Bình luận về thực tiễn việt nam tham gia vào cơ chế giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế của WTO

MỤC LỤC MỞ ĐẦU 3 NỘI DUNG 3 1 Giới thiệu về cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO 3 2 Sự tham gia của Việt Nam vào cơ chế giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế trong khuôn khổ WTO 4 KẾT LUẬN 6 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 7 MỞ ĐẦU WTO là một tổ chức quốc tế có chức năng giám sát các hiệp định thương mại giữa các nước thành viên với nhau theo các quy tắc thương mại Nhằm đạt được một giải pháp tích cực cho các bên trong việc giải quyết các tranh chấp phát sinh từ việc áp dụng các Hiệp định của Tổ.

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU 3

NỘI DUNG 3

1 Giới thiệu về cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO 3

2 Sự tham gia của Việt Nam vào cơ chế giải quyết tranh chấp thương mại

quốc tế trong khuôn khổ WTO 4

KẾT LUẬN 6

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 7

MỞ ĐẦU

WTO là một tổ chức quốc tế có chức năng giám sát các hiệp định thương mại giữa các nước thành viên với nhau theo các quy tắc thương mại Nhằm đạt được một giải pháp tích cực cho các bên trong việc giải quyết các tranh chấp phát sinh từ việc áp dụng các Hiệp định của Tổ chức Thương mại thế giới, một

cơ chế giải quyết các tranh chấp trong khuôn khổ tổ chức này đã được thiết lập

Cơ chế này là sự hiện thực hoá xu thế pháp lý hoá quá trình giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế ngày nay, dần dần thay thế các phương thức giải quyết tranh chấp mang tính chính trị, ngoại giao trong lĩnh vực này Đối với Việt Nam, khi trở thành thành viên WTO, cơ chế này sẽ là một cứu cánh quan trọng để bảo

vệ các lợi ích thương mại của chúng ta trong quan hệ thương mại quốc tế Để đánh giá được thực tiễn Việt Nam tham gia vào cơ chế giải quyết tranh chấp

thương mại quốc tế của tổ chức này em xin chọn đề bài “Bình luận về thực tiễn

Việt Nam tham gia vào cơ chế giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế của WTO”

NỘI DUNG

1 Giới thiệu về cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO

Sau thời gian dài đấu tranh giữa các nước thành viên của Hiệp định chung

về thuế quan và mậu dịch (GATT), vòng đàm phán Uruguay kết thúc với việc thành lập WTO và bộ phận chức năng quan trọng quả WTO là cơ quan giải quyết tranh chấp DSB (Dispute Settlement Body) Mục tiêu căn bản của cơ chế giải quyết tranh chấp trong WTO là nhằm “đạt được một giải pháp tích cực cho tranh chấp”, và ưu tiên những “giải pháp được các bên tranh chấp cùng chấp thuận và phù hợp với các Hiệp định liên quan”1 Xét ở mức độ rộng hơn, cơ chế này nhằm cung cấp các thủ tục đa phương giải quyết tranh chấp thay thế cho các hành động đơn phương của các quốc gia thành viên vốn tồn tại nhiều nguy cơ bất công, gây trì trệ và xáo trộn sự vận hành chung của các quy tắc thương mại quốc tế

1 Điều 3.7 DSU

2

Việc thông qua “Thỏa thuận về các quy tắc và thủ tục điều chỉnh việc giải quyết tranh chấp” (gọi tắt là DSU - Dispute Settlement Understanding) đã tạo nền

tảng, cơ sở pháp lý cho việc giải quyết các tranh chấp phát sinh giữa các nước thành viên Thỏa thuận DSU quy định các phương pháp, trình tự, thủ tục giải quyết tranh chấp, đảm bảo tính công bằng, thống nhất, khách quan trong thủ tục giải quyết tranh chấp cũng như đưa ra các biện pháp đảm bảo thi hành các khuyến nghị, phán quyết của cơ quan giải quyết tranh chấp1

2 Sự tham gia của Việt Nam vào cơ chế giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế trong khuôn khổ WTO

Việt Nam đã gia nhập WTO được 14 năm Từ khi gia nhập WTO đến nay, Việt Nam đã tham gia vào khá nhiều vụ tranh chấp khác nhau tại tổ chức này với vai trò là bên thứ ba cũng như nguyên đơn trực tiếp Trong quá trình này, chúng

ta đã bộc lộ được nhiều mặt tích cực nhưng cũng có khá nhiều hạn chế ảnh hưởng đến tính hiệu quả của việc sử dụng cơ chế này

