PHÂN TÍCH SỰ PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC VỀ KIỂM SOÁT QUYỀN LỰC TRONG LỊCH SỬ TƯ TƯỞNG CHÍNH TRỊ LIÊN HỆ VỚI THỰC TRẠNG, VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ GIẢI PHÁP CHO VIỆC KIỂM SOÁT QUYỀN LỰC NHÀ NƯỚC Ở ĐỊA PHƯƠNG NƠI ĐỒNG CHÍ CÔNG TÁC

Chủ đề PHÂN TÍCH SỰ PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC VỀ KIỂM SOÁT QUYỀN LỰC TRONG LỊCH SỬ TƯ TƯỞNG CHÍNH TRỊ LIÊN HỆ VỚI THỰC TRẠNG, VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ GIẢI PHÁP CHO VIỆC KIỂM SOÁT QUYỀN LỰC NHÀ NƯỚC Ở ĐỊA PHƯƠNG NƠI ĐỒNG CHÍ CÔNG TÁC BÀI LÀM Nền chính trị đương đại là sản phẩm của quá trình phát triển tri thức, tư duy chính trị của nhân loại Trải qua hàng nghìn năm lịch sử, con người sống trong xã hội luôn tìm cách trả lời những câu hỏi rất căn bản như Quyền lực xã hội (mà căn bản là quyền lực nhà nước) bắt.

Chủ đề:

PHÂN TÍCH SỰ PHÁT TRIỂN NHẬN THỨC VỀ KIỂM SOÁT QUYỀN LỰC TRONG LỊCH SỬ TƯ TƯỞNG CHÍNH TRỊ LIÊN HỆ VỚI THỰC TRẠNG, VẤN ĐỀ ĐẶT RA VÀ GIẢI PHÁP CHO VIỆC KIỂM SOÁT QUYỀN LỰC NHÀ NƯỚC Ở ĐỊA

PHƯƠNG NƠI ĐỒNG CHÍ CÔNG TÁC

BÀI LÀM

Nền chính trị đương đại là sản phẩm của quá trình phát triển tri thức, tư duy chính trị của nhân loại Trải qua hàng nghìn năm lịch sử, con người sống trong xã hội luôn tìm cách trả lời những câu hỏi rất căn bản như: Quyền lực xã hội (mà căn bản là quyền lực nhà nước) bắt nguồn từ đâu? Hình thức chính thể nào là tốt nhất? Tại sao phải kiểm soát quyền lực và kiểm soát quyền lực bằng cách nào là hiệu quả? Quyền lực và pháp luật có mối quan hệ với nhau như thế nào? Yếu tố văn hóa liệu có tạo nên sự khác biệt trong chính trị ở từng quốc giá, từng khu vực không?, …

Từ góc nhìn của chính trị học có thể thấy, lịch sử phát triển của tri thức chính trị

nhân loại có một số nội dung nổi bật: Một là, sự phát triển nhận thức về nguồn gốc của quyền lực nhà nước; Hai là, sự phát triển nhận thức về các mô hình chính thể; Ba là, sự phát triển nhận thức về kiểm soát quyền lực; Bốn là, sự phát triển nhận thức về pháp quyền; Năm là, sự phát triển nhận thức về sự phù hợp giữa yếu tố thể chế với yếu tố văn

hóa bản địa Trong đó, sự phát triển nhận thức về kiểm soát quyền lực là một trong những nội dung quan trọng nhằm đánh giá và kiểm định quá trình thực thi quyền lực

1 Một số khái niệm cơ bản

1.1 Khái niệm quyền lực

Quyền lực là mối quan hệ diễn ra phổ biến trong đời sống xã hội Mọi tổ chức, kể

cả tổ chức phi chính trị đều có thể coi là một tổ chức quyền lực với phương thức hoạt động riêng (bao gồm cách thức ra quyết định và thi hành quyết định) Có nhiều cách tiếp cận khác nhau về quyền lực, tùy cách tiếp cận mà các nhà nghiên cứu đưa ra những định nghĩa khác nhau

Dù các định nghĩa về quyền lực đều hàm chứa và phản ánh các phương diện khác nhau, nhưng ý tưởng căn bản là: Quyền lực là năng lực của một chủ thể, buộc chủ thể khác phải hành động theo ý chí của mình

