Sự khác biệt giữa các huyện ở Meghalaya: Cách tiếp cận phát triển con người

Bài báo này được thực hiện nhằm mục đích đánh giá và chỉ ra mức độ của vấn đề bất bình đẳng về phát triển con người tại Bang Megahalaya thông qua các số liệu sơ cấp. Nghiên cứu cũng đã cho thấy sự phát triển về con người không đồng đều trên địa bàn 7 huyện và sự chênh lệch giữa khu vực thành thị và nông thôn, giữa nam và nữ trong Bang. Có sự khác biệt có ý nghĩa về mức độ sử dụng thu nhập và phi thu nhập đạt được giữa các huyện. Mời các bạn cùng tham khảo!

SỰ KHÁC BIỆT GIỮA CÁC HUYỆN Ở MEGHALAYA: CÁCH TIẾP CẬN PHÁT

TRIỂN CON NGƯỜI

Purusottam Nayakvà Santanu Ray

Bài báo này được thực hiện nhằm mục đích đánh giá và chỉ ra mức độ của vấn đề bất bình đẳngvề phát triển con người tại Bang Megahalaya thông qua các số liệu sơ cấp Nghiên cứu cũng đã cho thấy

sự phát triển về con người không đồng đều trên địa bàn 7 huyện và sự chênh lệch giữa khu vực thành thị và nông thôn, giữa nam và nữ trong Bang Có sự khác biệt có ý nghĩa về mức độ sử dụng thu nhập và phi thu nhập đạt được giữa các huyện Sự bất bình đẳng trong các thành tựu kinh tế ở mức rất cao Tuy nhiên, khi sử dụng cả chỉ số sự khác biệt và mất công bằng cho thấy một số chỉ số phi thu nhập như chỉ số tăng cường giáo dục tại trường học và tỷ lệ tử vong của trẻ dưới 1 tuổi có sự khác biệt ở các mức độ khác nhau về chỉ số về kinh tế, đó cũng là những nguyên nhân thực sự được quan tâm Bên cạnh đó, sự sự bất bình đẳng về chỉ số kinh tế cao hơn rất nhiều so với sự bất bình đẳng về chỉ số HDI Bằng chứng cho thấy sự thiếu hụt lớn về nhiều mặt trong các mức độ khác nhau

về HDI hiện nay, một nhu cầu cấp bách cần giải quyết chính là sự cần thiết phải thiết kế lại các chính sách trực tiếp ảnh hưởng đến phúc lợi của người dân

Từ khóa : chỉ số phát triển con người, chỉ số giáo dục, chỉ số sức khỏe, chỉ số thu nhập, chỉ số tiêu

thụ, sự chênh lệch, bất bình đẳng ở Bourguignon, miền Đông Bắc Ấn Độ, Meghalaya

I Giới thiệu : Meghalaya là một trong bảy

Bang nằm tại phía đông bắc Từ những năm

1980 đến năm 19990, tại Bang này cho thấy có

một sự phát triển đáng kể nào về phương diện

kinh tế và phát triển con người Bên cạnh đó,

kích thước khu vực phát triển kinh tế cũng khá

đáng lo ngại Có một sự chênh lệch đang kể về

mức độ thu nhập và cả về kinh tế và phát triển

con người giữa các huyện/ khu vực Tuy vậy,

để đạt được mức phát triển con người ở mức

độ khá cho toàn bang cần thiết phải xem xét kĩ

lưỡng Cần có một bức tranh toàn cảnh về sự

phát triển khác nhau giữa các vùng/ huyện [1]

Bằng cách phát hiện ra những thiếu hụt và sự

khác biệt, chúng ta có thể đưa ra các biện pháp

hữu hiệu nhằm định hướng lại các ưu tiên và

các hành động cho cộng đồng mục tiêu là

hướng tới kế hoạch phát triển lấy con người

làm trung tâm cho Megahalaya Sau khi trình

bày về chủ đề nghiên cứu, chúng tôi xin trình

bày về các đặc trưng của tiểu bang Megahalaya

từ nguồn thông tin thứ cấp Sau đó chúng tôi

nghiên cứu chỉ số phát triển con người (HDI)

của tiểu bang cùng với các chỉ số cấp độ khu

vực/ huyện Tiếp đó là các phương pháp thống

kê về sự phát triển không đồng đều tại

Megalaya Cuối cùng, chúng tôi rút ra kết luận

về các phát hiện quan trọng và một số đề xuất

về chính sách

II Đặc điểm của tiểu bang : 2.1 Đặc điểm chung : Meghalaya là một

trong những bang nhỏ nhất tại Ấn Độ Bang này phần lớn có các bộ tộc sinh sống với chế

