Biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động làm quen với văn học thể loại truyện cho trẻ 4 5 tuổi

Tôi nhận thấy một số trẻ chưa hứng thú tham gia vào hoạt động làm quen văn học, khả năng hiểu nội dung câu truyện, nhớ tình tiết câu chuyện và khả năng kể lại chuyện và kể chuyện sáng tạ

I Lý do chọn biện pháp

1 Cơ sở lí luận:

Trong giáo dục Mầm non, việc cho trẻ làm quen với văn học rất cần thiết và quan trọng, bởi văn học gắn liền với cuộc sống con người, nó phản ánh đúng thực tế hàng ngày giữa con người với con người, con người với công việc

Văn học có vai trò quan trọng trong đời sống tinh thần của con người, đem lại cho người đọc sự hiểu biết về địa lý, văn hóa, phong tục tập quán, tư tưởng tình cảm của con người Có thể nói văn học cung cấp cho con người vốn tri thức phong phú về nhiều mặt làm cho con người luôn hướng tới cái đẹp và làm theo cái đẹp Ngoài ra văn học còn giúp cho con người cảm nhận được vẻ đẹp của ngôn từ, của cốt truyện, của cấu trúc bút pháp nghệ thuật mà nhà văn đã lựa chọn Có thể nói văn học được phát triển và phân chia thành nhiều thể loại: Thơ, truyện, kịch, ký trong đó có truyện và thơ là những thể loại phù hợp hợp với trẻ

vì nó mang những đặc trưng cơ bản phù hợp với đặc điểm tâm sinh lý của trẻ Đối với trẻ mầm non văn học chính là ngôn ngữ biểu cảm của trẻ.Không những thế văn học còn góp phần quan trọng trong việc hình thành và phát triển nhân cách cho trẻ Thông qua việc cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học giúp trẻ phát triển năng lực, tư duy, sáng tạo, biết yêu cái đẹp, hướng tới cái đẹp, vốn từ của trẻ được nâng lên, trẻ nói rõ ràng, mạch lạc, trẻ trình bày ý kiến, suy nghĩ của mình một cách đầy đủ và chính xác, trẻ mạnh dạn hơn trong giao tiếp v.v

2.Cơ sơ thực tiễn:

Trước lợi ích to lớn của văn học đối với đời sống của con người Song trong thực tế giảng dạy hoạt động cho trẻ làm quen với văn học thì không phải giáo viên nào cũng đạt được mục đích, yêu cầu đề ra một cách dễ dàng, bản thân tôi cũng gặp rất nhiều khó khăn vướng mắc trong việc giúp trẻ cảm nhận tốt tác phẩm văn học khi cho trẻ làm quen với tác phẩm truyện Tôi nhận thấy một số trẻ chưa hứng thú tham gia vào hoạt động làm quen văn học, khả năng hiểu nội dung câu truyện, nhớ tình tiết câu chuyện và khả năng kể lại chuyện và kể chuyện sáng tạoở một số trẻ còn hạn chế, vì lẽ đó tôi đã mạnh dạn nghiên cứu và

áp dụng “ Biện pháp nâng cao chất lượng hoạt động làm quen với văn học thể loại truyện cho trẻ 4-5 tuổi” để khắc phục tình trạng trên.

a.Thuận lợi

Về cơ sở vật chất: Nhà trường đã trang bị cho lớp đủ đồ dùng đồ chơi, trang thiết bị dạy theo Văn bản hợp nhất số 01 Đồ dùng phục vụ cho chuyên đề làm quen văn học tương đối đầy đủ

Về nhà trường: Ban giám hiệu đã luôn tạo điều kiện bồi dưỡng giáo viên nâng cao trình độ chuyên môn nghiệp vụ Hàng năm chuyên đề làm quen văn học được nhà trường quan tâm củng cố thường xuyên

