Bài viết bàn về việc chuyển đổi số trong giáo dục đại học đang là xu hướng chung của giáo dục thế giới. Việc triển khai giảng dạy trực tuyến trong giáo dục đào tạo là một xu hướng tất yếu nhằm đưa giáo dục Việt Nam tiếp cận với giáo dục thế giới trong giai đoạn hiện nay. Mời các bạn cùng tham khảo!
Trang 1Phạm Ngọc Diễm
Trường Cao đẳng Kinh tế -Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh
Tóm tắt: Việc nâng cao hiệu quả, chất lượng giáo dục đào tạo là một trong
những nhân tố quyết định sự tồn tại và phát triển của đất nước và cá nhân Mô hình học tập kết hợp (Blended - Learning) sẽ là một phương thức dạy và học rất phù hợp trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu xã hội Mô hình này đã tạo ra những yếu tố thay đổi sâu sắc trong giáo dục, yếu tố thời gian và không gian sẽ không còn bị ràng buộc chặt chẽ, người học tham gia học tập mà không cần đến trường Sự chuyển giao tri thức không còn chiếm vị trí hàng đầu của giáo dục, người học phải học cách truy tìm thông tin bản thân cần, đánh giá và xử lí thông tin để biến thành tri thức qua giao tiếp chính vì lẽ này, việc chuyển đổi số trong giáo dục đại học đang là xu hướng chung của giáo dục thế giới Việc triển khai giảng dạy trực tuyến trong giáo dục đào tạo là một xu hướng tất yếu nhằm đưa giáo dục Việt Nam tiếp cận với giáo dục thế giới trong giai đoạn hiện nay
Improving the efficiency and quality of education and training is one of the decisive factors for the existence and development of the country and individuals Blended -Learning will be a very suitable teaching and learning method in training high quality human resources to meet social requirements This model has created profound changes in education, time and space will no longer be tied, learners participate in learning without going to school Knowledge transfer no longer occupies the top position of education, learners have to learn how to retrieve the information they need, evaluate and process information to turn into knowledge through communication For this reason, the digital transformation in higher education is the general trend of world education The applying of online teaching in education and training is an inevitable trend to bring Vietnamese education to the world education in the current period
Từ khóa : học tập kết hợp (Blended –Learning), chất lượng, chuyển đổi số, giáo
dục thế giới
1 Mở đầu
Sự bùng nổ của cuộc cách mạng 4.0 mà cụ thể là sự phát triển, lan tỏa mạnh
mẽ của công nghệ thông tin (Internet of things) sẽ đặt ra cho nền giáo dục Việt Nam đặc biệt là giáo dục cao đẳng, đại học thách thức phải áp dụng các mô hình đào tạo trực tuyến sao cho phù hợp để tịnh tiến và tiệm cận với nền giáo dục hiện đại trên thế giới Nhằm đổi mới và phát huy hiệu quả của việc dạy và học,
Trang 2CT-269
TTg của Thủ tướng chính phủ ngày 04 tháng 5 năm 2017 về việc tăng cường năng lực tiếp cận Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 (CMCN4), đã nêu ra chúng
ta cần nghiên cứu thực hiện giải pháp nhằm mục đích thay thế mạnh mẽ nội dung, phương pháp giáo dục và ngày nghề nghiệp để tạo ra nguồn nhân lực có khả năng tiếp tục các xu hướng mới xuất hiện, khoa học kết nối việc dạy học và công nghệ, xây dựng chiến lược chuyên môn, nên quản trị thông minh, ưu tiên phát triển công nghiệp, đô thị thông minh
Chính vì vậy, đã đến lúc phải xem xét các phương pháp dạy và học để cho giáo dục phát triển tốt hơn, đáp ứng nhu cầu mục tiêu của việc chuyển đổi số trong giáo dục đại học Học tập là kiến thức còn lại sau khi quên đi những gì đã học ở trường, chúng ta cần nhấn mạnh vào việc học là các khái niệm với hình ảnh và hoạt động trợ giúp, với quan điểm này, học tập thông minh ra đời là một tất yếu Học tập thông minh cung cấp cho người học ở mọi lứa tuổi và các tầng lớp xã hội với một khuôn khổ và một loạt các công cụ tư duy thông minh giúp thúc đẩy mức độ hiểu biết cao hơn Để thực hiện điều này, việc dạy học số theo
