Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập, liên hệ vấn đề nghiên cứu trong việc giải quyết mâu thuẫn giữa hội nhập quốc tế và bảo vệ các giá trị truyền thống của dân tộc.

Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập, liên hệ vấn đề nghiên cứu trong việc giải quyết mâu thuẫn giữa hội nhập quốc tế và bảo vệ các giá trị truyền thống của dân tộc. đề tài Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập, liên hệ vấn đề nghiên cứu trong việc giải quyết mâu thuẫn giữa hội nhập quốc tế và bảo vệ các giá trị truyền thống của dân tộc.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

BỘ MÔN LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

Chủ đề: Quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập,

liên hệ vấn đề nghiên cứu trong việc giải quyết mâu thuẫn giữa hội nhập quốc tế và bảo vệ các giá trị truyền thống của dân tộc.

Sinh Viên Thực Hiện: Phạm Minh Đức GVHD:

MỤC LỤC

A.MỞ ĐẦU 1

LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1

CHỦ ĐỀ NGHIÊN CỨU 2

B.NỘI DUNG 3

I KHÁI NIỆM CỦA QUY LUẬT THỐNG NHẤT VÀ ĐẤU TRANH GIỮA CÁC MẶT ĐỐI LẬP 3

1.1 Một số khái niệm quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập 3

1.1.1 Khái niệm của các mặt đối lập 3

1.1.2 Khái niệm của mâu thuẫn biện chứng 3

1.1.3 Khái niệm của sự thống nhất 4

1.1.4 Khái niệm của sự đấu tranh… 4

1.2 Nội dung của quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập 4

1.2.1 Các yếu tố của quy luật 4

1.2.2 Sự phát triển của quy luật 5

1.2.3 Tính chất của quy luật 7

1.2.4 Phân loại các mâu thuẫn 7

II LIÊN HỆ VẤN ĐỀ TRONG VIỆC GIẢI QUYẾT MẤU THUẪN GIỮA HỘI NHẬP QUỐC TẾ VÀ BẢO VỆ CÁC GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG CỦA DÂN TỘC 9

2.1 Thực trạng việc hội nhập quốc tế hiện nay của nước ta 9

2.2.1 Những thành tựu đạt được trong việc hội nhập quốc tế của nước ta 9

2.2.2 Một số hạn chế trong việc hội nhập quốc tế của nước ta 11

2.2 Một số giải pháp cơ bản để giải quyết mâu thuẫn giữa hội nhập quốc tế và bảo vệ các giá trị truyền thống của dân tộc 12

III TRÁCH NHIỆM CỦA SINH VIÊN TRONG VIỆC BẢO VỆ GIÁ TRỊ TRUYỀN THỐNG CỦA DÂN TỘC NHẤT LÀ TRONG THỜI KÌ HỘI NHẬP QUỐC TẾ HIỆN NAY 15

3.1 Trách nhiệm của sinh viên đối với bản thân 15

3.2 Trách nhiệm của sinh viên đối với gia đình 17

3.3 Trách nhiệm của sinh viên đối với xã hội, đất nước 17

C KẾT LUẬN 20

MỞ ĐẦU

LÍ DO CHỌN ĐỀ TÀI

Như chúng ta đã biết quy luật thống nhất và mâu thuẫn giữa các mặtđối lập của phép biện chứng lịch sử phát triển của triết học là lịch sử pháttriển của tư duy triết học gắn liền với cuộc đấu tranh của hai phương pháp

tư duy - biện chứng và siêu hình chính cuộc đấu tranh lâu dài của haiphương pháp này đã thúc đẩy tư duy triết học phát triển và được hoàn thiệndần với thắng lợi của tư duy biện chứng duy vật phép biện chứng duy vật

là sự thống nhất hữu cơ giữa lý luận và phương pháp hệ thống các quy luật,phạm trù của nó không chỉ phản ánh đúng đắn thế giới khách quan mà cònchỉ ra những thách thức để định hướng cho con người trong nhận thức thếgiới và cải tạo thế giới phép biện chứng duy vật không chỉ khái quát nhữngthành tựu của tất cả các khoa học cụ thể, mà còn kết tinh những tinh hoatrong quá trình phát triển tư tưởng triết học của nhân loại phép biện chứngduy vật trình bày một cách có hệ thống chặt chẽ tính chất biện chứng củathế giới thông qua những phạm trù và những quy luật chung nhất của thếgiới (tự nhiên, xã hội và tư duy) ba quy luật cơ bản của phép biện chứngduy vật có ý nghĩa phương pháp luận chỉ đạo mọi hoạt động của con người,trong đó, quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập (gọi tắt làquy luật mâu thuẫn) là hạt nhân của phép biện chứng , liên hệ vấn đềnghiên cứu trong việc giải quyết mâu thuẫn giữa hội nhập quốc tế và bảo vệcác giá trị truyền thống của dân tộc

