Xuất khẩu thanh long của việt nam sang thị trường trung quốc thực trạng và giải pháp

65 MỤC LỤC LỜI MỞ ĐẦU 1 CHƯƠNG I TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT VÀ XUẤT KHẨU THANH LONG TẠI VIỆT NAM 4 1 1 Xuất khẩu 4 1 1 1 Khái niệm 4 1 1 2 Đặc điểm 4 1 1 3 Phương thức xuất khẩu 6 1 2 Thực trạng sản xuất thanh long của Việt Nam giai đoạn từ 2015 2020 6 1 2 1 Giới thiệu về thanh long Việt Nam 6 1 2 2 Tình hình sản xuất thanh long tại Việt Nam 10 1 3 Thực trạng xuất khẩu thanh long tại Việt Nam giai đoạn 2015 2020 19 1 3 1 Thị trường xuất khẩu thanh long chính của Việt Nam 19 1 3 2 Kim ngạch.

MỤC LỤC

Xuất khẩu thanh long của Việt Nam sang thị trường Trung Quốc: thực trạng và giải pháp

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN VỀ HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT VÀ XUẤT KHẨU

THANH LONG TẠI VIỆT NAM

1.1 Xuất khẩu

1.1.1.Khái niệm

Xuất khẩu là hình thức một nước bán hàng hóa dịch vụ cho một quốc gia kháctrên cơ sở dùng tiền tệ làm phương tiện thanh toán Tiền tệ ở đây có thể dùng là ngoại

tệ đối với một hay đối với cả hai quốc gia

Xuất khẩu không phải là hoạt động kinh doanh buôn bán riêng lẻ mà là hệ thốngcác quan hệ mua bán được pháp luật các quốc gia trên thế giới cho phép Hoạt độngxuất khẩu là hình thức cơ bản của ngoại thương đã xuất hiện từ rất lâu và ngày càngphát triển

Nó diễn ra trên mọi lĩnh vực, mọi điều kiện kinh tế từ xuất khẩu hàng hóa tiêudùng cho đến hàng hóa tư liệu sản xuất, từ máy móc thiết bị cho đến công nghệ kỹthuật cao Hoạt động xuất khẩu diễn ra rất rộng cả về không gian và thời gian Nó cóthể diễn ra trong một hai ngày hoặc kéo dài hàng năm, có thể tiến hành trên phạm vilãnh thổ một quốc gia hay nhiều quốc gia

1.1.2.Đặc điểm

Thời điểm xác định hàng hóa đã hoàn thành việc xuất khẩu:

Là thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hàng hóa, tức là khi người xuất khẩumất quyền sở hữu đối với hàng hóa và nắm quyền sở hữu về tiền tệ hoặc quyền đòi tiền

ở người nhập khẩu Do đặc điểm kinh doanh của hoạt động xuất nhập khẩu nên thờiđiểm ghi chép hàng hoàn thành xuất khẩu là thời điểm hàng hóa đã hoàn thành thủ tụchải quan, xếp lên phương tiện vận chuyển và rời sân ga, biên giới, cầu cảng

Phạm vi hàng xuất khẩu:

- Xuất khẩu là bán hàng hóa hay dịch vụ ra nước ngoài và cơ sở là những hợp đồng

đã được ký kết Xuất khẩu là một trong những nghiệp vụ quan trong trong quan hệkinh tế đối ngoại

- Hàng hóa được coi là xuất khẩu trong những trường hợp sau:

● Hàng xuất cho những thương nhân nước ngoài theo hợp đồng đã ký kết

● Hàng gửi đi triển lãm sau đó bán hàng thu ngoại tệ

● Hàng bán cho du khách nước ngoài, cho Việt kiều thu bằng ngoại tệ

● Các dịch vụ sửa chữa, bảo hiểm tàu biển, máy bay cho nước ngoài thu bằngngoại tệ

● Hàng viện trợ cho nước ngoài thông qua các hiệp định, Nghị định thư do Nhànước ký kết với nước ngoài nhưng được thực hiện qua doanh nghiệp xuất nhậpkhẩu

Hàng hóa được xác định là hàng xuất khẩu:

Khi hàng hóa đã được giao cho bên mua, đã hoàn thành các thủ tục hải quan Tuynhiên, tùy theo phương thức giao nhận hàng hóa, thời điểm xác định hàng xuất khẩunhư sau:

● Nếu hàng vận chuyển bằng đường biển, hàng được coi là xuất khẩu tính từ thờiđiểm thuyền trưởng ký nhận vào đơn, hải quan đã ký xác nhận mọi thủ tục hải quan

để rời cảng

● Nếu hàng vận chuyển bằng đường sắt, hàng xuất khẩu tính từ ngày hàng được giaotại ga cửa khẩu theo xác nhận của hải quan cửa khẩu

● Nếu hàng hóa vận chuyển bằng đường hàng không, hàng xuất khẩu được xác nhận

từ khi trưởng máy bay kí vào đơn và hải quan sân bay ký xác nhận hoàn thành cácthủ tục hải quan

● Hàng đưa đi hội chợ triển lãm, hàng xuất khẩu được tính là hoàn thành sau khi xongthủ tục bán hàng thu ngoại tệ

Việc xác định đúng thời điểm xuất khẩu có ý nghĩa quan trọng trong việc ghi chépdoanh thu hàng xuất khẩu, giúp giải quyết các vấn đề tranh chấp, khiếu nại, thưởngphạt trong buôn bán ngoại thương và thanh toán.

1.1.3.Phương thức xuất khẩu

- Xuất khẩu hàng hóa tại chỗ: Hình thức buôn bán hàng hóa giữa một doanh nghiệptại Việt Nam cho một doanh nghiệp nước ngoài Tuy nhiên, doanh nghiệp ở ViệtNam không phải chuyển hàng hóa ra nước ngoài, mà sẽ chuyển đến một doanhnghiệp khác tại Việt Nam, do công ty đối tác ở nước ngoài chỉ định

- Xuất khẩu hàng hóa trực tiếp: Phương pháp xuất khẩu hàng hóa trực tiếp là xuấtkhẩu những hàng hóa, dịch vụ do doanh nghiệp của mình tự sản xuất ra Hoặc thumua hàng hóa từ những đơn vị sản xuất đến khách hàng thông qua tổ chức củachính mình

- Xuất khẩu hàng hóa ủy thác: Một hình thức xuất khẩu hàng hóa, trong đó nhữngdoanh nghiệp đóng vai trò xuất nhập khẩu sẽ đóng vai trò người trung gian Thay vịtrí cho những đơn vị sản xuất để ký kết hợp đồng Theo đó, sẽ tiến hành thực hiệncác giấy tờ cần thiết cho nhà xuất khẩu hàng Đối tượng trung gian này sẽ nhậnđược một số tiền nhất định sau khi đã ký kết xong hợp đồng

1.2 Thực trạng sản xuất thanh long của Việt Nam giai đoạn từ 2015-2020

1.2.1 Giới thiệu về thanh long Việt Nam

1.2.1.1 Đặc điểm hình thái thanh long Việt Nam

Cây thanh long tên tiếng anh là Pitahaya hay gọi là Dragon fruit Thuộc họxương rồng có nguồn gốc các vùng sa mạc Mehico và Colombia.Việt Nam hiện nay lànước duy nhất ở Đông Nam Á trồng thanh long tập trung trên quy mô thương mại Phổbiến là ở các tỉnh Long An, Bình Thuận, Tiền Giang,… Thanh long hiện nay được xuấtkhẩu qua nhiều nước ở các dạng khác nhau như quả tươi, đông lạnh,… Còn trong nướcthanh long cung cấp phổ biến ở dạng quả tươi, dạng sấy, rượu,…

Mùa Thanh long tự nhiên diễn ra từ tháng 4 tới tháng 10 nhưng rộ nhất là tháng 5 tớitháng 8.

