ẢNH HƯỞNG CỦA QUÁ TRÌNH DÂN CHỦ HÓA ĐẾN SỰ BIẾN ĐỔI QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ LIÊN HỆ VẤN ĐỀ NÀY VỚI THỰC THI QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ Ở VIỆT NAM

ẢNH HƯỞNG CỦA QUÁ TRÌNH DÂN CHỦ HÓA ĐẾN SỰ BIẾN ĐỔI QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ LIÊN HỆ VẤN ĐỀ NÀY VỚI THỰC THI QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ Ở VIỆT NAM BÀI LÀM Dân chủ hóa đang là một xu hướng mạnh mẽ trên thế giới Ngày nay, chính quyền Trung ương với nguồn lực hạn chế của mình chắc chắn sẽ không đáp ứng kịp thời các nhu cầu của xã hội Bên cạnh đó, cùng với sự nhận thức ngày càng cao, ý thức và nhu cầu của người dân, quyền con người ngày càng lớn Người dân ngày càng mong muốn được tham gia nhiều hơn vào.

Chủ đề:

ẢNH HƯỞNG CỦA QUÁ TRÌNH DÂN CHỦ HÓA ĐẾN SỰ BIẾN ĐỔI QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ LIÊN HỆ VẤN ĐỀ NÀY VỚI THỰC THI

QUYỀN LỰC CHÍNH TRỊ Ở VIỆT NAM

BÀI LÀM

Dân chủ hóa đang là một xu hướng mạnh mẽ trên thế giới Ngày nay, chính quyền Trung ương với nguồn lực hạn chế của mình chắc chắn sẽ không đáp ứng kịp thời các nhu cầu của xã hội Bên cạnh đó, cùng với sự nhận thức ngày càng cao, ý thức và nhu cầu của người dân, quyền con người ngày càng lớn Người dân ngày càng mong muốn được tham gia nhiều hơn vào các quyết định chính trị, ở cả cấp trung ương và địa phương Do vậy, xu hướng phân cấp, phân quyền cho các địa phương cùng với việc mở rộng các quyền dân chủ cho người dân ngày càng trở nên cấp bách

Ảnh hưởng của quá trình dân chủ hóa đến sự biến đổi quyền lực chính trị được thể hiện như sau:

I Cơ sở lý luận

1 Biến đổi về cơ sở thực tiễn của quyền lực chính trị:

Trong lịch sử, quyền lực chính trị của mỗi quốc gia chủ yếu dựa trên cơ sở sức mạnh quân sự và sức mạnh kinh tế Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại, với nền kinh tế tri thức, các quá trình sản xuất chủ yếu dựa vào trí tuệ, vào tri thức của con người Chính tri thức chứ không phải các nguồn lực hữu hình ngày càng chiếm tỷ trọng cao trong việc tạo ra các công nghệ mang tính đột phá, tạo ra của cải vật chất

và quyết định sự phát triển của một quốc gia

Tri thức xã hội góp phần quan trọng vào việc nâng cao nhận thức chung của người dân về các vấn đề của cộng đồng, quốc gia Nhận thức chung đó là cơ sở quan trọng để các cá nhân chia sẻ quan điểm, giá trị và nguồn lực để giải quyết các vấn đề của cộng đồng, xã hội; đồng thời tham gia cùng với nhà nước trên nhiều lĩnh vực để giải quyết các vấn đề đặt ra

người dân Cùng với các điều kiện do khoa học công nghệ mang lại, các cá nhân không chi mở rộng lĩhh vực, không gian hoạt động của mình, mà còn thay đổi cả cách thức tương tác với các chủ thể khác trong đời sống chính trị, nhất là trong quan hệ với nhà nước Khả năng và điều kiện tham gia của nhân dân vào đời sống chính trị tăng lên

Tóm lại, trước đây chủ thể cầm quyền có thể chủ yếu dựa trên cơ sở quyền

lực “cứng”, dựa trên sức mạnh bạo lực, sức mạnh kinh tế để giành, giữ và thực thi quyền lực chính trị, thì ngày nay chủ thể cầm quyền cần phải dựa trên cả cơ sở quyền lực “mềm”, dựa trên sức mạnh của tri thức, thông tin Do đó, kiến tạo tri thức, quản trị thông tin, phát huy dân chủ là những nội dung mới cần được tính đến

