Đoạn nào của Quyết định số 874 cho câu trả lời?10 Di chúc của người không biết chữ phải thỏa mãn các điều kiện nào để có hình thức phùhợp với quy định của pháp luật?...10 Các điều kiện n
Trang 1TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT TP HỒ CHÍ MINH
KHOA THƯƠNG MẠI
BÀI TẬP THẢO LUẬN
BUỔI THẢO LUẬN THỨ SÁU
MÔN: NHỮNG QUY ĐỊNH CHUNG VỀ LUẬT DÂN SỰ
Trang 3MỤC LỤC
Trang 4Di chúc của ông này có là di chúc do ông Này tự viết tay không? Vì sao? 9
Suy nghĩ của anh/chị về hướng giải quyết trên của Tòa án liên quan đến hình thức di chúc của ông Này khi đây là di chúc do ông Này tự viết tay 9
Di chúc của cụ Hựu đã được lập như thế nào? 9
Cụ Hựu có biết chữ không? Đoạn nào của Quyết định số 874 cho câu trả lời?10
Di chúc của người không biết chữ phải thỏa mãn các điều kiện nào để có hình thức phùhợp với quy định của pháp luật? 10
Các điều kiện nào nêu trên đã được đáp ứng đối với di chúc của cụ Hựu? 11
Các điều kiện nào nêu trên đã không được đáp ứng đối với di chúc của ông Hựu? 11
Theo anh/chị, di chúc nêu trên có thỏa mãn điều kiện về hình thức không? Vì sao? 12
Suy nghĩ của anh/chị về các quy định trong BLDS liên quan đến hình thức di chúc của người không biết chữ? 12
Di chúc tài sản của người khác 12
Cụ Hương đã định đoạt tài sản nào? Đoạn nào của Quyết định cho câu trả lời.12
Đoạn nào của Quyết định cho thấy tài sản cụ Hương định đoạt trong di chúc là tài sản chung của vợ chồng cụ Hương? 13
Toà án đã công nhận phần nào của di chúc? Đoạn nào của Quyết định cho câu trả lời 13
Suy nghĩ của anh/chị về hướng giải quyết trên của Tòa giám đốc thẩm 13
Trang 5Nếu cụ Quý chết trước cụ Hương, phần nào của di chúc có giá trị pháp lý? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời 14
Nếu tài sản được định đoạt trong di chúc chỉ thuộc sở hữu của cụ Hương vào đầu tháng4/2009 thì di chúc của cụ Hương có giá trị pháp lý hay không? Vì sao? 15
Trang 6“Người lập di chúc phải tự viết và ký vào bản di chúc.
Việc lập di chúc bằng văn bản không có người làm chứng phải tuân theo quy định tại Điều 631 của Bộ luật này”
Tại điều Điều 631, nội dung của di chúc:
“1 Di chúc gồm các nội dung chủ yếu sau:
a) Ngày, tháng, năm lập di chúc;
b) Họ, tên và nơi cư trú của người lập di chúc;
c) Họ, tên người, cơ quan, tổ chức được hưởng di sản;
Nếu di chúc của ông Này là di chúc phải có người làm chứng thì những người đã làm chứng di chúc của ông Này có là người làm chứng hợp pháp không? Nêu cơ sở pháp lý khi trả lời.
Những người làm chứng di chúc của ông này không phải là người làm chứng hợp pháp Vì:
Theo Điều 632,BLDS 2015 người làm chứng cho việc lập di chúc:
“Mọi người đều có thể làm chứng cho việc lập di chúc, trừ những người sau đây:
Trang 71 Người thừa kế theo di chúc hoặc theo pháp luật của người lập di chúc.
2 Người có quyền, nghĩa vụ tài sản liên quan tới nội dung di chúc
3 Người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi.”
Theo Điều 651, người thừa kế theo pháp luật:
“1 Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:
a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;
b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;
c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột,
cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại
2 Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau
3 Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc
từ chối nhận di sản.”
Dễ thấy rằng, những người làm chứng cho di chúc của ông Này là cha, mẹ và em trai của ông, gồm ông Chìa, bà Phước, ông Thành Cả ba người đều thuộc nhóm nhận thừa kế (căn cứ điều 651) Ông Chia và bà Phước là cha mẹ thuộc nhóm nhận thừa kế thứnhất Còn ông Thành là em trai thuộc nhóm thừa kế thứ hai Căn cứ điều 632 thì cả ba đều không được là người làm chứng hợp pháp cho di chúc của ông Này
Di chúc của ông này có là di chúc do ông Này tự viết tay không? Vì sao?
