Bài tập lớn Cơ sở Văn hóa Việt Nam Đại học Mở Hà Nội

ĐẠI HỌC HUẾ TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI BÀI TẬP LỚN MÔN HỌC CƠ SỞ VĂN HÓA VIỆT NAM Chủ đề Sự tiếp xúc và giao lưu văn hóa Việt Pháp (nêu khái quát và nêu những thí dụ minh họa cụ thể trong các lãnh vực của đời sống) HÀ NỘI, THÁNG 012022 BÀI LÀM 1 Khái quát về giao lưu văn hóa Việt Pháp Giao lưu văn hóa là vấn đề tất yếu của lịch sử bởi một dân tộc muốn tồn tại và phát triển thì dân tộc đó không chỉ bó hẹp phạm vi của mình trong lãnh thổ mà.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI

***

BÀI TẬP LỚN MÔN HỌC: CƠ SỞ VĂN HÓA VIỆT NAM SINH VIÊN: LÊ VĂN TỜ

NGÀNH HỌC: NGÔN NGỮ ANH LỚP: FXD115

Chủ đề: Sự tiếp xúc và giao lưu văn hóa Việt-Pháp (nêu khái quát và nêu những thí dụ minh họa cụ thể trong các lãnh vực của đời sống)

HÀ NỘI, THÁNG 01/2022

BÀI LÀM

1 Khái quát về giao lưu văn hóa Việt-Pháp

Giao lưu văn hóa là vấn đề tất yếu của lịch sử bởi một dân tộc muốn tồn tại và phát triển thì dân tộc đó không chỉ bó hẹp phạm vi của mình trong lãnh thổ mà phải tiếp xúc và giao lưu với các nước trong khu vực và thế giới Chính vì vậy, việc giao lưu trong đó có giao lưu văn hóa là một vấn đề thiết thực không chỉ với Việt Nam mà cả các nước khác nhau trên thế giới

Lịch sử dân tộc đã chứng minh trong quá trình tồn tại và phát triển, văn hóa Việt Nam không ngừng có sự tiếp biền và giao lưu văn hóa với các nước trong khu vực và thế giới Kết quả của sự giao lưu đã làm cho văn hóa Việt Nam thêm đa dạng và phong phú, đó là việc tiếp nhận những giá trị văn hóa mới bên cạnh những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Trong những giá trị văn hóa mới đó không thể không kể đến kết quả của sự giao lưu với phương Tây mà tiêu biểu phải kể đến sự giao lưu văn hóa Việt Nam với văn hóa Pháp Tuy nhiên, trước khi đi tìm hiểu về kết quả của sự giao lưu văn hóa Việt Nam với văn hóa Pháp chúng ta cần hiểu giao lưu văn hóa là gì?

Khái niệm giao lưu văn hoá là để chỉ một quy luật trong sự vận động và phát triển văn hóa của các dân tộc Đó là hiện tượng xảy ra khi những nhóm người (cộng đồng, dân tộc) có văn hóa khác nhau giao lưu tiếp xúc với nhau tạo nên sự biến đổi về văn hóa của một hoặc cả hai nhóm Giao lưu văn hóa tạo nên sự dung hợp, tổng hợp và tích hợp văn hóa ở các cộng đồng Ở đó có

sự kết hợp giữa các yếu tố "nội sinh" với yếu tố "ngoại sinh" tạo nên sự phát triển văn hóa phong phú, đa dạng và tiến bộ hơn Giao lưu và tiếp biến văn hóa là sự tiếp nhận văn hóa nước ngoài bởi dân tộc chủ thể Quá trình này luôn đặt mỗi dân tộc phải xử lý tốt mối quan hệ biện chứng giữa yếu tố "nội sinh" và "ngoại sinh"

Trên cơ sở nội hàm của sự giao lưu văn hóa chúng ta đi vào xét quá trình giao lưu văn hóa Việt Nam với văn hóa Pháp Tuy nhiên, để có cái nhìn sâu sắc và toàn diện hơn về quá trình giao lưu văn hóa Việt Pháp chúng ta cần tìm hiểu xuất phát điểm của hai quốc gia trước khi quá trình giao lưu văn hóa diễn ra

