Bài viết Quan điểm của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân - Những điểm nhấn quan trọng nghiên cứu làm rõ quan điểm về kinh tế tư nhân của Đảng qua các kỳ Đại hội, đặc biệt chỉ ra những quan điểm quan trọng được coi như cột mốc trong sự phát triển kinh tế tư nhân ở Việt Nam. Mời các bạn cùng tham khảo!
Trang 1QUAN ĐIỂM CỦA ĐẢNG VỀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ TƯ NHÂN -
NHỮNG ĐIỂM NHẤN QUAN TRỌNG
ThS Mạc Văn Nam
Trường Đại học Hàng hải Việt Nam
Tóm tắt : Trong thời kỳ đổi mới, Đảng và Nhà nước đã nhận thức đúng vị trí, vai trò của
kinh tế tư nhân trong chính sách phát triển nền kinh tế nhiều thành phần Nhờ vậy, kinh tế
tư nhân không ngừng phát triển, trở thành một trong những nhân tố chính tạo nên sự tăng trưởng kinh tế Từ sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI (năm 1986), kinh tế tư nhân không chỉ dần được phục hồi mà còn có những bước phát triển nhanh cả về số lượng và chất lượng Đặc biệt là sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X (năm 2006), khi được xác định chính thức là thành phần kinh tế được khuyến khích phát triển, kinh tế tư nhân đã có những đóng góp rất lớn cho sự phát triển kinh tế - xã hội trong điều kiện hội nhập quốc tế của Việt Nam Đến đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII (năm 2016), kinh tế tư nhân được xác định là một động lực quan trọng của nền kinh tế Quan điểm đó của Đảng tiếp tục được cụ thể hóa trong Nghị quyết trung ương 5 khóa XII tạo cơ sở để xây dựng hành lang pháp lý cho kinh tế tư nhân phát triển và thực sự trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế
Từ khóa: Quan điểm của Đảng; điểm nhấn quan trọng; động lực quan trọng; kinh tế tư
nhân; Văn kiện Đại hội
PARTY’S VIEWPOINTS ON PRIVATE ECONOMY - IMPORTANT HIGHLIGHTS
Abtract: During the innovation era, the Party and the State were aware of the position and
role of the private economy in the policy of developing a multi-sector economy As a result, the private economy is constantly developing, becoming one of the main factors that create economic growth Since the Sixth National Congress (in 1986), the private economy has not only been gradually recovered but also has rapid development steps in both quantity and quality Especially, after the Tenth National Congress (in 2006), when it was officially identified as an encouraged economic sector, the private economy made great contributions to the development of socio-economy in the context of Vietnam's international integration By the Twelfth National Congress (2016), the private economy was identified as an important driving force of the economy That view of the Party continues to be concretized in the Central Resolution 5 of the 12th term to create a basis for building a legal corridor for the private economy to develop and really become an important driving force of the economy
Keywords:Party’s viewpoints; Important highlights; important driving force; private
economy; congress documents
Trang 21 ĐẶT VẤN ĐỀ
Kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt N am Đó là một nội dung mới trong nhận thức hiện nay của Đảng so với thời kỳ trước đổi mới Quan điểm của Đảng và nhà nước về kinh tế tư nhân được phát triển, hoàn thiện qua các kỳ Đại hội và được thể hiện trong các văn kiện, nghị quyết của Đảng; được thể chế hóa trong chính sách, pháp luật của N hà nước và các nghị định, quy định của Chính phủ tạo cơ sở lý luận và hành lang pháp lý thuận lợi thúc đNy kinh tế tư nhân phát triển Bài viết nghiên cứu làm rõ quan điểm về kinh tế tư nhân của Đảng qua các
kỳ Đại hội, đặc biệt chỉ ra những quan điểm quan trọng được coi như cột mốc trong sự phát triển kinh tế tư nhân ở Việt N am
