( TRƯỜNG THPT SỐP CỘP T Í CH C Ự C , T Ự GI Á C H Ọ C B À I THÀ ĐỀ MỒ MÔI RƠI TRÊN TRANG SÁCH CÒN HƠN ĐỂ NƯỚC MẮT RƠI TRÊN ĐỀ THI CHUYÊN ĐỀ R ÈN LUY ỆN 1) K Ỹ N Ă NG ĐỌC HI ỂU V Ă N B ẢN 2) KỸ NĂNG LÀM BÀI NGHỊ LUẬN XÃ HỘI Quy ển 2 H ọc sinh L ớp Năm học 2021 2022 ) KỸ NĂNG ĐỌC HIỂU VĂN BẢN Câu hỏi trong đề thi Dạng câu hỏi thường gặp Phạm vi kiến thức Cách làm bài Dung lượng câu trả lời Một số lỗi thường giặp Câu 1 1 Cho biết phương thức biểu đạt của văn bản Các phương thức biểu đạt Nghị luận.
Trang 1Quyển 2
Lớp:………
Năm học 2021-2022
Trang 2KỸ NĂNG ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
Câu hỏi
trong đề
thi
Dạng câu hỏi thường gặp
Phạm vi
Dung lượng câu trả lời
Một số lỗi thường giặp
- Phương thức biểu đạt chính: Chọn một phương
thức biểu đạt ( thường Thơ – PTBĐ biểu cảm;
văn xuôi - nghị luận)
- Chỉ ra các phương thức BĐ: Chọn từ 02 phương thức.
Yêu cầu chung:
Trả lời ngắn gọn, trúng vấn
đề được hỏi.
Không nắm được các đơn vị kiến thức dẫn đến xác định sai đáp án
- PCNN chính: Chọn một PCNN (thao tác phân tích, bình luận )
-Ghi nguyên văn đoạn văn, câu thơ trong ngữ
liệu vào phần làm bài cảu mình.
- Ghi hình ảnh/chi tiết ra bài làm của mình
- Giải thích từ khóa, nội dung câu thơ/câu văn.
- Qua nội dung câu văn/câu thơ đó nhằm khẳng Chưa kĩ văn
Trang 3nội dung câu
thơ/câu văn?
thức hiểu biết của bản thân
định, đề cao điều gì?
Dung lượng vừa phải (4-6 dòng).
bản dẫn đến liệt kê sai hoặc thừa đáp án.
- Trả lời quá dài dòng khi trình bày cách hiểu nội dung câu thơ.
- Ghi biện pháp nghệ thuật ( So sánh, ẩn dụ, nhân hóa, điệp từ, điệp ngữ, đối…)
- Tác dụng/hiệu quả: Giúp lời thơ/ lời văn diễn
đạt gợi hình, gợi cảm, sinh động Nhấn mạnh đến nội dung ? Thể hiện tình cảm, cảm xúc ? Làm nổi bật nội dung …
-Văn bản muốn nói điều gì ? (nội dung) Điều tác giả gửi gắm qua văn bản ? (có thể 1 hoặc nhiều)
=> Chọn ra thông điệp để trả lời.
- Giải thích ngắn gọn ( vì sao): Giải thích lí do
theo hướng giúp ta nhận ra hiểu rằng Dung
lượng vừa phải (4-6)
- Lập luận thiếu tính thuyết phục
- Dài dòng, dẫn đến thiếu thời gian cho phần Làm văn
- Không đưa được quan điểm riêng.
- Thể hiện quan điểm cá nhân là đồng ý/ không đông ý
- Giải thích lí do theo hướng giúp ta nhận ra…
- Giải thích từ khóa, nội dung câu thơ/câu văn.
- Điều tác giả gửi gắm qua câu văn/câu thơ? (Ý nghĩa/bài học đối với bản thân) nhận ra…hiểu
-Quan điểm của tác giả: Đồng tình, ủng hộ/ Phản đối; đánh giá đúng/sai, tốt/xấu, tích cực/ tiêu cực…
-Thái độ: Yêu/ghét; khen /chế; đồng cảm, chia sẻ/lên án, phê phán….
Trang 4KỸ NĂNG LÀM BÀI NGHỊ LUẬN XÃ HỘI Cấu
trúc
Nội dung
chính Câu hỏi/khía cạnh nội dung
Dung lượng
Ví dụ: Suy nghĩ của anh/chị về sự cần thiết của lòng trắc ẩn
trong cuộc sống hiện đại
2dòng Trong cuộc sống hiện nay, nhất là cuộc sống hiện đại lòng trắc ẩn của
mỗi con người có ý nghĩa hết sức cần thiết và vô cùng quan trọng
+ Khái quát nội dung nghị luận
2-3 dòng
- Lòng trắc ẩn là sự thương xót, đồng cảm và thấu hiểu giữa con người với con người
- Lòng trắc ẩn là cái gốc của những tình cảm tốt đẹp của con người
Bàn luận
-Những biểu hiện của vấn đề
đó trong cuộc sống như thế nào?
