Phân tích quy định pháp luật về chính sách tiền tệ quốc gia. Trong điều kiện lạm phát tăng cao trong nền kinh tế, ngân hàng nhà nước sẽ điều chỉnh các công cụ thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia theo hướng như thế nào?

TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI TRUNG TÂM ĐÀO TẠO ELEARNING TIỂU LUẬN MÔN LUẬT NGÂN HÀNG ĐỀ SỐ 2 “Phân tích quy định pháp luật về chính sách tiền tệ quốc gia Trong điều kiện lạm phát tăng cao trong nền kinh tế, ngân hàng nhà nước sẽ điều chỉnh các công cụ thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia theo hướng như thế nào? Họ và tên Ngày, tháng, năm sinh MSSV Lớp Ngành Luật Kinh Tế Hà Nội, 032022 HÀ NỘI, 2010 MỞ ĐẦU MỞ ĐẦU Cùng với chính sách tài khóa, chính sách tiền tệ của Việt Nam đã góp phần qu.

ggggg njj

TRƯỜNG ĐẠI HỌC MỞ HÀ NỘI

TRUNG TÂM ĐÀO TẠO ELEARNING

TIỂU LUẬN MÔN:

LUẬT NGÂN HÀNG

ĐỀ SỐ 2

“Phân tích quy định pháp luật về chính sách tiền tệ quốc gia Trong điều kiện lạm phát tăng cao trong nền kinh tế, ngân hàng nhà nước sẽ điều chỉnh các công cụ thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia theo hướng như thế nào?

Họ và tên:

Ngày, tháng, năm sinh:

MSSV:

Lớp:

Ngành: Luật Kinh Tế

MỞ ĐẦU

Cùng với chính sách tài khóa, chính sách tiền tệ của Việt Nam

trọng vào việc duy trì tốc độ tăng trưởng và ổn định của nền kinh tế Theo Luật Ngân hàng, mục tiêu của chính sách tiền tệ, là nhằm ổn định giá trị của đồng tiền, kiềm chế lạm phát, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và nâng cao đời sống của nhân dân Trên cơ sở mục tiêu chung đó, những năm qua Ngân hàng Nhà nước Việt Nam đã có cơ chế điều hành chính sách tiền tệ khá linh hoạt, thông qua các công cụ chính sách như điều tiết nguồn cung tiền tệ, chính sách tỷ giá, lãi suất, đặt ra hạn mức tín dụng cho hệ thống ngân hàng thương mại, các công cụ gián tiếp như quy định dự trữ bắt buộc, tái cấp vốn, thị trường mở Bước vào thế kỉ 21, Việt Nam xác định mục tiêu tăng trưởng kinh tế công bằng xã hội, vì vậy việc lựa chọn giải pháp nào để xây dựng và điều hành chính sách tiền tệ quốc gia có hiệu quả nhất vẫn

là một vấn đề khó khăn, phức tạp Đồng thời, chúng ta cũng cần phải nhìn nhận, chính sách mở cửa và từng bước hội nhập đã tạo ra nhiều cơ hội để chính sách tiền tệ đổi mới, thích hợp với nền kinh tế đang chuyển hướng sang nền kinh tế thị trường, bên cạnh tiến trình hội nhập ngày một sâu rộng và trong bối cảnh toàn cầu hóa ngày một sâu sắc, hơn nữa, với sự ảnh hưởng kinh tế nặng nề do dịch bệnh đại dịch COVID-19 như hiện nay chính sách tiền tệ quốc gia tại Việt Nam phải đối mặt với nhiều khó khăn và thách thức Để tìm hiểu rõ hơn, quy định pháp luật liên quan đến chính sách tiền tệ quốc gia, đồng thời kiến nghị hương án điều chỉnh các công cụ thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia trong tình trạng lạm phát tăng cao

hiện nay trong nền kinh tế, do vậy em xin chọn đề tài: “Phân tích

quy định pháp luật về chính sách tiền tệ quốc gia Trong điều kiện lạm phát tăng cao trong nền kinh tế, ngân hàng nhà nước sẽ điều chỉnh các công cụ thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia theo hướng như thế nào?” làm đề tài tiểu