2 NỘI DUNG
2.1 Quan điểm về vị trí, vai trò lâu dài của kinh tế tư nhân
Ở Việt N am, kinh tế tư nhân đã phải trải qua quá trình phát triển khó khăn Trong thời kỳ trước đổi mới, nền kinh tế nước ta là nền kinh tế kế hoạch hóa tập trung, các doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân đã không được Đảng và N hà nước ta chính thức công nhận N hưng trong giai đoạn đó, các doanh nghiệp khu vực kinh tế tư nhân vẫn tồn tại và
có vai trò lấp đầy những khoảng trống mà khu vực kinh tế N hà nước còn để lại Theo số liệu của N iên giám thống kê 1983, vào năm 1975, khi đất nước được thống nhất, khu vực kinh tế tư nhân vẫn chiếm 8,3% tổng sản phNm quốc nội của miền Bắc Theo số liệu của
N iên giám thống kê năm 1988, năm 1986, các cơ sở sản xuất tiểu thủ công nghiệp thuộc khu vực kinh tế tư nhân vẫn sử dụng tới 23,2% tổng lực lượng lao động và sản xuất đạt được 15,3% tổng sản lượng của các ngành công nghiệp tại Việt N am
Tổng kết lý luận về phát triển kinh tế tư nhân nói riêng và phát triển kinh tế nói chung của thời kỳ trước đổi mới, đồng thời qua học hỏi kinh nghiệm của các nước anh em,
từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI, Đảng đã có những bước phát triển đúng đắn trong quan điểm lý luận về phát triển kinh tế tư nhân ở Việt N am Đó là một trong những đóng góp lý luận của Đảng về xây dựng chủ nghĩa xã hội ở những nước có điều kiện lịch sử, kinh tế, văn hóa, xã hội tương tự Việt N am
Qua tổng kết thực tiễn, Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI, năm 1986, Đảng
đã chỉ rõ: “Không thể đưa tất cả những người làm ăn cá thể vào các tổ chức kinh tế tập thể trong một thời gian ngắn Có những ngành, nghề đưa vào làm ăn tập thể chưa bảo đảm hiệu quả Trong khi nguồn vốn của N hà nước và tập thể còn eo hẹp thì nguồn vốn còn dư trong nhân dân hầu như chỉ đưa vào tiêu dùng hoặc cất trữ và mua hàng tích trữ” [1, tr.55] Mặt khác, quán triệt sâu sắc, vận dụng triệt để luận điểm của V.I.Lênin: “Coi nền kinh tế
có cơ cấu nhiều thành phần là một đặc trưng của thời kỳ quá độ” [1, tr.56], trong văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI, Đảng đã đưa ra quan điểm đúng đắn và phù hợp với thực tiễn Việt N am Đảng đã xác định: “Không nên có thành kiến, phân biệt đối xử, gây khó khăn cho những người lao động cá thể chưa muốn tham gia các tổ chức kinh tế tập thể hoặc xin rút ra khỏi các tổ chức đó” [1, tr.56] Đảng còn chỉ rõ: “Cần có chính sách sử
Trang 3dụng và cải tạo đúng đắn các thành phần kinh tế khác” [1, tr.55], “Phải có chính sách mở đường cho người lao động tự tạo ra việc làm, kích thích mọi người đưa vốn vào sản xuất, kinh doanh, tiết kiệm tiêu dùng để tích lũy tái sản xuất trên quy mô toàn xã hội” [1, tr.56] Đồng thời Đảng còn khẳng định: “Không thể xóa bỏ thương nghiệp nhỏ tự do theo ý muốn chủ quan bằng mệnh lệnh hành chính, mà chỉ có thể thu hẹp nó bằng sự thay thế tốt hơn của thương nghiệp xã hội chủ nghĩa và biết sử dụng nó trong những lĩnh vực mà thương nghiệp xã hội chủ nghĩa chưa thể kinh doanh tốt hoặc chưa cần kinh doanh” [1, tr.69]
N hững quan điểm trên đây là tư tưởng đúng đắn của Đảng về sự phát triển kinh tế tư nhân nói riêng, phát triển kinh tế nói chung
Với đường lối Đổi mới của Đảng, khu vực kinh tế tư nhân đã chính thức được công nhận là một bộ phận của nền kinh tế nhiều thành phần, là một trong các bộ phận cấu thành của nền kinh tế thị trường theo định hướng xã hội chủ nghĩa Tác động tức thời của quan điểm này là sự phát triển mạnh mẽ của các hộ kinh doanh cá thể Trước khi Luật Công Ty
và Luật Doanh N ghiệp Tư N hân chính thức được ban hành vào năm 1990, hình thức kinh