● Rễ thanh long có 2 loại rễ: rễ địa sinh và rễ khí sinh Khác với chồi và cành, rễ

thanh long không mọng nước nên nó không thể tích trữ nước giúp cây chịu hạn

Rễ địa sinh phát triển từ phần lõi của gốc hom Sau khi đặt hom từ 10-20 ngàythì rễ bắt đầu xuất hiện, sợi rễ màu trắng, số lượng và kích thước tăng dần theotuổi cây Những cây lớn có đường kính rễ từ 1-2cm Với nhiệm vụ hút nước vàcác chất dinh dưỡng nuôi cây vì vậy rễ địa sinh cần tầng đất mặt dày, xốp và ẩm

để phát triển tốt nhất

Rễ khí sinh mọc theo thân cây, giúp cây bám vào trụ, góp phần vào việc hútnước và các chất dinh dưỡng để nuôi cây Các rễ khí sinh ở gần mặt đất sẽ đivào trong đất trở thành rễ địa sinh

● Thân, cành: Thân, cành thanh long thường có 3 cánh dẹp, xanh, chia làm nhiều

thùy, mỗi thùy dài 3-4cm Đáy thùy thường có 3-5 gai nhọn Ở một số nướckhác thân, cành có loại có đến 4, 5 cánh

Thân chứa nhiều nước nên có thể chịu hạn trong khoảng thời gian dài Tiết diệnngang cho thấy có 2 phần rõ rệt: bên ngoài là nhu mô chưa diệp lục, bên trong làlõi cứng hình trụ

Mỗi năm cây cho 3-4 đợt cành Số cành sẽ tăng theo độ tuổi của cây Trung bìnhcây 1 năm tuổi có khoảng 30 cành, 2 năm tuổi số cành khoảng 70 cành, 3 nămtuổi khoảng 100 cành,… Và ở độ tuổi 5, 6 nên duy trì khoảng 150-170 cành

● Nụ: Nụ mới ra thường có kích thước cỡ hạt bắp Khi nụ được khoảng 3cm

chúng ta tuyển nụ lần đầu Quy tắc tuyển nụ là mỗi cành chỉ chừa lại từ 1-2 nụ,chừa lại những nụ có nhiều tai ngoe hơn (nụ cái) Khi nụ được khoảng 1 gangtay chúng ta bắt đầu tuyển nụ lần 2 Lần này chúng ta chỉ chừa lại trên mỗi dây

nụ duy nhất, loại bỏ các nụ bị sâu bệnh, ít tai ngoe hơn

● Hoa: Thanh long là cây có hoa lưỡng tính, hoa rất to, chiều dài hoa trung bình

từ 25-35cm, có nhiều lá đài Hoa thường nở tập trung và đồng loạt vào 20h-23hđêm Sau 2-3 ngày hoa sẽ héo lại và cũng là thời gian tiến hành rút bông Sau

khi hoa thụ phấn, bầu noãn phát triển thành quả mọng tuy nhiên trong 10 ngàyđầu tốc độ phát triển chậm, sau đó lại tăng rất nhanh về cả kích thước lẫn trọnglượng.

● Quả: Quả thanh long hình bầu dục, có nhiều tai ngoe Khi còn non vỏ có màu

xanh, khi chín sẽ chuyển qua màu đỏ Trọng lượng trái trung bình khoảng trên500g nhưng hiện nay do thâm canh cao nên có trái lên đến 1kg-1,3kg Thườngtrái 300g là có thể xuất khẩu

1.2.1.2 Công dụng của thanh long

Muốn tìm hiểu những lợi ích của thanh long, trước hết chúng ta cần tìm hiểu vềthành phần dinh dưỡng có trong loại quả này

Bảng 1 1 Thành phần dinh dưỡng của trái thanh long

Thanh long ruột đỏ Thanh long ruột trắng

● Cải thiện sức khỏe tim mạch: Thanh long có thể giúp cải thiện sức khỏe timmạch bằng cách giảm mức cholesterol xấu và bổ sung thêm cholesterol tốt Tráicây này rất giàu chất béo không bão hòa đơn giúp trái tim được nghỉ ngơi trongtình trạng tốt nhất.

● Cải thiện hệ thống lão hóa: Ăn thanh long cũng có thể giúp làm sạch hệ tiêuhóa Thanh long có hàm lượng chất xơ rất cao, có thể cải thiện tiêu hóa kém vàgiảm chứng táo bón

● Giảm viêm khớp: Một trong những lợi ích sức khỏe tốt nhất của thanh long làgiúp giảm viêm khớp Thanh long được gọi là trái cây chống viêm Nhữngngười bị viêm khớp được khuyến khích thêm thanh long trong chế độ ăn uốnglành mạnh của họ

● Tốt cho mắt: Thanh long rất giàu vitamin A ở dạng carotene- loại chất cần thiếtcho võng mạc, độ sáng và tầm nhìn của mắt Nhiều vấn đề về mắt, đặc biệt làthoái hóa điểm vàng liên quan đến tuổi tác, có thể được gây ra bởi sự thiếu hụtvitamin A Thanh long có tác dụng duy trì và cải thiện thị lực

● Giúp làn da trở nên mịn màng, giảm mụn, và làm giảm quá trình lão hóa

1.2.1.3 Những yếu tố ảnh hưởng đến sản xuất thanh long

● Nhiệt độ: Cây thanh long là loại cây thuộc họ xương rồng Nhiệt độ thích hợp

cho cây sinh trưởng và phát triển tốt là 20-340C Nếu nhiệt độ thấp hơn hoặc caohơn nhiệt độ này thì cây sẽ phát triển chậm, ra hoa và đậu quả ít

● Ánh sáng: Cây thanh long chịu ảnh hưởng của quang kì, ra hoa trong điều kiện

ngày dài vì thế thích hợp ở nơi có cường độ ánh sáng mạnh, điều kiện ánh sángđầy đủ cây sẽ phát triển tốt và ngược lại khi bị che nắng thân cây sẽ ốm yếu vàlâu cho quả Hiện nay, người nông dân dùng biện pháp chong đèn để kích thích

ra nụ, hoa trong ngày ngắn (mùa nghịch)

● Độ ẩm, nước: Thanh long chịu hạn giỏi nhưng không chịu úng Cần cung cấp đủ

nước nhất là giai đoạn ra hoa và kết quả Cần chủ động về nguồn nước tướitrong mùa khô Thực tế sản xuất, tạo áp lực khô hạn bằng cách phơi gốc và

ngưng tưới nước trong 3-5 ngày nắng (kết hợp bón phân, chong đèn) cây sẽ trổhoa và tập trung hơn sau khoảng tháng.