mô hình học tập kết hợp (Blended Learning) cần được phát triển mạnh mẽ và tác động tích cực đến hệ thống giáo dục hiện nay Cùng với khả năng đáp ứng tốt nhu cầu học tập đa dạng của người học, dạy học số đang được các cơ sở Giáo dục nghề nghiệp quan tâm nghiên cứu và triển khai áp dụng rộng rãi tại các trường
2 Nội dung
2.1 Thực trạng của vấn đề
Trong bối cảnh dịch Covid-19 chưa được khống chế hoàn toàn, dạy học trực tuyến sẽ là cơ hội tốt giúp giáo viên tiếp cận với công nghệ hiện đại, tạo điều kiện
và thói quen để học sinh học mọi lúc, mọi nơi Tuy nhiên, để tạo tính sinh động và sức thu hút học sinh đến với học trực tuyến, đối với từng môn học, giảng viên cần hướng dẫn học sinh ở nhà nghiên cứu, đọc trước bài, đưa ra những yêu cầu cần
chuẩn bị trước… và kết hợp thời gian trên lớp củng cố kiến thức cho học sinh
Phương pháp dạy học là một trong những yếu tố quan trọng góp phần nâng cao chất lượng giáo dục và đào tạo Để đổi mới Phương pháp dạy học, đòi hỏi người thầy không chỉ có bản lĩnh nghề nghiệp vững vàng mà còn phải tự mình vượt qua những phương pháp dạy học truyền thống Việc đổi mới phương pháp dạy học đòi hỏi người thầy phải làm quen với công nghệ thông tin và những phương tiện dạy học hiện đại, sử dụng được đa dạng các hình thức kiểm tra đánh giá, tiếp cận với những đòi hỏi mới về yêu cầu kiến thức, kĩ năng cũng như tâm lý của học trò Ứng dụng công nghệ thông tin và các phương tiện hiện đại vào quá trình dạy học là một trong các biện pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và đổi mới phương pháp dạy học theo quan điểm hiện đại nhưng hiện
Trang 3tại vẫn còn một số giảngviên vì trình độ ứng dụng công nghệ thông tin còn hạn chế, hoặc có tâm lí “e ngại” khi đổi mới phương pháp dạy học Vì thế, tuy việc ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy đã đem lại hiệu quả cao nhưng mức độ ứng dụng trong nhà trường và bản thân giảng viên chưa cao, chưa rộng rãi và chưa thể trở thành một hệ thống ứng dụng đồng bộ trong quá trình dạy
và học hiện nay tại trường
Bên cạnh đó, khi tình hình dịch bệnh Covid bùng nỗ, mọi khía cạnh của thế giới chịu ảnh hưởng và thay đổi đến không ngờ Nhận thức con người thay đổi
rõ rệt từ kinh tế, xã hội đến những quan điểm nhỏ nhất là tầm quan trọng của chiếc khẩu trang Dịch bệnh tranh tập trung, giãn cách xã hội làm thay đổi toàn
bộ hệ thống giáo dục của thế giới Cô thể trong tương lai rất gần đại dịch Covid
sẽ được đẩy lùi nhưng những tác động lên nhận thức của con người về sự thay đổi khôn lường của thế giới là rất lớn Hình thức trực tiếp truyền thống hoàn toàn
vô hiệu trong đại dịch Covid đã làm các nhà giáo dục bắt buộc áp dụng, triển khai phương thức giáo dục hiện đại còn chưa phổ biến với rất nhiều nơi trên thế giới, trong đó có Việt Nam.Trước khi đại dịch bắt đầu, chúng ta xem việc đào tạo từ xa hoặc học trực tuyến là những gì xa lạ và đôi khi còn nghi ngờ, thậm chí phản đôi vì hiệu quả của nó Nhưng khi bắt buộc phải triển khai đại trà vì không còn cách nào khác khi giãn cách xã hội không tập trung người học đến trường với phương châm “Tạm dừng đến trường nhưng không ngừng việc học", thì các nhà quản lý giáo dục, giáo viên và người học phải tiếp cận với nó ít nhiều nhận thấy được những ưu điểm mà hình thức dạy và học trực tuyến mang lại “Cái khó
ló cái khôn" Trong tình thế này, các cơ sở giáo dục tự khắc phục khó khăn và tìm được những giải pháp dạy và học trực tuyến tương đối thích hợp Không thể dùng lời phàn nàn để giải quyết vấn đề về việc ứng dụng công nghệ dạy trực tuyến mà chỉ có thể đưa ra giải pháp, các cơ sở giáo dục nói chung và Trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật TPHCM nói riêng bước đầu triển khai được hình thức dạy học mới mẻ này Vấn đề là chúng ta cần khắc phục khó khăn trở ngại như thế nào và tìm ra giải pháp hiệu quả của việc dạy và học trực tuyến là rất thiết thực cần nghiên cứu hiện nay