Đối với Việt Nam trước khi tiếp xúc với phương tây, Việt Nam đã có một hệ tư tưởng riêng, mang hình thức Nho giáo song đã được Việt hóa đi để trở thành văn hóa dân tộc Văn hóa Việt Nam được thể hiện trên nhiều phương diện khác nhau, trong các mối quan hệ khác nhau Trước hết, thái độ coi trọng gia đình, bà con, làng xóm, lấy quan hệ gia đình làm nền tảng cho mọi quan hệ; thái độ bao dung về tín ngưỡng; coi trọng nhân cách hơn tài sản,

quyền lực.Thứ hai, lòng trung thành vô hạn với tổ quốc Tổ quốc này là của toàn dân, do lịch sử xương máu của dân tộc tạo nên Có thể nói đó là tinh thần kiên định, bất khuất của dân tộc mà không phải dân tộc nào cũng có được Thứ ba, đầu óc thiết thực, tinh thần dũng cảm dám đạp bằng mọi khó khăn khi giác ngộ Chính vì vậy, mà những giá trị văn hóa khi du nhập vào Việt Nam

đã được người Việt nhanh chóng biến hóa trở thành văn hóa riêng cho dân tộc Như vậy, có thể thấy rằng trước khi tiếp xúc với văn hóa Pháp thì văn hóa

Vn có sự khác biệt hoàn toàn vì xuất phát điểm của nước ta là văn hóa nông nghiệp, nó hình thành nên tư duy nông nghiệp và nền tảng kinh tế này còn ảnh hưởng đến nhiều mặt của xã hội trong đó có cả yếu tố văn hóa

Trong khi đó, Pháp đang trên đà là một nước phát triển theo hướng công nghiệp, xuất phát điểm không phải là văn hóa nông nghiệp nên trong tư duy và nhận thức của họ cũng khác hẳn với chúng ta Nếu như quan hệ của chúng ta được tạo dưng từ mối quan hệ cộng đồng thì pháp lại được tạo dựng

từ quan hệ cá nhân, coi trong tính cá nhân, do đó trong bản thân văn hóa tính cứng rắn và nguyên tắc là một trong những vấn đề đặc trưng của văn hóa Pháp Một đất nước khi mà hoạt động kinh tế đang phát triển thì rất cần đến yếu tố thị trường trong việc cung cấp nguyên liệu và tiêu thụ sản phẩm Chính

vì vậy, pháp đã đẩy mạnh công cuộc khai thác thuộc địa với các nước trong

đó có Việt Nam Chính sách khai thác thuộc địa của Pháp đối với Việt Nam được thực hiện trên các mặt như; kinh tế, chính trị, văn hóa Với chính sách

đó vô hình chung đã đẩy quá trình giao lưu văn hóa Việt- Pháp diễn ra, nhưng cái gốc của nó không phải là giao lưu văn hóa tự nguyện mà là quá trình giao lưu văn hóa cưỡng bức Vậy kết quả của sự giao lưu văn hóa đó diễn ra như thế nào chúng ta cùng đi vào phân tích và tìm hiểu:

2 Kết quả của quá trình giao lưu văn hóa Việt- Pháp

2.1 Về mặt văn hóa vật chất:

Ngay từ đầu, người Pháp đã triển khai phát triển đô thị, công nghiệp

và giao thông Đương nhiên là với mục đích rất rõ ràng là khai thác thuôc địa

- Trong lĩnh vực đô thị:

Từ cuối thế kỷ XIX, đô thị Việt Nam từ mô hình cổ truyền với chức năng trung tâm chính trị đã chuyển theo mô hình đô thị công nghiệp -thương nghiệp chú trọng chức năng kinh tế Nhiều nhà máy, xí nghiệp hình thành trong các đô thị, Ở đô thị lớn hình thành một tầng lớp tư sản dân tộc; Các trường trung học và đại học cũng ra đời trong các đô thị Nhiều đô thị và thị trấn nhỏ cũng dần dần phát triển

Xuất hiện các kiến trúc đô thị kết hợp khá tài tình phong cách phương Tây với tính cách dân tộc, phù hợp với điều kiện thiên nhiên Việt Nam, chẳng hạn, các toà nhà của Trường Đại học Đông Dương, Bộ Ngoại giao, Trường Viễn Đông Bác cổ …

Công trình được xây dựng dưới thời Pháp thuộc

- Về công nghệp:

Nhiều ngành công nghiệp khác nhau ra đời như khai mỏ, chế biến nông lâm sản, công nghiệp thực phẩm… làm cho bộ mặt kinh tế Việt Nam trước đây chủ yếu là nông nghiệp thì bây giờ có thêm các ngành khác Truyền thống lâu đời của dân Việt Nam là nông nghiệp trồng luá nước, đến nay xuất hiện các loại cây công nghiệp từ nước ngoài mang vào như cao su… phát triển một số cây công nghiệp trong nước: đay, cói, đậu lấy dầu…

- Về giao thông:

Hàng chục vạn dân đinh đã được huy động xây dựng hệ thống đường

bộ, đường sắt, sân bay, bến cảng Những con đường xuyên rừng núi, đến các đồn điền hầm mỏ Toàn bộ Đông Dương không nơi nào không có đường giao thông nếu ở đó có những tài nguyên quý giá Cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhât đã tạo ra những con đường liên tỉnh dài tới 20 ngàn Km Đường thuỷ, nhất là ở Nam bộ được tu bổ, khai thông tới năm 1914 tổng số độ dài đường thuỷ đã tới 1745 Km Hệ thống đường sắt hoàn thành với chiều dài

2059 Km được đưa vào sử dụng vào năm 1936 Những phương tiện giao thông hiện đại đang từng bước thay thế các phương tiện giao thông truyền

thống của Việt Nam Nhiều chiếc cầu sắt hiện đại, rất dài cũng được bắc qua những con sông lớn ở nước ta như Cầu Long Biên

Hệ thống đường sá và đô thị phát triển tạo cho diện mạo văn hoá vật chất giai đoạn nầy có những khác biệt so với các giai đoạn trước

Cầu Long Biên được xây dưới thời Pháp thuộc

2.2 Trên phương diện văn hóa tinh thần

- Tiếp thu lối sống, nếp sống mới; đó là việc hình thành nhu cầu và nếp sinh hoạt tinh thần mới như: xem phim, xem kịch, xem xiếc trong các nhà hát, rạp chếu phim Tầng lớp công chức, tri thức, thanh thiếu niên, học sinh, sinh viên tham gia các hoạt động nghệ thuật, một số người thích nói tiếng tây dùng tiếng tây để tỏ ra thức thời và sang trọng Trang phục các nhân nhất là ở thành thị việc ăn mặc theo phong cách tây việc xuất hiện những bộ véc và những chiếc váy đầm; rồi đến cách xưng hô, ứng xử trong gia đình cũng có sự thay đổi như bố mẹ thì gọi là cậu mợ, bạn bè gọi là toa, bề trên thì gọi là ngài Cưới xin được tổ chức ở nhà thờ…

- Tiếp thu nền giáo dục mới, người Việt trong giai đoạn này không chối

từ nền giáo dục tiên tiến từ bên ngoài đưa vào nước ta Với phong trào duy tân, người Việt tổ chức mạng lưới trường dân lập rộng khắp, mở cuộc vận động Đông Du sang Nhật Bản, mở các trường cho phụ nữ như trường Hoài Đức, trường Đồng Khánh

- Tiếp thu chữ quốc ngữ La Tinh, chữ này ban đầu do các giáo sỹ phương tây sáng taoj ra và vận dụng trong các nhà thờ Gia tô giáo để dịch Kinh Thánh và giảng đạo cho các giáo dân người VN Đến năm 1651 giáo sỹ

A lếch xăng đơ rốt đã kế thừa và xây dựng cuốn từ điển Việt - Bồ - La Tinh Sau khi chiếm được nước ta, người pháp đã thấy sự tiện lợi của chữ Quốc Ngữ nên đã làm giảm đi sự ảnh hưởng của chữ Nho bằng cách đưa chữ quốc ngữ vào trường học, mặc dù ban đầu chúng ta có sự bài trừ chữ quốc ngữ nhưng với sự tiện lợi của nó chữ quốc ngữ đa tồn tại trong lòng xã hội Việt Nam cho đến nay

- Tiếp thu nền văn chương mới

Người Việt tiếp xúc với nền văn chương bác học của phương tây và Pháp thông qua nhiều kênh khác nhau Bước đầu là đọc, dịch, giới thiệu văn chương của phương tây vào Việt Nam, sau đó người Việt đã bắt chước và sáng tạo văn chương theo cách thức phương tây Sang thế kỷ XX, xu hướng sáng tác mới được khẳng định như Phạm duy Tốn với tác phẩm Sống chết mặc bay

- Tiếp thu loại hình nghệ thuật

Kịch là loại hình sân khấu mới; lúc đầu là việc dịch các kịch bản của người pháp để đọc Sau đó các đoàn kịch của Việt Nam xuất hiện diễn với các

vở của tây, dần dần chúng ta đã viết các kịch bản về con người- xã hội VN cho đoàn kịch VN diễn như tác giả Vũ Đình Long có vở Các thể loại sân khấu dân tộc có sự đổi mới: chèo truyền thống được Nguyễn Đình Nghị đưa

từ sân đình lên sân khấu Tuồng cũng có sự thay đổi về nội dung phản ánh cuộc sống hiện thực “tuồng tiểu thuyết”, sân khấu được trang trí, quần áo phục trang Đặc biệt sân khấu cải lương xuất hiện: kết hợp nghệ thuật ca Nam