1.2 Khái niệm quyền lực nhà nước

Quyền lực nhà nước là quyền lực gắn liền với sự ra đời của nhà nước, theo đó nhà nước được áp dặt ý chí và buộc những chủ thể khác trong xã hội phải phục tùng mệnh lệnh của mình nhằm đảm bảo an ninh, duy trì trật tự xã hội

Giai cấp thống trị muốn hiện thực hóa lợi ích của mình phải thông qua bộ máy nhà nước, bởi quyền lực nhà nước được đảm bảo thực thi bằng các công cụ cưỡng chế hợp pháp Mặt khác, quyền lực nhà nước, về hình thức bao giờ cũng thể hiện là quyền lực công – quyền lực đại diện cho tất cả các thành viên trong xã hội; nhưng về bản chất, quyền lực nhà nước lại thể hiện tính giai cấp, bởi nó được nắm giữ và thực thi bởi một giai cấp (hay liên minh giai cấp) Từ đây, nhà nước phải thực hiện hai chức năng căn bản như chủ nghĩa Mác đã nhấn mạnh, đó là chức năng công quyền (hay còn gọi là chức năng

xã hội) và chức năng giai cấp (hay còn gọi là chức năng thống trị giai cấp) Do đó, có thể nói, quyền lực nhà nước là biểu hiện tập trung của quyền lực công và quyền lực chính trị Thông qua đó, giai cấp nắm giữ quyền lực thực hiện vai trò thống trị chính trị của mình đối với các giai cấp, tầng lớp khác trong xã hội

Với ý nghĩa đó, quyền lực nhà nước là quyền lực chính trị của giai cấp nắm giữ và thực thi quyền lực công

1.3 Khái niệm kiểm soát quyền lực

Kiểm soát quyền lực là một hoạt động cơ bản, thường xuyên, mang tính bản chất của hệ thống chính trị và bộ máy nhà nước; hoạt động thể hiện và bảo đảm thực hiện chủ quyền nhân dân

1.4 Khái niệm kiểm soát quyền lực nhà nước

Kiểm soát quyền lực nhà nước là toàn bộ hoạt động xem xét, theo dõi, đánh giá để ngăn chặn, loại bỏ những nguy cơ, những hành vi, những việc làm sai trái của các chủ thể (gồm cơ quan nhà nước và nhân viên nhà nước) trong tổ chức và thực hiện quyền lực nhà nước bảo đảm cho quyền lực nhà nước được sử dụng và thực hiện theo Hiến pháp và pháp luật

2 Sự phát triển nhận thức về kiểm soát quyền lực

Quyền lực nhà nước là cái cần thiết cho xã hội, được hình thành với mục đích ban đầu là làm cho con người sống hạnh phúc, bảo vệ các quyền tự nhiên của con người, đảm bảo cho xã hội tồn tại trong vòng trật tự, ổn định và phát triển Thế nhưng, các bằng chứng lịch sử cho thấy, từ khi hình thành nhà nước đến nay, thay vì bảo vệ quyền tụ do của con người, thì chính quyền, nhà nước lại là chủ thể xâm phạm các quyền tự do của

con người nhiều nhất Từ đó dẫn đến sự tha hóa thẩm quyền chính thức, làm cho quyền lực mất đi mục đích tốt đẹp ban đầu của nó Nguyên nhân của sự tha hóa quyền lực này xuất phát từ đặc tính vị kỷ và khát vọng quyền lực của con người Trong tác phẩm Leviathan (1651), Hobbes mô tả con người như những thực thể tư lợi thâm căn cố đế, luôn tìm kiếm cho mình một vị thế mạnh mẽ để đảm bảo được các lợi ích của mình Hobbes nhấn mạnh, trong con người luôn tồn tại một tinh thần vị kỷ và một khát vọng không ngừng đối với quyền lực và điều này chỉ mất đi khi con người chết Từ thế kỷ XVII, Montesquieu cũng đã viết: “Bất cứ ai có quyền đều có xu hướng lạm quyền và họ

cứ sử dụng quyền đến khi nào gặp phải giới hạn”

Để hạn chế sự tha hóa quyền lực, các nhà tư tưởng chính trị đã bàn đến các cách thức kiểm soát quyền lực khác nhau như: kiểm soát quyền lực bằng đạo đức, kiểm soát quyền lực bằng luật pháp, kiểm soát quyền lực bằng các thể chế bên trong và các thể chế bên ngoài nhà nước