tế tư nhân phát triển rõ nét nhất ở Việt N am là hộ kinh doanh cá thể Từ năm 1987, khi Luật Đầu tư nước ngoài đầu tiên được thông qua, khu vực kinh tế tư nhân ở Việt N am đã dần được mở rộng với sự tham gia của các doanh nghiệp tư nhân nước ngoài N ăm 1989, trên cả nước đã có tới 333.300 doanh nghiệp kinh doanh cá thể được đăng ký N ăm 1990, với sự ra đời của Luật Công Ty và Luật Doanh N ghiệp Tư nhân, các doanh nghiệp và công
ty tư nhân lần đầu tiên được công nhận chính thức Hai luật trên là nền tảng pháp lý quan trọng và cần thiết cho việc thành lập của những doanh nghiệp tư nhân đầu tiên ở Việt
N am Tuy nhiên, theo quy định của hai luật này thì các yêu cầu cũng như điều kiện gia nhập thị trường còn hết sức ngặt nghèo nên việc thành lập doanh nghiệp còn gặp nhiều khó khăn, phức tạp và rất tốn kém
Tổng kết kết quả thực hiện nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI với mục tiêu ổn định và phát triển kinh tế, đồng thời bước đầu có sự tích lũy từ nội bộ nền kinh tế, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII, đường lối, chính sách của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân được tiếp tục củng cố Đảng tiếp tục xác định phải: “Phát huy thế mạnh của các thành phần kinh tế, vừa cạnh tranh, vừa hợp tác, bổ sung cho nhau trong nền kinh
tế quốc dân thống nhất” [2, tr.66] Đảng còn xác định: “Mọi người được tự do kinh doanh theo pháp luật, được bảo vệ quyền sở hữu và thu nhập hợp pháp” [2, tr.116] và “khuyến khích mọi người tăng thu nhập và làm giàu dựa vào kết quả lao động và hiệu quả kinh tế” [2, tr.73] Kinh tế tư nhân “được phát triển trong các ngành nghề ở cả thành thị và nông thôn, không hạn chế việc mở rộng kinh doanh ” [2, tr.117]
Tổng kết việc thực hiện chính sách phát triển kinh tế tư nhân và tổng kết 10 năm đổi mới, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, Đảng đã chỉ rõ mặc dù kinh tế tư nhân đã chiếm tỷ trọng đáng kể trong nền kinh tế, nhưng việc thực hiện vẫn còn hạn chế, đó là:
“Chưa giải quyết tốt một số chính sách để khuyến khích kinh tế tư nhân phát huy tiềm năng, đồng thời chưa quản lý tốt thành phần kinh tế này” [3, tr.65] Với tinh thần tiếp tục đổi mới, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, Đảng đã nhận thức phải: “Khuyến khích phát triển các thành phần kinh tế và hình thức tổ chức kinh doanh” [3, tr.92] Đảng
Trang 4còn xác định, kinh tế cá thể, tiểu chủ còn có vị trí quan trọng lâu dài, vì vậy, N hà nước phải tạo điều kiện, giúp đỡ kinh tế cá thể, tiểu chủ giải quyết các khó khăn về khoa học, công nghệ, về vốn và thị trường tiêu thụ sản phNm; bảo hộ quyền sở hữu và lợi ích hợp pháp của kinh tế tư bản tư nhân; khuyến khích tư bản tư nhân đầu tư vào sản xuất và yên tâm làm ăn lâu dài Trên tinh thần đó, Đảng đã đề ra nhiệm vụ đối với N hà nước trong việc nâng cao năng lực, hiệu quả quản lý kinh tế N hà nước cần phải: “thiết lập khuôn khổ luật pháp, có hệ thống chính sách nhất quán để tạo môi trường ổn định và thuận lợi cho giới kinh doanh làm ăn phát đạt” [3, tr.103] Quan điểm của Đảng là khuyến khích mọi thành phần kinh tế, mọi nhà đầu tư, mọi công dân mở mang ngành nghề, tạo nhiều việc làm; tự do thuê mướn nhân công trong khuôn khổ pháp luật cho phép N hờ những quan điểm quan trọng này mà kinh tế tư nhân đã phát triển nhanh không chỉ trong lĩnh vực tiểu thủ công nghiệp và thương mại, dịch vụ, mà còn phát triển mạnh mẽ cả trong lĩnh vực nông, lâm, ngư nghiệp, góp phần quan trọng vào sự phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Mặc dù mới tập trung nhiều ở lĩnh vực kinh doanh bất động sản, dịch vụ, thương mại với quy mô vừa và nhỏ là chủ yếu, nhưng kinh tế tư bản tư nhân bước đầu đã phát triển Đảng cũng chỉ rõ, các thành phần kinh tế ngoài nhà nước vừa chưa bảo đảm hoạt động có trật tự, kỷ cương theo pháp luật, vừa chưa được phát huy mạnh mẽ các tiềm năng Cần mở rộng các hình thức liên kết, liên doanh giữa kinh tế tư nhân trong và ngoài nước với kinh tế nhà nước