Di chúc của ông này là di chúc do ôn viết tay vì ông Này đã tự dùng bàn tay của mình để viết di chúc và khi ông viết di chúc trang thái của ôn hoàn toàn minh mẫn, sáng suốt, không có dấu hiệu bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép Nên căn cứ theo điều 631
Trang 8BLDS 2015 được trích dẫn như trên thì bản di chúc của ông Này hoàn toàn đặt đủ điều kiện để được xem đây là bản di chúc viết tay.
Suy nghĩ của anh/chị về hướng giải quyết trên của Tòa án liên quan đến hình thức
di chúc của ông Này khi đây là di chúc do ông Này tự viết tay.
Hướng giải quyết trên của tòa án là hợp lý Là khi xét tính hợp pháp của di chúc, toà
án đã xét đây là bản án viết tay không cần có người làm chứng (cũng không đủ điều kiện
để xét người làm chứng là hợp pháp) Toà đã xem xét lại yếu tố tinh thần minh mẫn không bị ép buộc của ông Này để xét Tuy nhiên còn một điểm bất cập là ở chỗ khi di chúc viết tay (di chúc bằng văn bản không cần người làm chứng) thì cần phải có điều kiện bắt buộc là chữ ký và điểm chỉ của cá nhân người để lại di chúc, nhưng theo bản án
số 83/2009/DSPT ngày 28/12/2009 của tòa án nhân dân tỉnh Phú Yên không đề cập đến chi tiết này
Di chúc của cụ Hựu đã được lập như thế nào?
Di chúc của cụ Hựu được lập bằng cách: Ngày 25/11/1998, cụ Hựu đọc cho ông Vũ viết, cụ Hựu điểm chỉ, ông Vũ và bà Đỗ Thị Quý (là mẹ của ông Vũ) ký tên làm chứng, sau đó ngày 04/01/1999 bà Lựu mang di chúc đến cho ông Hoàng Văn Thưởng (là Trưởng thôn) và Uỷ ban nhân dân xã Mai Lâm xác nhận
Cụ Hựu có biết chữ không? Đoạn nào của Quyết định số 874 cho câu trả lời?
Cụ Hựu là người không biết chữ
Đoạn của Quyết định số 874 cho câu trả lời: “Ông Quang xác định cụ Hựu là người không biết chữ”
Di chúc của người không biết chữ phải thỏa mãn các điều kiện nào để có hình thức phù hợp với quy định của pháp luật?
Theo Khoản 1, khoản 3, khoản 5 Điều 652: Di chúc hợp pháp, BLDS 2005:
1 Di chúc được coi là hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây:
Trang 9a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe dọa hoặc cưỡng ép;
b) Nội dung di chúc không trái pháp luật, đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của pháp luật
3 Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực
5 Di chúc miệng được coi là hợp pháp, nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùngcủa mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau đó những người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ Trong thời hạn năm ngày, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì di chúc phải được công chứng hoặc chứng thực.Theo Khoản 1, khoản 3, khoản 5 Điều 652: Di chúc hợp pháp, BLDS 2015:
1 Di chúc hợp pháp phải có đủ các điều kiện sau đây:
a) Người lập di chúc minh mẫn, sáng suốt trong khi lập di chúc; không bị lừa dối, đe dọa,cưỡng ép;
b) Nội dung của di chúc không vi phạm điều cấm của luật, không trái đạo đức xã hội; hình thức di chúc không trái quy định của luật
3 Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và có công chứng hoặc chứng thực
5 Di chúc miệng được coi là hợp pháp nếu người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng của mình trước mặt ít nhất hai người làm chứng và ngay sau khi người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng, người làm chứng ghi chép lại, cùng ký tên hoặc điểm chỉ Trong thời hạn 05 ngày làm việc, kể từ ngày người di chúc miệng thể hiện ý chí cuối cùng thì dichúc phải được công chứng viên hoặc cơ quan có thẩm quyền chứng thực xác nhận chữ
ký hoặc điểm chỉ của người làm chứng
Các điều kiện nào nêu trên đã được đáp ứng đối với di chúc của cụ Hựu?
Di chúc của cụ Hựu đã được lập thành văn bản (do cụ Hựu đọc cho ông Vũ viết)
Di chúc của cụ Hựu đã được công chứng hoặc chứng thực (được Trưởng thôn là ông Thưởng và Uỷ ban nhân dân xã Mai Lâm xác nhận)
Trang 10Các điều kiện nào nêu trên đã không được đáp ứng đối với di chúc của ông Hựu?
