộ dáng về có thực của nó.

Những sự kiện được chọn phải đáp ứng được: Có cấp độ điển hình cao; đáp ứng yêu cầu thông tin thời sự; chứa đựng

mâu thuẫn hoặc những câu hỏi cần được làm sáng tỏ; gợi lên những vấn đề

mà công chúng quan tâm.

Phóng sự: “PHẬN NGHÈO 'CÀY TẾT': Ấm lòng Tết xa nhà”

(Báo Tiền phong)

Phóng su phan ánh , ,

Phóng sự điều tra là một dạng kết hợp giữa phòng sự báo chí với thể loại điều tra.

Sự kết hợp giữa phóng sự và điều tra thường diễn ra theo một số nguyên tắc nhất định:

- Tính chất phóng sự được thể hiện ở những yếu tố thuộc về hình thức của tác phẩm.

- Đặc điểm thể loại của điều tra được thể hiện chủ yếu trong việc huy động những chi tiết, số liệu, dữ kiện.

Phóng sự: "Vì sao rừng vẫn liên tục bị thảm sát?: Gần 400 ha

rừng bị đốn, chính quyền, kiểm lâm 'ngơ ngác'."

(Báo Thanh niên)

Phóng su,

Thể loại này có nhiệm vụ khámphá, phát hiện và cung cấp chocông chúng những thông tin mới

Ngoài ra, theo hình thức phóng sự, có thể phân phóng sự thành các loại:

Phóng su,

đăc trung . ,

Phân 2 `

phan ánh su thât , . , .

Ta - thuât - nghi luân , . . .

Cái Tôi Trân Thuât ` . Bút pháp sinh đông .

Trình bày một chuỗi các sự kiệntheo tiến trình lịch sử, quá trìnhphát sinh cho người đọc dễtheo dõi và nắm bắt vấn đề

Cung cấp cho độc giả,thông tin, góc nhìn về

sự việc, sự kiện

Người viết phóng sựphải hiểu biết vấn đềmình đề cập đến

đăc trung 1 . ,

phan ánh su thât , . , .

'

Ta - thuât - nghi luân , . .

Miêu tả giúp ngườiđọc hình dung được

Người viết phải có hiểubiết và kinh nghiệm để

xử lý các dữ kiện đưa ranhững định hướng đối

với bạn đọc

đăc trung 2 . ,

Có sự logic, lý trí, giàu lý lẽ và trong chừng mực còn

Tạo ra giọng điệu của tác phẩm, giọng điệu củaphóng sự khi nghiêm túc, lý lẽ khi lại hài hước, châmbiếm, giàu cảm xúc

đăc trung 3 . ,

Trong lý luận báo chí, từ lâungười ta đã đặc biệt lưu ý đếnnhững phẩm chất văn học của

thể loại phóng sự

Khác biệt để phân biệt phóng sự báochí với các thể loại văn học là phóng sựchỉ phản ánh về những sự kiện, nhữngcon người có thật trong cuộc sống

Trong tác phẩm phóng sự, tác giả cóthể sử dụng bút pháp vừa là thông tinthời sự vừa thông tin thẩm mỹ để tạo

ra giọng điệu đa thanh

Hiện thực cuộc sống là miền đấtcung cấp dồi dào những đề tài

cho phóng sự

đăc trung 4 . ,

,

'

Kêt câu nôi dung thành phân kêt câu

Bố cục bài phóng sự có nhiều loại hình đadạng Sau đây là một số bố cục phổ biến.

Chi tiết 1Chi tiết 2Chi tiết 3Chi tiết 4

Bô cuc theo bâc thang diên biên

Đây là cách thể hiện nội dung theo bậc thang

nhận thức tuần tự trước sau Đó cũng là cách thể

hiện nội dung theo trình tự thời gian, việc trước

đưa trước việc sau đưa sau.

So Đô

Đòi hỏi người làm phóng sự chú ý trình bày diễn

biến chung của sự kiện, kết hợp với những chi tiết

đặc sắc.

Cần chú ý tránh tình trạng khô khan, dài dòng

nhạt nhẽo khi sử dụng lối văn chính luận.