Với sự ban hành Luật Doanh N ghiệp vào năm 1999, quyền tự do kinh doanh của người dân Việt N am chính thức được công nhận, quyền sở hữu tư nhân cũng như các doanh nghiệp tư nhân được pháp luật bảo vệ Luật Doanh nghiệp cũng đã có những cải cách rất lớn về thủ tục đăng ký kinh doanh, xóa bỏ vô số rào cản trong kinh doanh, từ đó thúc đNy sự đổi mới trong tư duy của chính quyền các địa phương, các bộ, ngành, các cơ quan N hà nước về doanh nghiệp tư nhân Sau khi Luật được ban hành, số lượng doanh nghiệp đăng ký hàng năm tăng lên nhanh chóng, hàng tỷ Đô la đã được các doanh nhân Việt N am đầu tư vào nền kinh tế thông qua việc đăng ký theo Luật Doanh nghiệp
Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Đảng tiếp tục khẳng định vị trí, vai trò quan trọng, lâu dài của kinh tế cá thể, tiểu chủ ở cả nông thôn và thành thị Do vậy, N hà nước phải giúp đỡ và tạo điều kiện để kinh tế cá thể, tiểu chủ phát triển Đảng và N hà nước cũng khuyến khích kinh tế tư bản tư nhân mở rộng, phát triển trong những ngành nghề, lĩnh vực sản xuất, kinh doanh trong khuôn khổ pháp luật cho phép; tạo môi trường thuận lợi về chính sách, pháp lý cho kinh doanh để kinh tế tư bản tư nhân phát triển trên những hướng ưu tiên của N hà nước Đảng còn tiếp tục khẳng định: “Thực hiện nhất quán chính sách phát triển nền kinh tế nhiều thành phần Các thành phần kinh tế kinh doanh theo pháp luật đều là bộ phận cấu thành quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, cùng phát triển lâu dài, hợp tác và cạnh tranh lành mạnh” [4, tr.95]
Cũng trong Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, Đảng đã đề ra nhiệm vụ: “Sửa đổi, bổ sung hệ thống pháp luật nhằm bảo đảm sự bình đẳng về cơ hội cho mọi tổ chức,
cá nhân thuộc các thành phần kinh tế Xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử, bảo đảm
cơ hội và khả năng lựa chọn bình đẳng của các thành phần kinh tế trong tiếp cận về vốn,
Trang 5đất đai, lao động, công nghệ trong sản xuất, kinh doanh và xuất, nhập khNu Tiếp tục phát huy những tích cực của doanh nghiệp tiến tới xây dựng một luật áp dụng thống nhất cho các loại hình doanh nghiệp khác nhau thuộc các thành phần kinh tế” [4, tr.320] Đây là bước tiến lớn về nhận thức, là sự phát triển lý luận của Đảng ta về kinh tế tư nhân Chủ trương về phát triển kinh tế tư nhân và chủ trương về bình đẳng giữa các thành phần kinh
tế đã được Đảng đề ra từ Đại hội VI năm 1986, nhưng đây là lần đầu tiên Đảng đã hiện thực hóa chủ trương thông qua việc đưa ra yêu cầu bình đẳng về cơ hội trong việc tiếp cận nguồn vốn, lao động, đất đai, công nghệ; trong xuất, nhập khNu và sản xuất, kinh doanh Tiếp tục quán triệt tinh thần ấy, ngày 18-3-2002, N ghị quyết Trung ương 5 (khóa IX) về tiếp tục đổi mới cơ chế, chính sách, khuyến khích và tạo điều kiện phát triển kinh
tế tư nhân được ra đời Trong N ghị quyết, Đảng đã đánh giá cao vị trí, vai trò của kinh tế
tư bản tư nhân và kinh tế cá thể, tiểu chủ ở nước ta Đảng cũng nghiêm túc thừa nhận quan điểm về kinh tế tư bản tư nhân của Đảng trên một số lĩnh vực cụ thể chưa được làm sáng tỏ để tạo ra sự thống nhất cao Quán triệt tinh thần đó, Đảng đã thống nhất đưa ra quan điểm về phát triển kinh tế tư nhân đó là: Thứ nhất, kinh tế tư nhân là bộ phận quan trọng của nền kinh tế quốc dân Phát triển kinh tế tư nhân là vấn đề chiến lược, lâu dài trong phát triển nền kinh tế thị trường định hướng XHCN Thứ hai, N hà nước phải tôn trọng, đảm bảo quyền tự do kinh doanh theo pháp luật, bảo hộ quyền sở hữu tài sản hợp pháp của công dân; hỗ trợ, khuyến khích, tạo điều kiện thuận lợi, định hướng và quản lý