luận kết thúc học phần môn Luật Ngân hàng của mình

Mục tiêu nghiên cứu của đề tài là phân tích các quy định của pháp luật Ngân hàng hiện hành liên quan đến chế định chính sách tiền tệ quốc gia Từ đó trước điều kiện làm phát tăng cao như hiện nay trong nền kinh tế Việt Nam, em xin đề xuất những phương án khả khi trong việc điều chỉnh các công cụ thực hiện chính sách tiền

tệ quốc gia nhằm có cơ chể kiểm soát, hạn chế lạm phát trong nền kinh tế của nước ta

Tiểu luận gồm 3 chương:

Chương 1: Lý luận chung về chính sách tiền tệ

Chương 2: Quy định của pháp luật hiện hành về chính sách tiền tệ quốc gia

Chương 3: Đề xuất, kiến nghị phương án Ngân hàng Nhà nước áp dụng để điều chỉnh các công cụ thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia trong điều kiện lạm phát tăng cao trong nền kinh tế hiện nay

NỘI DUNG CHƯƠNG I LÝ LUẬN CHUNG VỀ CHÍNH SÁCH TIỀN TỆ

1 Khái niệm chính sách tiền tệ

Chính sách tiền tệ theo nghĩa rộng: Là chính sách điều hành toàn bộ khối lượng tiền trong nền kinh tế nhằm phân bổ một cách

có hiệu quả các nguồn tài nguyên, thực hiện các mục tiêu tăng trưởng, cân đối kinh tế, trên cơ sở đó ổn định giá trị đồng tiền, là ổn định tiền tệ

Chính sách tiền tệ theo nghĩa hẹp (nghĩa thông thường): Là chính sách bảo đảm sao cho khối lượng tiền cung ứng tăng thêm trong một năm tương ứng với mức tăng trưởng kinh tế và chỉ số lạm phát nhằm ổn định giá trị của đồng tiền, góp phần đạt được các mục tiêu kinh tế vĩ mô

Như vậy, chúng ta có thể hiểu khái niệm chính sách tiền tệ là tổng thể các biện pháp của nhà nước pháp quyền do Ngân hàng Nhà nước khởi thảo và thực thi thông qua các công cụ của mình thực hiện việc kiểm soát và điều tiết lượng tiền cung ứng nhằm mục

tiêu: ổn định giá trị của đồng tiền, tạo công ăn việc làm, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội

Tại mỗi một quốc gia, với tư cách là thiết chế đầu não của toàn

bộ hệ thống tài chính và ngân hàng, Ngân hàng Nhà nước là cơ quan chủ chốt, thiết kế và quyết định chính sách tiền tệ Dù với tên gọi khác nhau (Ngân hàng Trung ương, Ngân hàng Nhà nước hay Hệ thống dự trữ lên bang ), nhưng tất cả chúng đều có chung một tính chất là cơ quan trong bộ máy quản lý Nhà nước, độc quyền phát hành tiền, thực hiện nhiệm vụ cơ bản là ổn định giá trị tiền tệ, thiết lập trật tự, bảo dảm sự hoạt động an toàn và ổn định và hiệu quả của toàn bộ hệ thống ngân hàng nhằm thực hiện các mục tiêu kinh

tế vĩ mô của mỗi đất nước Hoạch định và thực thi chính sách tiền tệ

là nhiệm vụ trung tâm, là linh hồn của Ngân hàng Nhà nước trong lĩnh vực tiền tệ Điều hành chính sách tiền tệ của Ngân hàng Nhà nước trong nền kinh tế thị trường mang tính chất điều tiết vĩ mô, hướng các tổ chức tín dụng vào thực hiện các mục tiêu của chính sách tiền tệ, đồng thời vẫn đảm bảo tính tự chủ trong hoạt động kinh doanh của các tổ chức tín dụng Ngân hàng Nhà nước thường không can thiệp và không ra lệnh trực tiếp vào các quyết địng tác nghiệp của các tổ chức tín dụng mà chủ yếu sử dụng các biện pháp tác động gián tiếp để điều chỉnh môi trường và các điều kiện kinh doanh của các tổ chức tín dụng

