CÔNG CỤ TÀI CHÍNH PHÁI SINH BÁO CÁO BÀI TẬP NHÓM 1 TÌM HIỂU VỀ THỊ TRƯỜNG CCTCPS VIỆT NAM

CÔNG CỤ TÀI CHÍNH PHÁI SINH BÁO CÁO BÀI TẬP NHÓM 1 TÌM HIỂU VỀ THỊ TRƯỜNG CCTCPS VIỆT NAM TÌM HIỂU VỀ THỊ TRƯỜNG CCTCPS VIỆT NAM đề tài TÌM HIỂU VỀ THỊ TRƯỜNG CCTCPS VIỆT NAM

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ - ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG

KHOA TÀI CHÍNH

- -CÔNG CỤ TÀI CHÍNH PHÁI SINH BÁO CÁO BÀI TẬP NHÓM 1 TÌM HIỂU VỀ THỊ TRƯỜNG CCTCPS VIỆT NAM

Mã học phần: FIN3003_45K15.3

Lớp: 45K15.3 Nhóm: 6

Danh sách thành viên:

1 Nguyễn Lê Hoàng Ngân

2 Trần Anh Thư

3 Nguyễn Thị Hoài Linh

Đà Nẵng, 04/2022

MỤC LỤC

1 CÁC LOẠI CÔNG CỤ TÀI CHÍNH PHÁI SINH HIỆN ĐANG ĐƯỢC GIAO

DỊCH Ở VIỆT NAM

1.1 Hợp đồng tương lai 7

1.1.1 Hợp đồng tương lai chỉ số VN30 7

1.1.2 Hợp đồng tương lai trái phiếu chính phủ: 10

1.2 Hợp đồng kỳ hạn 12

1.3 Hợp đồng quyền chọn 13

1.4 Hợp đồng hoán đổi 15

2 CƠ HỘI VÀ THÁCH THỨC KHI TRIỂN KHAI GIAO DỊCH HỢP ĐỒNG KỲ HẠN VÀ HỢP ĐỒNG TƯƠNG LAI Ở VIỆT NAM

2.1 Hợp đồng kỳ hạn 18

2.2 Hợp đồng tương lai 18

3 MÔ TẢ CHI TIẾT HỢP ĐỒNG TƯƠNG LAI CHỈ SỐ VN30 VÀ VÍ DỤ VỀ MỘT HỢP ĐỒNG TƯƠNG LAI

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 CÁC LOẠI CÔNG CỤ TÀI CHÍNH PHÁI SINH HIỆN ĐANG ĐƯỢC GIAO DỊCH Ở VIỆT NAM

1.1 Hợp đồng tương lai

1.1.1 Hợp đồng tương lai chỉ số VN30

- Hợp đồng tương lai chỉ số VN30 được ra mắt lần đầu tiên vào ngày 10/8/2017 và

là chứng khoán phái sinh đầu tiên chính thức được niêm yết và giao dịch trên thị trường chứng khoán Việt Nam

- Tài sản cơ sở: Chỉ số VN30 Chỉ số này được niêm yết trên sàn HOSE,Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh Sở Giao dịch Chứng khoán Thành phố Hồ Chí Minh (HOSE) bao gồm 30 cổ phiếu có giá trị vốn hóa và thanh khoản cao nhất thị trường, cũng như nhiều yếu tố kỹ thuật khác

- Một số cổ phiếu hiện có trong rổ VN30 gồm: FPT, VIC, MWG, MSN, VCB,

VNM

- Đặc điểm của hợp đồng tương lai chỉ số VN30

Tên hợp đồng Hợp đồng tương lai trên chỉ số VN30

Tài sản cơ sở Chỉ số VN30

Quy mô hợp đồng 100.000 đồng x điểm chỉ số VN30

Hệ số nhân hợp đồng 100.000

Tháng đáo hạn Tháng hiện tại, tháng kế tiếp, hai tháng cuối 02 qúy tiếp

theo

Ví dụ: Tháng hiện tại là tháng 7 Các tháng đáo hạn là tháng

7, tháng 8, tháng 9 và tháng 12

Thời gian giao dịch Mở cửa: 15’ trước giờ thị trường cơ sở

Đóng cửa: Cùng giờ với thị trường cơ sở

Phương thức giao dịch Phương thức khớp lệnh và phương thức thỏa thuận

Đơn vị giao dịch 01 hợp đồng

Giá tham chiếu Giá thanh toán cuối ngày của ngày giao dịch liền trước hoặc

giá lý thuyết

Biên độ giao động giá 7%

Bước giá/ Đơn vị niêm

yết

0,1 điểm chỉ số

Giới hạn lệnh 500 hợp đồng/ lệnh

Ngày niêm yết Ngày khai trương thị trường

Ngày giao dịch cuối

cùng

Ngày thứ Năm thứ 3 trong tháng đáo hạn, trường hợp trùng ngày nghỉ sẽ được điều chỉnh lên ngày giao dịch liền trước đó