- Có ý nghĩa/ tầm quan trọng đối với cá nhân, gia đình, xã hội như thế nào? (ảnh hưởng tới thành công, trưởng thành, hạnh phúc…)
- Dẫn chứng: những người nổi tiếng ….
10-12 dòng
- Lòng trắc ẩn của mỗi con người được thể hiện qua sự đồng cảm, yêu thương, gắn bó, quan tâm, sẻ chia, đùm bọc…giữa con người với nhau
- Lòng trắc ẩn gắn kết giữa người với người, giúp con người gần giũ gắn
bó yêu thuwong nhau hơn, sẻ chia bớt đi khổ đau, bất hạnh, buồn thương trong cuộc sống
- Lòng trắc ẩn góp phần phát triển những phẩm chất khác như: sự đồng cảm, đoàn kết, và cả sự biết ơn những giá trị mình đang có giúp cuộc sống này trở nên tốt đẹp hơn
- Dẫn chứng hơn 40 năm mẹ Theresa đã chăm sóc người nghèo, bệnh tật, trẻ mồ côi, người hấp hối trên khắp Ấn Độ cũng như các quốc gia khác Thủy Tiên, Đoàn Ngọc Hải và bao người khác bỏ công sức, thời gian, tiền bạc giúp đỡ người khác khác…
-Nhiều người còn thờ ơ vô cảm…
Bài học
Nêu bài học nhận thức và hành
động (Cần phải làm gì?)
2-3 dòng
- Lòng trắc ẩn là điều cần có ở mỗi con người, đặc biệt trong cuộc
1-2 dòng
Hãy mở rộng tấm lòng yêu thương của bạn với mọi người, bạn sẽ có được niềm vui và hạnh phúc
Trang 5DẪN CHỨNG TIÊU BIỂU NGHỊ LUẬN XÃ HỘI
2 “Lòng Dũng Cảm”
Trong chiến tranh, nhờ những tấm gương dũng cảm như Võ Thị Sáu, Nguyễn Văn Trỗi, La Văn Cầu… và bao tấm gương thương binh, liệt sĩ
mà đất nước mới có được nền độc lập
3 Ý Chí (Nghị lực)
-Trong thực tế, ta có thể bắt gặp không ít con người như vậy Nguyễn Ngọc Ký thiếu đi đôi tay nhưng không ngừng nỗ lực để trở thành mộtngười thầy đáng kính, Nick Vujick sinh ra với tứ chi khiếm khuyết nhưng chưa một lần chịu thua số phận, Stephen Hawking bị bại liệt ở tuổingoài 20 và được ngợi ca là nhà vật lí học đương đại nổi tiếng nhất… Họ chính là những tấm gương sáng, đem đến cho ta bài học quý báu vềgiá trị của ý chí, nghị lực và sự quyết tâm
- Peter Marshall - Giáo của Thượng nghị viện Mỹ từng nói: “Thước đo của đời người không phải thời gian mà là sự cống hiến”
-Như những sáng tạo, những phát minh, tìm kiếm khoa học được đánh giá cao của Mark Zuckerberg - ông chủ của trang mạng xã hội lớn nhấtthế giới - Facebook; Marie Curie với phát hiện vĩ đại cho nền công nghiệp phóng xạ - Uranium
6 Về sống Có Ích
Nguyễn Ngọc Ký thiếu đi đôi tay nhưng không ngừng nỗ lực để trở thành một người thầy đáng kính, Nick Vujick sinh ra với tứ chi khiếmkhuyết nhưng chưa một lần chịu thua số phận, Stephen Hawking bị bại liệt ở tuổi ngoài 20 và được ngợi ca là nhà vật lí học đương đại nổitiếng nhất… Họ chính là những tấm gương sáng, đem đến cho ta bài học quý báu về giá trị sống, sống có ích
7 Về Sự SẺ CHIA trong cuộc sống
-Cách chúng ta nửa vòng Trái Đất, chắc hẳn mọi người sẽ biết tới Bill Gates – tỷ phú của thế giới Ông trước khi thành công, đã từng từ bỏtrường Đại học nổi tiếng Harvard và cùng nhóm bạn thất bại nhiều lần; đứng lên khỏi vấp ngã và thành lập công ty Microsoft Khi thànhcông, ông đã dùng 95% khối tài sản của mình để sẻ chia, giúp đỡ những người gặp phải khó khăn, bất hạnh trên toàn thế giới Như vậy, việclàm của Bill Gates chính là hành động của một người giàu lòng sẻ chia và đồng cảm với mọi người