Các nhà tư tưởng chính trị Trung Quốc cổ đại, do quan niệm rằng quyền lực nhà nước, quyền lực của vua xuất phát từ đấng siêu nhiên, nên nó gần như không bị chủ thể quyền lực nào kiểm soát; có chăng chỉ là sự kiểm soát một cách vô hình từ “thượng đế”,

và sự tự kiểm soát của bản thân người cai trị Sự tự kiểm soát này dựa vào các chuản mực đạo đức và nổ lực kiềm chế tham vọng của người cai trị như trong tư tưởng Nho gia Sự kiểm soát này có hiệu quả hay không lại phụ thuộc rất lớn vào nhận thức của những người cai trị

Tuy nhiên, do nhà vua không thể tự mình cai trị xã hội, mà phải thông qua hệ thống quan lại dưới quyền, nên nguy cơ quyền lực của vua bị các quan lại lạm dụng vẫn

có thể xảy ra Bằng cách này hay cách khác, các nhà tư tưởng cũng đề xuất những biện pháp giúp vua kiểm soát quyền lực của bề tôi thông qua hệ thống kiểm tra, giám sát giữa các cơ quan do vua lập ra, hoặc bởi các cá nhân do vua chỉ định Theo Hàn Phi Tử, nhà vua phải dùng pháp – thế - thuật để cai trị, trong đó pháp luật là công cụ để kiểm soát hành vi của mọi chủ thể, kể cả tầng lớp quan lại Mọi thứ cứ đúng pháp luật mà thưởng phạt nghiêm minh thì cái ác trong mỗi con người sẽ được khắc chế

Còn ở phương Tây, kiểm soát quyền lực là một trong những vấn đề cơ bản trong các nghiên cứu về chính trị học và là nội dung trọng tâm của lý thuyết phân quyền Tuy

có nguồn gốc sâu xa trong lịch sử, tư tưởng phân quyền chỉ trở thành một lý thuyết hoàn chỉnh trong thời kỳ Khai sáng Những người phát triển lý thuyết này là triết gia người

Anh, John Locke (1632-1704) và người có công phát triển nó một cách hoàn chỉnh là nhà luật học người Pháp S.Montesquieu (1689-1755)

Nội dung cốt lõi của lý thuyết này là: Quyền lực nhà nước luôn có xu hướng tự mở rộng, tự tăng cường vai trò của mình Bất cứ ở đâu có quyền lực là ở đó có thể xuất hiện khả năng lạm quyền, cho dù quyền lực ấy thuộc về ai Do vậy, để đảm bảo các quyền tự

do cơ bản của công dân, ngăn ngừa các hành vi lạm quyền của chính phủ thì phải thiết lâp cơ chế nhằm giới hạn quyền lực nhà nước Cách tốt nhất để chống lạm quyền là giới hạn quyền lực bằng các công cụ pháp lý và cách thực hiện không phải là tập trung quyền lực mà là phân chia nó ra Thể chế chính trị tự do là thể chế chính trị trong đó quyền lực tối cao được chia làm ba quyền: lập pháp, hành pháp và tư pháp Các quyền này phải được trao cho các bộ phận độc lập với nhau nắm giữ Sự phân chia quyền lực ở đây phải được thể hiện trên cơ sở của pháp luật, nghĩa là các nhánh lập pháp, hành pháp và tư pháp chỉ được thực hiện những quyền mà luật pháp quy định Luật pháp ở đây phải mang tính khách quan, phải thừa nhận các quyền tự do cá nhân và bản chất của nó phải là sự thể hiện ý chí chung của nhân dân

Tuy nhiên, nội dung của lý thuyết phân quyền không chủ dừng lại ở việc phân định chức năng cho các nhánh quyền lực, mà còn tiến đến một mục đích cao hơn, đó là

cơ chế kiểm soát lẫn nhau giữa các nhánh quyền lực, hay còn gọi là cơ chế kiềm chế và đối trọng

Kiềm chế và đối trọng là tập hợp các quyền và trách nhiệm do pháp luật quy định làm cơ sở để các nhánh quyền lực thực hiện kiểm soát lẫn nhau Nó tạo lập mối quan hệ chính trị - pháp lý giữa các nhánh quyền lực sao cho các nhánh đó có thể độc lập thực thi nhiệm vụ bằng những thẩm quyền pháp lý của mình, đồng thời có thể ngăn chặn được sự lạm quyền của một nhánh nào đó