2.2 Biện pháp tổ chức thực hiện
2.2.1 Học tập kết hợp (Blended Learning) là gì?
Blended Learning hay còn gọi là “học tập kết hợp” là phương pháp học hòa trộn giữa cách học truyền thống trên lớp và cách học hiện đại E-Learning (Mobile Learning và Internet Learning) Đây chính là phương pháp cập nhật theo đúng
xu thế học tập của rất nhiều quốc gia trên thế giới, ban đầu được nghiên cứu bởi Đại học Cambridge trong việc giảng dạy ngoại ngữ, sau này đã được áp dụng
Trang 4271
giảng dạy tại nhiều trường đại học danh tiếng cũng như các tổ chức đào tạo chuyên nghiệp trong các lĩnh vực đào tạo khác (UB Academy, 2017)
Thực tế, phương pháp học Blended Learning là sự kế thừa từ việc phát triển
mô hình học tập trực tuyến (E-Learning) Các tài liệu tham khảo về thuật ngữ
“Blended Learning” được xuất hiện từ đầu thập niên 90, kể từ đó khái niệm này
đã được thay đổi theo sự kết hợp của giáo dục truyền thống đặc thù và công nghệ (Friesen, 2012)
Hay nói cách khác phương pháp Blended Learning được hiểu là hình thức
đào tạo kết hợp trong học tập bằng cách kết nối giữa hình thức đào tạo online sử dụng các nền tảng công nghệ và hình thức học tập truyền thống trên lớp
Hình 1 Mô hình học tập kết hợp
2.2.2 Mô hình học tập kết hợp (Blended Learning) trong dạy học:
Học tập kết hợp (Blended Learning) có nguồn gốc từ hoc tập trực tuyến và đại diện cho hột sự thay đoi cơ bản trong việc dạy học để tối u hóa cho từng người hoc mà cách thức dạy học truyền thống không thể làm được Học tập kết hợp có ba hình thức như sau:
- Học tập trực tuyến: Trong học tập kết hợp, người học tham gia ít nhất một học phần của khóa học thông qua học trực tuyến và người học cũng chủ động lựa chọn thời gian địa điểm và cách thức học tập phù hợp
- Học tập trên lớp: Người học cũng phải tham gia ít nhất một học phần của khóa học trong lớp theo sự hướng dẫn của giảng viên
- Học tập tích hợp: Người học cũng có thể chọn một học phần hoặc môn học của khóa học học tập theo hình thức kết hợp giữa học tập trực tuyến với trên lớp
2.2.2.1 Mô hình luân phiên/quay vòng (Station Rotation):
Đây thực sự là biến thể của mô hình lớp học mà giáo viên đã sử dụng trong nhiều năm qua Thời gian biểu được thiết lập để người học có thời gian học tập trực tiếp với giáo viên và học trực tuyến Giảng viên có thể cung cấp cho người học nhiều hơn sự hỗ trợ cá nhân dựa trên nhu cầu của họ
Trang 5Hính 2 Mô hình luân phiên/quay vòng
Trong mô hình luân phiên (Rotation) có thể bao gồm học trực tiếp với giảng viên, tương tác nhóm, học sinh học chủ yếu trong khuôn viên trường học, lớp học với giáo viên của mình và tất cả người học sẽ luân phiên thực hiện tất cả các hoạt động học tập cả trực tuyến và học trực tiếp theo cùng một thời khóa biểu tại một lớp học cố định