Về giáo viên: Nhiệt tình, yêu nghề mến trẻ, có trình độ đào tạo trên chuẩn, là giáo viên giỏi cấp huyện nhiều chu kỳ Có ý thức trách nhiệm cao, có kinh nghiệm trong giảng dạy

Về phía phụ huynh: Đa số các bậc phụ huynh đã quan tâm và phối hợp tốt với giáo viên chủ nhiệm trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ

Về phía học sinh: 100% trẻ đã qua lớp mẫu giáo 3-4 tuổi nên rất ngoan, có nề nếp trong học tập

b Khó khăn

Cơ sở vật chất: Phòng học được xây dựng theo chuẩn cũ nên diện tích chưa được rộng rãi, chưa có phòng ngủ riêng cho trẻ nên cũng ảnh hưởng đến không gian hoạt động của trẻ

Đồ dùng: Đồ dùng phục vụ chuyên đề đã đủ theo quy định xong chưa phong phú đa dạng, chưa có tính sáng tạo

Phụ huynh: Vẫn còn một số phụ huynh chưa quan tâm đúng mức đến việc học tập của con em mình

Một số trẻ trong lớp chưa hứng thú tham gia vào hoạt động làm quen văn học, khả năng hiểu nội dung câu truyện, nhớ tình tiết câu chuyện và khả năng kể lại chuyện và kể chuyện sáng tạo ở một số trẻ còn hạn chế,

c Thực trạng của vấn đề

Trước khi áp dụng Biện pháp, tôi tiến hành khảo sát trẻ trên một số nội dung

Nội dung Số trẻ đạt Tỉ lệ %

Trẻ hứng thú tham gia vào hoạt động 25/33 76 Trẻ nhớ tên câu truyện, tên các nhân vật trong truyện 15/33 45,4 Trẻ hiểu nội dung câu truyện, nhớ trình tự diễn biến của

d Mục đích ý nghĩa cần đạt

Nhằm tìm ra những giải pháp, giúp trẻ 4-5 tuổi học tốt hơn hoạt động làm quen văn học thể loại truyện như hứng thú tham gia hoạt động làm quen văn học, Nhớ tên câu chuyện, tên các nhân vật trong truyện Nhớ được tình tiết diễn biến của câu chuyện kể lại được truyện và có khả năng kể chuyện sáng tạo

II Nội dung

1.Giải pháp 1 Giáo viên tự rèn luyện chính mình cách kể chuyện diễn cảm và phương pháp từng loại tiết

Một giờ hoạt động làm quen văn học thành công mang lại hiệu quả tốt thì việc giáo viên phải thuộc truyện, có giọng kể diễn cảm phù hợp với từng câu truyện, thể hiện được đúng ngữ điệu giọng của từng nhân vật trong truyện là điều rất quan trọng Hoạt động làm quen văn học không thể thành công khi giáo viên không thuộc truyện hay kể truyện không diễn cảm Chính vì vậy trước khi

tổ chức cho trẻ làm quen với bất cứ câu truyện nào thì bản thân tôi phải nghiên cứu rất kỹ nội dung câu truyện ấy để hiểu kỹ nội dung thuộc truyện và tìm cách

kể cho đúng nhất, phù hợp nhất

Với tinh thần tự học tự nghiên cứu, bản thân tôi đã từng bước nâng cao trình độ chuyên môn, các hoạt động mà tôi tổ chức được thay đổi thường xuyên, luôn thu hút trẻ và phát huy được tính tích cực của trẻ, đạt kết quả cao trong các hoạt động