Cơ chế phân quyền và đối trọng quyền lực được thể hiện ra là:

Một là, lập pháp ban hành luật, giám sát việc thực hiện các đạo luật do nó ban

hành và truy tố những quan chức trong bộ máy hành pháp khi họ vi phạm trách nhiệm

Hai là, hành pháp có nhiệm vụ thực thi pháp luật, ngăn chặn những dự định tùy

tiện của cơ quan lập pháp

Ba là, sự độc lập của cơ quan tư pháp và các quan tòa nhằm bảo vệ công dân khỏi

sự xâm hại bởi những đạo luật của cơ quan lập pháp cũng như hành vi tùy tiện của cơ quan hành pháp

Bên cạnh những kênh kiểm soát quyền lực bên trong bộ máy nhà nước, các nhà tư tưởng chính trị cũng bàn đến các hình thức kiểm soát quyền lực từ phía người dân và xã hội Khi bàn về xu hướng lạm quyền, thoái hóa của quyền lực hành pháp và biện pháp khắc phục, J.J.Rousseau cho rằng: các chính phủ trên đời, một khi nắm được quyền lực công cộng đều tìm cách lạm dụng, thoán đoạt quyền lực tối cao của toàn dân Để ngăn chặn nguy cơ chính phủ tiếm quyền, theo Rousseau phải áp dụng một biện pháp triệu tập

hội nghị định kỳ toàn dân với mục đích làm rõ hai câu hỏi: “Một là, toàn dân có muốn giữ nguyên hình thức chính phủ hiện hữu hay không?; Hai là, nhân dân có vừa lòng với

sự cai trị của những người hiện đang được ủy thác hay không?” Với biện pháp như vậy, chính phủ sẽ luôn bị đặt dưới sự kiểm tra, giám sát của nhân dân, và nhân dân có quyền chấp nhận hay chối bỏ chính phủ bất cứ lúc nào

3 Thực trạng, vấn đề đặt ra và giải pháp cho việc kiểm soát quyền lực nhà nước ở địa phương

Kiểm soát quyền lực nhà nước là một vấn đề quan trọng trong tổ chức thực thi quyền lực nhà nước Tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII, Đảng ta đã khẳng định:

“Xây dựng và hoàn thiện nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa trong sạch, vững mạnh, tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả, vì nhân dân phục vụ và vì sự phát triển của đất nước Tăng cường công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình, kiểm soát quyền lực, gắn với siết chặt kỷ luật, kỷ cương trong hoạt động của nhà nước và của cán bộ, công chức, viên chức” Cùng với đẩy mạnh phân cấp, phần quyền tạo sự chủ động, sáng tạo cho

chính quyền địa phương, vấn đề kiểm soát việc thực hiện quyền lực nhà nước của chính quyền địa phương luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm, cơ chế kiểm soát quyền lực nhà nước ngày càng rõ ràng hơn Tuy nhiên, tại Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XIII,

Đảng vẫn nhận định: “…cơ chế kiểm soát quyền lực trong Đảng và Nhà nước chưa đầy

đủ, đồng bộ, hiệu lực, hiệu quả chưa cao” Vì vậy, kiểm soát quyền lực nhà nước trong

đó có kiểm soát việc thực hiện quyền lực nhà nước của chính quyền địa phương cần được quan tâm

3.1 Thực trạng và một số vấn đề đặt ra cho việc kiểm soát quyền lực nhà nước

ở địa phương

Với trách nhiệm nặng nề mà Đảng và Nhân dân giao phó, người đứng đầu cấp ủy, chính quyền địa phương có vai trò quan trọng trong việc phát huy sức mạnh của hệ thống chính trị, tổ chức các phong trào cách mạng của quần chúng, góp phần thực hiện thắng

lợi các mục tiêu, nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, an ninh – quốc phòng ở địa phương Tuy nhiên, tại địa phương vẫn còn tồn tại nhiều biểu hiện lạm quyền, lợi dụng quyền và lộng quyền ở một số chức danh, ảnh hưởng đến uy tín của Đảng và Nhà nước đối với Nhân dân Cụ thể:

Thứ nhất, hạn chế của cấp ủy Đảng trong kiểm soát quyền lực đối với chính quyền

địa phương (cùng cấp)