sự phát triển của kinh tế tư nhân trong khuôn khổ của pháp luật; đảm bảo bình đẳng giữa các thành phần kinh tế Thứ ba, N hà nước phải bảo vệ lợi ích chính đáng, hợp pháp của
cả người sử dụng lao động và người lao động; chăm lo giáo dục, bồi dưỡng các chủ doanh nghiệp, nâng cao tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc, gắn bó lợi ích của đất nước với sự nghiệp xây dựng CN XH Thứ tư, tăng cường sự lãnh đạo của Đảng, phát huy vai trò quản lý của N hà nước, vai trò của các hiệp hội doanh nghiệp, các tổ chức chính trị - xã hội đối với kinh tế tư nhân Đảng và N hà nước phải tạo môi trường thuận lợi về tâm lý xã hội và thể chế cho sự phát triển của kinh tế tư nhân; phải sửa đổi, bổ sung một số chính sách về tài chính, tín dụng, lao động - tiền lương, đất đai và khoa học
- công nghệ để thúc đNy kinh tế tư nhân phát triển
Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu tư sửa đổi được ra đời vào năm 2004 chính là việc
cụ thể hóa chủ trương trên của Đảng Việc thông qua luật này đã tạo ra một khung pháp lý chung cho các khu vực doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp tập thể, doanh nghiệp tư nhân và doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài Từ đó, khung pháp lý cho khu vực kinh
tế tư nhân ở Việt N am đã được cải thiện Đến năm 2005, chủ trương về một khuôn khổ pháp lý chung áp dụng cho tất cả các doanh nghiệp, các nhà đầu tư, không phân biệt hình thức sở hữu, đã được hiện thực hóa
2.2 Quan diểm kinh tế tư nhân giữ vai trò quan trọng, là một trong những động lực của nền kinh tế
Đến Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, khi tổng kết kết quả thực hiện nghị quyết Đại hội IX về phát triển kinh tế tư nhân, Đảng đã chỉ rõ: “Kinh tế tư nhân chưa
Trang 6được tạo đủ điều kiện thuận lợi để phát triển, quy mô còn nhỏ, sức cạnh tranh còn yếu
và chưa được quản lý tốt” [5, tr.165] Trên cơ sở rút kinh nghiệm việc thực hiện nghị quyết Đại hội IX, đặc biệt là N ghị quyết Trung ương 5 (khóa IX), Đảng tiếp tục xác đinh kinh tế tư nhân bao gồm kinh tế tư bản tư nhân, kinh tế cá thể, tiểu chủ bình đẳng với các thành phần kinh tế khác trước pháp luật; hợp tác, cạnh tranh lành mạnh cùng phát triển lâu dài Đặc biệt, qua tổng kết thực tiễn, lần đầu tiên, Đảng đã khẳng định:
“Kinh tế tư nhân có vai trò quan trọng, là một trong những động lực của nền kinh tế” [5, tr.83] Đây là một sự phát triển tư tưởng lý luận tiếp theo của Đảng ta về vai trò của kinh tế tư nhân trong nền kinh tế nhiều thành phần định hướng xã hội chủ nghĩa ở Việt
N am Đảng còn tiếp tục xác định: “Xóa bỏ mọi sự phân biệt đối xử theo hình thức sở hữu” [6, tr.84] Từ đó, Đảng ta đã đề ra phương hướng phát triển các loại hình doanh nghiệp thuộc thành phần tư nhân như sau:
“Mọi công dân có quyền tham gia các hoạt động đầu tư, kinh doanh với quyền sở hữu tài sản và quyền tự do kinh doanh được pháp luật bảo hộ; có quyền bình đẳng trong đầu tư, kinh doanh, tiếp cận các cơ hội, nguồn lực kinh doanh, thông tin và nhận thông tin Xóa bỏ mọi rào cản, tạo tâm lý xã hội và môi trường kinh doanh thuận lợi cho các loại hình doanh nghiệp của tư nhân phát triển không hạn chế quy mô trong mọi ngành nghề, lĩnh vực, kể cả các lĩnh vực sản xuất kinh doanh quan trọng của nền kinh tế mà pháp luật không cấm” [5, tr.86]