độ mẫu hệ và là vùng đồi núi giáp với biên giới Bangladesh Bang có tổng diện tích là 22,420 km2, bao phủ 0,7% tổng diện tích đất nước Đây chủ yếu là quê hương của ba nhóm dân tộc, cụ thể là: Khasi: 45%, Garo 32,5% và phần còn lại 22,5% đến từ nhiều cộng đồng dân tộc khác nhau Trong bang có 7 huyện, mỗi huyện khác nhau về khá nhiều mặt Về diện tích, phía tây đồi Khasi là huyện lớn nhất với khoảng 23% trên tổng diện tích khu vực, trong khi đó, phía nam huyện đồi Garo lại chiếm diện tích nhỏ nhất (8,5%) Phía Đông khu vực huyện đồi Khasi là nơi tập trung đông dân số nhất Mật độ dân số cao nhất từng được ghi nhận ở phía Đông huyện Khasi (292) trong khi ở phía tây Khasi (73) dân cư phân bố khá thưa thớt Tỷ lệ giới tính của Bang là 986 so với tỷ lệ trung bình của quốc gia là 940 Tỷ lệ này thay đổi nhiều từ vùng cao nhất là khu vực phía đông huyện đồi Khasi (1008) và Jaintia (1008), cho đến vùng thấp nhất là khu vực huyện đồi phía nam Garo (942) Tiểu bang này cũng có tỷ lệ đô thị hóa thấp (19,6) so với tỷ lệ chung của toàn quốc (27,78) và tỷ lệ chênh lệch khá cao trên toàn huyện

2.2 Chỉ số phát triển con người: Loại thông

tin thứ hai thường được sử dụng như các chỉ số thường được coi như những yếu tố quyết định

sự phát triển của con người bao gồm: sản phẩm bình quân đầu người trong nước, tỷ lệ biết chữ,

số lượng trường tiểu học và trung học phổ thông tính trên vạn dân, số giường tại các bệnh