Kiểm soát quyền lực đối với chính quyền là ở khâu giới thiệu bầu cử hay bố trí nhân sự cho chính quyền Đảng giới thiệu ứng cử thì cũng có thể đề xuất bãi nhiệm chức

vụ đó nếu không còn xứng đáng Bên cạnh đó, Đảng ủy giám sát đảng viên là cán bộ, công chức trong chính quyền Tuy nhiên trên thực tế, cấp ủy kiểm soát quyền lực nhà nước hiện nay chưa thực sự hiệu quả do chưa có quy định, hướng dẫn thống nhất, cụ thể

về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, mối quan hệ công tác của cấp ủy với chính quyền địa phương Mặt khác, ranh giới công việc của cấp ủy với chính quyền địa phương chưa rõ dẫn đến tình trạng Đảng ủy buông lỏng sự lãnh đạo hoặc bao biện làm thay chính quyền dẫn đến mất đoàn kết nội bộ Đồng thời, cấp ủy Đảng còn lúng túng trong kiểm soát quyền lực bằng ban hành quyết sách, phân công thực hiện và kiểm tra việc thực hiện đối với đảng viên trong chính quyền địa phương

Thứ hai, hạn chế của Hội đồng nhân dân trong kiểm soát quyền lực đối với Ủy ban

nhân dân

Trong thực tế, hiệu quả kiểm soát quyền lực của Hội đồng nhân dân chưa cao, các hoạt động được tổ chức còn mang tính hình thức Phần lớn còn bị ràng buộc ở vị trí công tác đương nhiệm nên còn hạn chế trong việc góp ý và phê bình các hoạt động của Ủy ban nhân dân Bên cạnh đó, các đại biểu Hội đồng nhân dân còn thiếu kiến thức, không am hiểu sâu sắc về các mảng công việc nhất là các lĩnh vực quản lý kinh tế, xã hội, quản lý đất đai, … nên khó kiểm tra, giám sát kịp thời để ngăn ngừa sự lạm quyền

Thứ ba, hạn chế của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội

trong kiểm soát quyền lực đối với chính quyền cấp xã

Công tác giám sát, phản biện xã hội của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị

- xã hội còn chung chung, chưa phát huy trách nhiệm; công tác giám sát chưa tổ chức thường xuyên; nội dung giám sát, phản biện xã hội chưa phong phú Ủy ban Mặt trận Tổ quốc chưa giám sát chặt chẽ việc tiếp thu, giải quyết các ý kiến, kiến nghị từ phía chính quyền địa phương Mặt khác, thành viên của Ủy ban Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể

chính trị - xã hội chưa am hiểu sâu sắc về các lĩnh vực nên phần lớn ý kiến phản biện thiếu thực tế và không hiệu quả

Những hạn chế trên dẫn đến việc kiểm soát quyền lực nhà nước chưa hiệu quả, dễ xảy ra hiện tượng lạm quyền và lộng quyền Nguyên nhân chính và chủ yếu đó là:

Một là, quy định về cơ chế kiểm soát quyền lực nói chung, kiểm soát quyền lực

nhf nước ở địa phương nói riêng vẫn chưa đầy đủ, chưa cụ thể, thiếu đồng bộ Trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức chưa rõ ràng, do các đại biểu HĐND chủ yếu là kiêm nhiệm dẫn đến tình trạng “vừa đá bóng, vừa thổi còi”; các cơ quan, tổ chức bị khiếu nại,

tố cáo tự giải quyết các khiếu nại, tố cáo; hoạt động của Ban Thanh tra nhân dân chưa hiệu quả Các cơ quan, tổ chức trong hệ thống chính trị ở địa phương chưa chủ động, tích cực trong việc kiểm tra, giám sát việc thực hiện quyền lực trong nội bộ hệ thống của mình Nhiều vụ, việc do công luận bức xúc, các cơ quan chức năng mới vận hành để kiểm tra, giám sát

Hai là, nhận thức về kiểm tra, giám sát việc thực hiện quyền lực còn lệch lạc, coi

trọng ổn định, bệnh thành tích

Ba là, sự phối hợp của các hoạt động giám sát, thanh tra, kiểm tra chưa đồng bộ,

còn chồng chéo hoặc bỏ trống nhiều việc cần kiểm soát Các hoạt động giám sát của Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội chưa sắc nét, gần như né tránh giám sát các hoạt động liên quan thực thi quyền lực của Chủ tịch UBND xã/phường