Ngày thanh toán cuối

Phương thức thanh toán Thanh toán bằng tiền

Phương pháp xác định

giá thanh toán hằng

ngày

Theo quy định của TTLKCK

Phương pháp xác định

giá thanh toán cuối cùng Là giá trị chỉ số cơ sở đóng đóng cửa tại ngày giao dịch cuốicùng của hợp đồng tương lai

Giới hạn vị thế Cá nhân 5000 hợp đồng

Tổ chức 10000 hợp đồng

Mức ký quỹ Theo quy định của TTLKCK

- Hợp đồng tương lai (HĐTL) là một chứng khoán phái sinh được tiêu chuẩn hóa và niêm yết trên sàn giao dịch; nó là một thỏa thuận mua bán hàng hóa ở hiện tại và giao dịch vào một ngày cụ thể trong tương lai

- Theo quy định tại Điều 3 Thông tư số 58/2021 / TTBTC, tài sản cơ sở của hợp đồng tương lai chỉ số là chỉ số chứng khoán do Sở giao dịch chứng khoán thiết kế

theo nguyên tắc xây dựng và quản lý chỉ số do sở giao dịch chứng khoán ban hành sau khi Ủy ban Chứng khoán Việt Nam chấp thuận

1.1.2 Hợp đồng tương lai trái phiếu chính phủ:

- Hợp đồng tương lai Trái phiếu chính phủ có tài sản cơ sở là trái phiếu chính phủ Tương tự như các hợp đồng tương lai khác, hợp đồng tương lai trái phiếu chính phủ được trao đổi trên thị trường chứng khoán tập trung và được tiêu chuẩn hóa

- Hợp đồng tương lai Trái phiếu chính phủ sử dụng phương thức thanh toán chuyển giao vật chất tại ngày thanh toán cuối cùng

- Người bán chọn và chuyển giao trái phiếu trong rổ trái phiếu giao hàng để thực hiện thanh toán cho người mua Người mua sẽ nhận được trái phiếu và thanh toán vào ngày thanh toán cuối cùng

Đặc điểm Hợp đồng tương lai trái phiếu chính phủ

Tên loại hợp

đồng

Hợp đồng tương lai trái phiếu chính phủ 05 năm

Mã hợp đồng VB05FYYMM (Với YY, MM là năm và tháng đáo hạn của hợp đồng)

Tài sản cơ sở Trái phiếu chính phủ kì hạn 5 năm, mệnh giá 100.000 đồng, lãi suất

danh nghĩa là 5%/ năm, trả lãi định kì cuối kỳ 12 tháng/lần, trả gốc một lần khi đáo hạn

Quy mô hợp

đồng 1.000.000.000 đồng

Tháng đáo hạn 03 tháng cuối 3 quý gần nhất

Ngày giao Ngày 15 của tháng đáo hạn hoặc ngày giao dịch liền trước nếu ngày

dịch cuối

cùng 15 là ngày nghỉ

Giá thanh toán

cuối cùng Giá thanh toán cuối ngày tại ngày giao dịch cuối cùng

Phương thức

thanh toán Chuyển giao vật chất

 Nguyên tắc giao dịch HĐTL TPCP

- Hệ thống giao dịch chứng khoán chỉ chấp nhận lệnh của thành viên giao dịch hoặc thành viên giao dịch đặc biệt

- Thành viên Giao dịch và Thành viên Giao dịch Đặc biệt có trách nhiệm kiểm soát các lệnh của chính họ và của khách hàng để đảm bảo rằng các lệnh được tuân thủ đúng

- Sở Giao dịch sẽ từ chối lệnh đặt

+ Nếu tài khoản đặt lệnh không thuộc danh mục tài khoản của Tổng công ty Lưu

ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam;

+ Theo yêu cầu của Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam phong tỏa tài khoản

- Sau khi lệnh giao dịch của nhà đầu tư được khớp trên hệ thống giao dịch của Sở giao dịch chứng khoán, được coi là nhà đầu tư đã tham gia hợp đồng tương lai, được hưởng đầy đủ các quyền và có trách nhiệm thực hiện các nghĩa vụ phát sinh

từ hợp đồng;