“Phóng sự “Bảo mẫu” ở Thảo Cầm Viên” của báo Thanh niên đã sử dụng bố cục bậc thang diễn biến sự việc để diễn tả công việc và tình yêu động vật của

những nhân viên ở Thảo Cầm Viên Các hoạt dộng chăm sóc các con vật được thực hiện theo thứ tự từ sáng sớm đến chiều tối.

Phóng sự: "Bảo mẫu" ở Thảo Cầm Viên

(Báo Thanh niên)

Ví du.

Bô cuc Tam giác lôn nguoc

Được vận dụng để phản ánh những sự kiện xảy ra

đột xuất hoặc những trường hợp đặc sắc mà tin

tức đã phản ánh nhưng chưa giải đáp những mâu

thuẫn cụ thể.

So Đô

Tác giả thường rút lên đầu kết cục của sự kiện

hoặc bằng tài liệu cụ thể đưa ra kết luận, nhận

định, đánh giá về toàn cục của một sự kiện nào

đó một cách khái quát nổi bật sau đó sẽ trình bày

lần lượt những biến cố chọn lọc để minh họa.

Chú ý làm sao cho các biến cố hoặc các đoạn

trong bài xuất hiện như các đợt sóng, tạo cho người

đọc không ngừng chăm chú theo dõi.

Chi tiết 1Chi tiết 2Chi tiết 3

Chi tiết 4

Phóng sự “Khối thuốc nổ một tấn trên đồi A1: Chuyện giờ mới kể” của báo Tiền Phong

Bài phóng sự đã mở đầu bằng hình ảnh chiến trường xưa Điện Biên Phủ và di tích đồi A1 ngày nay đã thu hút được nhiều khách du lịch đến tham quan Từ đó, tác giả lội ngược dòng về quá khứ, về những mốc thời gian trong năm tháng chiến tranh gắn liền với di tích hào hùng này.

Phóng sự: Khối thuốc nổ một tấn trên đồi A1: Chuyện giờ mới kể

(Báo Tiền phong)

Ví du.

Bô cuc kêt hop

Các biến cố của nhiều sự kiện khác nhau cùng

diễn ra trong một thời gian, hoặc có thời điểm

khác nhau nhưng cùng chung một hệ thống quan

điểm, một dòng tư tưởng, cùng chung một ý nghĩa

hoặc một chủ đề thống nhất.

So Đô

Người làm phóng sự có thể tập hợp những tài liệu

tản mạn thành những thiên phóng sự có giá trị Đây

là một trong những lợi thế của phóng sự so với thể

loại tin của báo chí.

'

Ct1

Ct2 Ct3

'

Ct4 Ct5

Khoảng tối ở “công trình ánh sáng”

Xung đột vì đất Khu tái định cư bị chối bỏ

Bài phóng sự nói về nỗi buồn của người dân khi mà chủ đầu tư thủy điện hứa hẹn hỗ trợ, đền bù cho người nhường đất phục vụ dự

án, nhưng 10 năm trôi qua, câu chuyện đền

bù vẫn chẳng được thực hiện Để làm rõ vấn đề, tác giả đã sử dụng bố cục kết hợp với các vấn đề chính là:

Phóng sự: Nỗi buồn thủy điện

(Báo Thanh niên)

Ví du.

mo bài , , thân bài Kêt Bài

Kêt câu Thành phân` ' '

Kêt câu ' ' PHÓNG SU . ,

'

Mo bài ,

Thông qua một sự kiện,

sự việc, tình huống, con

người cụ thể, tác giả nêu

được vấn đề mà phóng

sự đề cập đến.

Vấn đề đó có thể dưới dạng câu hỏi chưa được trả lời, sự khẳng định, hoặc xuất phát từ chính kiến thức, kinh nghiệm của mình Phần này cần ngắn

gọn, đặt trước tít phụ.

