ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP: ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ XANH HÓA CỦA CỘNG ĐỒNG DÂN CƯ TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 3 THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH. PGS.TS THÁI VĂN NAM

Đánh giá mức độ xanh hóa của cộng đồng dân cư trên địa bàn Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh không bền vững, thiếu sự quan tâm trong việc tích hợp các vấn đề môi trường đô thị và lồng ghép

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP HỒ CHÍ MINH

ĐỒ ÁN TỐT NGHIỆP

ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ XANH HÓA CỦA CỘNG ĐỒNG DÂN CƯ TRÊN ĐỊA BÀN QUẬN 3

THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

Ngành : KỸ THUẬT MÔI TRƯỜNG Chuyên ngành: KỸ THUẬT MÔI TRƯỜNG

Giảng viên hướng dẫn: PGS.TS THÁI VĂN NAM

Sinh viên thực hiện : LÊ THỊ HỒNG PHÚC MSSV: 1411090502 LỚP: 14DMT04

TP Hồ Chí Minh, 2018

LỜI CAM ĐOAN

Em tên Lê Thị Hồng Phúc, là sinh viên chuyên ngành Kỹ thuật môi trường, khóa 2014, tại Trường Đại học Công Nghệ TP HCM Em xin cam đoan:

- Đồ án tốt nghiệp này do chính em thực hiện

- Các số liệu trong đồ án là hoàn toàn trung thực và chưa được công bố trong các

đồ án khác

- Mọi sự tham khảo sử dụng trong đồ án đều được trích dẫn các nguồn tài liệu trong báo cáo

Em xin chịu hoàn toàn trách nhiệm về mọi sao chép không hợp lệ, vi phạm quy chế của nhà trường trong đồ án tốt nghiệp của mình

TP Hồ Chí Minh, ngày tháng

năm 2018

Sinh viên

Lê Thị Hồng Phúc

LỜI CẢM ƠN

Với em, khoảng thời gian được học ở trường Đại Học Công Nghệ TP.HCM là một khoảng thời gian vô cùng quý báu với mình, khoảng thời gian không thể nào quên được Ở đây em đã được học rất nhiều điều không chỉ là kiến thức chuyên môn mà còn

có cả những điều bổ ích cho cuộc sống của mình Đồ án này là một phần thành quả cho

sự nỗ lực của em trong quá trình học của mình

Em xin chân thành cảm ơn thầy PGS.TS Thái Văn Nam, người đã định hướng, hỗ trợ

và động viên em trong quá trình thực hiện đồ án, trên con đường đi tìm tri thức và niềm tin cho bản thân

Em xin cảm ơn các thầy cô trong Viện Khoa học ứng dụng Hutech, Đại học Công Nghệ TP.HCM đã tận tình giảng dạy, truyền đạt, chia sẻ những kiến thức và kinh nghiệm quý báu cho bao lớp sinh viên trong những năm tháng qua

Em xin cảm ơn gia đình và bạn bè đã luôn là những người động viên, hỗ trợ và tạo mọi điều kiện thuận lợi để em có thể đạt được những thành công trong cuộc sống

Kính chúc các thầy cô, gia đình, bạn bè luôn dồi dào sức khỏe, luôn gặp được những thuận lợi trong cuộc sống và luôn gặt hái được những thành công trong sự nghiệp