● Đất trồng: Thanh long trồng được trên nhiều loại đất khác nhau như đất xám

bạc màu, đất thịt, đất phù sa,…Dù là đất nào thì bề mặt đất cần phải tơi xốp,thông thoáng, không để bị nhiễm mặn, pH từ 5,5-6,5 là thích hợp

● Dinh dưỡng: Không chỉ riêng thanh long mà tất cả các loại cây trồng đều cầndinh dưỡng để phát triển thông qua rễ Việc bón phân cần phải theo quy tắc:

“Đúng liều, đúng loại, đúng lượng, đúng thời điểm”

1.2.2.Tình hình sản xuất thanh long tại Việt Nam

1.2.2.1 Các vùng trồng thanh long tại Việt Nam

Hiện tại, thanh long được trồng rộng rãi ở các tỉnh thành trên toàn quốc Tuynhiên, diện tích tập trung lớn nhất là: Bình Thuận, Long An, Tiền Giang (3 tỉnh này đã

có hơn 37 ngàn ha), tiếp theo là Tây Ninh, Đồng Nai, một số tỉnh Tây Nguyên và cáctỉnh phía Bắc

Ở phía Bắc, thanh long mới được đưa vào trồng ở một số nơi như Lạng Sơn,Vĩnh Phúc, Hải Dương, Quảng Ninh, Thanh Hóa và Hà Nội

Việt Nam là nơi có diện tích và sản lượng thanh long lớn nhất châu Á, cũng điđầu trong các quốc gia xuất khẩu thanh long trên thế giới Diện tích trồng thanh longcũng tăng khá nhanh, theo Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, diện tích thanhlong năm 2020 khoảng 57000 ha và sản lượng khoảng 500.000 tấn, gấp 20 lần (về diệntích và sản lượng) so với 10 năm trước (năm 2010)

Thanh long hiện nay được trồng hầu hết ở các tỉnh/thành phố, nhưng phát triểnmạnh thành các vùng chuyên canh quy mô lớn tập trung ở các tỉnh như Bình Thuận,Tiền Giang và Long An Diện tích trồng thanh long của ba tỉnh này chiếm 92% tổngdiện tích và tổng sản lượng của cả nước, phần diện tích thanh long còn lại phân bố ởmột số tỉnh miền Nam như Vĩnh Long, Trà Vinh, Tây Ninh, Bà Rịa-Vũng Tàu và một

số tỉnh miền Bắc

Bình Thuận là nơi có diện tích và sản lượng thanh long lớn nhất, chiếm 63,2%diện tích và 68,4% sản lượng cả nước, kế đến là Long An (chiếm 17,3% diện tích và14,2% sản lượng), đứng thứ ba là Tiền Giang (chiếm 10,9% diện tích và 13,7% về sảnlượng).

Bảng 1 2 Diện tích, năng suất và sản lượng thanh long Việt Nam 2015

Địa

phương

Diện tích gieo trồng (ha)

Trồng mới (ha)

Diện tích cho sản phẩm (ha)

Năng suất (tạ/ha)

Sản lượng (tấn)

Cà Mau 202.0 45.0 128.0 36.7 470.0

Nguồn: Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn

Trong những năm gần đây nhờ áp dụng những tiến bộ khoa học công nghệ, tráithanh long có thể thu hoạch được quanh năm, điều này rất thuận lợi cho việc xuất khẩu

Do đó, cây thanh long thực sự trở thành cây có hiệu quả kinh tế và có lợi thế cạnh tranh

so với một số cây trồng khác

1.2.2.2 Chất lượng thanh long Việt Nam

Việt Nam hiện trồng rất nhiều loại trái cây thơm ngon, chất lượng cao đã đượcxuất khẩu, góp phần mang lại các giá trị cao về thương mại dịch vụ Logistic Trong đó,thanh long hiện được đánh giá khá cao bởi tiềm năng rất tốt Thanh long Việt Namđang có tổng diện tích trồng và cho năng suất cao nhất châu Á Song song đó, nước tacũng là quốc gia xuất khẩu thanh long đứng hàng đầu thế giới

Tuy nhiên, việc xuất khẩu thanh long vào từng thị trường lại có những điểmkhác nhau Dưới đây, bài viết xin trình bày những quy chuẩn khi xuất khẩu thanh longsang các nước khác

Bảng 1 3.Tiêu chuẩn thanh long nhập khẩu vào Trung Quốc

Trạng thái bên ngoài

Thanh long tươi, vỏ đỏ, ruột trắng

Số lượng tai bị gãy ≤ 3 tai/trái,tai màu xanh tới vàng xanh,xanh tươi

Không chấp nhận nguyên liệu có tai gãysát vào trái

Cuống trái phải được cắt sátHọng trái phải được làm sạchMàu sắc của vỏ, độ chín Độ chín của trái đạt từ 6-10 theo tiêu

chuẩnKhoảng 75% màu đỏ đậm xuất hiện trên

bề mặt vỏ trái cây, các tai màu xanhKhoảng 90% trên bề mặt vỏ là màu hồngvới một số điểm loang lổ màu xanh, cáctai chuyển từ màu vàng xanh sang xanhtươi

Khoảng 95% trên bề mặt vỏ là màu hồngtươi với một số điểm màu xanh, các taichuyển từ vàng xanh thành xanh tươi

Khối lượng

Đảm bảo đủ khối lượngS: 300-380g

M: 381-460gL: 461-600g

Tỷ lệ phần không sử dụng Khoảng 40% khối lượng trái (vỏ trái,

cuống trái và tai trái)Trạng thái bên trong Ruột trắng, hạt đen, thịt quả chắc chắn

Nguồn: Mskvietnam.vn Bảng 1 4 Tiêu chuẩn thanh long nhập khẩu sang Hàn Quốc, Nhật Bản

Mức độ khuyết tật

Tỷ lệ đốm đen 4 cm2 tổng diện tích bề mặt trái

Tỷ lệ xây xát hoặc bóc trầy nhẹ, vết côn

Thịt quả Không bị úng nước, thẫm màu

Chỉ tiêu vệ sinh

bẩn, vết nhựa đen, kim loại,… trên bềmặt trái)

Sinh vật hại Không còn côn trùng sống, dấu vết của

thuốc trừ sâu, trừ bệnhBao gói, ghi nhãn , vận chuyển và bảo

quản

Thanh long được đặt trên các sọt có lớpxốp (mốp, giấy báo) chống cấn dập vàđược phân theo từng size

Ghi rõ vườn sản xuất, địa chỉ, mã codeVận chuyển bằng xe tải, bảo quản ởnhiệt độ thường

Chỉ tiêu vi sinhChỉ tiêu Loại vi sinh Mức giới hạn cho phép

(MRL)

Vi sinh vật gây hại

(CFU/g) (quy định cho

(mg/kg) (trái cây nhiệt đới,

không ăn được vỏ)

8-1:2011/BYT

Cadimi (Cd) Không quy địnhThủy ngân (Hg) Không quy định

Chỉ tiêu dư lượng thuốc bảo vệ thực vật

Dư lượng thuốc bảo vệ

Xuất khẩu thanh long sang thị trường Mỹ cần phải đạt được các chỉ tiêu sau:

● Thanh long phải được chứng nhận sản xuất theo tiêu chuẩn “GlobalGAP”

● Cơ sở đóng gói thanh long xuất khẩu phải đạt chuẩn.