Có thể nói, Chính sách tiền tệ là một bộ phận trong tổng thể hệ thống chính sách kinh tế của nhà nước để thực hiện việc quản lý vĩ

mô đối với nền kinh tế nhằm đạt được những mục tiêu kinh tế - xã hội trong từng giai đoạn nhất định

2 Mục tiêu của chính sách tiền tệ

Mục tiêu chính của chính sách tiền tệ gồm:

Thứ nhất, ổn định giá cả:

Ổn định giá cả là mục tiêu hàng đầu của chính sách tiền tệ dài hạn, trong quá trình thực nghiệm đã cho thấy ổn định giá cả là ổn định giá trị đồng tiền, ổn định sức mua, để đạt được điều đó Ngân hàng Nhà nước đã đề ra chính sách tiền tệ ổn định giá cả Ổn định giá cả có ý nghĩa hết sứcquan trọng trong kinh tế vĩ mô và vì mô, giúp nhà nước hoặc định được phương hướng phát triển kinh tế một

cách hiệu quả hơn vì loại trừ những biến động của giá cả, giúp môi trường đầu tư ổn định góp phần thứ hút vốn từ đầu tư nước ngoài, khai thác nguồn xã hội, thu thập đẩy doanh nghiệp cũng như cá nhân phát triển đem lại nguồn lợi cho cá nhân và doanh nghiệp toàn

xã hội Vì vậy, Ngân hàng Nhà nước cần phải góp phần duy trì tăng trưởng liên tục nhưng ổn định triệt tiêu những nhân tố gây nên tăng nhu cầu giả tạo để tăng chi phí lên cao

Thứ hai, tăng trưởng kinh tế:

Tăng trưởng kinh tế luôn là mục tiêu của mọi Chính phủ trong việc hoạch định các chính sách kinh tế vĩ mô của mình, để giữ cho nhịp độ tăng trưởng đó ổn định, đặc biệt việc ổn định giá trị đồng bản tệ là rất quan trọng, nó thể hiện lòng tin của dân chúng đối với Chính phủ Mục tiêu này chỉ đạt được khi kết quả hai mục tiêu trên đạt được một cách hài hoà

Thứ ba, ổn định tỷ giá hối đoái:

Trong điều kiện mở cửa kinh tế, các luồng hàng hoá và tiền vốn vào ra một quốc gia gắn liền với việc chuyển đổi qua lại giữa đồng nội tệ và đồng ngoại tệ Việc ngăn ngừa những biến động mạnh, bất thường trong tỷ giá hối đoái sẽ giúp cho các hoạt động kinh tế đối ngoại được hiệu quả hơn nhờ dự đoán được chính xác về mặt khối lượng giá trị Thêm vào đó, tỷ giá hối đoái còn ảnh hưởng tới khả năng cạnh tranh của hàng hoá trong nước với nước ngoài về mặt giá

cả

Thứ tư, ổn định lãi suất:

Lãi suất là một biến số kinh tế vĩ mô hết sức quan trọng trong nền kinh tế do nó ảnh hưởng tới quyết định chi tiêu của các doanh nghiệp và hộ gia đình Những biến động bất thường trong lãi suất sẽ gây khó khăn cho các doanh nghiệp và cá nhân trong việc dự tính chi tiêu hay lập kế hoạch kinh doanh Do đó ổn định lãi suất cũng là một mục tiêu quan trọng mà các Ngân hàng Nhà nước hướng tới nhằm góp phần ổn định môi trường kinh tế vĩ mô

Thứ năm, ổn định thị trường tài chính:

Thị trường tài chính được xem là nơi tạo ra nguồn vốn cho phát triển kinh tế Nó góp phần quan trọng trong việc điều hoà vốn từ nơi thừa đến nơi thiếu vốn, giúp nâng cao hiệu quả sử dụng vốn trong nền kinh tế Với vai trò như vậy, sự ổn định của thị trường tài chính

có ý nghĩa quan trọng đối với nền kinh tế các quốc gia Ngân hàng Nhà nước với khả năng tác động tới khối lượng tín dụng và lãi suất có nhiệm vụ đem lại sự ổn định cho thị trường tài chính

Thứ sáu, đảm bảo công ăn việc làm đầy đủ:

Chỉ số thất nghệp là một trong những chỉ tiêu phản ánh sự thịnh

nghiệp vì nó phản ánh khả nặng sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực Việc làm nhiều hay ít, tăng hay giảm chủ yếu phụ thuộc vào tình hình tăng trưởng kinh tế Tình hình đó đặt ra cho Ngân hàng Nhà nước trách nhiệm là phải vận dụng các công cụ của mình góp phần tăng cường mở rộng đầu tư sản suất kinh doanh đồng thời phải tham gia tích cực vào sự tăng trưởng liên tục và ổn định chống chế

tỷ lệ thất nghiệp không vượt qua mức tăng thất nghiệp tự nhiên Chính sách tiền tệ mở rộng hay thu hẹp có ảnh hưởng trực tiếp tới việc sử dụng có hiệu qủa các nguồn lực xã hội, quy mô sản xuất kinh doanh và từ đó ảnh hưởng tới tỷ lệ thất nghiệp của nền kinh tế

Để có một tỷ lệ thất nghịêp giảm thì phải chấp nhận một tỷ lệ lạm phát tăng lên

Đảm bảo công ăn việc làm đầy đủ không có nghĩa là tỷ lệ thất nghiệp bằng 0 mà ở mức tỷ lệ thất nghiệp tự nhiên Tỷ lệ thất nghiệp tự nhiên được cấu thành từ tỷ lệ thất nghiệp tạm thời (những người đang tìm kiếm công việc thích hợp) và tỷ lệ thất nghiệp cơ cấu (thất nghiệp bởi sự không phù hợp giữa nhu cầu về lao động và cung của lao động) Mỗi quốc gia cần xác định được tỷ lệ thất nghiệp tự nhiên một cách chính xác để đạt được mục tiêu này Bên cạnh đó, cố gắng giảm tỷ lệ thất nghiệp tự nhiên cũng được coi là mục tiêu của chính sách tiền tệ

Mối quan hệ giữa các mục tiêu: Có mối quan hệ chặt chẽ, hỗ trợ

rời Nhưng xem xét trong thời gian ngắn hạn thì các mục tiêu này có

nhau thậm chí triệt tiêu lẫn nhau Vậy để đạt được các mục tiêu trên một cách hài hoà thì Ngân hàng Nhà nước trong khi thực hiện chính sách tiền tệ cần phải có sự phối hợp với các chính sách kinh tế vĩ

mô khác

3 Phân loại chính sách tiền tệ

Chính sách tiền tệ có hai loại: Chính sách tền tệ mở rộng và

chặt Tùy theo tình hình hoạt động của nền kinh tế và các mục tiêu kinh tế vĩ mô đã được đặt ra trong mỗi thời kì phát triển của nền kinh tế xã hội mà Ngân hàng Nhà nước có thể thực hiện một trong hai chính sách đó

Thứ nhất, Chính sách tiền tệ mở rộng:

Chính sách tiền tệ mở rộng còn được gọi là chính sách tiền tệ nới lỏng, là chính sách mà Ngân hàng Nhà nước mở rộng mức cung tiền lớn hơn mức bình thường cho nền kinh tế, làm cho lãi suất giảm xuống, qua đó làm tăng tổng cầu, sẽ tạo được công ăn việc làm cho người lao động, thúc đẩy đầu tư mở rộng sản xuất kinh doanh Từ

đó khiến quy mô của nền kinh tế được mở rộng, thu nhập tăng và tỷ

lệ thất nghiệp giảm

Để thực hiện chính sách tiền tệ mở rộng, thông thường Ngân hàng Nhà nước có thể thực hiện 1 trong 3 cách sau đây: Mua vào trên thị trường chứng khoán; Hạ thấp tỷ lệ dự trữ bắt buộc; Hạ thấp mức lãi suất chiết khấu