viện của chính phủ và mức độ sẵn sàng của bác

sĩ, y tá trên mỗi vạn người Vào đầu những

năm 1990, khu vực phía nam huyện đồi Khasi

có tỷ lệ thu nhập cao nhất (8943 Ring- ghít),

huyện Garo là thấp nhất (5148 Rs) Từ năm

2007 đến năm 2008, viễn cảnh về thu nhập của

toàn bang có sự thay đổi nhẹ Khasi vẫn giữ

nguyên vị trí của mình (31202Rs) trong khi

huyện nhỏ nhất là Nam Garo đã vươn lên đứng

thứ hai toàn bang (28749 Rs) Tương tự như

vậy, sự thay đổi tiến bộ trong thu nhập bình

quân đầu người của Đông Garo đã thay đổi vị

trí của các huyện- Huyện Tây Khasi từng được

biết đến là huyện nghèo nhất trong toàn Bang

Tuy nhiên, trong các năm trên danh sách các

huyện giàu và nghèo nhất trong ba huyện trên

không hề thay đổi Cũng như thế, tỷ lệ thu

nhập giữa người giàu và nghèo ở các huyện

cũng không thay đổi đáng kể Tỷ lệ này có ý

nghĩa to lớn trong việc thể hiện mức độ chênh

lệch thu nhập, con số này đã xấu đi từ 1,74

trong giai đoạn 1993- 93 lên 1,83 trong gia

đoạn 1999-00 Về tỷ lệ người biết chữ, so với

tỷ lệ trung bình của cả nước ( 74,04%) bang đã

không chịu tụt hậu với tỷ lệ 74,4% người dân

biết chữ Con số này cũng thay đổi từ 84,7%

tại phía đông huyện Khasi cho đến 61,1% tại

huyện Jaintia Tỷ lệ biết chữ giữa nam và nữ

có một sự chênh lệch lại thấp một cách đáng

ngạc nhiên: 4,1% so với tỷ lệ cao đáng lo ngại

ở cấp độ quốc gia trung bình là 16,7% Cơ sở

hạ tầng tại các trường cấp I và cấp II cho thấy

không hề có mối liên hệ rõ ràng giữa số lượng

trường học với tỷ lệ người biết chữ Xét về mặt

cơ sở hạ tầng các dịch vụ chăm sóc sức khỏe,

huyện Nam Khasi được đánh giá là có chất

lượng thấp hơn cả so với các huyện trong

Bang

III Chỉ số HDI tại Meghalaya:

Mô hình phát triển mới đang có ý định thay đổi

hướng quan tâm từ một chỉ số cho mỗi đầu

người sang các thành tựu bền vững của đời

sống con người như giáo dục, chăm sóc sức

khỏe, mức độ tham gia vào việc quyết định các

vấn đề, mà người dân cảm thấy họ tìm thấy

lý do để tiếp tục nâng cao chất lượng cuộc

sống của mình Vì vậy, việc kết hợp các thành

tựu trên với những chỉ số thể hiện phát triển

con người [Chỉ số phát triển con người (HDI)]

của UNDP trong HDR vào năm 1990 [2] Mặc

dù gặp phải nhiều hạn chế, trải qua mỗi năm,

chỉ số HDI đã trở nên phổ biến chưa từng có

bởi sự đơn giản và nó luôn nhận được đông

đảo sự chú ý Ủy ban Kế hoạch Chính phủ Ấn

Độ đã sửa đổi phương pháp của UNDP sang

báo cáo của mình [3] Tuy nhiên, sự lựa chọn này trên thực tế mang tính khái niệm hơn là mang tính lựa chọn về các chỉ số.Việc này sẽ thực tế hơn, nhất là trong bối cảnh quốc gia Ấn

Độ

3.2 Dữ liệu, phương pháp nghiên cứu và các chỉ số: Nguồn dữ liệu thứ nhất được sử dụng

trong nghiên cứu này đã bao phủ toàn bộ 7 huyện trong Bang Dữ liệu gắn liền với mười bảy khối phát triển cuả Bang được lựa chọn ngẫu nhiên từ 39 khối, trong đó 5 làng là một khối Các mẫu được thành lập cùng nhau trong

1020 hộ gia đình để định mức an sinh phúc lợi

ở các địa điểm khác nhau trong Bang Để tính toán mức độ phát triển con người trong nghiên cứu này chúng tôi đã thông qua hướng dẫn từ

Ủy ban Kế hoạch với tư cách là Nayak và Thomas

Về việc phát triển trí thức ở huyện: Toàn

huyện đạt được chỉ số phát triển con người HDI theo như nghiên cứu của chúng tôi là khá thấp: 0,404 Với chỉ số này, dù ở loại hình chuẩn nào cũng được xếp vào loại thấp (Bảng 1) Vì thế, toàn bang có một sự thiếu hụt tới 60% Theo như Báo cáo quốc gia về chỉ số phát triển con người năm 2001, chỉ số phát triển con người của huyện đã được cải thiện lên đến 0.365 vào năm 1991 và vượt qua chỉ số phát triển con người trung bình toàn quốc là 0.381 năm 1991 Huyện nhỏ nhất trong tiểu bang là Nam Garo có chỉ số phát triển con người cao nhất, tới 0,544, đồng thời cung là huyện duy nhất vượt qua chỉ số phát triển trung bình toàn thế giới Huyện Tây Khasi có chỉ số phát triển con người thấp nhất: 0,336 Huyện thể hiện tốt nhất đã phải chịu một sự thiếu hụt lớn tới hơn 45% trong khi huyện nghèo nhất phải chịu sự thiếu hụt tới 66%.Trong 5 huyện, lượng thiếu hụt về chỉ số HDI nằm trong khoảng 45-66% Việc này không chỉ dấy lên hồi chuông cảnh báo trong phạm vi bối cảnh toàn cầu mà trong cả phạm vi quốc gia