- Trước khi đặt lệnh giao dịch, trong thời gian nắm giữ vị thế và khi thực hiện hợp đồng, nhà đầu tư phải bảo đảm mức ký quỹ được duy trì theo yêu cầu của thành viên bù trừ;

- Nhà đầu tư phải bảo đảm vị thế của mình trên tài khoản giao dịch trong giới hạn vị thế theo quy chế của Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam Trong trường hợp vượt giới hạn vị thế, nhà đầu tư phải có trách nhiệm thực hiện

các giao dịch đối ứng để giảm vị thế, bổ sung ký quỹ (nếu cần thiết) trong thời hạn theo quy chế của Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam

- Sau thời gian quy định, nếu nhà đầu tư không hoàn thành việc giảm vị thế, Thành viên bù trừ có thể thực hiện lệnh giao dịch đối ứng để đóng một phần hoặc toàn bộ

vị thế của nhà đầu tư Trong trường hợp thành viên bù trừ không hoàn thành giao dịch đối ứng Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam sẽ thay mặt thành viên bù trừ thực hiện lệnh đối ứng để đóng một phần hoặc toàn bộ vị thế của nhà đầu tư

1.2 Hợp đồng kỳ hạn

- Hợp đồng kỳ hạn là một loại chứng khoán phái sinh mà trong đó người mua và người bán sẽ thực hiện việc mua hoặc bán một tài sản tại một thời điểm nhất định trong tương lai với một mức giá nhất định tại thời điểm thỏa thuận hợp đồng

- Ở Việt Nam hiện nay phổ biến nhất là hợp đồng kỳ hạn ngoại hối , các bên tham gia hợp đồng này bao gồm các ngân hàng thương mại, các công ty xuất nhập khẩu

và các tổ chức đầu tư tài chính để phòng ngừa các rủi ro về tỷ giá

- Hợp đồng kỳ hạn ngoại hối chính là sự thoả thuận giữa hai bên về việc mua và bán một số lượng ngoại tệ theo giá xác định trước và sẽ được thanh toán vào một thời điểm cụ thể trong tương lai

- Tài sản cơ sở: Ngoại tệ và giá kỳ hạn Giá kì hạn là tỷ giá hối đoái giữa hai đồng tiền và tỷ giá này được áp dụng vào ngày đáo hạn được gọi là tỷ giá kỳ hạn

- Giá kỳ hạn sẽ do hai bên thỏa thuận với điều kiện nằm trong giới hạn của tỷ giá kỳ hạn hiện hành của Ngân hàng Nhà nước tại thời điểm ký kết hợp đồng

 Các yếu tố cấu thành một hợp đồng kỳ hạn:

- Các tài sản cơ sở để giao dịch

+ Tài sản có thực: Lúa mì, gạo, dầu, cao su, cà phê,

+ Tài sản tài chính: trái phiếu, cổ phiếu, tiền tệ,

- Các bên tham gia trong hợp đồng:

+ Người mua – vị thế mua: là một bên đồng ý mua một tài sản vào một thời điểm nhất định trong tương lai với mức giá xác định, mức giá xác đinh được xác định tại thời điểm giao kết hợp đồng

+ Người bán – vị thế bán: là bên đồng ý bán tài sản vào một thời điểm nào đó xác định trong tương lai với mức giá xác định tại thời điểm thỏa thuận hợp đồng

- Thời điểm xác định trong tương lai: là thời điểm thanh toán của hợp đồng, là khoảng thời gian từ ngày ký kết hợp đồng đến ngày thanh toán, gọi là kỳ hạn của hợp đồng

- Giá kỳ hạn hay giá xác định thanh toán: Là mức giá được áp dụng trong tương lai cho tài sản cơ sở nhưng được xác định ở hiện tại, thường được xác định dựa vào

cơ sở giá giao ngay và lãi suất của thị trường

 Nguyên tắc của hợp đồng kỳ hạn:

+ Vào ngày ký kết hợp đồng, 2 bên không thực hiện thanh toán tiền và trao đổi tài sản cơ

sở mà điều này sẽ được thực hiện vào ngày đáo hạn

+ Đến ngày đáo hạn, cả 2 bên phải bắt buộc phải thực hiện các thỏa thuận trong hợp đồng

- Hợp đồng kỳ hạn được thỏa thuận và ký kết bởi 2 bên, không qua trung gian và không phải trả bất kỳ khoản phí nào