● Giống thanh long được phép xuât khẩu sang thị trường Mỹ là thanh long ruộttrắng và ruột đỏ

● Trọng lượng trái thanh long tương đối nhỏ hơn các thị trường khác, khoảng300g-350g/quả

● Tất cả lô hàng thanh long từ Việt Nam khi xuất khẩu vào Mỹ phải đạt các điềukiện về chuẩn kỹ thuật và nguồn gốc xuất xứ: Mã số vùng trồng + Mã số cơ sởđóng gói + Mã số nhà máy xử lý chiếu xạ

● Thanh long xuất khẩu sang Mỹ cần phải tuân thủ Hiệp Định SPS – Hiệp định vệsinh an toàn thực phẩm và kiểm dịch động thực vật, đảm bảo an toàn vệ sinhthực phẩm, dư lượng thuốc bảo vệ thực vật và các chất tồn dư khác ở dưới mứccho phép, không có các loại sâu bệnh thuộc đối tượng dịch hại mà Mỹ quan tâm(đặc biệt là ruồi đục quả) Ngoài ra, thanh long phải được chiếu xạ khử trùng vớiliều lượng hấp thụ tối thiểu 400 gram

Tiêu chuẩn xuất khẩu thanh long sang các nước châu Âu:

● Trọng lượng trái: 350-400 gram

● Trái sạch, hình dạng đẹp, vỏ có màu đỏ trên 70% diện tích quả

● Quả vừa chín khoảng 80-85%, vỏ trái trong giai đoạn cuối chuyển từ màu xanhsang màu đỏ, trái phải đồng đều ±2g/trái, đồng đều trong thùng và trong một lôhàng

● Tai quả thẳng, dầy, cứng, có màu xanh và kích thước thanh long đạt chuẩn xuấtkhẩu phải có chiều dài trên 1,5cm

● Khoang mũi không sâu quá 1cm và trái không có mũi nào nhô lên

● Cấu trúc quả phải rắn chắc, thịt quả màu trắng hoặc đỏ, hạt màu đen

● Quả không có vết tổn thương cơ học hay chỗ bị thâm, không có đốm xanh hayvết cháy do nắn và không bị vết của nấm, côn trùng gây hại

Như vậy, mỗi thị trường khác nhau lại có những đặc điểm và yêu cầu đối vớisản phẩm khác nhau Thanh long Việt Nam muốn xuất khẩu sang các thị trường

khác, thì ngay từ khâu sản xuất đã cần phải chú trọng những tiêu chí nhập khẩu màthị trường khác đề ra.

1.3 Thực trạng xuất khẩu thanh long tại Việt Nam giai đoạn 2015-2020

1.3.1.Thị trường xuất khẩu thanh long chính của Việt Nam

Nhờ đặc tính thơm ngon và chất lượng tốt, thanh long Việt Nam xuất khẩu ra rấtnhiều thị trường nước ngoài, bao gồm thị trường châu Á, châu Âu, châu Mỹ và một sốquốc gia khác

Hình 1 1 Biểu đồ thị trường xuất khẩu thanh long của Việt Nam

Nguồn: VietnamBiz

Theo như biểu đồ, ta sẽ thấy lượng thanh long xuất khẩu của Việt Nam sang thịtrường châu Á là lớn nhất, thường duy trì ở mức trên 90%, các nước còn lại chỉ chiếmmột phần nhỏ

1.3.1.1 Thị trường châu Á

Châu Á là thị tường tiêu thụ thanh long lớn nhất và cũng dễ tính nhất, đặc biệt làcác quốc gia có cộng đồng người Hoa, do niềm tin vào sự may mắn mang lại nhờ tên

gọi thanh long, hình dáng và màu sắc Trung Quốc là quốc gia tiêu thụ lớn nhất châu Á

và cũng lớn nhất thế giới hiện nay Nhu cầu thanh long tại Indonesia, Singapore,Thailand và Philipines cũng tăng nhanh trong những năm gần đây Một số quốc giakhác của châu Á không bị ảnh hưởng văn hóa Trung Quốc như Nhật Bản, Hàn Quốc,…cũng ngày càng quan tâm hơn đến sản phẩm thanh long do các đặc tính tốt cho sứckhỏe mà trái thanh long mang lại

Tuy nhiên, khi xuất khẩu sang nước ngoài có một số quy định về thanh longxuất khẩu như sau:

Thị trường Trung Quốc:

● Nhập khẩu theo hình thức tiểu ngạch: thanh long nhập khẩu theo con đường tiểungạch không có nhiều yêu cầu về an toàn vệ sinh thực phẩm (VSATTP) Chỉ cầnthương lái Trung Quốc đồng ý là có thể mua đứt, bán đoạn tại cửa khẩu Mặtkhác, phía Trung Quốc cũng thường xuyên đến Việt Nam xem hàng trực tiếp vàmua hàng theo con đường tiểu ngạch

● Nhập khẩu theo con đường chính ngạch: sau khi gia nhập WTO, tiêu chuẩn vềrau quả nhập khẩu vào Trung Quốc tương đối khắt khe, bắt buộc phải có kiểmdịch, tuân thủ các quy định về chỉ tiêu an toàn thực phẩm, quy chế về nhãn mác,luật dán nhãn thực phẩm….Hiện nay, Việt Nam – Trung Quốc đã ký kết Hiệpđịnh hợp tác trong các lĩnh vực bảo vệ và kiểm dịch thực vật (ký ngày30/05/2008); Thỏa thuận hợp tác về an toàn thực phẩm giữa Bộ Nông nghiệp vàPhát triển Nông thôn và Tổng cục Kiểm nghiệm, Kiểm dịch và Giám sát Chấtlượng Quốc gia (AQSIQ) ký ngày 1/9/2008 Thanh long Việt Nam nhập khẩubằng con đường chính ngạch vào Trung Quốc gần đây đã bị đưa vào danh sách

5 loại trái cây Việt Nam buộc phải áp dụng các tiêu chuẩn an toàn dịch bệnh và

an toàn thực phẩm Tuy nhiên quy trình đăng ký tiêu chuẩn này không phức tạp,cũng tương tự như quy trình lấy chứng nhận tiêu chuẩn VietGap

Thị trường ASEAN, Hong Kong và Đài Loan

Các nước ASEAN, Hong Kong, Đài Loan là các thị trường có ít các rào cản vềVSATTP và nhãn mác bao bì hơn so với các nước Mỹ, châu Âu, Nhật Bản, đồngthời lại gần với Việt Nam về mặt địa lý nên khắc phục được tình trạng vận chuyển

xa nâng chi phí lên cao Bên cạnh thị trường Trung Quốc, thị trường ASEAN, HongKong và Đài Loan sẽ là những thị trường quan trọng của thanh long Việt Nam trongngắn và trung hạn, được các chuyên gia trong và ngoài nước đánh giá là thích hợpnhất đối với khả năng sản xuất của Việt Nam hiện nay

Thị trường Nhật:

● Thanh long phải được Cơ quan bảo vệ thực vật của Việt Nam kiểm tra và cấpgiấy chứng thực kiểm dịch không nhiễm sâu bệnh, đặc biệt ghi rõ không bịnhiễm ruồi đục quả

● Được Cục Bảo vệ Thực vật chứng nhận thanh long đã được tiến hành khử trùngtại nơi sản xuất bằng hơi nước nóng theo đúng nhiệt độ và quy trình phía NhậtBản yêu cầu (Cục Bảo vệ Thực vật đóng dấu, dán giấy niêm phong)

● Bao bì sản phẩm: phải ghi rõ thanh long đã được Cục Bảo vệ Thực vật kiểm trachứng thực và ghi rõ “for Japan”

Thị trường Hàn Quốc:

● Đăng ký vườn cây ăn quả xuất khẩu và cơ sở đóng gói với Cục Bảo vệ Thực vậtViệt Nam mỗi năm, thường xuyên khử trùng kiểm tra Các nhân viên bảo vệthực vật Việt Nam phải thông báo cho cơ quan Dịch vụ kiểm dịch quốc gia HànQuốc danh sách vườn trái cây, cơ sở đóng gói và các thiết bị xử lí nhiệt hơi đãđược đăng kí trước khi bắt đầu xuất khẩu thanh long

● Xử lý nhiệt hơi: Cục giám sát và kiểm tra thường xuyên Việc xử lí nhiệt đượcthực hiện trên từng chuyến hàng tại cơ sở đăng kí với sự tham dự của thanh trakiểm dịch thực vật Hàn Quốc và Việt Nam

● Đóng gói và dán nhãn: đóng kín trong mỗi thùng đóng gói theo quy định củaCục Bảo vệ Thực vật và lô hàng phải được bao phủ bằng lưới chống côn trùng

Trên bao bì phải được dán nhãn “for Korea” và “tên” hoặc số đăng kí của cácvườn trái cây và cơ sở đóng gói.