Để có thể hiểu rõ hơn về vấn đề này, nhóm em đã chọn đề tài "Nộidung quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập, liên hệ vấn đềnghiên cứu trong việc giải quyết mâu thuẫn giữa hội nhập quốc tế và bảo

vệ các giá trị truyền thống của dân tộc " Qua đó, nhóm em mong muốn tìm

ra được nhiệm vụ trọng tâm cần giải quyết, góp phần đề nghiên cứu trongviệc giải quyết mâu thuẫn giữa hội nhập quốc tế và bảo vệ các giá trị truyềnthống của dân tộc.

CHỦ ĐỀ NGHIÊN CỨU

Hội nhập quốc tế là một trong những xu hướng tất yếu của xã hội hiện đại ngàynay Mọi quốc gia trên thế giới đều đang có những thay đổi trong kinh tế, chính trị,văn hóa, ngoại giao và tất cả các khía cạnh khác của đất nước để tận dụng triệt để,hiệu quả những tác động tích cực của xu hướng này Trong bối cảnh ấy, Việt Nam đã

và đang không ngừng cố gắng hội nhập, học hỏi, giao lưu với tất cả các dân tộc trênthế giới Khi Việt Nam là một trong số thành viên của các tổ chức quốc thế như LiênHợp Quốc (1977), ASEAN (1995), Diễn đàn Hợp tác Á-Âu (ASEM) (1996), Tổ chứcThương mại Thế giới (WTO) (2006) và rất nhiều các tổ chức khác đã cho ta thấyđược sự nổ lực không hề nhỏ của Việt Nam vào việc cố gắng hội nhập quốc tế Tuynhiên, bất cứ một sự thay đổi nào cũng có tính hai mặt Một mặt, hội nhập quốc tế sẽđem đến những điều kiện thuận lợi để phát triển, xây dựng kinh tế xã hội Nhưng mặtkhác, nó cũng đem lại nhiều mối lo ngại và việc mà chúng ta cần thật sự để tâm nhất

là nguy cơ đánh mất giá trị truyền thống của dân tộc Một câu hỏi – đồng thời cũng làmột thử thách mang tính thời sự và vô cùng thực tế được đặt ra là: Làm thế nào để ta

có thể giữ gìn và phát huy các giá trị truyền thống đáng quý của dân tộc ta song songvới đó mà vẫn học hỏi, tiếp thu, phát triển của thế giới trong thời đại hội nhập quốc tếhiện nay? Tất nhiên đó phải một chiến lược vừa phát triển vừa hội nhập bản sắc dântộc không thể đóng cửa nền văn hóa, mà ta chủ động chọn lọc nhưng tinh hoa văn hóanhân loại để làm phong phú, giàu có, hiện đại hơn của đất nước mình Nếu nhìn nhậnthử thách này ở góc độ triết học thì đó chính là Quy luật thống nhất và đấu tranh giữacác mặt đối lập Bài tiểu luận này muốn dựa quy luận triết học để làm rõ hơn về vấn

đề mâu thuẫn và đấu tranh của thực tiễn

NỘI DUNG

I KHÁI NIỆM CỦA QUY LUẬT THỐNG NHẤT VÀ ĐẤU TRANH GIỮA

CÁC MẶT ĐỐI LẬP

1.1 Một số khái niệm quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập

1.1.1 Khái niệm của các mặt đối lập

Mặt đối lập là những mặt có những đặc điểm, những thuộc tính, những tính quyđịnh có khuynh hướng biến đổi trái ngược nhau tồn tại một cách khách quan trong tựnhiên, xã hội và tư duy Sự tồn tại các mặt đối lập là khách quan và là phổ biến trongthế giới Theo triết học duy vật biện chứng của Engels thì tất cả các sự vật, hiện tượngtrên thế giới đều chứa đựng những mặt trái ngược nhau Ví dụ như: Trong nguyên tử

