PHẦN LÀM VĂN 7.0 điểm Câu 1: 3.0 điểm Vận dụng cao Trong thế gian này, chúng ta xót xa không chỉ vì lời nói và hành động của những kẻ xấu mà con là sự im lặng đáng sợ của những người tốt[r]
Trang 1TRƯỜNG THCS NGHI SƠN
ĐỀ THI THỬ VÀO LỚP 10 NĂM HỌC 2022-2023
Có đám mây mùa hạ Vắt nửa mình sang thu
(Trích Ngữ văn 9, tập hai)
Câu 1 Nhận biết
Đoạn thơ trên trích trong tác phẩm nào? Tác giả là ai? (0.5 điểm)
Câu 2 Nhận biết
Xác định từ láy có trong đoạn thơ (0.5 điểm)
Câu 3 Thông hiểu
Em hiểu thế nào về hình ảnh “Có đám mây mùa hạ/ Vắt nửa mình sang thu” (0.5 điểm)
Trích 2:
“Tết năm nay là sự chuyển tiếp giữa hai thế kỉ, và hơn thế nữa, là sự chuyển tiếp giữa hai thiên niên kỉ
Trong thời khắc như vậy, ai ai cũng nói tới việc chuẩn bị hành trang bước vào thế kỉ mới, thiên niên kỉ
Trang 2Câu 5 Nhận biết
Câu văn in nghiêng là câu đơn hay câu ghép.Chỉ ra các thành phần câu (1.0 điểm)
II PHẦN LÀM VĂN (7.0 điểm)
Câu 1: (3.0 điểm) Vận dụng cao
Trong thế gian này, chúng ta xót xa không chỉ vì lời nói và hành động của những kẻ xấu mà con là sự
im lặng đáng sợ của những người tốt
Suy nghĩ của em về câu nói trên (Bài làm không quá một trang giấy thi)
Câu 2: (4.0 điểm) Vận dụng cao
Cảm nhận vẻ đẹp anh thanh niên trong truyện Lặng lẽ Sa Pa của Nguyễn Thành Long
-HẾT - ĐÁP ÁN ĐỀ THI SỐ 1
Trang 3+ Đám mây mang cả lớp nghĩa thế sự, gợi trạng thái giao thời của đời sống khi đất nước chuyển giao từ
chiến tranh sang hòa bình
thiên niên kỉ mới”
II PHẦN LÀM VĂN (7.0 điểm)
Câu 1
Phương pháp: phân tích, tổng hợp
Cách giải:
1 Giải thích:
-“Xót xa”Con người luôn phải đối diện nhiều vấn đề trong cuộc sống vì thế cũng phaỉ trải qua nhiều
cung bậc cảm xúc- “xót xa” là một trong những cảm xúc đó Đó là cảm giác đau đớn, nhức nhối
- Con người có thể "xót xa" vì cái gì?