Trong thời gian qua, Việt Nam đã tham gia 05 vụ kiện với tư cách nguyên đơn, không có vụ kiện nào với tư cách bị đơn và 33 vụ tranh chấp với tư cách là bên thứ ba2 Việt Nam đều thắng kiện 3/5 vụ tranh chấp đã được giải quyết và không cần sử dụng đến hai biện pháp bồi thường và tạm hoãn thi hành nhượng

bộ theo Điều 22 DSU3 Cả 03 vụ việc này đều là tranh chấp về các biện pháp phòng vệ thương mại: 02 vụ khiếu kiện Hoa Kỳ về một số biện pháp chống bán phá giá đối với mặt hàng tôm nước ấm đông lạnh và 01 vụ việc khiếu kiện Indonesia về biện pháp tự vệ đối với mặt hàng tôn lạnh Số liệu này cho thấy, Việt Nam đã tận dụng được những lợi thế của cơ chế giải quyết tranh chấp để bảo vệ mình trên thương mại quốc tế Có thể nói rằng, Việt Nam đang tham gia

1 Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Luật thương mại quốc tế, Nxb công an nhân dân, Hà Nội, 2020, tr.177

2 Disputes by member , https://www.wto.org/english/tratop_e/dispu_e/dispu_by_country_e.htm truy cập ngày 02/08/2021

3 Việt Nam thắng 03 vụ kiện là DS404, DS429, DS496,

Xem https://www.wto.org/english/tratop_e/dispu_e/dispu_by_country_e.htm truy cập ngày 02/08/2021

3

và sử dụng cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO một cách chủ động nên đạt được những thắng lợi nhất định

Trong 02 vụ việc khiếu kiện đầu tiên đối với Hoa Kỳ, Việt Nam đã đạt được thắng lợi đối với một số khiếu kiện và phán quyết của DSB về cơ bản rất

có lợi

cho các doanh nghiệp Việt Nam Với các phán quyết của DSB, Việt Nam sẽ có

cơ sở để yêu cầu Hoa Kỳ điều chỉnh lại phương pháp tính toán phù hợp với pháp luật quốc tế, đảm bảo lợi ích chính đáng của doanh nghiệp Việt Nam

Để có được kết quả rất có lợi này cho các doanh nghiệp Việt Nam, vai trò của các Hiệp hội doanh nghiệp và sự phối hợp giữa Hiệp hội, Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam với các cơ quan Chính phủ trong vụ việc này đã phát huy được vai trò chủ động, tích cực Mặc dù là những vụ việc tranh chấp đầu tiên Việt Nam nhưng Việt Nam cũng đã đạt được một số sự thắng lợi nhất định, đó là sự khích lệ lớn cho Việt Nam tự tin, chủ động hơn nữa trong việc sử dụng cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của Việt Nam trong thương mại quốc tế mà không làm ảnh hưởng đến quan hệ ngoại giao giữa các bên tranh chấp

Ngày 01 tháng 6 năm 2015, Việt Nam nộp đơn khiếu nại lên WTO về biện pháp tự vệ thương mại do Indonesia áp dụng đối với mặt hàng thép nhập khẩu

Theo thông tin từ Hiệp hội thép Việt Nam, cơ quan điều tra của Indonesia đã vi phạm một số điểm về quy trình thủ tục liên quan đến quyền được thông tin và tham vấn của nguyên đơn trong quá trình điều tra Ngày 27/03/2019, Indonesia

đã ban hành Thông báo số 26/PMK.010/2019 sửa đổi Thông báo số

130/PMK.010/2017 nhằm thực thi phán quyết trong vụ việc giải quyết tranh chấp biện pháp tự vệ áp dụng với sản phẩm sắt, thép không hợp kim cán phẳng1

1 Bộ Công thương Việt Nam, Thông tin về việc thực thi phán quyết trong vụ việc giải quyết tranh chấp tôn lạnh (DS496), xem tại: http://www.trav.gov.vn/default.aspx?page=news&do=detail&category_id=dceaafca -

0831 42b7 - 88ab - c030b8a26f18&id=e65270f7 - e8da - 4d28 - 9906 -

ea497e7ce1dd&fbclid=IwAR0msHXdTIKEONgE -

4

Theo Thông báo số 26/PMK.010/2019, biện pháp áp thuế nói trên sẽ hết hiệu

lực vào ngày 27 tháng 3 năm 2019 Sau gần 04 năm đấu tranh theo cơ chế giải

quyết tranh chấp tại WTO, Việt Nam đã đạt được những kết quả tích cực, có ý nghĩa quan trọng, hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam giảm thiểu khó khăn trước các biện pháp phòng vệ thương mại do nước ngoài điều tra, áp dụng, đặc biệt là Indonesia Kết quả này không chỉ có lợi cho các doanh nghiệp trong vụ việc hiện tại mà còn tạo

ra tiền lệ tích cực cho việc đấu tranh chống lại các vụ việc tương tự và tương lai, đặc biệt là trong bối cảnh chủ nghĩa bảo hộ có xu hướng gia tăng