● Chứng nhận và kiểm tra xuất khẩu: việc kiểm tra xuất khẩu sẽ được thực hiệntrên 2% cùng mẫu đại diện bởi thanh tra kiểm dịch thực vật Hàn Quốc và ViệtNam Trên giấy chứng nhận sẽ kê khai rõ các chi tiết truy nguyên xuất xứ (nhàvườn, cơ sở đóng gói, cơ sở xử lý nhiệt và quy trình xử lý) cùng các chi tiết vềkiểm tra giám sát khác

● Kiểm tra nhập khẩu: đến hải quan Hàn Quốc sẽ được thanh tra kiểm dịch thựcvật Hàn Quốc kiểm tra nếu thiếu các nhãn theo quy định thì toàn bộ hoặc nhữngphần vi phạm của lô hàng sẽ bị tiêu hủy hay trả lại Sau đó kiểm tra phát hiệnruồi đục trái và các sâu hại khác

1.3.1.2 Thị trường châu Âu

Thị trường châu Âu là thị trường nhập khẩu rau quả tươi hàng đầu thế giới, vàkhá cởi mở với các sản phẩm mới Do vậy, tuy thanh long còn là một mặt hàng tươngđối mới và chưa được quảng bá rộng rãi, giá thành lại cao, nhưng vẫn rất có triển vọng

và thu hút được ngày càng nhiều sự yêu thích của người tiêu dùng vùng châu lục này

Yêu cầu nhập khẩu thanh long:

● Phải được chứng nhận EUREGAP hoặc GlobalGAP

● Bị kiểm tra dư lượng thuốc bảo vệ thực vật một lần nữa tại cửa khẩu

● Vào siêu thị cần 3 yếu tố: (i) chất lượng sản phẩm; (ii) giá cả cạnh tranh và (iii)khả năng duy trì nguồn cung ổn định

● Người tiêu dùng châu Âu chuộng thanh long ruột trắng hơn thanh long ruột đỏ,tốt nhất là trái có kích cỡ nhỏ vừa phải (230 – 300gr/trái)

1.3.1.3 Thị trường Mỹ:

Thanh long là mặt hàng truyền thống đối với người tiêu dùng gốc Á nói chung

và gốc Việt nói riêng ở Mỹ Do cộng đồng người Á và Việt khá cao nên nhu cầu tiêuthụ thanh long tương đối lớn Đối với các nhóm sắc tộc khác, thanh long vẫn là sản

phẩm tương đối mới và chỉ được biết đến ở phân khúc của thị trường cấp cao Tuynhiên, các nhà phân tích cho biết đây là thị trường sẽ phát triển nhanh và mạnh trongthời gian tới, bằng chứng là các chủ trang trại ở Florida và California đã bắt đầu tiếnhành trồng thanh long để đáp ứng nhu cầu thị trường.

Yêu cầu nhập khẩu thanh long:

● Phải được Cơ quan Kiểm dịch Mỹ (APHIS) chứng nhận đủ tiêu chuẩn an toàn

để nhập khẩu, xử lý chiếu xạ, họ cần thanh long sản xuất theo hướng hữu cơ

● Kiểm tra về dự lượng thuốc bảo vệ thực vật và thuốc kích thích sinh trưởng của

cơ quan kiểm dịch Mỹ

1.3.2.Kim ngạch xuất khẩu thanh long Việt Nam

Kim ngạch xuất khẩu thanh long các loại (bao gồm thanh long tươi, đông lạnh,nước ép thanh long, thanh long sấy khô) tháng 11/2020 tăng 24.7% so với tháng10/2020, đạt 87.62 triệu USD, nhưng giảm 2.8% so với tháng 11/2019 Tính chung 11tháng đầu năm 2020, kim ngạch xuất khẩu thanh long các loại giảm 9.7% so với cùng

kỳ năm 2019, đạt 1.06 tỷ USD (Số liệu theo Bộ Công thương) Trong đó:

- Xuất khẩu thanh long tươi ruột trắng tăng mạnh 40.9% so với tháng 10/2020, đạt60.75 triệu USD, nhưng giảm 20.2% so với tháng 11/2019 Tính chung 11 thángnăm 2020, kim ngạch xuất khẩu thanh long tươi ruột trắng giảm 23.5% so với cùng

kỳ năm 2019, đạt 769.92 triệu USD

- Tháng 11/2020, kim ngạch xuất khẩu thanh long tươi ruột đỏ chỉ tăng 1.3% so vớitháng 10/2020 và tăng mạnh 103.8% so với tháng 11/2019, đạt 24.24 triệu USD.Trong 11 tháng năm 2020, kim ngạch xuất khẩu thanh long tươi ruột đỏ tăng 80.3%

so với cùng kỳ 2019, đạt 270.3 triệu USD

- Ngược lại, kim ngạch xuất khẩu thanh long đông lạnh và nước ép thanh long vàotháng 11/2020 giảm so với tháng 10/2020, nhưng tăng mạnh so với tháng 11/2019.Trong 11 tháng năm 2020, kim ngạch xuất khẩu thanh long đông lạnh và nước épthanh long lần lượt tăng là 8.9% và 56.6% so với cùng kỳ 2019, đạt 12.8 triệu USD

và 3.96 triệu USD

Tháng 11/2020, kim ngạch xuất khẩu thanh long sang nhiều thị trường chính tăng

so với tháng 10/2020, so với tháng 11/2019, kim ngạch xuất khẩu thanh long sangTrung Quốc giảm nhưng các thị trường khác tăng như Mỹ, Hong Kong, Hà Lan.Tính chung 11 tháng năm 2020, xuất khẩu thanh long sang thị trường Trung Quốc,

Mỹ, Hong Kong, Thái Lan, Ấn Độ giảm, nhưng xuất khẩu sang Hà Lan, Canada,Australia, Nhật Bản tăng

Hình 1 2 Kim ngạch xuất khẩu thanh long các loại năm 2019-2020 (ĐVT: Triệu USD)

Nguồn: Tổng cục Hải quan

Kim ngạch xuất khẩu thanh long của Việt Nam nhìn chung từ năm 2019 đến 2020

có giảm nhẹ Đó là bởi vì năm 2020 cả thế giới đang trải qua thời kỳ covid, tình hìnhxuất nhập khẩu có nhiều biến động Nhưng theo hình vẽ thì kim ngạch xuất khẩu thanhlong vẫn đạt được giá trị cao

Bảng 1 5 Thống kê 10 thị trường xuất khẩu thanh long đạt kim ngạch cao trong tháng

11 và 11 tháng năm 2020

Thị trường Tháng

11/2020(nghìnUSD)

tháng10/2020(%)

tháng11/2019 (%)

11 thángnăm 2020(nghìnUSD)

Nguồn: Tổng cục Hải quan

Như vậy, tình hình xuất khẩu thanh long sang các nước trong tháng 11 và trong 11tháng năm 2020 có xu hướng giảm Điều này được giải thích bởi tình hình dịch bệnh,dẫn đến việc trao đổi hàng hóa trở nên khó khăn hơn

CHƯƠNG II: THỰC TRẠNG XUẤT KHẨU TRÁI THANH LONG SANG

TRUNG QUỐC GIAI ĐOẠN 2015-2020

2.1 Tổng quan thị trường Trung Quốc

2.1.1 Quy mô thị trường

Nhu cầu của thị trường Trung Quốc khá đa dạng và có thể được xem là một thịtrường dễ tính do các tầng lớp dân cư khác nhau có thu nhập khác nhau Đây là một thịtrường đặc trưng bởi sự tồn tại của các loại hàng hóa có quy cách và chất lượng khácnhau xa đến mức giá cả hàng hóa chênh lệch nhau hàng chục, thậm chí hàng trăm lần.Quả thanh long tại thị trường Trung Quốc được ưa chuộng bởi vì công dụng tuyệt vời

mà loại quả này mang lại Thanh long có tính ngọt mát, bổ sung nhiều vitamin và chất

xơ, protein….Vì thế người tiêu dùng Trung Quốc quan tâm đến sức khỏe ngày càng ưachuộng thanh long