Ví dụ: Với câu truyện Dê con nhanh trí thì giọng kể của từng nhân vật như thế nào cho phù hợp (Giọng chó sói phải ồm ồm, dê mẹ âu yếm hiền từ, dê con thì nhanh nhẹn ) Hay vẫn cùng một câu chuyện nhưng ở thể loại kể chuyện cho trẻ nghe thì yêu cầu ra sao? Tiến hành như thế nào? Còn ở tiết dạy trẻ kể lại truyện thì yêu cầu phải thế nào? Phương pháp tiến hành khác với loại

tiết kể chuyện ở đâu? Hay dạy trẻ kể chuyện sáng tạo hay đóng kịch thì yêu cầu

và cánh tiến hành lại khác

Tôi đang tập kể truyện diễn cảm

Ngoài việc tự học, tôi còn tích cực tham gia các cuộc bồi dưỡng chuyên môn do Phòng giáo dục tổ chức, nhà trường tổ chức Tham gia sinh hoạt tổ chuyên môn, tham gia các đợt hội giảng để nâng cao chuyên môn nghiệp vụ

Dự Sinh hoạt chuyên môn do PGD tổ chức, sinh hoạt chuyên môn

do trường tổ chức, sinh hoạt chuyên môn ở tổ, ảnh hội giảng

Cứ như vậy tôi tích cực nghiên cứu tìm tòi học hỏi nên bản thân tôi đã có những kiến thức nhất định để tổ chức cho trẻ làm quen văn học thể loại truyện

và tôi đã tổ chức rất thành công các hoạt động đó

2.Giải pháp 2 Giải pháp tạo hứng thú cho trẻ, tích cực tham gia các hoạt động làm quen văn học thể loại truyện

2.1 Gây hứng thú bằng đồ dùng trực quan

Đồ dùng trực quan là phương tiện không thể thiếu trong các hoạt động khi dạy trẻ Bởi với đặc điểm tâm lý của trẻ mầm non thì vai trò của đồ dùng trực quan là vô cùng quan trọng Chính vì vậy để gây được hứng thú cho trẻ trong cả quá trình tham gia hoạt động thì việc chuẩn bị đồ dùng trực quan minh họa phải được quan tâm trú trọng hàng đầu Những đồ dùng trực quan sử dụng cho tiết dạy cần phải đẹp, có tính thẩm mỹ, mang tính mô phỏng sống động nội dung câu chuyện, các đồ dùng phải rõ ràng, bố cục hài hòa phải thể hiện được nét đặc trưng nhất của các câu chuyện

Công tác chuẩn bị càng chu đáo thì khả năng gây được hứng thú cho trẻ tham gia vào hoạt động càng cao

Ví dụ: Khi cho trẻ làm quen câu chuyện: “Tích chu ”loại tiết cung cấp kiến thức mới khi kể cho trẻ nghe lần 2, cô có thể sử dụng rối dẹt và sa bàn vì vậy tôi

đã chuẩn bị những hình ảnh rối dẹt, phù hợp giữa bà với cậu bé, cô tiên Không những kích thước hợp lý mà màu sắc cũng hài hòa, hấp dẫn gây sự chú ý của trẻ, cảnh vật xung quanh phải sống động, phải gây được hứng thú cho trẻ Sau khi kể lần 2 đàm thoại trích dẫn giảng nội dung câu truyện xong cô kể lần 3 dùng hình ảnh minh họa trên vi tính thì các hình ảnh đó phải là hình ảnh động thì mới gây được cảm hứng cho trẻ

Cô kể chuyện tích chu

kết hợp sa bàn

Cô kể chuyện kết hợp video

trên máy tính

Với sự chuẩn bị chu đáo trong từng hoạt động đã giúp giáo viên tự tin hơn khi lên lớp cũng như giúp hoạt động được thành công hơn

2.2 Gây hứng thú cho trẻ vào bài bằng các tác phẩm âm nhạc.

Âm nhạc và văn học có mối liên hệ rất mật thiết với nhau bởi lẽ chúng đều phản ánh cuộc sống hiện thực xung quanh con người Có những tác phẩm