TP.HCM, ngày tháng năm 2018

Sinh viên

Lê Thị Hồng Phúc

MỤC LỤC

MỤC LỤC i

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC BẢNG v

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ HÌNH ẢNH vi

LỜI MỞ ĐẦU 1

1 Đặt vấn đề 1

2 Tính cấp thiết 3

3 Mục tiêu nghiên cứu 3

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu 4

5 Nội dung nghiên cứu của đồ án 4

6 Phương pháp nghiên cứu 5

7 Ý nghĩa của đồ án 5

CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ TÀI LIỆU 7

1.1 Tổng quan về tình hình tăng trưởng xanh trên thế giới 7

1.1.1 Tổng quan về khái niệm tăng trưởng xanh trên thế giới [9] 7

1.1.2 Tình hình nghiên cứu về tăng trưởng xanh trên thế giới 9

1.2 Tổng quan về tình hình tăng trưởng xanh ở Việt Nam 19

1.2.1 Khái niệm tăng trưởng xanh Việt Nam [9] 19

1.2.2 Tình hình tăng trưởng xanh ở Việt Nam [6] 20

1.3 Tổng quan về xanh hóa cộng đồng dân cư 24

1.3.1 Các khái niệm về xanh hóa 24

1.3.2 Tiết kiệm năng lượng, giảm cường độ phát thải khí nhà kính, thúc đẩy sử

dụng năng lượng sạch, năng lượng tái tạo (nhóm I) 27

1.3.3 Xanh hóa lối sống và tiêu dùng bền vững (nhóm II) [7] 28

1.4 Cơ hội và thách thức trong tiêu dùng xanh tại Việt Nam 29

1.5 Nghiên cứu liên quan 31

CHƯƠNG 2: NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 34

2.1 Khu vực nghiên cứu 34

2.1.1 Vị trí địa lý 34

2.1.2 Đặc điểm khí hậu - thời tiết 35

2.1.3 Tình hình dân cư 36

2.2 Hiện trạng áp dụng các hoạt động BVMT tại phường 6 và phường 8 Quận 3 TP HCM 37

2.3 Phương pháp nghiên cứu 39

2.3.1 Sơ đồ nghiên cứu 39

2.3.2 Lập phiếu khảo sát 42

2.4 Phương pháp khảo sát 43

2.4.1 Đối tượng khảo sát 43

2.4.2 Địa điểm khảo sát 43

2.4.3 Phương pháp khảo sát: phương pháp phỏng vấn trực tiếp 43

2.4.4 Quy trình khảo sát 43

CHƯƠNG 3: ĐÁNH GIÁ MỨC ĐỘ XANH HÓA CỦA CỘNG ĐỒNG DÂN CƯ TRÊN ĐỊA BÀN QUẠN 3, TP HỒ CHÍ MNH 45

3.1 Khảo sát hộ gia đình 45

3.1.1 Thông tin chung về đối tượng hộ gia đình 45

3.1.2 Hiện trạng tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy sử dụng năng lượng sạch, năng

lượng tái tạo 48

3.1.3 Hiện trạng xây dựng lối sống xanh và tiêu dùng bền vững 52

3.2 Đánh giá hiện trạng phát triển của Quận 3 theo các nhóm tiêu chí tăng trưởng xanh 60

3.2.1 Tiết kiệm năng lượng, giảm cường độ phát thải khí nhà kính, thúc đẩy sử dụng năng lượng sạch, năng lượng tái tạo (nhóm I) 60

3.2.2 Xanh hóa lối sống và tiêu thụ bền vững (nhóm II) 61

3.3 Đề xuất giải pháp để tăng mức độ xanh hóa cộng đồng dân cư trên địa bàn Quận 3, TP Hồ Chí Minh 63

3.3.1 Đề xuất giải pháp cho nhóm I: Nhóm tiết kiệm năng lượng, giảm cường độ phát thải khí nhà kính, thúc đẩy sử dụng năng lượng sạch, năng lượng tái tạo 63

3.3.2 Đề xuất giải pháp cho nhóm II: Nhóm xanh hóa lối sống và tiêu thụ bền vững 65

KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ 67

Kết luận 67

Kiến nghị 69

TÀI LIỆU THAM KHẢO 70

PHỤ LỤC 73

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

3 EU European Union Liên minh châu Âu

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1 : Thống kê thực trạng dân số ở Quận 3 36 Bảng 2.2 Hiện trạng áp dụng các hoạt động BVMT 37 Biểu đồ 3.1: Quan niệm về tiết kiệm năng lượng ở phường 6 và 8 48 Biểu đồ 3.2: Hiện trạng nguồn nhiên liệu sử dụng sinh hoạt trong gia đình ở phường 6

và phường 8 52 Biểu đồ 3.3: Phân loại rác tại nguồn ở phường 6 và 8 53 Biểu đồ 3.4: Thu gom CTNH giao nộp cho đơn vị chức năng ở phường 6 và 8 55 Biểu đồ 3.5: Tỷ lệ di chuyển bằng phương tiện giao thông công cộng ở phường 6 và phường 8 56 Biểu đồ 3.6: Tỷ lệ sử dụng túi dễ phân hủy thay thế túi ni-lông ở phường 6 và 8 58