+ Tài sản cơ sở của hợp đồng kỳ hạn là bất kỳ loại tài sản nào mà không cần phải được chuẩn hóa về khối lượng, chất lượng hay giá trị… như hợp đồng tương lai

+ Hợp đồng kỳ hạn không được niêm yết và giao dịch trên thị trường tập trung như một hợp đồng tương lai và chỉ được giao dịch trên thị trường OTC

+ Người tham gia vào hợp đồng kỳ hạn có thể đóng một vị thế bằng cách mở một vị thế ngược lại trong một hợp đồng kỳ hạn tương tự

+ Không thực hiện ký quỹ

1.3 Hợp đồng quyền chọn

- Hợp đồng quyền chọn là thỏa thuận hoặc cam kết giữa bên mua và bên bán về một

giao dịch tài sản cơ sở với giá xác định trong tương lai, trong đó bên mua của hợp đồng có quyền lựa chọn thực hiện giao dịch hoặc không (trong tương lai) bằng việc trả một khoản phí nhất định cho bên bán

- Người mua quyền chọn phải trả cho người bán một số tiền gọi là phí quyền chọn

- Người bán quyền chọn sẵn sàng bán hoặc trực tiếp nắm giữ tài sản theo điều khoản của hợp đồng nếu người mua muốn

- Người mua quyền chọn có quyền mua tài sản ở mức giá thấp hơn thị trường khi giá hàng hóa tăng Mặt khác người mua quyền chọn còn có thể kiếm lợi nhuận bằng cách bán hàng hóa ở mức giá thực hiện khi giá thị trường thấp hơn giá thực hiện

- Người bán quyền chọn nhận được phí quyền chọn từ người mua để viết quyền chọn

- Có hai loại quyền chọn cơ bản, là quyền chọn bán và quyền chọn mua

+ Quyền chọn để mua tài sản cơ sở được gọi là quyền chọn mua Quyền chọn mua cho phép người chủ sở hữu hợp đồng quyền mua được mua các tài sản đảm bảo Có 2 vị thế là bán quyền chọn mua và mua quyền chọn mua

+ Quyền chọn bán một tài sản cơ sở gọi là quyền chọn bán Quyền chọn bán cho phép người chủ sở hữu hợp đồng quyền bán các tài sản đảm bảo Có 2 vị thế là bán quyền chọn bán và mua quyền chọn bán

- Có hai kiểu quyền chọn chính:

+ Quyền chọn kiểu Âu: Người mua chỉ được thực hiện quyền vào ngày đáo hạn + Quyền chọn kiểu Mỹ: Người mua được thực hiện vào bất kỳ thời điểm nào trước ngày đáo hạn

- Tài sản cơ sở: Tài sản cơ sở của hợp đồng quyền chọn là bất kỳ một loại tài sản nào,

có thể là hàng hóa, đảm bảo khoản vay, bảo hiểm, cổ phiếu, trái phiếu, chỉ số, tiền tệ hoặc lãi suất và không được chuẩn hóa về khối lượng, chất lượng hay số lượng như hợp đồng tương lai

 Quy định:

+ Thời điểm xác định hợp đồng trong tương lai là ngày đáo hạn

+ Thời gian từ ngày ký kết hợp đồng đến ngày đáo hạn được gọi là kỳ hạn của quyền chọn

- Thành phần của hợp đồng quyền chọn

Kích cỡ Kích cỡ của lệnh liên quan đến số lượng hợp đồng được giao

dịch

Ngày đáo hạn Ngày mà sau đó nhà đầu tư sẽ không còn có thể thực hiện quyền

chọn nữa

Giá thực hiện Giá mà tài sản sẽ được mua hoặc bán (trường hợp người mua hợp

đồng quyết định thực hiện quyền chọn)

Phí thực hiện

hợp đồng Giá mua hợp đồng quyền chọn

- Hợp đồng quyền chọn được giao dịch trên 2 thị trường sau:

+ Hợp đồng quyền chọn được giao dịch trên thị trường tập trung Quyền chọn được giao dịch trên thị trường tập trung được tiêu chuẩn hóa về quy mô, số lượng, giá thực hiện và ngày đáo hạn Tính minh bạch của thị trường tập trung khá cao, được thể hiện ở giá cả với số lượng hợp đồng giao dịch được công bố minh bạch vào cuối ngày giao dịch, làm dữ liệu cơ sở cho ngày giao dịch tiếp theo.Các hợp đồng quyền chọn này cũng có thể

dễ dàng chuyển nhượng giữa các nhà đầu tư Đây là điều tạo nên tính thanh khoản cao của các hợp đồng quyền chọn khi giao dịch trên thị trường tập trung