để thực thi quyền lực một cách hiệu quả

2 Biến đổi về cấu trúc phân bổ quyền lực chính trị

Bối cảnh mới không chỉ tạo ra sự thay đổi trong cơ sở của quyền lực chính trị mà còn tạo ra những thay đổi trong cấu trúc phân bổ quyền lực trong phạm vi quốc gia và phạm vi toàn cầu

- Sự dịch chuyển quyền lực giữa các nhà nước - quốc gia

Trong thế giới đương đại, quyền lực không chỉ tập trung vào một vài siêu cường như trước đây mà có sự dịch chuyển sang nhiều quốc gia khác, đặc biệt là các quốc gia mới nổi (nhóm các quốc gia mói nổi viết tắt là khối BRICS bao gồm Braxin, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc, Nam Phi) Bên cạnh đó, các quốc gia được biết đến như các nền kinh tể có thứ hạng cao là Nhật Bản, Hàn Quốc, các nước Bắc Âu, cũng không ngừng gia tăng ảnh hưởng của mình

Hệ quả là trật tự chính trị thế giới ngày nay không còn do một vài siêu cường chi phối, mà đã hình thành một cục diện mới, một nhóm các cường quốc cùng có tiếng nói về các vấn đề toàn cầu

Mặt khác, trong bối cảnh toàn cầu hóa như hiện nay, sự phụ thuộc giữa các quốc gia là rất lớn Do vậy, các nước lớn không dễ dàng đe dọa hay trừng phạt các nước nhỏ như trong các giai đoạn trước đây Bản thân các nước nhỏ trong thế giới ngày nay cũng không tồn tại một cách độc lập Họ tham gia vào các khối, các liên

minh hay cộng đồng khác nhau (như ASEAN, EU, Cộng đồng cảc quốc gia Mỹ Latinh và Caribê - CELAC, ), để từ đó tạo thêm sức mạnh giúp họ bảo vệ độc lập, chủ quyền của mình

- Sự thay đổi cán cân quyền lực giữa các nhà nước với các chủ thể phi nhà nước

Một xu hướng cũng tương đối rõ trong xã hội hiện đại là sự phân tán quyền lực chính trị giữa các nhà nước với các chủ thể phi nhà nước Điều này thể hiện ở việc quyền lực từ chỗ chỉ tập trung trong tay nhà nước như trước đây đang có xu hướng được chia sẻ một phần cho các chủ thể quyền lực ngoài nhà nước (như các thể chế quốc tế - IOS, các tổ chức phi chính phủ - NGOs và các tập đoàn xuyên quốc gia - TNCs) Xu hướng này được biểu hiện cụ thể như sau:

Thứ nhất, vai trò và sự ảnh hưởng của các tổ chức, các đinh, chế quốc tế ngày càng gia tăng

Nhìn chung, các tổ chức quốc tế có tính tự chủ nhất định và luôn thúc đẩy các nhà nước thiết lập những quy chuẩn chung trong chính sách quốc gia Đây không phải là sự can thiệp vào công việc nội bộ của một quốc gia, mà là quá trình thúc đẩy sự cam kết của một quốc gia thành viên khi họ tham gia vào các tổ chức này Sự gia tăng ảnh hưởng của các tổ chức quốc tế trong đời sống chính trị của một quốc gia được thể hiện trên những khía cạnh cụ thể:

- Các thể chế quốc tế có thể ban hành và thực thi luật pháp đối với những vấn đề trong phạm vi thẩm quyền của mình Điều này làm giảm quyền tự trị pháp

lý của các nhà nước quốc gia

- Các thể chế quốc tế thường tạo ra những áp lực cải cách, có thể làm ảnh hưởng đến cấu trúc chính trị của các nước thành viên Họ có thể đưa ra những điều kiện đối với các nước muốn gia nhập tổ chức của mình, từ đó có thể gây ảnh hưởng đến cấu trúc chính trị của những nước này

Để trở thành thành viên của các thể chế quốc tế, các nước buộc phải điều chỉnh hệ thống luật pháp quốc gia cho phù họp với hệ thống luật pháp của các tổ chức quốc tế mà nước đó là thành viên

Thứ hai, sự gia tăng áp lực đối với nhà nước của các tổ chức phi chinh phủ

Có hai quan điểm chính về mối quan hệ giữa nhà nước và các NGO Quan điểm thứ nhất coi các NGO là một thiết chế bổ sung cho nhà nước trong việc ứng phó với sự kém hiệu quả trong hoạt động của nhà nước và hỗ trợ các cơ quan nhà nước Theo quan điểm thứ hai, với một đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp và một mạng lưới rộng khắp, các NGO góp phần cải thiện năng lực của nhà nước Trên thực tế, các NGO có thể thiết lập những chương trình nghị sự riêng, độc lập với nhà nước Họ có thể gây áp lực với nhà nước, cung cấp các thông tin nhằm thay đổi nhận thức của người dân về vai trò của nhà nước Các bằng chứng thực tế cho thấy, các NGO tham dự ngày càng sâu vào những hoạt động mà trước đây vốn thuộc thẩm quyền của nhà nước