Đánh giá mức độ xanh hóa của cộng đồng dân cư trên địa bàn Quận 3,

Thành phố Hồ Chí Minh

DANH MỤC SƠ ĐỒ, BIỂU ĐỒ HÌNH ẢNH

Hình 2.1: Sơ đồ Quận 3 34

Đánh giá mức độ xanh hóa của cộng đồng dân cư trên địa bàn Quận 3,

Thành phố Hồ Chí Minh

LỜI MỞ ĐẦU

1 Đặt vấn đề

Phát triển kinh tế hiện nay đang là vấn đề ưu tiên hàng đầu của tất cả các quốc gia trên thế giới, và đặc biệt đối với các nước đang phát triển như ở Việt Nam Sự bùng nổ về kinh tế mang lại nhiều lợi ích tuy nhiên nó cũng là một nguyên nhân không nhỏ dẫn đến suy thoái môi trường, biến đổi khí hậu Vì vậy, việc phát triển kinh tế hiện nay phải luôn song song với vấn đề bảo vệ môi trường Chính sách phát triển kinh tế thân thiện với môi trường vừa đảm bảo phát triển kinh tế theo chiều sâu, nâng cao chất lượng kinh tế vừa bảo vệ môi trường nâng cao chất lượng môi trường đang là xu hướng mới mà các quốc gia trên thế giới đang hướng tới

Từ nhiều năm qua một số quốc gia trên thế giới đã lựa chọn con đường phát triển kinh

tế theo hướng xanh hóa như tăng trưởng xanh, kinh tế xanh hay phát triển bền vững Vấn đề tăng trưởng xanh đã thu hút nhiều các tổ chức quốc tế và các nhà khoa học quan tâm nghiên cứu, như: Ủy ban Kinh tế xã hội châu Á – Thái Bình Dương (UNESCAP, 2012), OECD (2011, 2014)

Trong những năm gần đây, bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng có nhiều diễn biến phức tạp, phát triển kinh tế-xã hội vẫn còn dựa nhiều vào việc khai thác tài nguyên thiên nhiên; năng suất lao động còn thấp; công nghệ sản xuất, mô hình tiêu dùng còn

sử dụng nhiều năng lượng, nguyên liệu và thải ra nhiều chất thải Dân số tăng nhanh, tỷ

lệ hộ nghèo còn cao, các dịch vụ cơ bản về giáo dục và y tế hiện còn nhiều bất cập, các loại tệ nạn xã hội chưa được ngăn chặn triệt để, nhiều nguồn tài nguyên thiên nhiên bị khai thác cạn kiệt, sử dụng lãng phí và kém hiệu quả Môi trường thiên nhiên ở nhiều nơi bị phá hoại nghiêm trọng, ô nhiễm và suy thoái đến mức báo động đang là những vấn đề bức xúc và thách thức lớn đối với các nước ta

Cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên, suy thoái môi trường, suy giảm chất lượng cuộc sống tại các đô thị đang diễn ra với quy mô và cường độ đáng kể do mô hình phát triển

Đánh giá mức độ xanh hóa của cộng đồng dân cư trên địa bàn Quận 3,

Thành phố Hồ Chí Minh

không bền vững, thiếu sự quan tâm trong việc tích hợp các vấn đề môi trường đô thị và lồng ghép các vấn đề môi trường vào trong quy hoạch phát triển đô thị Vì vậy, hướng tới sự bền vững về môi trường là xu hướng phát triển của nhiều quốc gia trên thế giới Xanh hóa là trong quá trình sống của chúng ta luôn suy nghĩ, dùng mọi biện pháp và những hành vi đơn giản của mình để BVMT và cuộc sống của chúng ta với mục đích là

để tái sử dụng lại các sản phẩm, tiết kiệm các nguồn năng lượng và giảm bớt lượng rác thải hằng ngày

Trước các vấn đề môi trường nước ta, có nhiều giải pháp được áp dụng từ các nghiên cứu như của Trịnh Thị Thanh Thủy (2008): “Nghiên cứu đề xuất giải pháp phát triển thương mại hàng thực phẩm sạch trong điều kiện Việt Nam là thành viên của tổ chức thương mại” nhằm đánh giá tình hình tiêu dùng xanh của nước ta hiện tại nhưng nghiên cứu chưa đưa ra được biện pháp cụ thể để thực hiện Ngày nay, vấn đề xanh hóa chủ yếu chỉ được đề cập đến một phần trong các nghiên cứu tăng trưởng xanh như đề tài:

“Nghiên cứu và đề xuất một số giải pháp về bảo vệ môi trường và tiết kiệm năng lượng nhằm thúc đẩy tăng trưởng xanh của TP Hải Phòng” Trong đề tài này tác giả đã đưa

ra được 4 nhóm giải pháp để thúc đẩy tăng trưởng xanh của TP Hải Phòng nhưng tác giả chưa đánh giá được tình hình tăng trưởng xanh của TP Hải Phòng hiện tại để đưa ra được các giải pháp cụ thể để và sát với tình hình của TP Hải Phòng Hay trong đề tài

“Nghiên cứu xây dựng hệ thống các tiêu chí đánh giá tăng trưởng xanh áp dụng thử nghiệm tại Quận 11”, tác giả đã xây dựng được hệ thống các tiêu chí tăng trưởng xanh phù hợp với điều kiện của Quận 11 và đánh giá được tình hình tăng trưởng xanh ở đó nhưng chưa đưa ra được biện pháp cụ thể để thúc đẩy tăng trưởng xanh trên địa bàn Quận 11

Trong khi đó TP HCM là một khu công nghiệp trọng điểm phía nam với mật độ dân số đông, các vấn nạn về ô nhiễm rác thải, ô nhiễm tiếng ồn, ùn tắc giao thông,… ngày một

Đánh giá mức độ xanh hóa của cộng đồng dân cư trên địa bàn Quận 3,

Thành phố Hồ Chí Minh

gia tăng nhưng các giải pháp để giảm bớt các vấn nạn này chưa được triển khai cụ thể đến người dân và chưa phát huy hiệu quả tốt nhất

Nằm trong khu vực trung tâm của thành phố ở cửa ngõ thông thương giữa nội thành và vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long với diện tích không lớn nhưng mật độ dân số ở Quận

3 khá đông khoảng 40 người/km2 Vì thế lượng phát sinh chất thải rắn lớn, theo thống

kê của dịch vụ công ích Quận 3 thì có khoảng 198.4 tấn rác/ngày được thải ra Điều này sẽ là một khó khăn và thách thức lớn cho việc triển khai các chính sách, thể chế, quy định của Quận nói chung cũng như tuyên truyền, vận động trong công tác bảo vệ môi trường, định hướng phát triển Quận 3 theo hướng xanh hóa nói riêng Do đặc điểm của Quận mật độ dân số đông nhưng diện tích lại không lớn gây áp lực trực tiếp đến vấn đề BVMT như: khí thải, rác thải, ùn tắc giao thông, là nơi tập trung nhiều loại hình kinh doanh dịch vụ nên việc tiết kiệm năng lượng còn hạn chế Chính vì vậy, cần nâng cao công tác nghiên cứu theo con đường xanh hóa, ứng dụng rộng rãi nhằm cải thiện môi trường tự nhiên, xanh hóa sản xuất, xanh hóa lối sống và thúc đẩy tiêu dùng bền vững, từng bước nâng cao chất lượng đời sống nhân dân, xây dựng lối sống thân thiện với môi trường

2 Tính cấp thiết

Để giải quyết được bài toán khó này cũng như hướng cải thiện trong tương lai, việc hạn chế sử dụng nguồn năng lượng truyền thống và mức phát thải gây ô nhiễm môi trường Chính vì vậy đề tài “Đánh giá mức độ xanh hóa của cộng đồng dân cư trên địa bàn Quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh” là rất cần thiết

3 Mục tiêu nghiên cứu

- Phân tích, lựa chọn các tiêu chí đánh giá mức độ xanh hóa của cộng đồng dân

cư ở Quận 3

Đánh giá mức độ xanh hóa của cộng đồng dân cư trên địa bàn Quận 3,

Thành phố Hồ Chí Minh

- Đánh giá mức độ xanh hóa của cộng đồng dân cư bằng việc so sánh hai phường: phường 6 (phường đã triển khai các hoạt động liên quan đến môi trường) với phường 8 (phường chưa triển khai các hoạt động môi trường) thông qua các tiêu chí đã lựa chọn