Bộ, hát Quảng, hát Triều của Trung Hoa, vũ điệu chăm pa và bài bản của kịch phương Tây Ẩm nhạc người P đem nền âm nhạc phương tây vào VN bằng nhiều con đường: dạy và hát Thánh ca ở các nhà thờ cơ đốc giáo Người P cũng đưa các dàn nhạc, các nghệ sĩ sang Hà Nội, Sài Gòn để biểu diễn cho người pháp và người bản xứ, việc dạy nhạc ở các trường học…với những biện pháp trên ban đầu chúng ta phổ lời cho cá bản nhạc tây “lời ta điệu Tây” để hát, bắt chước người tây sáng tác âm nhạc mang chủ đề, tư tưởng, tâm hồn Việt, thức tỉnh tinh thần dân tộc Nội dung phát triển phong phú chia thành ba dòng nhạc: ca khúc lãng mạn, ca khúc yêu nước, ca khúc cách mạng…

Nhà hát lớn Hà Nội

- Tiếp thu báo chí, xuất bản

Tờ báo đầu tiên người Pháp xuất bản ở nước ta là tờ công báo bằng tiếng Pháp (1862) của Bộ Viễn chinh Nam Kỳ để công bố các mệnh lệnh và tin tức Sau đó ba năm người P cho Trương Vĩnh Ký ra tờ báo chữ quốc ngữ (1865) của người Việt, tờ Gia Định báo (15/4/1865) Mục đích cảu tở báo là phổ biến trong nhân dân những biện pháo để ái biến nông nghiệp và tiến bộ trong nông thôn… Trên cơ sở đó báo chí phát triển nhanh chóng bằng các thứ tiếng: Việt- hoa- pháp của nhiều tổ chức xã hội và cá nhân

- Xuất bản và in ấn; người P đưa máy in vào nước ta từ năm 1862 đến năm 1876 xuất hiện tập bút ký Chuyến đi thăm bắc kỳ của Trương Vĩnh Ký Tóm lại, việc tiếp thu báo chí, xuất bản của phương tây và pháp ở nước ta đem lại cho xã hội một phương tiện thông tin mới mẻ, một phương tiện truyền

bá văn hóa, sinh hoạt và đấu tranh tư tưởng hết sức quan trọng

- Tiếp xúc với công giáo

Công giáo (đạo gia tô hau thiên chúa giáo) vào Vn từ năm 1533 thời vua Lê Trang Tông ở Nam Cường, Nam Định Tuy nhiên, khi pháp thống trị Việt Nam, thiên chúa giáo có cơ hội phát triển mạnh mẹ họ truyền giáo rộng rãi khắp cả nước (có đến 300.000 conn chiên, nhà thờ được xây dựng khắp mọi nơi, các tổ chức giáo hội ra đời Trên thực tế Thiên chúa giáo đã góp phần vào sự biến đổi văn hóa Việt Nam ở nhiều phương diện: về ngôn ngữ đó

là sự ra đời của chữ Quốc ngữ La Tinh; về âm nhạc các nhà thờ thiên chúa giáo dạy âm nhạc để phụ vụ các hoạt động tôn giáo dần dần được người Việt tiếp thu Về hội họa, điêu khắc: các tranh ảnh, tượng chúa và các thánh cũng được đưa vào Việt Nam và dạy cho người VN biết vẽ tranh, tạc tượng Về kiến trúc nhà thờ được các giáo sỹ đưa vào VN, xây dựng theo kiến trúc phương tây về lễ hội các lễ hội của thiên chúa giáo tiến hành như lễ Nô en, lễ phục sinh đã làm phong phú hơn đời sống tinh thần của người dân VN

Như vậy, sự giao lưu tiếp biến văn hóa Việt-Pháp đã diễn ra trước và sau khi người Pháp thống trị Vn gần bốn thế kỷ, song tập trung nhất là vào đầu thế kỷ XX Có thể nói trong vòng 3-4 thế kỷ quá trình giao lưu ấy đã làm cho văn hóa VN có nhiều biến đổi sâu sắc trên các phương diện khác nhau Với kết quả của sự giao lưu văn hóa đã đưa văn hóa VN từ nền văn hóa nông nghiệp-nông thôn-nông dân chuyển sang nền văn hóa công nghiệp-thành thị-thị dân và đưa văn hóa Việt Nam nhanh chóng hội nhập phát triển cùng với văn hóa nhân loại./