2.2.2.2 Mô hình trường học trực tuyến (Lab School)
Hính 3 Mô hình trường học trực tuyến
Mô hình này cho phép người học tham gia trường học trực tuyến toàn thời gian trong suốt khóa học, không có giảng viên trực tiếp giảng day Thay vào đó, trợ giảng đóng vai trò giám sát, hướng dẫn Mô hình này giúp giảm thiểu các yêu cầu về cơ sở vật chất (trường học, lớp học) và nguồn lực (giảm thiểu số lượng giảng viên) Người học luân phiên đến phòng thực hành để thực hiện các tiết học trực tuyến thay vì tất cả ở trong cùng một lớp học
- Người học cần phải có lịch học linh hoạt để còn làm những nhiệm vụ khác hoặc muốn đẩy nhanh quá trình học so với phương pháp truyền thống với mô hình này, người học cần học với tiến độ chậm hơn so lớp học truyền thống Ngoài
ra, do vấn đề kinh phí hoặc cơ sở vật chất, nhà trường không mở được lớp học
Trang 6273
truyền thống, mô hình này giúp giảm được quy mô lớp học, nhưng vẫn có thể đáp ứng được nhu cầu học tập người học
2.2.2.3 Mô hình tự kết hợp (Individual Rotation)
Mô hình này cho phép tổ chức các môn học nằm ngoài chương trình học tập truyền thống Người học tham gia các lớp học truyền thông, nhưng sau đó sẽ ghi danh vào các khóa học này để bổ sung cho chương trình học tập thường xuyên của
họ (Mô hình này đặc biệt có ích trong những trường hợp sau: Một khóa học không được cung cấp bởi nhà trường, nhưng các người học vẫn có thể lựa chọn nếu họ muốn học thêm một lĩnh vực nào đó - Người học muốn tham gia các khóa nâng cao để lấy tín chỉ, họ có thể ghi danh vào các khóa học được thiết kế và đã được phê duyệt
Hính 4 Mô hình tự kết hợp
2.2.2.4 Lớp học đảo ngược (Flipped Classroom):
Ngược lại với mô hình học truyền thống, ở lớp học đảo ngược, giáo viên thực hiện những video về lý thuyết và bài tập cơ bản, chia sẻ qua internet cho các người học xem trước tại nhà Giáo viên dành thời gian trên lớp để giải đáp thắc mắc cho người học, làm bài tập khó hay thảo luận sâu hơn về kiến thức và những ứng dụng thực tế
Hính 5 Mô hình lớp học đảo ngược
Trang 72.3 Ứng dụng phương pháp học tập kết hợp ( Blended learning) tại trường Cao đẳng Kinh tế - Kỹ thuật Thành Phố Hồ Chí Minh
Trong năm học vừa qua, tổng số lớp học được tổ chức giảng dạy on line/ offline/ blended learning tại trường gồm 86 lớp với số lượt học sinh sinh viên tham gia là 2.239 HSSV Qua quá trình giảng dạy nhà trường đã tổ chức khảo sát khảo sát người học lấy ý kiến phản hồi về hoạt động giảng dạy Kết quả phản hồi
cụ thể như sau:
tính Ipads
Điện thoại
Phương tiện khác
Không
có phương tiện nào
Tổng
Bạn tham gia học
online/ofline bằng
phương tiện nào?