- Đề xuất các giải pháp phù hợp để nâng cao mức độ xanh hóa của cộng đồng dân

cư trên địa bàn Quận 3

4 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

❖

Đối tượng nghiên cứu:

Phường 6 (phường đã triển khai các hoạt động liên quan đến bảo vệ môi trường và xanh hóa lối sống) trên địa bàn Quận 3

Phường 8 (phường chưa triển khai các hoạt động bảo vệ môi trường nhiều) trên địa bàn Quận 3

❖

Phạm vi nghiên cứu: địa bàn Quận 3 vì:

Quận 3 là một trong những quận nằm trong khu vực trung tâm của thành phố

Có nhiều hoạt động liên quan đến môi trường như: tiêu dùng xanh, treo băng-rôn về BVMT, tuyên truyền các hoạt động phân loại rác tại nguồn; tiết kiệm năng lượng đến người dân,…

Dân cư ổn định, mật độ dân số khá cao gây áp lực lớn cho công tác quản lý môi trường

ở Quận

5 Nội dung nghiên cứu của đồ án

Nội dung 1: Tổng quan về tài liệu liên quan

- Nghiên cứu xây dựng hệ thống các tiêu chí đánh giá tăng trưởng xanh áp dụng thử nghiệm tại Quận 11

- Nghiên cứu xây dựng kế hoạch hành động về tăng trưởng xanh đến năm 2020 trên địa bàn tỉnh Tây Ninh

Đánh giá mức độ xanh hóa của cộng đồng dân cư trên địa bàn Quận 3,

Thành phố Hồ Chí Minh

- Nghiên cứu và đề xuất một số giải pháp về bảo vệ môi trường và tiết kiệm năng lượng nhằm thúc đẩy tăng trưởng xanh của Thành phố Hải Phòng

- Các nhân tố tác động đến mối quan hệ giữa ý định và hành vi tiêu dùng xanh của người tiêu dùng Việt Nam

Nội dung 2: Khảo sát mức độ xanh hóa của cộng đồng dân cư trên địa bàn Quận 3 thông qua:

- Lập phiếu khảo sát

- Phát phiếu khảo sát đến các hộ dân cư ở hai phường 6 và 8 trên địa bàn Quận 3

TP HCM Nôi dung 3: Đánh giá mức độ xanh hóa của cộng động dân cư thông qua các tiêu chí đã lựa và so sánh hai phường 6 và 8 trên địa bàn Quận 3 TP HCM

Nội dung 4: Đề xuất giải pháp để tăng mức độ xanh hóa của cộng đồng dân cư trên địa bàn Quận 3

- Giải pháp tiết kiệm năng lượng, giảm cường độ phát thải khí nhà kính, thúc đẩy

sử dụng năng lượng sạch, năng lượng tái tạo

- Giải pháp thực hiện xanh hóa lối sống và thúc đẩy tiêu dùng bền vững

6 Phương pháp nghiên cứu

Đề tài sử dụng các phương pháp chủ đạo là: phương pháp thu thập dữ liệu; phương pháp tổng hợp và phân tích dữ liệu; phương pháp điều tra, khảo sát thông tin; phương pháp đánh giá nhanh; phương pháp lập bảng liệt kê; phương pháp chuyên gia

(Nội dung phương pháp nghiên cứu được trình bày cụ thể trong Chương 2)

7 Ý nghĩa của đồ án

- Đề tài đã phân tích lựa chọn được các tiêu chí đánh giá tăng trưởng xanh phù hợp với điều kiện kinh tế, xã hội, môi trường ở Quận 3

Đánh giá mức độ xanh hóa của cộng đồng dân cư trên địa bàn Quận 3,

Thành phố Hồ Chí Minh

- Tuyên truyền nâng cao nhận thức cho mọi tầng lớp nhân dân về ý nghĩa, tầm quan trọng của việc sống xanh

- Thúc đẩy tiêu dùng bền vững và xây dựng lối sống xanh, phổ biến các thông tin hữu ích về việc mua sắm và sử dụng các sản phẩm thân thiện với môi trường cho toàn xã hội