-Trong phòng chống dịch CôVid-19, Hoàng Tuấn Anh, chủ nhân “ATM gạo” triển khai chương trình “ATM oxy” hỗ trợ điều trị bệnh nhânCOVID-19 Với thông điệp “Trao oxy – nối dài sự sống”, "ATM oxy" cung cấp máy oxy, bình oxy hỗ trợ công tác chăm sóc sức khoẻ cho hệthống bệnh viện, cơ sở y tế được thuận lợi hơn, giúp bệnh nhân đang điều trị COVID-19 sớm hồi phục
Trang 68 Về Khát vọng
-Thử hỏi, cách đây hơn một trăm năm, nếu người thanh niên Nguyễn Tất Thành không vì khát vọng giành lại độc lập cho dân tộc mà đặt chânlên con tàu Đô đốc Đờ Tác – tơ – ri, biết đến bao giờ chúng ta mới được sống trong hòa bình như ngày hôm nay? Và nếu không có những conngười dám ước mơ, dám thực hiện như Chủ tịch Tập đoàn Vingroup,có lẽ thương hiệu ô tô Made in Vietnam 100% sẽ chẳng bao giờ trởthành hiện thực
- Hồ Chí Minh – Khát vọng cháy bòng về độc lập tự do của dân tộc
-Để tạo ra dây tóc bóng đèn, Edison đã thất bại hơn một nghìn lần; cái tên Seven Up xuất phát từ bảy lần hãng phải bắt đầu lại từ đầu; Jack
Ma cũng đã bảy lần trắng tay trước khi gây dựng đế chế Alibaba…
Võ Nguyên Giáp, Hồ Chí Minh là những tấm dương sáng ngời về về trách nhiệm với dân với nước
16 Về đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”
- “Ăn quả nhớ kẻ trồng cây/Ăn khoai nhớ kẻ cho dây mà trồng”
17 Về “Niềm tin”
- Steven Jobs – cựu CEO của đại gia công nghệ Apple – đã nói một câu mà tôi rất tâm đắc: “Đôi khi cuộc đời sẽ ném gạch vào đầu bạn Nhưng
đừng bao giờ đánh mất niềm tin”
Trang 7- Waldo Emerson từng nói: “Cách duy nhất để có một người bạn là hãy làm một người bạn.
BÀI TẬP CỦNG CỐ
Họ gánh về cho tôi mùa ổi mùa xoài mùa nhãn
mùa sen mùa cốm trên vai
cả nắng ban mai cả hoàng hôn tím
Ngày đi rưng rưng đôi dép lê
Tôi mua được mùa ổi mùa sen bằng đồng bạc lẻ
Đồng bạc lặng lẽ
Thấm đẫm sương đêm thấm đẫm mồ hôi
Sau lưng họ đồng làng mồ côi hun hút gió
Vòng tay ngỏ
Lời ru con căng sữa
Họ gánh về cổng tôi bao mùa trinh nguyên, những mùa
tôi sẽ quên nếu thiếu họ
Hương nhãn Hưng Yên vào mùa, sen Tây Hồ vừa nở,
cốm làng Vòng vừa trăn trở những hạt xanh
Họ gánh tặng tôi ngọn gió mát lành đồng quê
Lần hồi nuôi mẹ mặc ai chê cười”
(Những ngôi sao mang hình quang gánh, Nguyễn Phan Quế Mai,
wwwthivien.net)
Câu 1 Đoạn trích trên được viết theo thể thơ nào?
Câu 2 Theo đoạn trích “họ”(những người gánh hàng rong) đã gánh về cho
nhận vật “tôi” những gì?
Câu 3 Anh/chị hiểu thế nào về những câu thơ:
Tôi mua được mùa ổi mùa sen bằng đồng bạc lẻ Đồng bạc lặng lẽ
Thấm đẫm sương đêm thấm đẫm mồ hôi
Câu 4 Anh/chị hãy nhận xét về tình cảm của tác giả đối với thân phận của
những người gánh hàng rong được thể hiện trong đoạn trích.
NLXH (2,0điểm): Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, hãy viết
một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về sự
Câu 1:
Câu 2:
Câu 3:
Câu 4:
Trang 8cần thiết của lòng trắc ẩn trong cuộc sống hiện đại.