có điện tử và hạt nhân; trong một lớp học hoạt động đoàn kết để cả lớp lớn mạnh vàhoạt động cạnh tranh để trở thành sinh viên giỏi nhất lớp hay trong sinh vật thì có sựđồng hoá và dị hoá, trong kinh tế thị trường có cung và cầu, hàng và tiền Những mặttrái ngược nhau đó trong phép biện chứng duy vật gọi là mặt đối lập

1.1.2 Khái niệm của mâu thuẫn biện chứng

Trong phép biện chứng duy vật, mâu thuẫn biện chứng là khái niệm dùng để chỉ

sự liên hệ, tác động theo cách vừa thống nhất, vừa đấu tranh, vừa đòi hỏi, vừa loại trừ,vừa chuyển hóa lẫn nhau giữa các mặt đối lập Yếu tố tạo thành mâu thuẫn biệnchứng là các mặt đối lập, các bộ phận, các thuộc tính có khuynh hướng biến đổi tráingược nhau, nhưng cùng tồn tại khách quan trong mỗi sự vật, hiện tượng của tựnhiên, xã hội và tư duy Trong mỗi mâu thuẫn biện chứng, các mặt đối lập vừa thốngnhất với nhau, vừa đấu tranh lẫn nhau tạo nên trạng thái ổn định tương đối của sự vật,hiện tượng Ví dụ: Mâu thuẫn giữa điện tích dương và điện tích âm hay mâu thuẫngiữa lực hút và lực đẩy giữa giai cấp bị bóc lột và giai cấp bóc lột trong đời sống kinhtế

1.1.3 Khái niệm của sự thống nhất

Thống nhất giữa các mặt đối lập là khái niệm dùng để chỉ sự liên hệ giữa chúng

và được thể hiện ở việc: Thứ nhất, các mặt đối lập cần đến nhau, nương tựa vào nhau,làm tiền đề cho nhau tồn tại, không có mặt này thì không có mặt kia; Thứ hai, các mặtđối lập tác động ngang nhau, cân bằng nhau thể hiện sự đấu tranh giữa cái mới đanghình thành với cái cũ chưa mất hẳn; Thứ ba, giữa các mặt đối lập có sự tương đồng,đồng nhất do trong các mặt đối lập còn tồn tại những yếu tố giống nhau Do sự đồngnhất này mà trong nhiều trường hợp, khi mâu thuẫn xuất hiện và tác động ở điều kiệnphù hợp, các mặt đối lập chuyển hóa vào nhau Đồng nhất không tách rời với sự khácnhau, với sự đối lập, bởi mỗi sự vật, hiện tượng vừa là bản thân nó, vừa là sự vật, hiệntượng đối lập với nó nên trong đồng nhất đã bao hàm sự khác nhau, đối lập

1.1.4 Khái niệm của sự đấu tranh

Đấu tranh giữa các mặt đối lập là khái niệm dùng để chỉ sự tác động qua lại theohướng bài trừ, phủ định lẫn nhau giữa chúng và sự tác động đó cũng không tách rời sựkhác nhau, thống nhất, đồng nhất giữa chúng trong một mâu thuẫn So với đấu tranhgiữa các mặt đối lập thì thống nhất giữa chúng có tính tạm thời, tương đối, có điềukiện, nghĩa là sự thống nhất đó chỉ tồn tại trong trạng thái đứng im tương đối của sựvật, hiện tượng, còn đấu tranh có tính tuyệt đối, nghĩa là đấu tranh phá vỡ sự ổn địnhtương đối của chúng dẫn đến sự chuyển hóa về chất của chúng Tính tuyệt đối của đấutranh gắn với sự tự thân vận động, phát triển diễn ra không ngừng của sự vật, hiệntượng Về vấn đề này, khi chú ý nhiều hơn đến tính tuyệt đối của “đấu tranh”, V.I.Lênin đã viết: “Sự phát triển là một cuộc “đấu tranh” giữa các mặt đối lập”

1.2.Nội dung của quy luật thống nhất và đấu tranh giữa các mặt đối lập

1.2.1 Các yếu tố của quy luật

Sự thống nhất của các mặt đối lập là sự ràng buộc, phụ thuộc, quy định lẫn nhau,đòi hỏi có nhau, nương tựa vào nhau của các mặt đối lập, mặt này lấy mặt kia làm tiền

đề tồn tại cho mình Là sự đồng nhất của các mặt đối lập, là sự tác động ngang nhaucủa các mặt đối lập.