+ Hành động và lời nói của kẻ xấu Chúng làm nhiều việc trái với chuẩn mực đạo đức xã hội, gây tổn
hại về kinh tế và đời sống tinh thần
+ Xót xa vì sự im lặng của người tốt Đó là sự im lặng đáng sợ vì đó là phản ứng bất bình thường của
người người mà từ trước đến nay ta trân trọng
Trang 4- Ý kiến này khẳng định: sự đau đớn, thất vọng do lời nói và hành động của kẻ xấu không lớn bằng việc
những người tốt không có bất cứ phản ứng gì trước những việc làm của kẻ xấu
2 Phân tích- chứng minh:
* Xót xa vì những điều chưa tốt
- Cuộc sống là tổng hòa các mối quan hệ xã hội nên luôn luôn tồn tại xấu và tốt Vì thế, ta thấy đau lòng
vì hàng ngày, hàng giờ vẫn có những nhiều đáng tiếc xảy ra, chà đạp lên các giá trị
* Xót xa vì sự im lặng của người tốt
- Tại sao chúng ta lại thấy xót xa vì sự im lặng của những người tốt? Bởi vì họ đã không dám lên tiếng,
không dám đấu tranh để cho cuộc sống này tốt đẹp hơn
- Chính sự im lặng của những người tốt làm cho xã hội trở nên bất ổn, con người mất hết niềm tin vào
những điều tốt đẹp
- Tai sao họ im lặng? Vì họ thấy bất lực Họ thấy cô độc Họ mất niềm tin
3 Đánh giá - mở rộng:
- Đây là lời cảnh báo nghiêm khắc về sự băng hoại các giá trị đạo đức trong xã hội hiên nay
- Trong cuộc sống hiện đại với nhịp sống hối hả, khoa học kĩ thuật, công nghệ thông tin phát triển chi
phối đời sống, sinh hoạt con người, một số người ngày càng trở nên xơ cứng, vô cảm, thờ ơ trước bất
* Yêu cầu về kĩ năng:
- Viết đúng kiểu bài nghị luận văn học
Trang 5- Văn viết giàu cảm xúc, diễn đạt trôi chảy
- Bố cục ba phần rõ ràng, cân đối
- Trình bày sạch đẹp; ít sai lỗi câu, từ, chính tả
* Yêu cầu về kiến thức: đảm bảo được các ý sau:
1 Giới thiệu chung:
- Tác giả:
+ Sáng tác từ thời kì kháng chiến chống Pháp và nhanh chóng trở thành một cây bút tiêu biểu của nền
văn xuôi cách mạng Việt Nam
+ Thành công ở truyện ngắn và kí
+ Tác phẩm của Nguyễn Thành Long tập trung phản ánh vẻ đẹp của con người Việt Nam mới trong lao
động và trong chiến đấu
+ Lối viết vừa chân thực, giản dị, vừa giàu chất trữ tình
- Tác phẩm:Được viết vào mùa hè năm 1970 – là kết quả chuyến công tác lên Lào Cai của tác giả
- Anh thanh niên được miêu tả qua cái nhìn của nhiều nhân vật: bác lái xe, ông họa sĩ, cô kĩ sư… Từ
những điểm nhìn ấy tác giả dần khám phá, khắc họa những vẻ đẹp tiềm ẩn trong tâm hồn anh
2 Phân tích vấn đề
“Truyện đã khắc họa thành công hình ảnh những con người lao động bình thường mà cao đẹp”
=> Nhận xét đã khẳng định vẻ đẹp bình dị, khiêm nhường của anh thanh niên trong cuộc sống cũng như
trong lao động
a Là con người thiết tha yêu cuộc sống:
- Được thể hiện qua tình cảm gắn bó, quan tâm, gần gũi của anh với những người xung quanh
+ Thèm người, nhớ người, mong được trò chuyện anh đã dùng khúc gỗ chắn ngang đường