Đến nay, Việt Nam đã tham gia 33 vụ xử lý tranh chấp tại WTO với tư cách bên thứ ba Tiêu chí để lựa chọn các vụ việc để tham gia bên thứ ba của Việt Nam chủ yếu dựa trên các vấn đề, sản phẩm mà doanh nghiệp Việt Nam quan tâm Đặc biệt, để lấy kinh nghiệm cho chính các vụ việc do mình khởi kiện, Việt Nam tham gia bên thứ 3 các vụ việc tương tự, ví dụ, vụ việc DS434, DS422 liên quan đến sản phẩm tôm nhập khẩu vào Hoa Kỳ, vụ việc DS402, DS464, DS471 liên quan đến phương pháp tính toán của Hoa Kỳ trong các vụ điều tra chống bán phá giá hay gần đây nhất, Việt Nam tham gia bên thứ ba vụ việc DS490 về biện pháp tự vệ đối với thép của Indonesia do Đài Loan khởi kiện Các lập luận và khuyến nghị của DSB trong các vụ việc này sẽ là tài liệu kinh nghiệm hiệu quả cho các doanh nghiệp Việt Nam khi là một bên trong quá trình giải quyết tranh chấp

Việt Nam cũng đã nắm bắt được cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO để bảo vệ quyền lợi của quốc gia và các doanh nghiệp Việt Nam xuất khẩu hàng hóa ra nước ngoài Tuy nhiên, trước những biến động hiện tại của cơ chế giải quyết tranh chấp này, Việt Nam cũng cần phải chuẩn bị cho những diễn biến khó

L70lcmkxDmPAgT2Z7sW5eOOHGO - XCmW - IkRPFNvXvU , đăng ngày 04/04/2019, truy cập ngày 02/08/2021

5

lường tiếp theo trong hai vụ đang trong quá trình giải quyết tranh chấp với Hoa

Kỳ1

KẾT LUẬN

Có thể thấy Việt Nam đã tham gia tích cực hơn vào hệ thống giải quyết tranh chấp của WTO, qua đó, thu được nhiều bài học kinh nghiệm quý báu, đồng thời có được những cơ hội để có thể tác động đến hệ thống quy định của WTO theo hướng nhằm bảo vệ các lợi ích thương mại của mình Tuy nhiên, cũng giống như các thành viên khác, Việt Nam vẫn còn gặp rất nhiều thách thức trong khuôn khổ WTO Do đó, Việt Nam cần phải tăng cường năng lực và kinh nghiệm, chú trọng đào tạo nguồn nhân lực với kiến thức chuyên môn vững vàng

để việc tham gia vào cơ chế giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế trong khuôn khổ WTO

đạt hiệu quả cao hơn nữa

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Trường Đại học Luật Hà Nội, Giáo trình Luật thương mại quốc tế, Nxb

công an nhân dân, Hà Nội, 2020

2 Thỏa thuận về các quy tắc và thủ tục điều chỉnh việc giải quyết tranh chấp (gọi tắt là DSU - Dispute Settlement Understanding)

3 ThS Nguyễn Mai Linh, Cơ chế giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế

của WTO và thực tiễn áp dụng tại Việt Nam sau 26 năm phát triển, Tạp

chí Nghiên cứu Lập pháp số 03+04 (427+428), tháng 2/2021

4 Bộ Công thương Việt Nam, Thông tin về việc thực thi phán quyết trong

vụ việc giải quyết tranh chấp tôn lạnh (DS496), xem tại:

http://www.trav.gov.vn/default.aspx?page=news&do=detail&category_id

=dceaafca - 0831 - 42b7 - 88ab - c030b8a26f18&id=e65270f7 - e8da - 4d28 -

9906 - ea497e7ce1dd&fbclid=IwAR0msHXdTIKEONgE -

L70lcmkxDmPAgT2Z7sW5eOOHGO - XCmW - IkRPFNvXvU, đăng ngày

1 ThS Nguyễn Mai Linh, Cơ chế giải quyết tranh chấp thương mại quốc tế của WTO và thực tiễn áp dụng tại

Việt Nam sau 26 năm phát triển, Tạp chí Nghiên cứu Lập pháp số 03+04 (427+428), tháng 2/2021

6

04/04/2019, truy cập ngày 02/08/2021

5 Việt Hà, Giải quyết tranh chấp tại WTO – Thực tiễn và bài học kinh

nghiệm, xem tại: https://thegioiluat.vn/bai - viet - hoc - thuat/giai - quyet - tranh - chap - tai wto - %E2%80%93 - thuc - tien - va - bai - hoc - kinh - nghiem - 6845/, truy cập ngày 02/08/2021

7