Hướng dẫn
Trang 9Ngữ liệu 2 Câu trả lời
Ở Nhật Bản, khi một cái bát bị nứt vỡ, họ dùng vàng gắn lại những
mảnh vỡ để tạo thành một tác phẩm nghệ thuật mới.Người Nhật tin rằng,
khi một thứ gì đó từng bị tổn thương và mang trong mình một lịch sử, nó
sẽ đẹp hơn Vì thế, thay vì vứt một cái bát vỡ đi, họ sẽ gắn lại những mảnh
vỡ bằng vàng Thay vì tìm cách che giấu đi những vết nứt vỡ, họ dùng
vàng để làm chúng nổi bật lên như một cách để ca tụng và biến chúng
thành điểm nhấn của cả chiếc bát.
Con người cũng vậy Tất cả những khó khăn, thương tổn bạn đã
hoặc đang phải trải qua không làm cho bạn xấu xí hơn Bạn có quyền lựa
chọn để sơn lên những thương tổn ấy của mình một lớp vàng Bạn hoàn
toàn có thể vực mình dậy và rút ra bài học từ những vấp váp ấy để trở
thành phiên bản tốt hơn của chính mình.Bạn hoàn toàn có thể tự hào về
những vết sẹo từ những tổn thương của mình và nói rằng: “Hãy nhìn
những gì tôi đã trải qua Nhờ chúng mà tôi trở thành tôi của ngày hôm
nay Giờ không có gì là tôi không thể vượt qua”.
Không ai có một cuộc đời hoàn hảo Nhưng ai cũng có thể lựa
chọn để sơn vàng lên những mảnh vỡ của cuộc đời mình.Đừng hổ thẹn vì
những gì đã xảy ra với bạn Bạn càng phủ nhận và than vãn vì những gì đã
xảy ra, chúng càng không giúp ích gì cho bạn.Ngược lại, khi bạn chấp nhận
và rút ra bài học từ những đổ vỡ và gắn lại chúng bằng vàng, bạn đã biến
những thứ tưởng như xấu xí, vô dụng thành một một câu chuyện đẹp đẽ
và đầy cảm hứng.
Có một câu nói rằng: “Mỗi cấp độ tiếp theo của cuộc đời đòi hỏi
một phiên bản mới của bạn” Và đôi khi, những mảnh vỡ là thứ cần thiết
để bạn trở thành phiên bản mới tốt đẹp hơn.
(Báo Tuổi trẻ - tháng 3 năm 2021)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong
đoạn trích
Câu 2 Theo đoạn trích: Ở Nhật Bản, họ làm gì khi một cái bát bị
nứt vỡ?
Câu 3 Anh/Chị hiểu thế nào là: những mảnh vỡ là thứ cần thiết để
bạn trở thành phiên bản mới tốt đẹp hơn?
Câu 4.Anh/Chị hãy nhận xét về thái độ của tác giả với những mảnh
vỡ trong cuộc đời.
NLXH (2 điểm): Từ nội dung được gợi ra ở phần đọc hiểu, hãy
Câu 1:
Câu 2:
Câu 3:
Câu 4:
Trang 10viết đoạn văn ngắn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về lí
do tại sao cần phải lựa chọn đứng lên đi tiếp sau vấp ngã .
Hướng dẫn
Trang 11Ngữ liệu 3 Câu trả lời
Nếu bước chân vào bất kì bệnh viện nào và hỏi bác sĩ
về “bệnh vô cảm”, chắc chắn bạn sẽ không nhận được câu
trả lời Bởi đó là căn bệnh tồn tại ngoài xã hội chứ không
phải đơn thuần trên giường bệnh “Bệnh vô cảm” là tình
trạng chai sạn của tâm hồn, là thái độ sống thờ ơ, lãnh đạm
trước những gì diễn ra xung quanh mình Đáng sợ hơn là nó
diễn ra ngay cả trước những đau khổ, mất mát của con
người Một ngày, bạn không còn biết yêu thương và cũng
không căm ghét, không cảm nhận được hạnh phúc và cũng
không động lòng trước đau khổ, không có khát vọng sống có
ý nghĩa… thì ắt hẳn, bạn đang có những “triệu chứng” của
căn bệnh vô cảm đáng sợ kia Nó không làm con người ta đau
đớn hay chết đi về thể xác nhưng lại làm trái tim và tâm hồn
chết dần trong sự lạnh lẽo Và phải chăng “cái chết không
phải là điều mất mát lớn nhất trong cuộc đời, sự mất mát lớn
nhất là bạn để tâm hồn tàn lụi ngay khi còn sống” như lời
Nooc- man Ku- sin đã khẳng định?