Khái quát thành hình ảnh hoặc nêu bật tầm vóc,

ý nghĩa của đối tượng cần miêu tả Bắt đầu từ bối cảnh dẫn tới sự nảy sinh sự kiện Nêu lên những liên tưởng hình ảnh

Đưa đỉnh cao (điểm chốt) của sự kiện lên rồi đặt vấn đề hoặc đánh dấu hỏi để thu hút sự chú ý Miêu tả cảnh vật, tính cách đặc sắc của nhân vật trung tâm Cần tránh lối đặt vấn đề sáo rỗng

Có thể đưa lên những vần thơ, lời ca có nội dung hàm sắc, ý nhị

,

Thân Bài

Chứng minh sư tồn tại

của vấn đề đã nêu Đây

là thành phần chủ chốt,

là trung tâm thể hiện tư

tưởng, chủ đề của cả bài.

đề đã nêu lên.

Tác giả (cái tôi trần thuật): Nhân chứng khách quan làm nhiệm vụ khâu nối các dữ kiện

Chủ đề, con số, sự kiện, tình huống, con người là nguyên liệu để tạo lên tác phẩm

Luận cứ: Khi luận cứ điển hình, thời sự, độc đáo, hấp dẫn sẽ giúp bài phóng sự đạt hiệu quả thông tin cao nhất

Việc sử dụng ngôn ngữ phóng sự cầnchú ý:

+ Người viết phải có kiến thức và sự

am hiểu nhất định về lĩnh vực, đề tàimình đang thể hiện

+ Người viết phóng sự cần biết sửdụng một số phương tiện biểu đạtcủa văn học như các biện pháp tu từ,ngôn ngữ giàu hình ảnh, hướng vàonội tâm của nhân vật để nâng tầmcao của tác phẩm

Phân 3 `

Ngôn Ngũ Tác GiA , , Ngôn NGŨ SU Kiên Ngôn Ngũ Nhân Vât

Thể hiện qua lời bình, qua sự

của sự thật lịch sử

tính chât'

luu ý ,

tính chât'

luu ý ,

Bao gồm lời nói của nhân vật,

con người

tính chât'

luu ý ,

Phân 5 `

ANH và ,

TÍT CHÍNH

Là phần nêu vấn đề – tên gọi của bài báo.Tít chính ngoài chức năng giới thiệu cốt lõivấn đề được đề cập còn phải có sức hấpdẫn người đọc

Tít phóng sự cũng như nhiều tít các thể loạibáo chí khác có thể là một câu hỏi đầy đủ,hay chỉ là một con số, một mệnh đề

TÍT CHÍNH

Tít chính có nhiều loại:

Loại giới thiệu khái quát và đầy đủ toàn bộ

vấn đề sẽ nêu trong bài

Loại tít mở thường nêu một vế dang dở của

vấn đề Người đọc chưa thể biết ngay loại

thông tin sẽ được đề cập đến là gì

Loại tít dùng ẩn dụ, dùng những sự kiện, sự

việc, nhân vật có tính tượng trưng cũng là mộtloại được sử dụng nhiều lần trong phóng sự

TÍT PHU

Tít phụ có chức năng chỉ ra một khía cạnhtrong toàn bộ vấn đề được đề cập

Tít phụ thường xuất hiện ở những phóng

sự có nhiều luận điểm nhỏ

Tít phụ làm nhiệm vụ phân chia từng luậnđiểm khác nhau

Tít phụ giới thiệu khái quát nội dung ấy

đều có chủ đề của những phần nhỏ tạonên chủ đề chung của toàn tác phẩm

.

TÍT PHU.

Luu y , `

Một phóng sự không nhất thiết buộc phải có tít

phụ, nhưng nếu bài viết có dụng ý lớn thì có thể

có tít phụ vì để làm tăng thêm phần hấp dẫn vàmột bài phóng sự có thể có một hay nhiều tít phụ

ANH ,

Ảnh minh hoạ giúp tô đậm chủ đề, tăngtính hấp dẫn, người đọc dễ dàng hình dung

sự kiện, sự việc, nhân vật

Trong báo chí hiện đại, ảnh của phóng sựthường do chính tác giả bài viết chụp Điềunày càng làm công chúng tin tưởng ở nộidung bài viết hơn

TRÂN TRONG CAM ON . , ,