N hư vậy, có thể nói tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, lý luận về kinh tế tư nhân của Đảng đã có bước phát triển vượt bậc Điều này thể hiện ở chỗ: Thứ nhất, vai trò quan trọng của kinh tế tư nhân, ở nước ta, với tư cách là một trong những động lực của nền kinh tế nhiều thành phần đã được khẳng định.Thứ hai, quyền bình đẳng của kinh tế tư nhân trong tiếp cận cơ hội kinh doanh, đầu tư, nguồn lực kinh doanh tiếp tục được khẳng định Thứ ba, kinh tế tư nhân được phát triển không giới hạn về quy mô trong mọi lĩnh vực, ngành nghề, của nền kinh tế mà pháp luật cho phép Chính những quan điểm lý luận này
đã tạo cơ hội, thúc đNy kinh tế tư nhân, ở nước ta, phát triển Quán triệt thực hiện quan điểm trên, Đảng đã đề ra các chính sách và giải pháp sau:
Thứ nhất, “Tạo điều kiện thuận lợi cho các loại hình kinh tế tư nhân đầu tư, phát
triển theo quy định của Pháp luật, không hạn chế quy mô, ngành nghề, lĩnh vực, địa bàn” [5, tr.236]
Thứ hai, “Xóa bỏ mọi hình thức phân biệt đối xử, bảo đảm thực sự bình đẳng, tạo
thuận lợi để các doanh nghiệp tư nhân, nhất là các doanh nghiệp nhỏ và vừa được tiếp cận các nguồn vốn tại các tổ chức tín dụng của N hà nước, kể cả quỹ hỗ trợ phát triển; được đáp ứng thuận lợi nhu cầu sử dụng đất làm mặt bằng sản xuất, kinh doanh” [5, tr.237]
Thứ ba, “ Khuyến khích phát triển các doanh nghiệp lớn của tư nhân, các tập đoàn
kinh tế tư nhân có nhiều chủ sở hữu với hình thức công ty cổ phần” [5, tr.237]
Thứ tư, “Khuyến khích tư nhân mua cổ phần của các doanh nghiệp nhà nước, tham
gia đầu tư vào các lĩnh vực sản xuất kinh doanh quan trọng của nền kinh tế Khuyến khích các doanh nghiệp tư nhân lớn bán cổ phần cho người lao động” [5, tr.237]
Trang 7Thứ năm, “Bảo vệ tài sản hợp pháp của công dân và doanh nghiệp Loại bỏ các quy
định pháp luật không phù hợp về việc khám xét nơi ở và làm việc, tịch thu hoặc tạm giữ tài sản của công dân và doanh nghiệp” [5, tr.237]
N hư vậy, đến Đại hội X, quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của N hà nước
về phát triển kinh tế tư nhân đã được bổ sung tương đối đầy đủ, toàn diện làm cơ sở lý luận, thực tiễn, cơ sở pháp lý cho các doanh nghiệp thuộc thành phần kinh tế tư nhân hình thành và phát triển và ngày càng đóng vai trò quan trọng ở nước ta
Tiếp tục tinh thần của các Đại hội trước, tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Đảng đã khẳng định các thành phần kinh tế ở nước ta đều là bộ phận quan trọng của nền kinh tế, tồn tại lâu dài và bình đẳng trước pháp luật, cùng hợp tác và cạnh tranh lành mạnh;
“Kinh tế tư nhân là một trong những động lực của nền kinh tế” [6, tr.74], “Khuyến khích phát triển mạnh mẽ kinh tế tư nhân” [6, tr.36] Đảng cũng đề ra nhiệm vụ “Hoàn thiện cơ chế, chính sách để phát triển mạnh kinh tế tư nhân trở thành một trong những động lực của nền kinh tế” [6, tr.101]; “Thúc đNy hình thành các tập đoàn kinh tế tư nhân, khuyến khích
tư nhân góp vốn vào các tập đoàn kinh tế nhà nước” [6, tr.110]; “Phát triển mạnh các loại hình kinh tế tư nhân ở hầu hết các ngành, các lĩnh vực kinh tế theo quy hoạch và quy định của pháp luật” [6, tr.209] N hư vậy, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI đã tiếp tục hiện thực hóa và phát triển các luận điểm về kinh tế tư nhân mà Đại đại biểu toàn quốc lần thứ
X đã đề ra Vì vậy, kinh tế tư nhân tiếp tục phát triển và ngày càng đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế xã hội
2.3 Quan điểm kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế
Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, khi tổng kết quá trình phát triển kinh tế