Sự đấu tranh của các mặt đối lập là sự tác động lẫn nhau, bài trừ và phủ định lẫnnhau của các mặt đối lập Sự đấu tranh của các mặt đối lập có thể được biểu hiện ở sựảnh hưởng lẫn nhau hoặc dùng bạo lực để thủ tiêu lẫn nhau giữa các mặt đối lập.Mối quan hệ giữa sự thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập thể hiện ở chỗtrong một mâu thuẫn, sự thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập không tách rờinhau, bởi vì trong sự ràng buộc, phụ thuộc quy định lẫn nhau thì hai mặt đối lập vẫnluôn có xu hướng phát triển trái ngược nhau, đấu tranh với nhau Không có sự thốngnhất sẽ không có đấu tranh, thống nhất là tiền đề của đấu tranh, còn đấu tranh của cácmặt đối lập là nguồn gốc, động lực của sự vận động, phát triển

Sự chuyển hóa của các mặt đối lập là tất yếu, là kết quả của sự đấu tranh của cácmặt đối lập Do sự đa dạng của thế giới nên hình thức chuyển hóa cũng rất đa dạng:

có thể hai mặt đối lập chuyển hóa lẫn nhau, cũng có thể cả hai chuyển thành nhữngchất mới Sự chuyển hóa của các mặt đối lập phải có những điều kiện nhất định

1.2.2 Sự phát triển của quy luật

Phát triển là sự đấu tranh của các mặt đối lập: Sự phát triển của sự vật, hiện tượnggắn liền với quá trình hình thành, phát triển và giải quyết mâu thuẫn Sự thống nhất vàđấu tranh của các mặt đối lập là 2 xu hướng tác động khác nhau của các mặt đối lậptạo thành mâu thuẫn Như vậy, mâu thuẫn biện chứng cũng bao hàm cả "sự thốngnhất" lẫn "đấu tranh" của các mặt đối lập Sự thống nhất và đấu tranh của các mặt đốilập không tách rời nhau, trong quá trình vận động, phát triển của sự vật, sự thống nhấtgắn liền với sự đứng im, với sự ổn định tạm thời của sự vật

Sự đấu tranh gắn liền với tính tuyệt đối của sự vận động và phát triển Điều đó cónghĩa là sự thống nhất của các mặt đối lập là tương đối, tạm thời, sự đấu tranh của cácmặt đối lập là tuyệt đối Việc hình thành, phát triển và giải quyết mâu thuẫn là một

quá trình đấu tranh rất phức tạp, trải qua nhiều giai đoạn, mỗi giai đoạn có những đặcđiểm riêng của nó:

Giai đoạn hình thành mâu thuẫn, biểu hiện: Đồng nhất nhưng bao hàm sự khácnhau, khác nhau bề ngoài, khác nhau bản chất, mâu thuẫn được hình thành

Giai đoạn phát triển của mâu thuẫn, biểu hiện: Các mặt đối lập xung đột vớinhau, các mặt đối lập xung đột gay gắt với nhau

Giai đoạn giải quyết mâu thuẫn, biểu hiện: Sự chuyển hóa của các mặt đối lập,mâu thuẫn được giải quyết

Trong sự tác động qua lại của các mặt đối lập thì đấu tranh của các mặt đối lậpquy định một cách tất yếu sự thay đổi của các mặt đang tác động và làm cho mâuthuẫn phát triển Lúc đầu mâu thuẫn mới xuất hiện mâu thuẫn chỉ là sự khác nhau cănbản, nhưng theo khuynh hướng trái ngược nhau Sự khác nhau đó càng ngày càngphát triển đi đến đối lập Khi hai mặt đối lập xung đột gay gắt đã đủ điều kiện, chúng

sẽ chuyển hoá lẫn nhau, mâu thuẫn được giải quyết Nhờ đó thể thống nhất cũ đượcthay thế bằng thể thống nhất mới, sự vật cũ mất đi sự vật mới ra đời thay thế