+ Anh là người có trái tim biết yêu thương, sẻ chia, thân thiện: gửi củ tam thất cho vợ bác lái xe, trò
chuyện cởi mở, tặng hoa, tặng quà ăn đường cho người vừa mới gặp lần đầu là ông họa sĩ, cô kĩ sư
- Anh còn là người có tinh thần lạc quan trong một hoàn cảnh sống nhiều khó khăn, thử thách:
+ Biết tạo ra niềm vui cho cuộc sống của mình: trồng hoa trước nhà
Trang 6+ Biết tổ chức một cuộc sống gọn gàng, ngăn nắp, tìm cho mình những thú vui lành mạnh: căn nhà anh
ở sạch sẽ, đọc sách
b Là con người sống có lí tưởng, có niềm say mê và trách nhiệm với công việc
- Rất say mê công việc đo gió, đo mưa trên đỉnh Yên Sơn:
+ Chấp nhận sống và làm việc một mình trên đỉnh núi cao mấy nghìn mét so với mặt biển, anh dám đối
mặt và vượt lên nỗi cô đơn vì tình yêu công việc
+ Coi công việc như một người bạn “ta với công việc là đôi”
+ Thấy hạnh phúc khi được làm việc: tin vào ý nghĩa công việc mình làm, dự báo chính xác thời tiết
giúp người nông dân sản xuất, giúp không quân bắn rơi máy bay
- Làm việc với một tinh thần trách nhiệm rất cao:
+ Có những đêm trời lạnh giá anh vẫn trở dậy đo gió, đo mưa
+ Anh đã vượt lên hoàn cảnh và vượt lên chính mình để hoàn thành công việc
-> Tinh thần trung thực và ý thức trách nhiệm với nghề
- Tất cả đều bắt nguồn từ lí tưởng sống đẹp của anh thanh niên:
+ Anh muốn góp sức mình vào công cuộc dựng xây và bảo vệ cuộc sống mới (công việc của anh giúp
ích cho lao động sản xuất và chiến đấu)
+ Anh không lẻ loi, đơn độc mà tìm thấy những người bạn đồng hành trên con đường mình đã chọn:
ông kĩ sư vườn rau Sa Pa, anh cán bộ địa chất lập bản đồ sét => tất cả đều lặng lẽ và bền bỉ với đời sống,
với công việc
+ Anh tác động lớn tới ông họa sĩ và cô kĩ sư Ông họa sĩ tìm thấy ở anh lí tưởng sáng tạo của mình
Còn cô kĩ sư cũng tìm thấy ở anh một tấm gương về tình yêu cuộc sống, tình yêu công việc
=> Anh là hiện thân cho vẻ đẹp của một lớp người đang tích cực góp phần tạo dựng lên cuộc sống mới
cho quê hương, đất nước
c Nghệ thuật khắc họa nhân vật
- Ngôi kể: ngôi thứ 3, điểm nhìn trần thuật chủ yếu từ điểm nhìn và ý nghĩ của nhân vật ông họa sĩ, ngoài
ra còn có điểm nhìn của cô kĩ sư và bác lái xe Khiến cho câu chuyện về nhân vật trở nên khách quan,
chân thực, có cái nhìn nhiều chiều về nhân vật Qua cách nhìn và cảm xúc của các nhân vật, hình ảnh
người thanh niên hiện lên rõ nét và đáng mến hơn
Trang 7- Tình huống truyện là cuộc gặp gỡ tình cờ, ngắn ngủi giữa ông họa sĩ, cô kĩ sư và anh thanh niên làm
công tác khí tượng trên đỉnh Yên Sơn, Sa Pa.Tạo tình huống ấy khiến tác giả giới thiệu nhân vật một
cách thuận lợi, nhất là để nhân vật ấy hiện lên qua cái nhìn, ấn tượng của các nhân vật khác Từ đó làm
cho hình tượng của anh thanh niên trở nên khách quan, chân thực
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