tư nhân theo tinh thần nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, Đảng đã nhận thấy: “Hầu hết doanh nghiệp tư nhân quy mô còn nhỏ, thiếu liên kết, khả năng ứng phó với các rủi ro yếu, nhiều doanh nghiệp phải giải thể hoặc ngừng hoạt động” [7, tr.99] Đảng còn chỉ rõ một trong những nguyên nhân của hạn chế này là do “Chưa thật sự phát huy đầy đủ quyền tự do kinh doanh của người dân theo quy định của Hiến pháp, pháp luật” [7, tr.101]
Đến Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, có một bước tiến mới trong quan điển của Đảng về vai trò của kinh tế tư nhân ở nước ta: “Kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế” [7, tr.103] So với Đại hội X và Đại hội XI, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII đã bổ sung thêm tính từ “quan trọng” vào vị trí, vai trò của kinh tế tư nhân Đây là sự đánh giá của Đảng ta xuất phát từ thực tiễn phát triển kinh tế tư nhân Để bảo đảm bình đẳng giữa các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế khác nhau trên thực tế, Đảng tiếp tục khẳng định: “Mọi doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế đều phải hoạt động theo cơ chế thị trường, bình đẳng và cạnh tranh theo pháp luật” [7, tr.105]
Vì vậy, Đảng phải “Hoàn thiện cơ chế, chính sách khuyến khích, tạo thuận lợi phát triển mạnh kinh tế tư nhân ở hầu hết các ngành và lĩnh vực kinh tế, trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế Hoàn thiện chính sách hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp Khuyến khích hình thành các tập đoàn kinh tế tư nhân đa sở hữu và tư
Trang 8nhân góp vốn vào các tập đoàn kinh tế nhà nước” [7, tr.107]
Để hiện thực hóa chủ trương Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII về phát triển kinh tế tư nhân, Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII đã ban hành N ghị quyết số 10-N Q/TW ngày 03/6/2017 “Về phát triển kinh tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” [8, tr.88] Đảng đã chỉ rõ, kể từ khi thực hiện N ghị quyết Trung ương 5 (khóa IX) về tiếp tục đổi mới cơ chế, chính sách, khuyến khích tạo điều kiện phát triển kinh tế tư nhân, kinh tế
tư nhân ở Việt N am liên tục có tốc độ tăng trưởng khá, chiếm tỷ trọng 39-40% GDP và thu hút khoảng 85% lực lượng lao động của nền kinh tế, tuy nhiên, việc quán triệt, triển khai thực hiện các chủ trương, chính sách của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân còn hạn chế, yếu kém Trên cơ sở tổng kết thực tiễn, Đảng đưa ra quan điểm chỉ đạo:
Thứ nhất, “Phát triển kinh tế tư nhân lành mạnh theo cơ chế thị trường là một yêu cầu khách quan” [8, tr.88]
Thứ hai, “Kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng để phát triển kinh tế” [8, tr.94] Thứ ba, “Phải xóa bỏ mọi rào cản, định kiến, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho kinh tế
tư nhân phát triển lành mạnh, đúng định hướng” [8, tr.95]
Thứ tư, “Kinh tế tư nhân được phát triển ở tất cả các ngành, các lĩnh vực mà luật pháp không cấm” [8, tr.95]
Thứ năm, “Khuyến khích kinh tế tư nhân tham gia góp vốn, mua cổ phần doanh nghiệp nhà nước khi cổ phần hóa hoặc N hà nước thoái vốn” [8, tr.96]
Thứ sáu, “chăm lo giáo dục, bồi dưỡng phát triển, phát huy đội ngũ doanh nhân Việt
N am trong xây dựng văn hóa doanh nghiệp, đạo đức kinh doanh” [8, tr.96]
Hơn 33 năm qua, sự đổi mới tư duy của Đảng thể hiện trong nhiều văn kiện, nghị quyết và chiến lược, đóng một vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của kinh tế tư nhân N hững đổi mới trong chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng đã được thể chế hóa thông qua pháp luật của N hà nước, nghị định, quy định, thông tư khác nhau của Chính phủ nhằm phát triển các doanh nghiệp tư nhân nói riêng và thành phần kinh tế tư nhân nói chung