Tuy nhiên, không có thống nhất của các mặt đối lập thì cũng không có đấu tranh giữa chúng Thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập là không thể tách rời nhau trong mâu thuẫn biện chứng Sự vận động và phát triển bao giờ cũng là sự thống nhất giữa tính ổn định và tính thay đổi Sự thống nhất và đấu tranh của các mặt đối lập quy định tính ổn định và tính thay đổi của sự vật Khi mâu thuẫn đã được giải quyết thì sự vật cũ mất đi, sự vật mới ra đời lại bao hàm mâu thuẫn mới, mâu thuẫn mới lại được triển khai, phát triển và lại được giải quyết làm cho sự vật mới luôn luôn xuất hiện thay thế sự vật cũ Do vậy, chính sự đấu tranh của các mặt đối lập dẫn đến sự chuyển hóa của các mặt đối lập (giải quyết mâu thuẫn) là nguồn gốc, động lực của sự vận động, phát triển Nếu mâu thuẫn không được giải quyết (các mặt đối lập không

chuyển hóa) thì không có sự phát triển

1.2.3 Tính chất của quy luật

Mâu thuẫn có tính khách quan và tính phổ biến Theo Ph.Ăngghen: "Nếu bảnthân sự di động một cách máy móc đơn giản đã chứa đựng mâu thuẫn, thì tất nhiênnhững hình thức vận động cao hơn của vật chất và đặc biệt là sự sống hữu cơ và sựphát triển của sự sống hữu cơ đó lại càng phải chứa đựng mâu thuẫn sự sống trướchết chính là ở chỗ một sinh vật trong mỗi lúc vừa là nó nhưng vừa là một cái khác.Như vậy, sự sống cũng là một mâu thuẫn tồn tại trong bản thân các sự vật và các quátrình, một mâu thuẫn thường xuyên nảy sinh và tự giải quyết, là mâu thuẫn chấm dứtthì sự sống cũng không còn nữa và cái chết xảy đến Cũng như chúng ta đã thấy rằngtrong lĩnh vực tư duy, chúng ta không thể thoát khỏi mâu thuẫn, chẳng hạn như mâuthuẫn giữa năng lực nhận thức vô tận ở bên trong của con người với sự tồn tại

Thực tế của năng lực ấy trong những con người bị hạn chế bởi hoàn cảnh bênngoài và bị hạn chế, trong những năng lực nhận thức, mâu thuẫn này được giải quyếttrong sự nối tiếp của các thế hệ, sự nối tiếp đó ít ra đối với chúng ta trên thực tiễn,cũng là vô tận và được giải quyết trong sự vận động đi lên vô tận

Mâu thuẫn không những có tính khách quan, tính phổ biến, mà còn có tính đadạng, phong phú Tính đa dạng của mâu thuẫn biểu hiện ở chỗ: Mỗi sự vật, hiệntượng, quá trình đều có thể bao hàm nhiều loại mâu thuẫn khác nhau, biểu hiện khácnhau trong những điều kiện lịch sử, cụ thể khác nhau; chúng giữ vị trí, vai trò khácnhau đối với sự tồn tại, vận động và phát triển của sự vật Đó là: Mâu thuẫn bên trong

và bên ngoài, cơ bản và không cơ bản, chủ yếu và thứ yếu, v.v Trong các lĩnh vựckhác nhau cũng tồn tại những mâu thuẫn với những tính chất khác nhau tạo nên tínhphong phú trong sự biểu hiện của mâu thuẫn

1.2.4 Phân loại các mâu thuẫn

Mâu thuẫn tồn tại trong tất cả các sự vật, hiện tượng, cũng như trong tất cả cácgiai đoạn phát triển của chúng Mâu thuẫn hết sức phong phú, đa dạng Tính phongphú đa dạng được quy định một cách khách quan bởi đặc điểm của các mặt đối lập,bởi điều kiện tác động qua lại của chúng, bởi trình độ tổ chức của hệ thống (sự vật)

mà trong đó mâu thuẫn tồn tại

a, Căn cứ vào quan hệ đối với sự vật được xem xét, có thể phân biệt thành mâuthuẫn bên trong và mâu thuẫn bên ngoài:

Mâu thuẫn bên trong là sự tác động qua lại giữa các mặt, các khuynh hướng đốilập của cùng một sự vật

Mâu thuẫn bên ngoài đối với một sự vật nhất định là mâu thuẫn diễn ra trong mốiquan hệ sự vật đó với các sự vật khác

Vậy việc phân chia mâu thuẫn thành mâu thuẫn bên trong và mâu thuẫn bênngoài chỉ là sự tương đối, tuỳ theo phạm vi xem xét Cùng một mâu thuẫn nhưng xéttrong mối quan hệ này là mâu thuẫn bên ngoài nhưng xét trong mối quan hệ khác lại

là mâu thuẫn bên trong Để xác định một mâu thuẫn nào đó là mâu thuẫn bên tronghay mâu thuẫn bên ngoài trước hết phải xác định phạm vi sự vật được xem xét Mâuthuẫn bên trong có vai trò quyết định trực tiếp đối với quá trình vận động và phát triểncủa sự vật Còn mâu thuẫn bên ngoài có ảnh hưởng đến sự phát triển của sự vật Tuynhiên mâu thuẫn bên trong và mâu thuẫn bên ngoài không ngừng có tác động qua lạilẫn nhau Việc giải quyết mâu thuẫn bên trong không thể tách rời việc giải quyết mâuthuẫn bên ngoài, việc giải quyết mâu thuẫn bên ngoài là điều kiện để giải quyết mâuthuẫn bên trong

b, Căn cứ vào ý nghĩa đối với sự tồn tại và phát triển của toàn bộ sự vật, mâuthuẫn được chia thành mâu thuẫn cơ bản và mâu thuẫn không cơ bản:

Mâu thuẫn cơ bản là mâu thuẫn quy định bản chất của sự vật, quy định sự pháttriển ở tất cả các giai đoạn của sự vật, nó tồn tại trong suốt quá trình tồn tại các sự vật.Mâu thuẫn cơ bản được giải quyết thì sự vật sẽ thay đổi cơ bản về chất.

Mâu thuẫn không cơ bản là mâu thuẫn chỉ đặc trưng cho một phương diện nào đócủa sự vật, nó không quy định bản chất của sự vật Mâu thuẫn đó nảy sinh hay đượcgiải quyết không làm cho sự vật thay đổi căn bản về chất

c, Căn cứ vào vai trò của mâu thuẫn đối với sự tồn tại và phát triển của sự vậttrong một giai đoạn nhất định, các mâu thuẫn được chia thành mâu thuẫn chủ yếu vàmâu thuẫn thứ yếu:

Mâu thuẫn chủ yếu là mâu thuẫn nổi lên hàng đầu của một giai đoạn phát triểnnhất định của sự vật và chi phối các mâu thuẫn khác trong giai đoạn đó Giải quyếtđược mâu thuẫn chủ yếu trong từng giai đoạn là điều kiện cho sự vật chuyển sang giaiđoạn phát triển mới Mâu thuẫn cơ bản và mâu thuẫn chủ yếu có quan hệ chặt chẽ vớinhau Mâu thuẫn chủ yếu có thể là một hình thức biển hiện nổi bật của mâu thuẫn cơbản hay là kết quả vận động tổng hợp của các mâu thuẫn cơ bản ở một giai đoạn nhấtđịnh Việc giải quyết mâu thuẫn chủ yếu tạo điều kiện giải quyết từng bước mâuthuẫn cơ bản

Mâu thuẫn thứ yếu là những mâu thuẫn ra đời và tồn tại trong một giai đoạn pháttriển nào đó của sự vật nhưng nó không đóng vai trò chi phối mà bị mâu thuẫn chủyếu chi phối Giải quyết mâu thuẫn thứ yếu là góp phần vào việc từng bước giải quyếtmâu thuẫn chủ yếu

d, Căn cứ vào tính chất của các quan hệ lợi ích, có thể chia mâu thuẫn trong xãhội thành mâu thuẫn đối kháng và mâu thuẫn không đối kháng:

Mâu thuẫn đối kháng là mâu thuẫn giữa những giai cấp những tập đoàn người, cólợi ích cơ bản đối lập nhau Như là: Mâu thuẫn giữa nông dân với địa chủ, giữa vô sảnvới tư sản