Fig: 1: Index Values

0 0.5 1 1.5 2 2.5

E H

WK R

i-B JH E H

WG S H

Meg

hal

aya

Economic Education Health HDI

Sự đóng góp của ba thành tựu phát triển con

người để đánh giá chỉ số phát triển con người

được thể hiện ở trong Hình 1 Trong cả 7

huyện, các thành tựu về giáo dục đứng vị trí

cao nhất trong số các chỉ số đánh giá mức độ

HDI.Trừ huyện Jaintia, các chỉ số phát triển về

kinh tế, bên cạnh đó là giáo dục và sức khỏe

cho thấy sự thiếu hụt trầm trọng ở tất cả các

huyện.Điều này dẫn tới một nhu cầu cấp bách

cần phải được giải quyết ngay

3.3 Khu vực nơi người dân có giáo dục phát

triển: Nhằm mục đích tìm ra một kịch bản cho

sự phát triển con người ở Meghalaya, chúng tôi

đã tính toán chỉ số HDI với tỷ lệ dân số trung

bình tại mỗi huyện Chúng tôi nhận thấy rằng

không có một khu vực nào tại Meghalaya có

thể đạt ngưỡng chuẩn HDI là 0.5 (Bảng 2).Khu

vực huyện Garo đứng đầu danh sách với các

chỉ số về giáo dục đáng ngưỡng mộ nhưng lại

chỉ đạt được những thành tựu về sức khỏe thấp

nhất.Khu vực các huyện Khasi đứng đầu về

các thành tựu phát triển kinh tế và đứng thứ hai

về hai thành tựu còn lại.Khu vực huyện Jaintia

dù đứng đầu về mặt sức khỏe những lại có

thành tự thấp về hai mặt còn lại và đứng vị trí

cuối cùng trong chỉ số HDI

3.4 Mối liên hệ giữa các thành phần của giá

trị HDI: Đặc điểm nổi bật của Ủy ban Kế

hoạch khi xây dựng việc tính toán chỉ số HDI

là sự bất bình đẳng đã được điều chỉnh theo

bình quân mức độ tiêu thụ thực (số Ring- ghít

mỗi tháng) theo đầu người thay vì chỉ số thu

nhập theo bình quân đầu người là sự phát triển

về các thành tựu kinh tế Việc này được sử

dụng khá phổ biến tại UNDP Cụ thể hơn, việc

thay đổi này được quản lý một phần bởi nhu

cầu cần thiết phải có một khái niệm là chỉ số là

thước đo trực tiếp và hiệu quả hơn trong việc

đánh giá mức độ an sinh xã hội của người dân

[4].Theo nghi nhận đã một sự tăng lên đáng kể

về các thành tựu kinh tế của các huyện Đây

chính là kết quả của việc gia tăng các chỉ số

HDI Tuy nhiên, đấy là trong điều kiện sử

dụng các chỉ số so sánh là lượng thu nhập, thay

vì lượng tiêu thụ Nhằm phân biệt rõ ràng một

số chỉ số kinh tế tương tự nhau, chúng tôi muốn đề cập tới các chỉ số tổng hợp như HDI* khi cùng được xây dựng trên cơ sở thu nhập bình quân Việc tính toán bổ sung này có vai trò trợ giúp so sánh sự phát triển con người tại Meghalaya và các bang khác đã trình bày ở các phần trước

Từ số liệu trong Hình 2 cho thấy, giá trị phát triển thành tựu kinh tế của toàn bang đã tăng lên đến 51% với tỷ lệ tăng tối đa là ở huyện Jaintia: khoảng 128% Trong khi đó, huyện tây Garo có tỷ lệ thấp nhất: 12% Tỷ lệ tăng của các huyện đã giúp cho tỷ lệ chung của toàn bang tăng lên đến 17% Hình 3 cho thấy sự khác biệt lớn nhất giữa chỉ số HDI và chỉ số HDI* được thấy ở huyện tây Khasi (28%), tiếp theo là đến huyện Jaintian (24%)