ở Việt N am Đặc biệt, tại Hội nghị lần thứ 5 (khóa XII), Đảng không chỉ nhấn mạnh yêu cầu tập trung vào hiệu quả hoạt động và chất lượng phát triển của khu vực tư nhân Đảng còn đề
ra mục tiêu “đến năm 2020 có ít nhất 1 triệu doanh nghiệp, đến năm 2025 có hơn 1,5 triệu doanh nghiệp và năm 2030 có ít nhất 2 triệu doanh nghiệp” [8,tr.97] thuộc thành phần kinh
tế tư nhân hoạt động Đảng cũng xác định mục tiêu các doanh nghiệp của khu vực kinh tế tư nhân sẽ tăng tỷ trọng đóng góp vào GDP để “đến năm 2020 đạt khoảng 50%, năm 2025 khoảng 55%, đến năm 2030 khoảng 60 - 65%” [8,tr.98] Với việc khuyến khích, tạo điều kiện cho các hộ kinh doanh chuyển đổi thành mô hình doanh nghiệp; khuyến khích, tạo điều kiện cho việc thành lập các tập đoàn kinh tế tư nhân đa sở hữu và khuyến khích, tạo điều kiện tư nhân tham gia mạng sản xuất, chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu, góp vốn vào các tập đoàn kinh tế nhà nước khi có đủ khả năng đã góp phần thúc đNy kinh tế tư nhân phát triển và ngày càng khẳng định vị trí, vai trò là một động lực quan trọng của nền kinh tế
Trang 93 KẾT LUẬN
Tóm lại, có thể khái quát sự phát triển chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và
N hà nước về kinh tế tư nhân là một quá trình liên tục làm cơ sở lý luận và thực tiễn cho sự phát triển kinh tế tư nhân ở nước ta từ khi đổi mới đến nay N hưng có thể khái quát quá trình phát triển đó gồm ba bước đột phá sau: Thứ nhất, những nhận thức về vị trí, vai trò lâu dài của kinh tế tư nhân trong Đại hội VI và việc ban hành Luật Công Ty và Luật Doanh N ghiệp Tư N hân năm 1990, Luật Doanh nghiệp năm 1999, Luật Doanh nghiệp và Luật Đầu tư chung năm 2004 là việc từng bước hiện thực hóa chủ trương, đường lối của Đảng; Thứ hai, N hận thức về kinh tế tư nhân giữ vai trò quan trọng, là một trong những động lực của nền kinh tế; quan điểm cụ thể hơn về phát triển kinh tế tư nhân (bao gồm kinh tế cá thể, tiểu chủ và kinh tế tư bản tư nhân) của Đại hội X và sự tiếp tục thể chế hóa đường lối của Đảng về phát triển kinh tế tư nhân thông qua Luật Doanh nghiệp được sửa đổi; Thứ ba, quan điểm kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế của Đại hội XII cùng việc cụ thể hóa và triển khai ở N ghị quyết Trung ương 5 “về phát triển kinh
tế tư nhân trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” Đây là kết quả tổng kết hoạt động thực tiễn cũng như nghiên cứu, phát triển lý luận và học hỏi kinh nghiệm quốc tế của Đảng, N hà nước về phát triển kinh tế tư nhân Đó
là điều kiện, tiền đề cho thành phần kinh tế tư nhân ngày càng phát triển và thực sự trở thành một động lực quan trọng của nền kinh tế Việt N am
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1 Đảng Cộng sản Việt N am (1986), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI, N xb Sự Thật,
Hà N ội
2 Đảng Cộng sản Việt N am (1991), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VII, N xb Sự
Thật, Hà N ội
3 Đảng Cộng sản Việt N am (1996), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VIII, N xb Chính
trị quốc gia, Hà N ội
4 Đảng Cộng sản Việt N am (2001), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX, N xb Chính
trị quốc gia, Hà N ội
5 Đảng Cộng sản Việt N am (2006), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ X, N xb Chính trị
quốc gia, Hà N ội
6 Đảng Cộng sản Việt N am (2011), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI, N xb Chính
trị quốc gia, Hà N ội
7 Đảng Cộng sản Việt N am (2016), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII, N xb Chính
trị quốc gia, Hà N ội
8 Đảng Cộng sản Việt N am (2017), Văn kiện Hội nghị lần thứ năm Ban Chấp hành Trung ương
khóa XII, Văn phòng Trung ương Đảng, Hà N ội