(Theo Bài tập ngữ văn 12, Tập hai, NXB GD,
2013)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 Chỉ ra phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong
đoạn trích trên
Câu 2 Theo đoạn trích, những “triệu chứng” của thói vô cảm
là gì?
Câu 3 Anh/ chị hiểu như thế nào về câu nói của Nooc- man
Ku- sin: “cái chết không phải là điều mất mát lớn nhất trong
cuộc đời, sự mất mát lớn nhất là bạn để tâm hồn tàn lụi ngay
Câu 3:
Câu 4:
Trang 12anh (chị) hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trả lời
câu hỏi: Mỗi người cần làm những gì để “tâm hồn không tàn lụi ngay khi còn sống”?
HƯỚNG DẪN
Trang 13Ngữ liệu 4 Câu trả lời
Kim đồng hồ tích tắc, tích tắc
Hai tiếng động nhỏ bé kia
Hơn mọi ầm ào gầm thét
Là tiếng động khủng khiếp nhất đối với con người
Đó là thời gian
Nó báo hiệu mỗi giây phút đi qua không trở lại
Nhắc nhở cái gì đang đợi ta ở cuối
Nhưng anh, anh chẳng sợ nó đâu
Thời gian - đó là chiều dài những ngày ta sống bên nhau
Thời gian - đó là chiều dày những trang ta viết
Bây giờ anh mới hiểu hết câu nói trong kịch Sêxpia:
“Tồn tại hay không tồn tại”
Không có nghĩa là sống hay không sống
Mà là hành động hay không hành động
Nhận thức hay không nhận thức
Tác động vào cuộc đời hay quay lưng lại nó?
Anh không băn khoăn mình có tài hay kém tài, thành công hay
thất bại
Chỉ day dứt một điều: Làm sao với những sự vật bình thường
Những ngày tháng bình thường
Như chiếc hộp con, như tờ lịch trên tường
Ta biến thành con tàu, thành tấm vé
Những ban mai lên đường.
(Cho Quỳnh những ngày xa - Lưu Quang Vũ, NXB Hội nhà
văn, 2010)
Thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1 Đoạn trích trên được viết theo thể thơ nào?
Câu 2 Theo đoạn trích, tiếng động khủng khiếp đối với con
người là gì?
Câu 3 Anh/ chị hiểu nội dung các dòng thơ sau như thế nào?
Ta biến thành con tàu, thành tấm vé Những ban mai lên đường.
Câu 1 Câu 2:
Câu 3:
Câu 4:
Trang 14Câu 4 Thông điệp nào của đoạn trích có ý nghĩa nhất với
anh/chị? Vì sao ?
NLXH(2,0 điểm): Từ nội dung phần Đọc hiểu, hãy viết một
đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị vềđiều bản thân cần làm để sống hết mình với những điều bình
dị trong cuộc sống
Hướng dẫn
Trang 15Ngữ liệu 5 Câu trả lời
(1) Gió và tình yêu thổi trên đất nước tôi
Gió rừng cao xạc xào lá đổ
Gió mịt mù những con đường bụi cỏ
Những dòng sông ào ạt cánh buồm căng
(2) Gió và tình yêu thổi trên đất nước tôi
Như tiếng gọi ngàn đời không khuất phục
Đất nước giống con thuyền xuyên gió mạnh
Những mối tình trong gió bão tìm nhau.
(3) Ước chi được hóa thành ngọn gió
Để được ôm trọn vẹn nước non này
Để mát rượi những mái nhà nắng lửa
Để luôn luôn được trở lại với đời
(TríchGió và tình yêu thổi trên đất nước
tôi, Lưu Quang Vũ)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1.Đoạn trích trên được viết theo thể thơ
nào?
Câu 2 Chỉ ra hai từ láy trong đoạn (1) miêu tả
âm thanh tiếng gió.
Câu 3.Những dòng thơ sau giúp anh/chị hiểu gì
về đất nước và con người Việt Nam?
Đất nước giống con thuyền xuyên gió mạnh
Những mối tình trong gió bão tìm nhau.
Câu 4 Anh/chị hãy nêu nhận xét và cảm xúc
suy nghĩ của tác giả đối với đất nước được thể
Câu 1 Câu 2:
Câu 3:
Câu 4:
Trang 16hiện trong đoạn (3).
NLXH (2 điểm): Từ nội dung đoạn trích ở phần
đọc hiểu, hãy viết một đoạn văn khoảng 12-15 dòng trình bày suy nghĩ của anh/chị về trách nhiệm của tối trẻ đối với đất nước.
Hướng dẫn