Bốn là, bộ máy chính trị ở địa phương chưa đủ mạnh, còn tình trạng nể nang, thậm chí bố trí, tuyển dụng người thân quen, người nhà, … vào bộ máy nên kiểm soát khó khách quan, chỉ lo che chắn, bảo vệ lợi ích cho nhau, …

3.2 Giải pháp bảo đảm kiểm soát quyền lực nhà nước ở địa phương trong giai đoạn hiện nay

Nhằm đảm bảo kiểm soát quyền lực nhà nước ở địa phương trong giai đoạn hiện nay cần thực hiện một số giải pháp, cụ thể như sau:

Thứ nhất, hoàn thiện phương thức kiểm soát trong nội bộ hệ thống chính trị (kiểm

soát bên trong)

Xây dựng, hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực của cấp ủy Đảng, tạo điều kiện nâng cao hiệu quả kiểm soát quyền lực của cấp ủy Đảng đối với chính quyền địa phương

Cụ thể hóa những quy định trong Điều 4 Hiến pháp năm 2013 thành một văn bản pháp luật với các nội dung liên quan đến chính quyền địa phương như: Nhiệm vụ, quyền

hạn và trách nhiệm của Thường trực Đảng ủy, tập thể Đảng ủy, Đảng bộ xã; Quy định về các nội dung mà các tổ chức của Đảng và đảng viên hoạt động trong khuôn khổ Hiến pháp và pháp luật; Xây dựng, hoàn thiện quy chế làm việc của Bí thư, Thường trực Đảng

ủy và Đảng ủy để có cơ sở loại trừ tính ngẫu hứng, bè phái, cục bộ địa phương, lợi ích nhóm, dòng họ, … bảo đảm công việc được xem xét, quyết định một cách khách quan theo nguyên tắc tập trung dân chủ, nguyên tắc tập thể lãnh đạo, cá nhân phụ trách; Thực hiện các giải pháp nâng cao hiệu lực, hiệu quả kiểm tra, giám sát, kỷ luật đảng

Thứ hai, hoàn thiện cơ chế tự kiểm soát quyền lực của chính quyền địa phương.

Quan tâm đến việc kiểm soát quyền lực của Hội đồng nhân dân và Ủy ban nhân dân Tăng cường vai trò giám sát của Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị - xã hội ở cấp xã, cụ thể:

Một là, cần quy định đầy đủ hơn về giám sát của MTTQ, các tổ chức thành viên

đối với Đảng ủy, chính quyền, cán bộ, đảng viên và giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân Các kiến nghị của MTTQ cần được xem xét nghiêm túc và thông báo lại bằng văn bản đúng thời hạn quy định để thể hiện sự tôn trọng ý kiến của MTTQ

Hai là, tăng cường sự phối hợp giữa MTTQ với các cơ quan có chức năng giám

sát, thanh tra, kiểm tra cùng cấp và cấp trên để thực hiện quyền giám sát của mình Đồng thời, cán bộ MTTQ cần phải đi sâu, sát với các tầng lớp nhân dân để lắng nghe ý kiến phản ánh của nhân dân đối với hoạt động của chính quyền địa phương

Ba là, cần quy định và phân công cụ thể về việc tiếp nhận, xử lý, trả lời ý kiến,

giám sát, phản biện phản ánh tình hình của MTTQ và các thành viên về cán bộ, đảng viên, về công tác Đảng

Bốn là, về mặt tổ chức và hoạt động của MTTQ, cần hoàn thiện bộ máy tổ chức,

năng lực phẩm chất của cán bộ Mặt trận; đổi mới phương thức hoạt động, bổ sung kinh phí cho hoạt động giám sát

Thứ ba, hoàn thiện phương thức kiểm soát từ bên ngoài vào hệ thống chính trị cấp xã.

Một là, tăng cường kiểm soát quyền lực cấp xã của các cơ quan, tổ chức ở cấp

huyện Bao gồm các hoạt động: Tăng cường hoạt động kiểm tra của Huyện ủy, các cơ quan của Huyện ủy đối với Đảng ủy, chính quyền, MTTQ và các thành viên MTTQ xã; Tăng cường các hoạt động giám sát của HĐND huyện đối với hoạt động của HĐND và UBND cấp xã; Tăng cường các biện pháp kiểm tra, thanh tra của UBND huyện, các cơ quan chức năng của UBND huyện đối với UBND cấp xã; MTTQ huyện và các tổ chức

thành viên theo chức năng của mình kiểm tra, giám sát các tổ chức tương ứng ở cấp xã, kịp thời ngăn chặn những sai lầm, thiếu sót trong công tác

Hai là, tăng cường kiểm soát quyền lực cấp xã của Nhân dân.