Các điều kiện không được đáp ứng đối với di chúc của ông Hựu: Theo Khoản 3 Điều 630 Bộ luật Dân sự quy định về di chúc hợp pháp “Di chúc của người bị hạn chế về thể chất hoặc của người không biết chữ phải được người làm chứng lập thành văn bản và
có công chứng hoặc chứng thực.” Như vậy trong trường hợp này ông Hựu là người không biết chữ do đó phải đáp ứng điều kiện được quy định tại Điều 630 được nêu trên Việc công chứng hoặc chứng thực phải đáp ứng thủ tục được quy định tại Khoản 2 Điều
636 “ Trường hợp người lập di chúc không đọc được hoặc không nghe được bản di chúc, không ký hoặc không điểm chỉ được thì phải nhờ người làm chứng và người này phải ký xác nhận trước mặt công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã Công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực của Ủy ban nhân dân cấp xã chứng nhận bản di chúc trước mặt người lập di chúc và người làm chứng” Do đó di chúc ông Hựu không đáp ứng về thủ tục và nội dung
Theo anh/chị, di chúc nêu trên có thỏa mãn điều kiện về hình thức không? Vì sao?
Có Vì di chúc được lập thành văn bản, căn cứ tại Điều 627 quy định về hình thức dichúc: “ Di chúc phải được lập thành văn bản; nếu không thể lập được di chúc bằng văn bản thì có thể di chúc miệng”
Suy nghĩ của anh/chị về các quy định trong BLDS liên quan đến hình thức di chúc của người không biết chữ?
Các quy định liên quan đến hình thức di chúc của người không biết chữ khá chặt chẽ
và kỹ lưỡng Bởi để đảm bảo quyền lợi cho người không biết chữ cần phải có việc làm chứng của người làm chứng Bên cạnh đó để đảm bảo khách quan việc lập di chúc đó hợppháp cần phải thực hiện trước công chứng viên hoặc người có thẩm quyền chứng thực Đây là cách đảm bảo cho di chúc được thực hiện tốt hơn trong thực tế
Trang 11 Di chúc tài sản của người khác
Cụ Hương đã định đoạt tài sản nào? Đoạn nào của Quyết định cho câu trả lời.
Cụ Hương đã để lại di chúc chia toàn bộ căn nhà và đất số 302 Nguyễn Thượng Hiền,phường 5, quận Phú Nhuận cho 5 người con của mình
Đoạn của Quyết định cho câu trả lời: “Ngày 16/01/2009, cụ Hương di chúc toàn bộnhà đất cho các con là Nguyễn Ngọc Đức, Nguyễn Hữu Nghĩa, Nguyễn Ngọc Hiếu,Nguyễn Hữu Dũng, Quảng Thị Kiều (Vợ ông Nguyễn Hữu Trí)”
Đoạn nào của Quyết định cho thấy tài sản cụ Hương định đoạt trong di chúc là tài sản chung của vợ chồng cụ Hương?
Đoạn của Quyết định cho thấy tài sản cụ Hương định đoạt trong di chúc là tài sảnchung của vợ chồng cụ Hương: “Tuy nhiên, về nội dung thì di chúc chỉ có giá trị mộtphần bởi nhà đất trên là tài sản chung của vợ chồng cụ Hương và cụ Quý”
Toà án đã công nhận phần nào của di chúc? Đoạn nào của Quyết định cho câu trả lời.
Toà án đã công nhận một phần của di chúc Cụ thể là một phần đối với tài sản của cụHương (½ nhà đất) được chia đều cho 5 người con nhưng phải là sau khi đã chia cho cụQuý 2/3 suất thừa kế theo pháp luật
Đoạn của Quyết định cho câu trả lời: “Vì vậy, Toà án cấp sơ thẩm xét xử di chúc của cụNguyễn Văn Hương có hiệu lực một phần đối với phần tài sản của cụ Hương (1/2 nhàđất) nên được chia đều cho 5 người con là các ông bà Nguyễn Ngọc Đức, Nguyễn HữuNghĩa, Nguyễn Ngọc Hiếu, Nguyễn Hữu Dũng, Quảng Thị Kiều (vợ ông Nguyễn HữuTrí) sau khi đã chia cho cụ Quý 2/3 suất thừa kế theo pháp luật…”
Suy nghĩ của anh/chị về hướng giải quyết trên của Tòa giám đốc thẩm.