0 0.2 0.4 0.6 0.8

Fig: 2: Con Exp vs Incom e *

Bảng 3 cho thấy hệ số tương quan giữa các chỉ

số khác nhau của Spearman và khảo sát mức

độ khác biệt giữa chúng Các chỉ số cho thấy Thu nhập* tương ứng tỷ lệ thuận với Tiêu dùng, y tế, HDI và HDI* Tuy nhiên chỉ số tiêu dùng với giáo dục, HDI và HDI* thì có tương quan tỷ lệ nghịch Trong khi giáo dục có tỷ lệ thuận đáng kể so với cả HDI và HDI*, y tế lại không có sự tương quan đáng kể với bất kì một chỉ số nào khác, ngoại trừ thu nhập* Sự tỷ lệ nghịch giữa Giáo dục và Thu nhập*, Giáo dục

và Y tế không đáng kể

IV Sự chênh lệch giữa các huyện :

4.1 Sự chênh lệch về mức độ phát triển con

người : Mức độ chênh lệch về chỉ số và trong

tương ứng với chỉ số tổng hợp (HDI) được thể

hiện ở Bảng 4 với mật độ dân số được lấy theo

j j

X



1

)

tỷ trọng dân số của huyện j th

vì thế

 pj  1là giá trị thực của thành phần i thcủa































 



5 7

1

2

j

i ij j











i

X

SD

CV và Chỉ số bình đẳng

thức Bourguignon







































j

p ij

ij j i

X

X p

0 0.1 0.3 0.5 0.7

Fig: 3: HDI vs HDI*

đã được tính toán [5] BII được tính dựa trên

lô-ga-rít tự nhiên giữa trung bình cộng của tỷ

lệ mật độ dân số theo số học và theo hình học

của số liệu Ưu điểm của việc sử dụng BII là

biện pháp duy nhất bất bình đẳng phân tích

thỏa mãn điều kiện Pigou-Dalton và trong thực

tế giống như dân số chỉ số bất bình đẳng Theil

Bảng 4 chỉ ra rằng chỉ số bất bình đẳng

(0,0217) của thu nhập cao hơn rất nhiều so với

chỉ số tiêu thụ (0,0217) Kể từ khi Ủy ban Kế

hoạch thành lập công thức, chúng tôi vẫn sử

dụng các chỉ số trên để nghiên cứu các chỉ số

tổng hợp, chỉ số bất bình đẳng HDI (0,0075)

vẫn giữa nguyên ở mức trung bình Hai chỉ số

cho giáo dục đã thể hiện một sự khác biệt lớn ở

mức độ bất bình đẳng : chỉ số bất bình đẳng về

tỷ lệ biết chữ (0,0076) nhỏ hơn đáng kể so với

tỷ lệ nhận được giáo dục chính quy (0.0496)

Chỉ số bất bình đẳng của tỷ lệ tử vong trẻ sơ

sinh chiếm tỷ số cao nhất trong các chỉ số

Phương pháp biến động cho thấy một bức

tranh tương tự Sự biến động trong chỉ số thu

nhập là cao : 21% so với 16% của chỉ số tiêu

thụ Lại một lần nữa, sự biến động về mật độ

người dân nhận được nền giáo dục chính thức

(32,61%) và tỷ lệ tử vong trẻ sơ sinh (38,64%)

đã gây nên quan ngại khi cao hơn những chỉ số

xã hội khác

4.2 Sự bất bình đẳng về giới: Chương trình

phát triển con người là một chương trình mới

được phát triển dựa trên mối quan tâm về giá

trị con người Một quan điểm của sự nhìn nhận

ấy đó là nhấn mạnh vai trò của quyền tự do để

định hình cuộc sống của con người- gồm cả

đàn ông và phụ nữ Ấn độ được ghi nhận là

một tỏng những quốc gia đang đấu tranh nhiều

để chống lại vấn đề bất bình đẳng về giới để

đạt được những thành công nhất định.Nhằm

hiểu được về sự bất bình đẳng ở nơi duy nhất

của đất nước duy trì chế độ mẫu hệ, chúng tôi

đã thử làm một bài toán Vì các thành tựu kinh

tế không thể được phân chia ra cho nhóm nam

và nữ (tỷ lệ thu nhập/ tỷ lệ tiêu dùng), phần thảo luận này sẽ chỉ được giới hạn trong mảng chỉ số phi thu nhập của HDI, chỉ số này được