Trong một số trường hợp có thể thực hiện đồng thời 2 hoặc 3 cách cùng một lúc

Trong nền kinh tế vĩ mô, chính sách tiền tệ nới lỏng được áp dụng trong điều kiện nền kinh tế bị suy thoái, tỷ lệ thất nghiệp gia tăng Bởi vậy cho nên chính sách mở rộng tiền tệ đồng nghĩa với chính sách tiền tệ chống suy thoái

Thứ hai, Chính sách tiền tệ thắt chặt:

Chính sách tiền tệ thắt chặt hay còn gọi là chính sách tiền tệ thu hẹp, là chính sách mà Ngân hàng Nhà nước tác động nhằm giảm bớt mức cung tiền trong nền kinh tế, qua đó làm cho lãi suất trên thị trường tăng lên Từ đó thu hẹp tổng cầu, làm mức giá chung giảm xuống

Thông thường chính sách tiền tệ thắt chặt được áp dụng khi nền kinh tế của một quốc gia đã có sự phát triển thái quá, lạm phát ngày càng gia tăng Cho nên chính sách tiền tệ thắt chặt đồng nghĩa với chính sách tiền tệ chống lạm phát

Để thực hiện chính sách tiền tệ này, Ngân hàng Nhà nước thường sử dụng các biện pháp làm giảm mức cung tiền qua các cách như: Bán ra trên thị trường chứng khoán; Tăng mức dự trữ bắt buộc; Tăng lãi suất chiết khấu, kiểm soát chặt chẽ các hoạt động tín dụng…

Tùy vào tình hình hoạt động của nền kinh tế, các mục tiêu kinh

tế vĩ mô theo từng thời kỳ phát triển, Ngân hàng Nhà nước có thể thực hiện một trong hai chính sách tệ tiền nói trên để mang đến sự

ổn định cho nền kinh tế của đất nước

4 Các yếu tố ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ

Chính sách tiền tệ trong nền kinh tế vĩ mô sẽ chịu sự tác động của nhiều yếu tố liên quan Dưới đây là một số yếu tố có ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ:

- Tính cạnh tranh và đa dạng hóa của thị trường tài chính: Theo đó, nếu một thị trường tài chính ít sự cạnh tranh, thị

phần chủ yếu tập trung ở một số ngân hàng lớn thì khả năng điều tiết của chính sách tiền tệ cũng sẽ chịu những ảnh hưởng nhất định Ngoài ra, sự phát triển của các thị trường khác như chứng khoán, bảo hiểm, các thị trường phái sinh… cũng tạo ra những ảnh hưởng đối với tác động từ chính sách tiền tệ Khi càng có nhiều nhân tố tác động đến cung tiền nằm ngoài tín dụng ngân hàng thì càng hạn chế

sự tác động của chính sách tiền tệ

- Tình trạng tài chính của các cá nhân, hộ gia đình, doanh nghiệp: Tình trạng tài chính của các cá nhân, hộ gia đình

hay doanh nghiệp ảnh hưởng đến chính sách tiền tệ theo 3 cách:

Tác động của chính sách tiền tệ đến hành vi tiêu dùng, đầu tư của cá nhân và doanh nghiệp sẽ phụ thuộc vào mức độ mà các chi phí này được tài trợ thông qua hệ thống tài chính (tức là khả năng tiếp cận vốn)

Tác động của chính sách tiền tệ đến giá tài sản như cổ phiếu, bất động sản… sẽ phụ thuộc vào cơ cấu của các danh mục đầu tư tài chính của cá nhân và doanh nghiệp

Trạng thái tài chính ban đầu của cá nhân và doanh nghiệp cũng ảnh hưởng đến sự tác động của chính sách tiền tệ đối với các quyết định được đưa ra