Hình 2 1 Biểu đồ cơ cấu dân số của Trung Quốc năm 2020

Nguồn: Indexmundi

Với dân số khoảng 1.4 tỷ dân, đặc biệt cơ cấu dân số trẻ, hằng năm Trung Quốctiêu thụ một lượng rất lớn các hàng hóa Mặt hàng thanh long của Việt Nam khi nhậpkhẩu vào thị trường Trung Quốc rất được ưa chuộng, bởi lẽ “thanh long” với vỏ ngoàimàu hồng đỏ đậm, bản thân nó tượng trưng cho sự cát tường và thịnh vượng; với têngọi thanh long, nó gợi lên hình ảnh rồng bay phượng múa, phát tài phát lộc, đặc biệt rấtphù hợp trong việc thờ cúng Chẳng những thế mà Trung Quốc trở thành quốc gia tiêuthụ thanh long lớn nhất châu Á Tỷ trọng nhu cầu tiêu thụ thanh long của Trung Quốcgiai đoạn 2011-2015 là 81.2% về lượng và 72.8% về giá trị.

2.1.2 Nguồn cung thanh long của Trung Quốc

Nguồn cung thanh long tươi cho Trung Quốc hiện nay chủ yếu từ nguồn nội địa

và nhập khẩu từ Việt Nam Theo số liệu của Hải quan Trung Quốc, năm 2016, nướcnày nhập thanh long tưới 523.3 nghìn tấn với tổng kim ngạch 381.1 triệu USD, đa phầnnhập từ Việt Nam với kim ngạch và giá trị chiếm 99% Indonesia cũng đã được chấpthuận cho phép xuất khẩu thanh long vào thị trường Trung Quốc, tuy nhiên số lượngcòn hạn chế

Về nguồn cung nội địa, hiện nay thanh long tại Trung Quốc chủ yếu được trồng

ở một số địa phương phía Nam như Phúc Kiến, Quảng Đông, Quảng Tây, Quý Châu,Vân Nam, Hải Nam qui mô ngày càng được mở rộng Thanh long đã được một số địaphương như Quảng Tây, Hải Nam đưa vào danh mục trái cây trọng điểm phát triểntrong Kế hoạch 5 năm lần thứ 13, dự kiến diện tích gieo trồng và sản lượng thanh longnội địa Trung Quốc sẽ tiếp tục tăng trong một số năm tới đây

Theo các chuyên gia, do người dân Trung Quốc đặc biệt ưa chuộng thanh long,nên trong vài năm gần đây diện tích trồng thanh long nội địa của Trung Quốc đã tănghơn 10 lần, và trồng tập trung tại tỉnh Quảng Tây Đây cũng là tỉnh có sản lượng thanhlong cao nhất của Trung Quốc, diện tích trồng thanh long và sản lượng dự kiến đạt lầnlượt 20.000 ha và 500.000 tấn trong năm 2020

Thanh long của Trung Quốc chủ yếu là thanh long ruột đỏ và cung cấp chủ yếutập trung trong khoảng từ tháng 5 đến tháng 11 hàng năm

Theo Produce Report, ngoài việc nhập khẩu thanh long từ Việt Nam thì vàongày 23/5/2020, Cơ quan Hải quan Trung Quốc đã thông báo một số loại thanh longtươi từ Indonesia được phép nhập khẩu vào Trung Quốc do đáp ứng các yêu cầu vệsinh kiểm dịch tăng cường Các loại trái cây được phê duyệt lần này là thanh long ruộttím, thanh long ruột đỏ và thanh long ruột trắng Theo thông báo, việc phân loại, chếbiến, đóng gói, bảo quản và vận chuyển thanh long tới Trung Quốc phải được kiểm trabởi Cơ quan Kiểm dịch Thực phẩm Indonesia hoặc các cá nhân được tổ chức này ủyquyền Mặc dù thanh long không phải là loại trái cây bản địa của Indonesia, nhưngdiện tích trồng thanh long tại nước này từ năm 2000 đến nay đang ngày càng tăng Sảnxuất thanh long hiện bao phủ gần như toàn bộ các vùng trên cả nước, trong đó Jember,Pasuruan, Malang, Lumajang và Banyuwangi tại East Java là các vùng sản xuất chính.Phần lớn thanh long của Indonesia được tiêu dùng nội địa và phần còn lại được xuấtkhẩu Những người trồng thanh long Indonesia có thể cung cấp cho thị trường gần nhưquanh năm, với thanh long ruột đỏ là loại được trồng phổ biến nhất và được người tiêudùng nội địa ưa chuộng.

Như vậy, hiện tại thanh long Trung Quốc chủ yếu là nhập khẩu từ các nước khácvới trị giá hơn 90%, nguồn cung nội địa chiếm tỷ lệ không đáng kể Tuy nhiên, trongtương lai việc xuất khẩu thanh long vào thị trường Trung Quốc có thể sẽ bị giảm vìTrung Quốc ngày càng mở rộng diện tích trồng thanh long

2.1.3 Xu hướng tiêu dùng và các nguyên tắc phát triển thị trường thanh long tại Trung Quốc

2.1.3.1 Một số đặc điểm về thị hiếu và nhu cầu thanh long tại Trung Quốc

Thị hiếu tiêu dùng: Bản sắc văn hóa Trung Quốc mang những đặc điểm truyền thống

nhất của văn hóa châu Á, họ rất coi trọng tâm linh truyền thống Vì vậy, những sảnphẩm mang ý nghĩa về sự giàu có, thịnh vượng, tốt đẹp rất được đề cao Trái thanhlong với tên gọi của nó đã đem lại một cảm quan rất tốt đối với người tiêu dùng Đặcbiệt, người Trung Quốc rất coi trọng sức khỏe, những sản phẩm chất lượng tốt, đem lạisức khỏe tuyệt với sẽ luôn được săn đón trên thị trường Trái thanh long với vị ngọt

thanh, có nhiều công dụng đối với sức khỏe như cải thiện lão hóa, tốt cho tim mạch,giải tỏa căng thẳng…nên ngày càng ưa chuộng tại thị trường này.