Để phát huy vai trò giám sát của nhân dân đối với đại biểu dân cử cần mở rộng phạm vi tiếp xúc cử tri

Phát huy quyền giám sát nhân dân ở cơ sở như: Ban Thanh tra nhân dân, Ban Giám sát đầu tư cộng đồng, … Để phát huy hơn nữa hoạt động giám sát của nhân dân, cần có cơ chế pháp lý đầy đủ và cụ thể, rõ ràng để nhân dân dễ dàng thực hiện

Thực tiễn đã chứng minh, trong suốt quá trình lãnh đạo cách mạng, công tác xây dựng Đảng và chính quyền nhà nước, trong đó có vấn đề kiểm soát quyền lực luôn luôn được Chủ tịch Hồ Chí Minh và Đảng Cộng sản Việt Nam chú trọng Đặc biệt, từ sau khi Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công, Nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, Đảng ta trở thành Đảng cầm quyền, vấn đề kiểm soát quyền lực nhằm xây dựng Đảng, Nhà nước và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh, bảo đảm cho sự bền vững của chế độ và sự thắng lợi của công cuộc xây dựng, phát triển đất nước quá độ lên chủ nghĩa xã hội càng được chú trọng hơn, bắt đầu từ nhận thức về sự cần thiết, ý nghĩa, yêu cầu và phương pháp, cách tiếp cận vấn đề kiểm soát quyền lực chính trị

Trên cơ sở nhận thức về sự cần thiết, nội dung, vai trò, ý nghĩa của vấn đề kiểm soát quyền lực chính trị trong quá trình lãnh đạo cách mạng, xây dựng, phát triển đất nước, Đảng, Nhà nước ta đã không ngừng xây dựng và hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm kiểm soát quyền lực chính trị dưới các cấp độ, hình thức khác nhau

Tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIII đối với việc hoàn thiện cơ chế kiểm soát quyền lực, Đảng ta nhấn mạnh là phải tăng cường và bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ giữa các thiết chế trong kiểm soát quyền lực Do vậy, cần quán triệt và bảo đảm sự phối hợp đồng bộ trong hoạt động kiểm soát quyền lực của các cơ quan quyền lực nhà nước như Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp;tăng cường hoạt động kiểm tra của Đảng với hoạt động kiểm toán độc lập, hoạt động của thanh tra Chính phủ và hoạt động của các cơ quan tố tụng trong các vụ án về kinh tế, tham nhũng, chức vụ; tạo sự phối kết hợp trong hoạt động kiểm tra, giám sát của Đảng và hoạt động giám sát của Mặt trận Tổ quốc, các

tổ chức chính trị - xã hội và nhân dân đối với hoạt động của bộ máy nhà nước nhằm “tăng cường sức mạnh tổng hợp và nâng cao hiệu lực, hiệu quả giám sát, kiểm tra, tránh chồng chéo, trùng lặp, lãng phí nguồn lực, không hiệu quả”; quán triệt và thực hiện phương

châm “tăng cường kiểm tra, giám sát công tác cán bộ, gắn với kiểm soát quyền lực, chống chạy chức, chạy quyền”; bảo đảm sự phối hợp chặt chẽ cơ chế giám sát của Mặt trận Tổ quốc và tổ chức chính trị - xã hội với cơ chế nhân dân trực tiếp giám sát quyền lực nhà nước

Tóm lại, ở đâu có quyền lực thì ở đó có yêu cầu kiểm soát quyền lực với vai trò

như một công cụ điều tiết, bảo đảm cho quyền lực được sử dụng hợp lý, hiệu quả; không

bị lạm dụng, sử dụng sai mục đích, dẫn đến hậu quả tiêu cực Trong lĩnh vực chính trị, vấn đề kiểm soát quyền lực có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, liên quan đến lợi ích sống còn của một dân tộc, sự bền vững của một quốc gia, sự tồn vong của một chế độ Chính vì vậy, kiểm soát quyền lực chính trị mà cụ thể là kiểm soát quyền lực nhà nước hiện nay là một nhiệm vụ quan trọng và cấp thiết cần được duy trì và thực hiện thường xuyên, liên tục, lâu dài