Thứ ba, sự can thiệp ngày càng mạnh mẽ của các tập đoàn xuyên quốc gia vào đời sống chính trị các quốc gia

Những tập đoàn xuyên quốc gia với mô hình công ty mẹ - công ty con đang phát triển các chi nhánh ở hầu khắp các quốc gia trên thế giới Vì mục tiêu lợi nhuận, họ thường tiến hành vận động chính sách, hình thành “chủ nghĩa tư bản thân hữu” Ngày nay, vấn đề được dư luận quan tâm là sự “lũng đoạn nhà nước” gắn chặt với tham nhũng Điều này dẫn tới hệ quả là phạm vi quyền lực nhà nước

bị suy giảm

- Sự dịch chuyển quyền lực trong từng nhà nước

Ở cấp độ quốc gia, đặc biệt là các quốc gia đang phát triển, xu hướng phân tán quyền lực còn được thể hiện ở quá trình phân cấp, phân quyền của chính quyền trung ương cho chính quyền các địa phương Cơ sở cho sự điều chỉnh này là muốn trao thêm sự chủ động, sáng tạo cho các địa phương trong quá trình giải quyết các vấn đề tại cơ sở

Mặt khác, ở từng quốc gia, vai trò của nhà nước cũng đang ngày càng được nhận thức lại, theo đó nhà nước chỉ tập trung vào khắc phục sự kém hiệu quả của thị trường; những việc thị trường làm tốt, nhà nước sẽ không làm Điều đó có nghĩa rằng, phạm vi can thiệp của quyền lực nhà nước sẽ bị thu hẹp

- Sự thay đổi cán cân quyền lực giữa các nhà nước với các chủ thể phi nhà nước

Thứ nhất, vai trò và sự ảnh hưởng của các tổ chức, các đinh, chế quốc tế ngày càng gia tăng

Thứ hai, sự gia tăng áp lực đổi với nhà nước của các tổ chức phỉ chinh phủ Thứ ba, sự can thiệp ngày càng mạnh mẽ cửa các tập đoàn xuyên quốc gia vào đời sống chính trị các quổc gia

- Sự dịch chuyển quyền lực trong từng nhà nước

Ở cấp độ quốc gia, đặc biệt là các quốc gia đang phát triển, xu hướng phân tán quyền lực còn được thể hiện ở quá trình phân cấp, phân quyền của chính quyền trung ương cho chính quyền các địa phương Cơ sở cho sự điều chỉnh này ỉà muốn trao thêm sự chủ động, sáng tạo cho các địa phương trong quá trình giải quyết các vấn đề tại cơ sở

3 Biến đổi trong phương thức thực thi quyền lực chính trị

Trong xã hội hiện đại, trong các phương thức thực thi quyền lực chính trị thì phương thức dựa trên thẩm quyền chính thống và hợp pháp đang dần trở thành, cơ chế chủ đạo Điều này đồng nghĩa với tính pháp chế trong thực thi quyền lực ngày càng cao hơn Pháp luật ngày càng được coi là chuẩn mực trong các ứng xử chính trị Hệ thống pháp luật được xây dựng và chi phối toàn bộ đời sống xã hội, từ trong

tổ chức, hoạt động của bộ máy nhà nước đến các quan hệ xã hội Việc đưa ra khuôn khổ pháp lý để giải quyết vấn đề phát sinh trong quan hệ xã hội vốn ngày càng đa dạng và phức tạp, đáp ứng yêu cầu quản lý là hết sức cần thiết Một hệ thống pháp luật đồng bộ và đầy đủ sẽ tạo cơ sở cho việc thực thi quyền lực chính trị một cách khách quan, công bằng Nó cũng góp phần tạo ra tính ổn định của quá trình đưa ra các quyết định chính trị, sự ràng buộc trách nhiệm của các chủ thể quyền lực cũng như tính minh bạch trong hoạt động của xã hội nói chung, của bộ máy nhà nước nói riêng