Bảng 1 Thiết bị dạy học online/offline của HSSV
Biểu đồ 1: Thiết bị dạy học online/offline của HSSV
1 Về quá trình chuẩn bị giảng dạy, phương tiện dạy học
đạt Tổng
GV cung cấp cho
HSSV nội dung, thời
lượng, hình thức học
tập
63.1% 25% 8.8% 2.1% 0.8% 100%
32,80%
3,50%
50%
Phương tiện dạy học online/ofline
Máy tính Ipads Điện thoại Phương tiện khác Không có phương tiện nào
Trang 8275
GV cung cấp cho
HSSV về mục tiêu
của từng chương, bài
64.7% 24% 8.5% 1.8% 1.0% 100%
GV cung câp đầy đủ
giáo trình, các nguồn
tài liệu tham khảo
66.7% 22.7% 8.3% 1.5% 0.8% 100%
GV cung câp đầy đủ
giáo trình, các nguồn
tài liệu tham khảo
61.8% 26.2% 9.0% 2.0% 1.0% 100%
Nhà trường đăng tải
đầy đủ bài học trên
website cho HSSV
66.6% 22.5% 8.0% 2.0% 0.9% 100%
Bảng 2: Đánh giá của HSSV về quá trình chuẩn bị giảng dạy,
phương tiện dạy học
Biểu đồ 2: Đánh giá của HSSV về quá trình chuẩn bị giảng dạy,
phương tiện dạy học
- Tốt: 61.8% đến 66.7%
- Khá: 22.5% đến 26.2%
- Trung bình: 8.0% đến 9.0%
- Yếu: 1.5% đến 2.1%
- Chưa đạt: 0.8% đến 1.0%
63,10%
64,70%
66,70%
61,80%
66,60%
25%
24%
22,70%
26,20%
22,50%
8,80% 8,50% 8,30% 9,00% 8,00%
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%
GV cung cấp cho HSSV nội dung,
thời lượng, hình thức học tập
GV cung cấp cho HSSV về mục
tiêu của từng chương, bài
GV cung câp đầy đủ giáo trình, các
nguồn tài liệu tham khảo
GV cung câp đầy đủ giáo trình, các
nguồn tài liệu tham khảo
Nhà trường đăng tải đầy đủ bài học
trên website cho HSSV
Tốt Khá Trung Bình Yếu Chưa đạt
Trang 92 Về việc giảng dạy của giảng viên
đạt Tổng
Nội dung bài giảng, bài
tập/video hướng dẫn
của GV đầy đủ
64.3% 25.1% 8.1% 1.7% 0.8% 100%
Nội dung bài giảng, bài
tập/video hướng dẫn
của GV đầy đủ
61.8% 26.2% 9.0% 2.0% 1.0% 100%
GV phản hồi tích cực
(thân thiện, nhiệt tình,
kịp thời) cho HSSV khi
HSSV thắc mắc
65.6% 23.7% 8.2% 1.6% 0.9% 100%
GV có hướng dẫn
HSSV tự học cụ thể, rõ
ràng và hiệu quả
63.9% 24.6% 8.7% 1.8% 1.0%
100%
GV gửi bài theo đúng
thời khoá biểu (giờ dạy,
buổi học)
69.3% 21.1% 7.3% 1.7% 0.6%
100%
Bảng 3: Đánh giá của HSSV về việc giảng dạy của giảng viên
Biều đổ 3: Đánh giá của HSSV về việc giảng dạy của giảng viên
64,30%
61,80%
65,60%
63,90%
69,30%
25,10%
26,20%
23,70%
24,60%
21,10%
8,10% 9,00% 8,20% 8,70% 7,30%
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%
Nội dung bài giảng, bài tập/video
hướng dẫn của GV đầy đủ
Nội dung bài giảng, bài tập/video
hướng dẫn của GV đầy đủ
GV phản hồi tích cực (thân thiện,
nhiệt tình, kịp thời) cho HSSV …
GV có hướng dẫn HSSV tự học cụ
thể, rõ ràng và hiệu quả
GV gửi bài theo đúng thời khoá
biểu (giờ dạy, buổi học)
Tốt Khá Trung Bình Yếu Chưa đạt
Trang 10277
- Tốt: 61.8% đến 69.3%
- Khá: 21.1% đến 26.2%
- Trung bình: 7.3% đến 9.0%
- Yếu: 1.6% đến 2.0%
- Chưa đạt: 0.6% đến 1.0%
3 Đánh giá hiệu quả của việc học online/offline ( blended learning)
đạt Tổng
Kiến thức HSSV tiếp
thu được qua các buổi
học online/offline
53.8% 27.8% 13.1% 3.5% 1.8% 100%
Học online/offline giúp
bạn chủ động, linh hoạt 50.9% 26.2% 13.6% 5.8% 3.4% 100%
Bảng 4: Đánh giá của HSSV về hiệu quả của việc học online/offline
Biểu đồ 4: Đánh giá của HSSV về hiệu quả của việc học online/offline
- Tốt: 50.9% đến 53.8%
- Khá: 26.2% đến 27.8%
- Trung bình: 13.1% đến 13.6%
- Yếu: 3.5% đến 5.8%
- Chưa đạt: 1.8% đến 3.4%
53,80%
50,90%
27,80%
26,20%
13,10%
13,60%
0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% 100%
Kiến thức HSSV tiếp thu được qua
các buổi học online/offline
Học online/offline giúp bạn chủ
động, linh hoạt
Tốt Khá Trung Bình Yếu Chưa đạt