Lãng phí thời gian là mất tuyệt đối Thời gian là một dòng chảy thẳng, không bao giờ dừng lại và cũng
không bao giờ quay lại Mọi cơ hội, nếu bỏ qua là mất Tuổi trẻ mà không làm được gì cho đời, cho bản
thân thì nó vẫn xồng xộc đến tuổi già Thời gian là một dòng chảy đều đặn, lạnh lùng, chẳng bao giờ
chờ đợi sự chậm trễ Hãy quý trọng thời gian, nhất là trong thời đại trí tuệ này; nền kinh tế tri thức đã
và đang làm cho thời gian trở nên vô giá Chưa đầy một giờ, công nghệ Nhật Bản đã có thể sản xuất một
tấm thép, con tàu tốc hành của các nước phát triển, trong vài giờ đã có thể vượt qua được vài ngàn
kilômét Mọi biểu hiện đủng đỉnh, rềnh ràng đều trở nên lạc lõng trong xu thế toàn cầu hiện nay Giá trị
là cần thiết những chơi bời quá mức, để thời gian trôi qua vô vị là có tội với đời, với tương lai đất nước
(Phong cách sống của người đời)
Trang 8Thông qua đoạn trích trên, em hãy nêu ngắn gọn bài học có ý nghĩa nhất đối với bản thân
Câu 2: Vận dụng cao
Từ nội dung đoạn trích ở câu 1, em hãy viết một đoạn văn (khoảng 150 – 200 chữ) trình bày suy nghĩ
của mình về việc phải làm gì để không lãng phí thời gian
Câu 3: Vận dụng cao
Cảm nhận của em về bé Thu trong đoạn trích Chiếc lược ngà của Nguyễn Quang Sáng (Sách giáo khoa
Ngữ văn 9, tập 1, NXB Giáo dục
-HẾT - ĐÁP ÁN ĐỀ THI SỐ 2 Câu 1
“Thời gian là một dòng chảy đều đặn, lạnh lùng, chẳng bao giờ chờ đợi sự chậm trễ”: Thời gian sẽ liên
tục trôi qua mà không biện pháp nào có thể ngăn cản; nó không phụ thuộc vào bất cứ điều gì Dù bạn có
nhanh hay chậm, thời gian vẫn sẽ cứ tuần hoàn trôi đi
d
Phương pháp: Phân tích, tổng hợp
Trang 9Cách giải:
Bài học có ý nghĩa nhất: Con người cần biết quý trọng thời gian, biết sử dụng quỹ thời gian của mình
cho hợp lí để không bỏ lỡ các cơ hội trong cuộc đời hay hối tiếc vì những gì đã qua
Câu 2
Phương pháp: HS vận dụng các phương pháp giải thích, phân tích, chứng minh vào để làm bài văn về
nghị luận xã hội
Cách giải:
*Yêu cầu về kĩ năng:
- Học sinh biết kết hợp kiến thức và kĩ năng để viết một bài văn nghị luận xã hội
- Bài văn phải có bố cục, kết cấu rõ ràng; lập luận thuyết phục; diễn đạt mạch lạc; không mắc lỗi chính
tả, từ ngữ, ngữ pháp
- Học sinh có thể làm bài theo nhiều cách khác nhau; có thể bày tỏ quan điểm, suy nghĩ riêng nhưng
phải có lí lẽ và căn cứ xác đáng; có thái độ chân thành, nghiêm túc, phù hợp với chuẩn mực đạo đức và
- Tại sao lãng phí thời gian lại đáng chê trách: Thời gian vũ trụ là vô tận nhưng thời gian cho một đời
người là hữu hạn Nếu lãng phí thời gian bạn sẽ không làm gì được cho cuộc đời của chính mình và cho
xã hội
- Nguyên nhân con người thường lãng phí thời gian: Con người mải miết rong chơi Con người chưa
biết quản lí quỹ thời gian hợp lí
- Biện pháp khắc phục và sử dụng quỹ thời gian hợp lí:
Trang 10+ Mỗi người cần tự nhận thức được giá trị của thời gian với cuộc đời để từ đó biết quý trọng thời gian