Nhu cầu thanh long: Trung Quốc là một trong những quốc gia đông dân nhất thế giới,

vì thế nhu cầu tiêu thụ trái cây nói chung và thanh long nói riêng ngày càng tăng Hơn90% thanh long tiêu thụ tại Trung Quốc được nhập tại Việt Nam, như thế đủ cho chúng

ta thấy thị trường Trung Quốc có nhu cầu rất lớn đối với trái cây này và có thể sẽ còntăng cùng với tốc độ gia tăng dân số

Hình 2 2 Tỷ trọng xuất khẩu thanh long của Việt Nam 2015

Nguồn: Vietnambiz

Như hình vẽ trên ta thấy nhu cầu thanh long của Trung Quốc so với các nướckhác là rất cao Trong 2015 thanh long Việt Nam xuất khẩu sang khoảng 40 thị trườngthì trong đó Trung Quốc đã chiếm đến 81.2% về lượng và 72.8% về giá trị Điều đóchứng tỏ Trung Quốc là thị trường tiềm năng đối với thanh long Việt Nam

2.1.3.2 Nguyên tắc phát triển thị trường thanh long tại Trung Quốc

Có bốn nguyên tắc cơ bản để phát triển thị trường thanh long tại Trung Quốcnhư sau:

Phải nắm bắt được thị hiếu của người tiêu dùng: Để sản xuất ra sản phẩm được ưa

chuộng và tiêu thụ rộng rãi, các doanh nghiệp cần phải tìm hiểu và nắm bắt được xuhướng tâm lý, thị hiếu của khách hàng tiềm năng, từ đó tạo ra sản phẩm phù hợp vớitính đa dạng của thị trường Sản xuất và xuất khẩu thanh long chỉ là một phần nhỏtrong xuất khẩu nông sản Việt Nam Vì vậy, việc quy hoạch trồng thanh long phụ thuộcrất lớn vào thị trường xuất khẩu, phải phù hợp với chủng loại người tiêu dùng ưa thích

Định giá sản phẩm phù hợp với người tiêu thụ: Trung Quốc là một đất nước đông dân,

dân cư phân bố đa dạng các tầng lớp Do đó, các nhà kinh doanh cần phải dựa vào đặcđiểm cung và cầu, xu hướng tiêu dùng để định giá cho sản phẩm của mình, không quácao cũng không quá thấp đối với từng tầng lớp lao động

Bảo đảm thời gian giao hàng: Trong bất cứ cuộc giao dịch nào thì người xuất khẩu

cũng cần đảm bảo đúng thời gian giao hàng, đúng địa điểm Nếu doanh nghiệp xuấtkhẩu giao hàng chậm, không đúng thời gian quy định, sẽ làm mất uy tín với kháchhàng, dẫn đến mất cơ hội kinh doanh

Duy trì chất lượng sản phẩm: Thương nhân Trung Quốc cũng không yêu cầu quá khắt

khe về chất lượng sản phẩm, nhưng chất lượng phải ổn định, không nên lúc cao lúcthấp Các doanh nghiệp Việt Nam cũng không cần thiết phải đưa ra sản phẩm quá cao

so với yêu cầu của họ, vì điều đó đồng nghĩa là doanh nghiệp Việt Nam phải bỏ ra rấtnhiều vốn đầu tư, mà lợi nhuận thì có thể sẽ không cao

2.2 Tầm quan trọng của hoạt động xuất khẩu thanh long sang Trung Quốc

Xuất khẩu thanh long tạo nguồn vốn tích lũy quan trọng để nhập khẩu và tích lũy phát triển sản xuất, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Công nghiệp hóa đất nước theo những bước đi thích hợp là con đường tất yếu đểkhắc phục tình trạng đói nghèo và chậm phát triển Để công nghiệp hóa, hiện đại hóađất nước trong một thời gian ngắn đòi hỏi phải có nguồn vốn rất lớn để nhập khẩu máymóc, thiết bị và công nghệ tiên tiến Nguồn vốn để nhập khẩu có thể lấy từ nhiềunguồn thu như: Đầu tư của nước ngoài, vay nợ, viện trợ, thu từ hoạt động du lịch, dịch

vụ thu ngoại tệ, xuất khẩu lao động, xuất khẩu hàng hóa Các nguồn vốn đầu tư nướcngoài, vay nợ, viện trợ tuy quan trọng nhưng cũng phải trả bằng cách này hay cáchkhác ở thời kỳ sau này Như vậy, nguồn vốn thu từ hoạt động xuất khẩu đóng vai tròquan trọng nhất để nhập khẩu và công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước.

Từ thực tiễn hoạt động kinh tế đối ngoại của Việt nam trong những năm qua chothấy, xuất khẩu hàng hóa nói chung và xuất khẩu thanh long nói riêng thực sự mang lạinguồn thu lớn cho ngân sách quốc gia và là nhân tố quan trọng thu hút được một sốlượng lớn vốn đầu tư nước ngoài So với các mặt hàng công nghiệp xuất khẩu nhưhàng dệt may, giầy da hay cơ khí…thì trong cùng một lượng kim ngạch xuất khẩu thu

về như nhau, tỷ lệ chi phí sản xuất có nguồn gốc ngoại tệ của mặt hàng thanh long rấtthấp, do đó thu nhập ngoại tệ ròng của hàng thanh long xuất khẩu sẽ cao hơn nhiều

Mặt khác, xuất khẩu hàng hóa nói chung và xuất khẩu thanh long nói riêng còntạo nguồn thu ngoại tệ mạnh cho phép chúng ta gia tăng dự trữ quốc gia và chủ độngtrong việc điều hòa cung cầu tiền tệ

Xuất khẩu thanh long góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế và thúc đẩy sản xuất phát triển theo hướng sử dụng có hiệu quả, nhất là nguồn lực và lợi thế quốc gia.

Do tác động mạnh mẽ của cuộc cách mạng khoa học, công nghệ hiện đại, cơ cấusản xuất và tiêu dùng trên thế giới đã và đang thay đổi nhanh chóng Sự chuyển dịch cơcấu kinh tế trong quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa để phù hợp với xu hướngphát triển của nền kinh tế thế giới là con đường tất yếu đối với Việt Nam

Để phục vụ cho xuất khẩu, việc tổ chức sản xuất ở mỗi quốc gia đều phải xuấtphát từ nhu cầu của thị trường thế giới Điều này tác động tích cực đến sự chuyển dịch

cơ cấu kinh tế, thúc đẩy sản xuất phát triển; bao gồm:

- Xuất khẩu thanh long sẽ tạo điều kiện cho các thành phần kinh tế khác phát triểnthuận lợi: Đẩy mạnh xuất khẩu thanh long sẽ cho phép mở rộng quy mô sản xuất, tạođiều kiện để nhiều ngành nghề mới ra đời, gây phản ứng dây chuyền thúc đẩy cácngành kinh tế khác phát triển theo, kết quả là làm tăng tổng sản phẩm xã hội và nền

kinh tế phát triển nhanh Ví dụ, xuất khẩu thanh long sẽ kéo theo sự phát triển cácngành sản xuất và dịch vụ khác như sản xuất bao bì, vận chuyển, ngành công nghiệpchế biến thanh long…

- Xuất khẩu thanh long tạo ra nguồn thu ngoại tệ lớn để nhập khẩu thiết bị và côngnghệ tiên tiến góp phần hiện đại hóa kinh tế đất nước, tạo ra năng lực sản xuất mớimạnh mẽ hơn Đồng thời thông qua xuất khẩu thanh long chúng ta chứng minh đượckhả năng của Việt Nam về các sản phẩm rau quả nhiệt đới, về khả năng hợp tác, liêndoanh, liên kết với các đối tác trong sản xuất, kinh doanh Từ đó tăng thêm niềm tin và

sự chủ động trong phát triển kinh tế đất nước

- Thông qua xuất khẩu thanh long, các nhà sản xuất trong nước buộc phải cạnh tranhquyết liệt trên thị trường nước ngoài Để chiến thắng trong cạnh tranh đòi hỏi chúng taphải tổ chức lại sản xuất tốt hơn, quản lý và kinh doanh hiệu quả hơn để tăng năng suấtlao động, hạ giá thành và nâng cao chất lượng sản phẩm, đáp ứng tốt hơn các đòi hỏingày càng cao của thị trường

- Xuất khẩu thanh long còn là yếu tố quan trọng nhằm phát huy mọi nguồn nội lực, tạothêm vốn đầu tư để đổi mới công nghệ, tăng thêm việc làm, thúc đẩy nhanh quá trìnhcông nghiệp hóa và hiện đại hóa đất nước