đề cập bằng kí hiệu HDIphithunhap Bảng 5 cho thấy mức độ chênh lệch của toàn bang về giới tính có tỷ lệ nghịch với mức độ chênh lệch về lợi ích của phụ nữ Tuy nhiên, bức tranh hiện lên vẫn có sự thay đổi đáng kể trên toàn các huyện Cả ba huyện Garo và huyện Tây Khasi đều cho thấy một viễn cảnh trái ngược với mức trung bình của toàn bang Phụ nữ ở các huyện đang bị tụt hậu so với nam giới

Mức độ chênh lệch về giới tính tại Meghalaya theo cả hai hướng được chỉ rõ trong Hình 4 cho thấy nữ giới tại huyện Jaintia đang hưởng thụ nhiều nhất về giáo dục và y tế Theo sau là huyện Ri- Bho

Bên cạnh đó, tại huyện Tây Garo, phụ nữ bị tụt hậu nhiều nhất, tiếp theo là huyện Đông Garo, Đông Khasi và nam Garo

V Kết luận:

Trong nghiên cứu này chúng tôi đã đo mức độ chênh lệch giữa các huyện tại tiểu bang Meghalaya về các mặt chỉ số phát triển con người Có một sự khác biệt đáng kể trong lượng tiêu dùng thu nhập và thành tựu phi thu nhập giữa các huyện Sự bất bình đẳng về kinh tế (thu nhập cũng như tiêu thụ) rất cao Tuy nhiên, cả hai phương pháp số liệu và dao động đều cho các chỉ số thể hiện rằng một số ít các chỉ số phi thu nhập, tức là mật độ nhận được sự giáo dục chính thức và tỷ lệ trẻ sơ sinh

tử vong có một sự chênh lệch với các chỉ số kinh tế Đây cũng là một trong những vấn đề đáng lo ngại.Thêm vào đó, sự phát triển kinh tế cao hơn rất nhiều so với HDI Với một lượng lớn chỉ số HDI bị thiếu hụt, điều này đã chỉ rõ rằng việc cấp bách là thiết kế lại các chính sách trực tiếp ảnh hưởng tới an sinh phúc lợi của người dân

Bảng 1.HDI của Meghalaya

.

Economic Educational Health HDI East Khasi Hills 0.453 (2) 0.552 (6) 0.319 (2) 0.441 (2) West Khasi Hills 0.252 (6) 0.560 (5) 0.196 (6) 0.336 (7) Ri-Bhoi 0.353 (3) 0.570 (4) 0.263 (4) 0.395 (4) Jaintia Hills 0.194 (7) 0.427 (7) 0.412 (1) 0.344 (6) East Garo Hills 0.269 (5) 0.657 (3) 0.228 (5) 0.385 (5) West Garo Hills 0.299 (4) 0.790 (2) 0.150 (7) 0.413 (3) South Garo Hills 0.513 (1) 0.834 (1) 0.284 (3) 0.544 (1)

Index

Source: Nayak and Thomas (2007)

District/ State

Bảng 2.Chỉ số HDI của vùng

Economic Educational Health HDI

Jaintia Hills 0.194 0.427 0.412 0.344

Source: Computed from data of Nayak and Thomas (2007)

Regions/

State

Index

Bảng 3 Các chỉ số tương quan Index Cons Exp Education Health HDI HDI*

Income* +0.571S -0.036 +0.464 S +0.393 S +0.464 S Cons Exp 1 +0.750 S +0.123 +0.929 S +0.964 S

Source: Computed from data of Nayak and Thomas (2007); S indicates significant at 0.05 level.

Male Female Person

HDI non-income District/

State

Source: Computed from data of Nayak and Thomas (2007)

Bảng 4.Các chỉ số bất bình đẳng

P/C Income (Rs./month) 691.07 144.13 20.86 0.0217 P/C

Consumption (Rs./month)*

521.92 83.49 15.99 0.0125

Literacy Rate 71.57 8.5 11.88 0.0076 Intensity of

Formal Education

Infant Mortality Rate 76 29.37 38.64 0.0966

Source: Computed from data of Nayak and Thomas (2007) Note: SD- Standard Deviation; CV- Coefficient of variation; BII- Bourguignon Inequality Index.

*Inequality adjusted.

Inequality Measures Indicator

Bảng 5.Bất bình đăng về giới ở khu vực