Theo em, viê Šc Toà án quyết định chia di sản của cụ Quý trên phù hợp với quy địnhcủa pháp luâ Št
Trang 12Xét dưới góc đô Š của Bô Š luâ Št Dân sự năm 2015, Điều 612 quy định về di sản như sau:
“Di sản bao gồm tài sản riêng của người chết, phần tài sản của người chết trong tài sảnchung với người khác” Trong trường hợp trên, tài sản thuô Šc sở hữu chung của cụ Quý và
cụ Hương Trước khi chết, cụ Hương cũng không có tài sản riêng nên chỉ có phần tài sảntrong tài sản chung với cụ Quý của cụ Hương mới được coi là di sản Cụ Hương chỉ cóquyền định đoạt phần đó Vì vâ Šy, viê Šc Toà xác định chỉ có ½ nhà đất được chia cho 5người thừa kế là phù hợp với quy định trên của pháp luâ Št
Khoản 1, Điều 644, Bộ luật Dân sự 2015 về người thừa kế không phụ thuộc vào nội dungcủa di chúc quy định như sau: “Những người sau đây vẫn được hưởng phần di sản bằnghai phần ba suất của một người thừa kế theo pháp luật nếu di sản được chia theo phápluật, trong trường hợp họ không được người lập di chúc cho hưởng di sản hoặc chỉ chohưởng phần di sản ít hơn hai phần ba suất đó:
a) Con chưa thành niên, cha, mẹ, vợ, chồng;
b) Con thành niên mà không có khả năng lao động.”
Cụ Quý không thuô Šc trường hợp người từ chối nhận di sản theo quy định tại Điều 620hoặc họ là những người không có quyền hưởng di sản theo quy định tại khoản 1 Điều 621của Bộ luật Dân sự 2015 Vì vâ Šy, viê Šc Toà án xác định chia cho cụ Quý 2/3 suất thừa kếtheo pháp luâ Št là hoàn toàn phù hợp
Nếu cụ Quý chết trước cụ Hương, phần nào của di chúc có giá trị pháp lý? Nêu cơ
sở pháp lý khi trả lời.
Nếu cụ Quý chết trước cụ Hương, phần di chúc có giá trị pháp lý là:
Về tài sản chung: một phần tài sản (½) trong phần tài sản chung của cụ Hương và cụ quý Cụ thể là ½ căn nhà số 302 Nguyễn Thượng Hiền, phường 5, quận Phú Nhuận
Về di sản:
Trong trường hợp cụ Quý không để lại di sản cho cụ Hương thì phần di chúc có giá trị pháp lý được cộng thêm là ⅔ suất thừa kế theo pháp luật mà cụ Hương được nhận từ cụ
Trang 13Quy do cụ Hương là người thừa kế không phụ thuộc vào nội dung di chúc Căn cứ pháp lý: Điều 669 BLDS 2005, Điều 644 BLDS 2015.
Nếu cụ Quý để lại di chúc có chia di sản cho cụ Hương (không ít hơn ⅔ suất thừa kế theopháp luật) thì phần di chúc của cụ Hương có giá trị pháp lý được cộng thêm phần di sản
cụ Hương được hưởng từ cụ Quý Căn cứ theo Điều 631 BLDS 2005, Điều 609 BLDS năm 2015
Nếu cụ Quý không để lại di chúc thì di sản cụ Quý được chia theo pháp luật, hàng thừa
kế thứ nhất gồm cụ Hương và 13 người con Như vậy thì phần di chúc có giá trị của cụ Hương sẽ cộng thêm 1/13 di sản cụ Quý để lại Căn cứ theo Điều 675, Điều 676 BLDS 2005; Điều 650, Điều 651 BLDS 2015
Nếu tài sản được định đoạt trong di chúc chỉ thuộc sở hữu của cụ Hương vào đầu tháng 4/2009 thì di chúc của cụ Hương có giá trị pháp lý hay không? Vì sao?
Nếu tài sản được định đoạt trong di chúc chỉ thuộc sở hữu của cụ Hương vào đầu tháng 4/2009 thì di chúc của cụ Hương không có giá trị pháp lý Bởi lẽ cụ Hương xác lập
di chúc ngày 16/1/2009, thời điểm mà cụ Hương không có quyền sở hữu phần tài sản định đoạt trong di chúc Theo Điều 646 BLDS 2005 ( Điều 624 BLDS 2015) di chúc là
sự thể hiện ý chí của cá nhân nhằm chuyển tài sản của mình cho người khác khi chết
Di chúc chung của vợ chồng
Đoạn nào của bản án số cho thấy di chúc có tranh chấp là di chúc chung của vợ chồng?
Đoạn của bản án số cho thấy di chúc có tranh chấp là di chúc chung của vợ chồng
là “Tháng 1/2016 ông X chết và có để lại 1 bản di chúc chung của vợ chồng viết ngày 10/8/2015 Anh H, anh H2, anh H3 là con đẻ của ông X, bà H không công nhận di chúc trên là hợp pháp”