mình có
+ Lập thời gian biểu để sử dụng thời gian hợp lí
+ Tận dụng tối đa thời gian để học tập và làm việc
+ Tạo bản thân thói quen làm việc đúng giờ
* Yêu cầu về kĩ năng:
- Viết đúng kiểu bài nghị luận văn học
- Lý lẽ rõ ràng, dẫn chứng xác thực
- Văn viết giàu cảm xúc, diễn đạt trôi chảy
- Bố cục ba phần rõ ràng, cân đối
- Trình bày sạch đẹp; ít sai lỗi câu, từ, chính tả
* Yêu cầu về kiến thức: đảm bảo được các ý sau:
1 Giới thiệu chung
- Nguyễn Quang Sáng là nhà văn miền Nam, những tác phẩm của ông chủ yếu viết về cuộc sống và con
người Nam Bộ trong hai cuộc kháng chiến cũng như sau hòa bình
- Chiếc lược ngà được sáng tác năm 1966 khi tác giả tham gia chiến đấu ở chiến trường Nam Bộ
- Tác phẩm:
+ Ca ngợi tình cha con thắm thiết, sâu nặng trong hoàn cảnh éo le của chiến tranh Từ đó khẳng định
tình cảm cha con thiêng liêng như một giá trị nhân bản sâu sắc
+ Gợi cho người đọc nghĩ tới và thấm thía những đau thương, mất mát và éo le mà chiến tranh đã gây
ra với con người
Trang 112 Tình yêu thương cha sâu nặng của bé Thu
a Trước khi nhận ông Sáu là cha:
- Bé Thu gặp lại cha sau 8 năm xa cách, một người mà Thu mới chỉ nhìn thấy trong ảnh Nhưng ngay từ
lần đầu gặp mặt, cô bé đã vô cùng hoảng sợ và phải gọi “Má!Má!”, nó nhìn ông Sáu bằng đôi mắt xa lạ
- Rồi những ngày sau đó Thu tỏ ra ngang ngạnh, bướng bỉnh, gan lì kiên quyết không gọi ông Sáu là ba
Bị mẹ ép gọi ba vào ăn cơm nó chỉ nói trống không, khi bị đẩy tới bước đường cùng chắt nước cơm nó
cũng linh hoạt tự làm một mình
- Nhất là khi ông Sáu gắp cho nó cái trứng cá, nó hất ra khỏi bát cơm, khiến cơm văng tung tóe Lúc bị
đánh những tưởng nó sẽ khóc, nhìn bằng ánh mắt căm giận, nhưng nó chỉ lặng lẽ gắp cái trứng cá ra rồi
bỏ về nhà ngoại Nó không chấp nhận bất cứ sự quan tâm nào của ông Sáu với nó
=> Đây là sự biểu hiện của một cái tính mạnh mẽ, đồng thời cũng rất phù hợp với tâm lý thường thấy
của con người Bởi trong hoàn cảnh xa cách và trắc trở của chiến tranh, Thu còn quá nhỏ để biết được
những tình thế khắc nghiệt và éo le của cuộc sống
=> Nhưng đằng sau tất cả sự từ chối đến cứng đầu đấy của bé Thu là tình yêu thương cha mãnh liệt
b Khi được bà ngoại giải thích:
Tuy nhiên khi được nghe bà ngoại giải thích, anh Sáu không giống trong bức ảnh thì bé Thu hiểu ra
mình đã sai Thu đã rất ân hận về hành động của mình
c Nhận ra cha
- Phản ứng không nhận anh Sáu quyết liệt bao nhiêu thì khi nhận ra cha tình cảm ấy lại càng sâu nặng
bấy nhiêu Trong giờ phút cuối cùng trước khi cha đi, tình cảm dồn nén bấy lâu nay bùng lên thật mãnh
liệt, mạnh mẽ
- Nó thét tiếng “Ba” xé ruột, xé gan Đó là tiếng “ba” nó mong chờ bấy lâu nay, tiếng gọi ấy khiến ông
Sáu rơi lệ
- Rồi nó nhảy tót lên ôm chặt lấy ông Sáu, hôn vào tóc, vai, mặt, mũi và cả vết thẹo dài trên mặt ông