4 Biến đổi trong phương thức kiểm soát quyền lực chính trị

Khi nói tới các phương thức kiểm soát quyền lực chính trị hiện nay phải kể

tới các phương thức chính như: sự tự kiểm soát của các chủ thể quyền lực, kiểm soát giữa các cơ quan trong bộ máy nhà nước và kiểm soát của các chủ thể ngoài nhà nước Trong các phương thức kiểm soát quyền lực kể trên thì phương thức kiểm soát thông qua hệ thống thể chế (kiểm soát giữa các cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp) được xem là căn bản nhất Tuy nhiên, trong xã hội hiện đại, phương thức kiểm soát quyền lực chính trị đã có những biến đổi nhất định, cụ thể:

- Xu hướng tăng cường kiểm soát quyền lực chính trị từ các chủ thể bên ngoài nhà nước

Có thể nói, hiệu quả của các phương thức kiểm soát quyền lực phụ thuộc vào nhận thức và hành động của các chủ thể quyền lực Ngày nay, với trình độ dân trí ngày càng cao, cùng với sự trợ giúp của khoa học công nghệ, yêu cầu về sự kiểm soát quyền lực chính trị từ bên ngoài nhà nước, từ phía xã hội ngày một gia tăng Các chủ thể quyền lực bên ngoài nhà nước như các đảng chính trị (đảng đối lập); các tổ chức truyền thông; các tổ chức xã hội; từ người dân - đã thể hiện rõ tính hiệu quả trong phản biện, gây áp lực, buộc các cơ quan nhà nước phải đảm bảo sự liêm chính, tính minh bạch và trách nhiệm giải trình trong hoạt động Thực

tế cho thấy, đây là những phương thức thích hợp để tăng thêm tính hiệu quả của kiểm soát quyền lực chính trị trong xã hội hiện đại

- Xu hướng tập trung vào kiểm soát quyền lực chỉnh trị cao nhất

Trung tâm của hệ thống chính trị là nhà nước, do vậy, kiểm soát chặt chẽ quyền lực nhà nước là ưu tiên hàng đầu trong thiết kế hệ thống ở hầu hết các quốc gia dân chủ Tuy nhiên, thực tế cho thấy, nếu chỉ nhấn mạnh vào kiểm soát quyền lực nhà nước là chưa đủ, mà cần phải hướng tới kiểm soát quyền lực cao nhất Điều này đặt ra yêu cầu phải xác định rõ chủ thể nào nắm quyền lực chính trị cao nhất trong một quốc gia trên thực tế Đó có thể là quyền lực của các đảng chính trị cầm quyền, quyền lực của các tổ chức tôn giáo, thậm chí là quyền lực của giới quân sự trong điều kiện cụ thể của một quốc gia nào đó Từ đây, cần phải đưa ra các phương thức để kiểm soát hiệu quả các quyền lực này

Trong bối cảnh hiện nay, quyền lực chính trị trên thế giới có những biến đổi

quan trọng trong cách thức tổ chức và thực thi Với tư cách là một phần của hệ thống thế giới, Việt Nam ít nhiều cũng bị ảnh hưởng bởi các xu hướng này, dù có những mặt không thực sự rõ nét

II/ Thực thi quyền lực ở Việt Nam

1 Quyền lực chính trị ngày càng được thể chế hóa

Sự chuyển đổi từ hệ thống chuyên chính vô sản sang hệ thống chính trị, từ nhà nước chuyên chính vô sản sang nhà nước pháp quyền đã đánh dấu sự thay đổi

rõ nét về các phương thức thực thi quyền lực chính trị ở Việt Nam Là chủ thể lãnh đạo hệ thống chính trị, Đảng Cộng sản Việt Nam ngày càng nhận thức rõ hơn sự cần thiết phải nâng cao tính chính đáng quyền lực của mình trong đời sống xã hội

Có thể thấy, chưa khi nào Đảng lại ban hành đồng bộ các quy định, quy chế như hiện nay, từ các nội dung về đổi mới hệ thống chính trị; xây dựng, chỉnh đổn Đảng, nâng cao năng lực lãnh đạo và cầm quyền của Đảng; xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cán bộ cấp chiến lược; thực hiện, trách nhiệm người đứng đầu; đẩy mạnh phòng, chống tham những, lãng phí; kiểm soát quyền lực trong công tác cán bộ; đấu tranh với các biểu hiện tự diễn biến, tự chuyển hóa trong nội bộ Đảng Cùng với việc ban hành hệ thống quy chế là quyết tâm chính trị trong việc phát hiện, xử lý nghiêm minh các trường hợp tham nhũng, tiêu cực, các sai phạm của các tổ chức đảng và đảng viên theo tình thần “không có ngoại lệ, không có vùng cấm, bất kể đó là ai”

Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh xây dựng Nhà nước pháp quyền cũng làm gia tăng đáng kể quá trình thể chế hóa các quan hệ quyền lực Với tinh thần thượng tôn pháp luật, tất cả các chủ thể chính trị đều phải đặt mình dưới pháp luật và chịu sự ràng buộc của pháp luật Pháp luật không chỉ là công cụ để Nhà nước quản lý và điều hành xã hội, mà nó còn là phương tiện để giới hạn quyền lực nhà nước, là công cụ để bảo đảm các quyền tự do, dân chủ của nhân dân, đồng thời cũng là công cụ để người dân bảo vệ các quyền lợi của mình khi bị chính các cơ quan nhà nước xâm hại

Trên tinh thần của Hiến pháp năm 2013, hệ thống pháp luật Việt Nam từng

bước được hoàn thiện theo tiêu chí của một Nhà nước pháp quyền Các mối quan

hệ Nhà nước - công dân, Nhà nước - thị trường, Nhà nước - doanh nghiệp được nhận thức lại và thay đổi từ chỗ mang nặng tính quản lý sang theo hướng nhà nước kiến tạo, phát triển Hệ thống pháp luật ngày càng được hoàn thiện, toàn diện và đồng bộ, phù hợp hơn, tạo điều kiện cho sự phát triển của nền kinh tế thị trường

Nhằm bảo đảm tổ chức và hoạt động của bộ máy nhà nước được thực hiện

có hiệu lực, hiệu quả, Quốc hội đã ban hành các đạo luật như: Luật Tổ chức Quốc hội, Luật Hoạt động giám sát của Quốc hội và Hội đồng nhân dân, Luật Phòng, chống tham nhũng, Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật (sửa đổi năm 2020), Luật Cán bộ, công chức

Để đảm bảo quyền tự do kinh doanh và quyền con người, nhiều đạo luật quan trọng đã được ban hành nhằm cụ thể hóa các quyền này như: Luật Bầu cử đại biểu Quốc hội và đại biểu Hội đồng nhân dân, Luật Khiếu nại, Luật Tố cáo, Luật Báo chí, Luật Trưng cầu ý dân Chế định quyền con người trong Hiến pháp năm

2013 được bổ sung một số nội dung quan trọng Trên cơ sở đó, các đạo luật về bảo

vệ quyền con người, quyền công dân tiếp tục được hoàn thiện

Trong thời gian tới, Quốc hội cần tiếp tục “Đẩy mạnh việc hoàn thiện, xây dựng hệ thống pháp luật thống nhất, đồng bộ, hiện đại, khả thi, công khai, minh bạch, ổn định, dễ tiếp cận, có sức cạnh tranh quốc tế, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng của nhân dân” Công việc cụ thể không chỉ là việc ban hành đủ, đồng bộ và kịp thời các bộ luật và văn bản dưới luật, mà còn bao gồm cả việc nâng cao nhận thức xã hội về ý thức tôn trọng pháp luật cho cán bộ, đảng viên và toàn

xã hội Biến khẩu hiệu “Sống và làm việc theo Hiến pháp và pháp luật” thành một nét của văn hóa công dân

2.Sự gia tăng mức độ phân cấp, phân quyền, chuyển một phần quyền lực

từ Nhà nước sang cho người dân

Quá trình tổ chức và thực thi quyền lực nhà nước ở nước ta trong những năm qua cho thấy sự chuyển đổi dần từ mô hình tập trung sang mô hình phi tập trung quyền lực Từ thực tiễn Việt Nam, có thể hiểu sự phân cấp quản lý nhà nước là một

xu hướng tất yếu trong sự phát triển của các quốc gia nói chung, các tổ chức nói riêng Đây chính là sự phân định thẩm quyền, trách nhiệm giữa các cấp chính quyền trên cơ sở bảo đảm sự phù hợp giữa chức năng, nhiệm vụ với năng lực và điều kiện thực tế của từng cấp Thực chất quá trình này nhăm tăng thêm tính chủ động, tính chịu trách nhiệm, sự năng động của chính quyền địa phương, khắc phục được tình trạng đùn đẩy trách nhiệm