+ Hợp đồng quyền chọn giao dịch trên thị trường phi tập trung: Một thỏa thuận mua bán giữa hai bên và không thể được giao dịch trên các sàn giao dịch tập trung

Theo đó, một quyền chọn được đưa ra bởi người bán theo thỏa thuận với người mua để thõa mãn nhu cầu cụ thể của người mua đó Hợp đồng quyền chọn trong trường hợp này thường được thương lượng giữa các đối tác liên ngân hàng, giữa ngân hàng với khách hàng cá nhân và doanh nghiệp Vì hợp đồng quyền chọn là sự thỏa thuận giữa hai bên nên tính hoạt động của nó rất cao

1.4 Hợp đồng hoán đổi

- Hợp đồng hoán đổi (swap contract): là một công cụ tài chính phái sinh trong đó hai bên sẽ trao đổi một dòng tiền này lấy một dòng tiền khác của bên kia trong một khoảng thời gian xác định

- Những dòng tiền này được tính dựa trên giá trị nguyên tắc danh nghĩa, mà giá trị danh nghĩa này thường không được trao đổi giữa các bên Hợp đồng hoán đổi có thể được sử dụng để tạo ra những giá trị của hàng hóa cơ sỡ chưa được đảm bảo

tài trợ , vì các bên có thể lãi hoặc lỗ do biến động giá cả mà không ký gửi khoản giá trị danh nghĩa bằng tiền mặt hoặc tài sản đảm bảo

- Hợp đồng hoán đổi thường được sử dụng để phòng ngừa các loại rủi ro tài chính (như rủi ro lãi suất, rủi ro tỷ giá, rủi ro giá cổ phiếu), để hưởng lợi từ các ưu đãi hoán đổi dành cho các công ty trong nước hoặc cho các mục đích đầu cơ

- Hợp đồng hoán đổi không thể được mua bán trao đổi như là các loại chứng khoán hay hợp đồng tương lai, mà chúng thực sự là những hợp đồng riêng biệt Do đó, cách duy nhất để thoát ra khỏi hợp đồng này là thỏa thuận song phương với bên đối tác để chấm dứt hợp đồng, hoặc bằng cách chuyển nhượng nó cho bên thứ ba với điều kiện có sự đồng ý của bên kia

- Tài sản cơ sở thường là tiền, đây là tiền mà hai bên trao đổi với nhau vào thời điểm bắt đầu hợp đồng và kết thúc hợp đồng

- Dòng tiền thanh toán: Được xác định dựa trên tài sản cơ sở và một quy tắc được xác định trước, có thể là lãi suất hoặc lợi nhuận từ một danh mục cổ phiếu

- Thời điểm thanh toán: là các thời điểm định kỳ 2 bên thanh toán tiền mặt cho nhau

- Các loại hợp đồng hoán đổi:

+ Hợp đồng hoán hoán đổi lãi suất: Hai bên thanh toán cho nhau các khoản lãi suất dựa trên cùng một số tiền cơ sở Một bên thanh toán theo lãi suất cố định và bên kia thanh toán theo lãi suất thả nổi

+ Hợp đồng hoán đổi tiền tệ: Hai bên thanh toán cho nhau các khoản lãi suất dựa trên tài sản cơ sở là hai số tiền tương đương nhau nhưng khác nhau về đơn vị tiền tệ Lãi suất có thể cố định hoặc có thể là thả nổi

+ Hợp đồng hoán đổi chứng khoán: Dòng tiền thanh toán này là lợi nhuận của một

cổ phiếu, chỉ số chứng khoán hoặc danh mục chứng khoán dựa trên một số tiền cơ sở Dòng tiền mà bên còn lại thanh toán cũng có thể là lãi suất dựa trên tài sản cơ sở đó hoặc lợi nhuận của một danh mục cổ phiếu khác

+ Hợp đồng hoán đổi hàng hóa: Là một thỏa thuận mà giá giao ngay được trao đổi lấy giá cố định trong một khoảng thời gian xác định Người sử dụng hàng hóa muốn được đảm bảo giá tối đa và đồng ý trả một mức giá cố định cho tổ chức tài chính Người sử dụng sẽ nhận được các khoản thanh toán dựa trên giá cả thị trường cho các hàng hóa liên quan