Chân nó quắp chặt lấy ba, như thể không muốn cho ông rời đi
=> Tất cả những hành động ấy cho thấy Thu yêu thương ba vô cùng, một tình yêu mãnh liệt, chân thành,
thắm thiết Tình yêu đó được bộ lộ một cách cảm động qua hoàn cảnh éo le của chiến tranh
d Đặc sắc nghệ thuật
- Miêu tả tâm lí và xây dựng tính cách nhân vật đặc sắc
Trang 12- Ngôn ngữ giản dị, đậm chất Nam Bộ
- Tình huống bất ngờ hợp lí, đã bộc lộ tình yêu thương tha thiết bé Thu dành cho ba của mình
3 Đánh giá chung
- Tác phẩm đã thể hiện một cách chân thực và cảm động tình cảm yêu thương sâu nặng của bé Thu dành
cho cha của mình trong hoàn cảnh chiến tranh khốc liệt
- Miêu tả tâm lí nhận vật đặc sắc, giàu sức biểu cảm
ĐỀ THI SỐ 3
I ĐỌC HIỂU (4.0 điểm)
Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi bên dưới:
CÂU CHUYỆN CỦA HAI HẠT MẦM
Có hai hạt mầm nằm cạnh nhau trên một mảnh đất màu mỡ Hạt mầm thứ nhất nói: Tôi muốn lớn lên
thật nhanh Tôi muốn bén rễ sâu xuống lòng đất và đâm chồi nảy lộc xuyên qua lớp đất cứng phía trên
Tôi muốn nở ra những cánh hoa dịu dàng như dấu hiệu chào đón mùa xuân Tôi muốn cảm nhận sự
ấm áp của ánh mặt trời và thưởng thức những giọt sương mai đọng trên cành lá
Và rồi hạt mầm mọc lên
Hạt mầm thứ hai bảo:
- Tôi sợ lắm Nếu bén những nhánh rễ vào lòng đất sâu bên dưới, tôi không biết sẽ gặp phải điều gì ở
nơi tối tăm đó Và giả như những chồi non của tôi có mọc ra, đám côn trùng sẽ kéo đến và nuốt ngay
lấy chúng Một ngày nào đó, nếu những bông hoa của tôi có thể nở ra được thì bọn trẻ con cũng sẽ vặt
lấy mà đùa nghịch thôi Không, tốt hơn hết là tôi nên nằm ở đây cho đến khi cảm thấy thật an toàn đã
Và rồi hạt mầm nằm im và chờ đợi
Một ngày nọ, một chú gà đi loanh quanh trong vườn tìm thức ăn, thấy hạt mầm nằm lạc lõng trên mặt
đất bèn mổ ngay lập tức
Trong cuộc sống sẽ luôn có những cơ hội cho những ai dám chấp nhận mạo hiểm, trải nghiệm những
thử thách, mạnh dạn vượt qua những khuôn khổ lối mòn để bước lên những con đường mới
(Theo Hạt giống tâm hồn, Fisrt New và NXB Tổng hợp TP HCM)
Câu 1: (0.5 điểm) Nhận biết
Trang 13Phương thức biểu đạt chính của văn bản trên
Câu 2: (0.5 điểm) Thông hiểu
Tác dụng của biện pháp điệp ngữ “tôi muốn” trong lời nói của hạt mầm thứ nhất
Câu 3: (1.0 điểm) Thông hiểu
Sự khác nhau về quan điểm sống được thể hiện trong lời nói của hai hạt mầm
Câu 4: (2.0 điểm) Vận dụng cao
Viết đoạn văn (khoảng 15 dòng) trình bày suy nghĩ của em về con đường để đạt được ước mơ
II LÀM VĂN (6.0 điểm) Vận dụng cao
“Từ cuối hạ sang thu, đất trời có những biến chuyển nhẹ nhàng mà rõ rệt Sự biến chuyển này đã được
Hữu Thỉnh gợi lên bằng cảm nhận tinh tế, qua những hình ảnh giàu sức biểu cảm trong bài Sang thu”
(SGK Ngữ văn 9, tập hai, 2017)
Bằng sự cảm nhận bài thơ Sang thu của Hữu Thỉnh, em hãy làm sáng tỏ nhận định trên
-HẾT - ĐÁP ÁN ĐỀ THI SỐ 3