Xuất khẩu thanh long có tác động tích cực và hiệu quả đến việc nâng cao đời sống của nhân dân trên cơ sở tạo thêm công ăn việc làm, tăng thu nhập cho người lao động

Sản xuất hàng hóa xuất khẩu khả năng thu hút hàng triệu lao động và làm việcvới thu nhập cao Việt Nam có nguồn lao động dồi dào, với khoảng hơn 40 triệu laođộng, trong đó tỷ lệ thiếu việc làm ở nông thôn hiện nay khoảng 25% Đẩy mạnh xuấtkhẩu thanh long sẽ làm tăng số lượng công ăn việc làm, do đó thu hút được thêm nhiềulao động, đặc biệt là lao động ở các vùng nông thôn vào các khu công nghiệp, khu chếxuất và các vùng chuyên canh cây trồng để sản xuất hàng xuất khẩu Ngành thanh longxuất khẩu là ngành sử dụng nhiều lao động vào quá trình sản xuất - kinh doanh Đây làmột ưu thế quan trọng hiện nay vì hàng năm Việt Nam phải giải quyết thêm việc làm

cho hơn 1,4 triệu người bước vào tuổi lao động Ví dụ, để trồng và chăm sóc 1 ha thanhlong mỗi năm cần sử dụng tới 20 lao động Trong khi đó, giá nhân công Việt Nam rẻhơn các nước khác trong khu vực như Thailand từ 2 - 3 lần Lợi thế này sẽ không tồntại lâu dài và dần mất đi cùng với sự phát triển kinh tế của đất nước.

Để nắm vững và làm chủ được công nghệ trong quá trình sản xuất, người laođộng buộc phải nâng cao trình độ cả lý thuyết và thực hành Như vậy, đẩy mạnh xuấtkhẩu sẽ có tác động đến việc chuyển dịch cơ cấu lao động cả về tính chất ngành nghề

và cả về chất lượng lao động Đồng thời, với việc đẩy mạnh xuất khẩu thanh long sẽgóp phần tăng thu nhập của người lao động, tạo điều kiện để họ nâng cao đời sống vậtchất, văn hóa và tinh thần Ngoài ra, một phần kim ngạch xuất khẩu có thể dùng đểnhập khẩu hàng tiêu dùng thiết yếu nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng phong phú, đadạng của đời sống con người Xuất khẩu thanh long đã và đang đóng vai trò quan trọngtrong việc tạo công ăn việc làm, tăng thu nhập cho người nông dân vốn phần lớn đangsống trong nghèo nàn, thiếu thốn, lạc hậu

Xuất khẩu thanh long góp phần giữ vững ổn định nền kinh tế đất nước

Việt Nam là một nước từ nông nghiệp đi lên, dân cư trước đây chủ yếu lao độngnông nghiệp Nghề trồng thanh long xuất khẩu cũng sử dụng nhiều lao động tại chỗhơn là nguồn vốn đầu tư nước ngoài Nghề trồng thanh long nói riêng và nông sản nóichung, có vai trò quan trọng trong nền kinh tế Việt Nam vì liên quan đến hơn 70% dân

số, là một thị trường lớn cho các ngành sản xuất khác Khi xuất khẩu thanh long giữđược ổn định và tăng trưởng, nền kinh tế có nhiều cơ hội để phát triển

Xuất khẩu thanh long góp phần mở rộng và thúc đẩy các quan hệ kinh tế đối ngoại, tăng cường địa vị kinh tế của quốc gia trên thị trường thế giới

Xuất khẩu và các quan hệ kinh tế đối ngoại có tác động qua lại phụ thuộc vàonhau Xuất khẩu là một hoạt động kinh tế đối ngoại Có thể nói, xuất khẩu nói chung vàxuất khẩu thanh long nói riêng có vai trò thúc đẩy các hoạt động kinh tế đối ngoạikhác Bởi vì khi xuất khẩu hàng hóa nói chung và xuất khẩu thanh long nói riêng phát

triển sẽ kéo theo sự phát triển của các hoạt động dịch vụ quốc tế trong các lĩnh vựckhác như: đầu tư tài chính - tín dụng, bảo hiểm, thanh toán quốc tế, phát triển vận tảiquốc tế, chuyển giao công nghệ Ngược lại, các hoạt động kinh tế đối ngoại phát triển

sẽ tạo điều kiện thuận lợi để mở rộng xuất khẩu Ví dụ, hoạt động đầu tư quốc tế sẽmang đến nguồn vốn và công nghệ tiên tiến để mở rộng sản xuất thanh long xuất khẩunhư việc đầu tư xây dựng các nhà máy chế biến thanh long, chuyển giao giống và kỹthuật thâm canh cây trồng có năng suất và chất lượng cao tạo nguồn nguyên liệu đầuvào cho sản xuất Việc ký kết các hiệp định thương mại song phương, đa phương và gianhập các tổ chức kinh tế quốc tế sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các mặt hàng thanh longxuất khẩu thâm nhập và mở rộng thị trường

Xuất khẩu thanh long thúc đẩy quá trình phân công và chuyên môn hóa quốc tế, là thước đo đánh giá quá trình hội nhập quốc tế của một quốc gia vào nền kinh tế thế giới

Trong bối cảnh mở cửa hội nhập kinh tế quốc tế, hoạt động xuất nhập khẩu củacác nước là thước đo đánh giá kết quả của quá trình hội nhập quốc tế và phát triểntrong mối quan hệ tùy thuộc vào nhau giữa các quốc gia

Mỗi quốc gia sản xuất và xuất khẩu hàng hóa không chỉ cho riêng thị trườngkhu vực mà là một thị trường toàn cầu, đây là một sân chơi công bằng với sự cạnhtranh quyết liệt Điều đó đòi hỏi mỗi quốc gia phải lựa chọn cho mình một số hàng hóa

mà mình có lợi thế so với các quốc gia khác để đầu tư sản xuất và cung cấp cho thịtrường toàn cầu và nhập khẩu trở lại các sản phẩm mà mình sản xuất không có hiệuquả bằng các quốc gia khác, từ đó hình thành sự phân công và chuyên môn hóa quốc

tế, nền kinh tế của mỗi quốc gia gắn liền với nền kinh tế thế giới Sự độc lập phát triểncủa mỗi quốc gia là sự phụ thuộc của quốc gia đó vào thế giới phải cân bằng với sự phụthuộc của thế giới vào quốc gia đó Thanh long Việt Nam có lợi thế hơn nhiều quốc giakhác vì thích hợp khí hậu và có nguồn nhân lực dồi dào Hiện tại Việt Nam đang đứngđầu Đông Nam Á về xuất khẩu thanh long, và đó là lợi thế của chúng ta khi mở rộnggia nhập vào thị trường quốc tế

2.3 Thực trạng xuất khẩu thanh long Việt Nam sang thị trường Trung Quốc giai đoạn 2015-2020

2.3.1 Kim ngạch xuất khẩu

Mối quan hệ kinh tế - thương mại song phương giữa Việt Nam và Trung Quốchiện đang trên đà phát triển Trung Quốc là thị trường lớn nhất châu Á và là một trongnhững đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam trên thế giới Hàng hóa của Việt Namxuất khẩu sang Trung Quốc ngày càng đa dạng với nhiều chủng loại khác nhau: máy vitính, sản phẩm linh kiện điện tử, điện thoại và linh kiện, theo sau đó là rau quả, thủysản, tơ sợi,….Trong những năm gần đây, xuất khẩu rau quả nói chung và thanh longnói riêng luôn đạt kim ngạch cao tại thị trường Trung Quốc

Hình 2 3 Những mặt hàng Việt Nam xuất khẩu sang Trung Quốc trong 7 tháng đầu

năm 2020

Nguồn: Vietnambiz