Quá trình này cũng góp phần thúc đẩy sự phát triển dân chủ thông qua việc cung cấp những cơ hội tốt hơn để người dân tham gia trực tiếp vào các quá trình ra quyết định của các cơ quan nhà nước; tăng cường hiệu quả của việc cung cấp các dịch vụ công; thúc đẩy sự phát triển kinh tế - xã hội dựa trên sự am hiểu chính xác điều kiện kinh tế - xã hội và các đặc điểm về địa lý, dân cư của chính quyền địa phương Trên cơ sở đó chính quyền địa phương đề ra các kế hoạch và chính sách đúng đắn cho việc phát triển, phát huy thế mạnh của mỗi địa phương; tăng cường

sự giám sát của nhân dân, thúc đẩy tự quản địa phương

Dù trong quá trình tổ chức thực hiện chủ trương này cũng đã xuất hiện một

số vấn đề cần được nghiên cứu, hoàn thiện, nhưng đây vẫn là chủ trương nhất quán của Đảng và Nhà nước ta Văn kiện Đại hội đại biểu lần thứ XIII của Đảng nhấn mạnh sự cần thiết phải “Đổi mới cơ chế phân cấp, phân quyền, ủy quyền, gắn với phân định và nâng cao trách nhiệm của Trung ương và địa phương” Đây cũng là một trong những yêu cầu trong phát triển hiện nay

Bên cạnh đó, xu hướng chuyển dịch một phần quyên lực nhà nước sang cho người dân và xã hội cũng tương đối rõ nét trong những năm gần đây Cụ thể, phạm

vi quyền lực nhà nước đã có sự điều chỉnh Quyền lực nhà nước, các nguồn lực của nhà nước được ưu tiên sử dụng để khắc phục các thất bại của thị trường và nhằm thực hiện những mục tiêu của Nhà nước Nhiều lĩnh vực trước đây thuộc phạm vi thẩm quyền của Nhà nước, đến nay đã được trao cho thị trường thông qua hình thức xã hội hóa hoặc đối tác công - tư Nhiều thủ tục hành chính trước đây do Nhà nước đảm nhận, giờ khu vực tư nhân có thể tham gia

Đối với những vấn đề của người dân ở cơ sở, trước đây, Nhà nước là chủ thể

chính đưa ra quyết định và tổ chức thực hiện Từ khi Quy chế dân chủ cơ sở ra đời, Nhà nước đã chuyển quyền quyết định đó sang cho người dân Với phương châm,

“dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân thụ hưởng”, người dân có một vai trò ngày càng quan trọng trong việc quyết định những vấn đề liên quan đến bản thân mình tại cơ sở

3 Tăng cường các biện pháp kiểm soát quyền lực chính trị

Trong những năm gần đây, kiểm soát quyền lực chính trị ờ Việt Nam đã cổ những bước tiến đáng ghi nhận Chúng ta không chỉ thiết lập được cơ chế kiểm soát quyền lực đối với bộ máy nhà nước, mà còn thiết lập cơ chế kiểm soát quyền lực đối với tổ chức đảng và đảng viên; đồng thời phát huy các phương thức kiểm soát quyền lực từ các tổ chức đảng, từ Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị-xã hội, từ truyền thông báo chí và từ chính nhân dân

Đối với Nhà nước, chúng ta cũng đã thiết lập được một cơ chế kiểm soát quyền lực Cụ thể:

- Đã dần thiết lập được cơ chế kiểm soát lẫn nhau giữa các cơ quan nhà nước trong thực hiện các quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp được chế định trong Hiến pháp Quốc hội thực hiện kiểm soát quyền lực đối với các cơ quan thực hiện quyền hành pháp và tư pháp thông qua quyền giám sát tối cao đối với các cơ quan này

- Quyền lực được kiểm soát thông qua các chế định về bầu cử, bổ nhiệm, miễn nhiệm cán bộ Các cơ chế này cũng góp phần ngăn chặn nguy cơ lạm dụng quyền lực vì mục đích cá nhân hoặc hạn chế hiệu quả sử dụng quyền lực vì lý do năng lực

- Quyền lực được kiểm soát thông qua hoạt động kiểm tra, giám sát của Đảng đối với tổ chức đảng, đảng viên trong bộ máy nhà nước Trong thời gian qua, phương thức lãnh đạo của Đảng bằng công tác kiểm tra, giám sát đã được thể chế hóa và đang ngày càng phát huy hiệu quả Thực tế cho thấy, nhiều vi phạm nghiêm trọng trong bộ máy nhà nước lại được phát hiện bởi ủy ban Kiểm tra Trung ương

và ủy ban Kiểm tra Đảng các cấp Hoạt động kiểm tra, giám sát của Đảng đi trước