- Chính sách ngoại hối: Trong điều kiện tự do hóa các giao

dịch vốn, hiệu quả của chính sách tiền tệ sẽ chịu ảnh hưởng bởi chính sách ngoại hối và khả năng thay thế giữa tài sản trong nước

và tài sản nước ngoài Bởi vậy, khi khả năng thay thế là ổn định, mọi hành động của chính sách tiền tệ sẽ bị trung hòa qua sự dịch chuyển của dòng vốn Việc tăng khả năng tiếp cận dòng vốn từ nước ngoài cũng giúp các doanh nghiệp bớt phụ thuộc vào tín dụng trong nước, do đó sẽ làm giảm tác động của chính sách tiền tệ lên tổng cầu

- Tình trạng đô la hóa trên thị trường tài chính: Trên thị

trường tài chính, tình trạng đô la hóa diễn ra phổ biến và nó đặt ra nhiều thách thức đối với việc xây dựng và điều hành chính sách tiền

tệ từ việc thống kê tổng lượng tiền, xác định các mục tiêu Tình trạng đô la hóa bằng tiền mặt sẽ làm hạn chế khả năng đo lường cung tiền trong nền kinh tế Đặc biệt, khi tồn tại tình trạng đô la hóa

cả bên tài sản có và tài sản nợ sẽ dẫn đến những rủi ro do mất cân đối kỳ hạn và chênh lệch loại tiền tệ

CHƯƠNG 2: QUY ĐỊNH CỦA PHÁP LUẬT VỀ CHÍNH SÁCH

TIỀN TỆ QUỐC GIA

1 Khái niệm chính sách tiền tệ quốc gia

Khoản 1 Điều 3 Luật Ngân hàng quy định định nghĩa chính sách

tiền tệ quốc gia Theo đó “chính sách tiền tệ quốc gia là các

quyết định về tiền tệ ở tầm quốc gia của cơ quan nhà nước

có thẩm quyền, bao gồm quyết định mục tiêu ổn định giá trị đồng tiền biểu hiện bằng chỉ tiêu lạm phát, quyết định sử dụng các công cụ và biện pháp để thực hiện mục tiêu đề ra.”

Nếu như chính sách tài chính chỉ tập trung vào thành phần Kết cấu các mức chi phí thuế khóa của nhà nước, thì chính sách tiền tệ quốc gia lại tập trung vào mức độ khả năng thanh toán cho toàn bộ nền kinh tế quốc dân, bao gồm việc đáp ứng khối lượng cần cung ứng cho lưu thông, điều khiển hệ thống tiền tệ và khối lượng tín dụng đáp ứng vốn cho nền kinh tế, tạo điều kiện và thúc đẩy hoạt động của thị trường tiền tệ, thị trường vốn theo những quỹ đạo đã định

2 Thẩm quyền quyết định chính sách tiền tệ quốc gia

Quốc hội quyết định chỉ tiêu lạm phát hằng năm được thể hiện thông qua việc quyết định chỉ số giá tiêu dùng và giám sát việc thực hiện chính sách tiền tệ quốc gia

Chủ tịch nước thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn do Hiến pháp và pháp luật quy định trong việc đàm phán, ký kết, gia nhập điều ước quốc tế nhân danh Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam

về lĩnh vực tiền tệ và ngân hàng

Chính phủ trình Quốc hội quyết định chỉ tiêu lạm phát hằng năm Thủ tướng Chính phủ, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước quyết định việc sử dụng các công cụ và biện pháp điều hành để thực hiện mục tiêu chính sách tiền tệ quốc gia theo quy định của Chính phủ 1

3 Các công cụ thực hiện chinh sách tiền tệ quốc gia

Công cụ thực hiện chính sách tiền tệ là quá trình quản

lý cung tiền của cơ quan quản lý tiền tệ thường là hướng tới một lãi suất mong để đạt được những mục đích ổn định và tăng trưởng kinh

tế như kiềm chế lạm phát, duy trì ổn định tỷ giá hối đoái, đạt được toàn dụng lao động trưởng kinh tế Chính sách lưu thông tiền

1 Điều 3 Luật Ngân hàng 2010