KỸ NĂNG PHÁT HIỆN ĐỀ TÀI: khai thác và xử lý thông tin, viết bài dài kỳ. TS. Trần Bá Dung

cả nhóm hình dung 3-5 câu hỏi để PV tìm câu trả lời khi đi viết  Các hình thức trình bày trên trang?. Kĩ năng Sơ đồ hóa tư duy Phát triển các ý tưởng bài viết => Ví dụ: Phát triển các

Hội nghị Truyền thông dân số, 17/12/2020

Kỹ năng phát hiện đề tài,

khai thác

và xử lý thông tin, viết bài

dài kỳ

TS Trần Bá Dung

Ủy viên BanThường vụ

Trưởng Ban Nghiệp vụ -

HNBVN

Tel: 097.262.8386

Email: dung907@gmail.com

KINH NGHIỆM QUỐC TẾ

 Thứ ba, sử dụng ý kiến chuyên gia

Biểu mẫu MAESTRO

 Bài này nói về chuyện gì (cả nhóm thống nhất – 30 từ)?

 Tại sao (lý do) độc giả phải quan tâm?

(cả nhóm phân tích và điền câu trả lời)

 Các câu hỏi của độc giả là gì? (cả nhóm hình dung 3-5 câu hỏi để PV tìm câu trả lời khi đi viết)

 Các hình thức trình bày trên trang?

(Chữ, ảnh, đồ họa, Box, thông tin nhanh…)

 Đánh giá bài viết (cả nhóm): Quan

trọng? Hấp dẫn? Phong phú thông tin? Bổ ích?

=> Phản biện xã hội: Ý kiến Chuyên gia; Đối

tác/đối thủ cạnh tranh; chính kiến nhà báo/tòa soạn

I Kĩ năng Phát hiện, lựa

chọn đề tài

3 tiêu chí đề tài hay

NGÔN NGỮ LOẠI HÌNH

Kĩ năng Phát hiện đề tài

(2)

3 Cách tiếp cận v/đề => quan

trọng nhất

 Chia nhỏ cách tiếp cận: Tìm các

ý tưởng liên quan, các mối quan

hệ với sự kiện, nhân vật.

 Lập sơ đồ tư duy ( mind

mapping ):

=> Nguyên lí (VD)

=> Vận dụng (VD)

Kĩ năng Sơ đồ hóa tư duy

 Phát triển các ý tưởng bài viết

=> Ví dụ:

Phát triển các ý tưởng, những câu chuyện gì liên quan đến Thay thế túi ni-lon ?

Cách phát hiện đề tài của báo Lao Động

Kĩ năng Lựa chọn đề tài

trong truyền thông dân số và

Kĩ năng Lựa chọn đề tài

tin chung chung

“Một lỗ đinh trên tường có thể là đề tài của một truyện ngắn hay”

Sê-Khốp

4 Khai thác, thu thập, xử lí

thông tin

quan vấn đề chính trị, nhà nước, pháp luật, ngoại

giao, ).

nguồn phản biện, chuyên gia, qua tài liệu lưu trữ

Tiếp cận được nhiều người cung cấp thông tin càng tốt.

II Xử lý thông tin, Sáng tạo tác

 Viết thẳng vấn đề, thông điệp rõ (đừng viết

“xung quanh”, “một vài”, “một số vấn đề”, “thấy gì”…)

 Đơn giản hóa (kể chuyện - không giảng giải;

bằng chi tiết - không bằng tính từ).

 Đi tới tận cùng vấn đề (đeo bám), đúng tầm (sức nghĩ)

 Thể hiện đúng đặc trưng loại hình, thể loại

 Có chính kiến, giải pháp (báo chí giải pháp)

 Sinh động (dùng động từ mạnh, danh từ, con

số…)

 Tương tác với công chúng (bạn đọc, chính

quyền…)

Kinh nghiệm sáng tạo TP

- Khai thác sâu, triệt để

- Tiếp cận đa chiều

- Bằng loạt bài nhiều kỳ (VD: GBCQG

2018 và Giải BLV 2108 - bài nhiều kì)

- Đan xen thể loại (VD: Một hạt thóc…)

Kĩ năng Rút Tít (chung)

 Đúng nội dung, chính xác khái niệm

 Phù hợp với thể loại

 Thông điệp trực tiếp, rõ

 Gợi mở, gây tò mò giữ bạn đọc

 Dùng động từ mạnh

 Dùng con số

VD Tít

Rút Tít

Tít: Một hạt thóc 40 khoản đóng góp

Các kĩ năng trong phỏng vấn

 Dẫn dắt

 Đặt câu hỏi

 Thể hiện

Những lỗi cần tránh trong

PV

Phóng sự - chân dung

 C hân dung một con người được thể hiện qua phóng sự - thể loại diễn tả, thuật lại một cách sinh động, chi

tiết, cụ thể (VD: Tuổi trẻ –

Bà già chống “đinh tặc”)

 Câu chuyện người tốt, việc tốt về

một hành động, việc làm tốt, cũng là một dạng phóng sự (nhỏ).

 Có thể về một tập thể.

TỔ CHỨC TUYẾN BÀI DÀI

KỲ TRÊN BÁO, ĐÀI ĐỊA

PHƯƠNG

1 Nhận diện?

 Không có định nghĩa hàn lâm, mà là

cách gọi từ thực tiễn hoạt động báo chí

 Chỉ những tác phẩm báo chí theo

dạng loạt bài/tuyến bài có từ 2 kì

(bài) trở lên, có tiêu đề chung.

 Có cả trên báo in, báo điện tử, phát

thanh, truyền hình (trên PT-TH còn gọi là loạt phóng sự, loạt bài điều

tra )

2 Vì sao phải sử dụng ?

phức tạp,… Muốn thuyết phục công chúng, phải tiếp cận đa chiều, đa phương, đa lợi

ích…

tử: có thể phân tích và phản biện xã hội sâu, cung cấp tư liệu nhiều, bằng kênh chữ, con

số, hình ảnh; kết hợp được lập luận với dẫn chứng…

Thống kê bài nhiều kì Giải

4 Giá trị/sức mạnh tuyến bài dài kì

lượng lớn

5 Kinh nghiệm tổ chức tuyến

bài dài kỳ (tại một số báo ĐP và báo

5.1 Kinh nghiệm về tổ chức

nội dung

tài để có nhiều góc độ viết (nhiều kì)

quan hệ các sự kiện, nhân vật,…Bao

quát và chi tiết, đâu là “mắt xích” chính, đâu là v/đề thời sự nhất, logic nào…cần nói đến trước

5.2 Về kết cấu hình thức tuyến

bài

đặc trưng loại hình báo chí, thể loại báo chí (nt).

các thể loại báo chí (nhất là sự đan xen

các thể loại trong một tác phẩm).

câu chuyện (“nuôi sự kiện”), đẩy và gỡ

“nút thắt”, giữ chân bạn đọc.

Cách kết cấu tuyến bài

phần:

- Thực trạng (Bài 1)

- Nguyên nhân (Bài 2)

- Giải pháp (Bài 3)

(nội dung) và bề rộng (đối tượng, sự kiện, nhân vật, không gian, cách phản ánh…)

Những cách rút tít không nên dùng