âm nhạc được các nhạc sĩ phổ nhạc dựa trên các bài thơ, đồng dao hay ca dao Những tác phẩm đó làm cho trẻ rất dễ nhớ dễ thuộc Những hình ảnh về con người trong các bài thơ, hay bài hát cũng có những mối liên hệ gần gũi vì cùng nói về tình yêu thương giữa con người với con người, tình yêu giữa con người

và thiên nhiên

Chính vì vậy khi sử dụng những tác phẩm âm nhạc gần gũi, có nội dung phù hợp với tác phẩm văn học để gây hứng thú dẫn dắt trẻ vào bài có hiệu quả

vô cùng tốt Ví dụ: Khi cho trẻ làm quen với câu chuyện “Tích Chu” trong chủ

điểm Gia đình Tôi đã gây hứng thú cho trẻ vào bài bằng cách: Cho trẻ hát bài hát “Cháu yêu bà ” của nhạc sĩ Xuân Giao, sau đó cùng trẻ trò chuyện về nội dung bài hát rồi dẫn dắt để giới thiệu vào bài câu chuyện “ Tích chu”

Hay khi cho trẻ làm quen với câu chuyện “Sự tích hoa hồng” tôi đã gây hứng thú đẫn dắt trẻ vào bài bằng cách cho trẻ hát bài “Màu hoa” của nhạc sĩ Hồng Đăng Rồi hỏi trẻ màu sắc của một số loại hoa? Hoa hồng có màu gì? Tại sao lại gọi là hoa hồng? Rồi giới thiệu tên câu truyện “Sự tích hoa hồng”

Với việc gây hứng thú bài học như vậy tôi thiết nghĩ trẻ sẽ rất hứng thú với bài học và trẻ sẽ mong muốn được chú ý lắng nghe khám phá nội dung chuyện, vậy nên giới thiệu gây hứng thú bài học có một tầm quan trọng vô cùng lớn với sự thành công của một tiết học làm quen với văn học

Cô gây hứng thú trước khi vào giờ học

Với cách làm như trên, tôi đã tạo cho trẻ được sự hứng thú tham gia các hoạt động làm quen văn học Tạo điều kiện cho trẻ nắm được các nội dung cơ bản của hoạt động làm quen văn học một cách dễ dàng hơn

3 Giải pháp 3 Cho trẻ làm quen văn học thể loại truyện trên giờ hoạt động làm quen văn học.

Trong các hình thức cho trẻ làm quen văn học thì hình thức cho trẻ làm quen trong giờ hoạt động học có chủ đích là quan trọng nhất bởi lẽ chỉ trọng giờ hoạt động học có chủ đích giáo viên mới có thể hệ thống hóa các kiến thức cần cung cấp cho trẻ Và cũng chỉ trong hình thức này trẻ mới được lĩnh hội các kiến thức một cách trọn vẹn, đầy đủ nhất

Hiểu được giá trị cũng như tầm quan trọng của hình thức tổ chức này nên trong mỗi hoạt động cho trẻ làm quen văn học thể loại truyện, tôi đều nghiên cứu rất kỹ từng loại tiết, xem đó là loại tiết nào? Tiết kể chuyện cho trẻ nghe,

hay dạy trẻ lại truyện, hay dạy đóng kịch để có sự chuẩn bị cho phù hợp Với mỗi loại tiết khác nhau thì việc xây dựng kế hoạch giáo dục cho từng tiết cũng khác nhau Khác nhau từ mục đích yêu cầu, đến công tác chuẩn bị, phương pháp, hình thức tổ chức cũng khác nhau

Với tiết kể chuyện cho trẻ nghe: Mục đích yêu cầu tôi đưa ra là trẻ phải nhớ nhớ được tên câu chuyện, nhớ tên các nhận vật trong truyện, hiểu nội dung câu truyện, biết đánh giá tính cách các nhân vật Căn cứ vào mục đích yêu cầu tôi đưa ra, tôi đã chuẩn bị đầy đủ đồ dùng phục vụ cho hoạt động và có phương pháp cũng như hình thức tổ chức tiết dạy phù hợp Điều đặc biệt tôi quan tâm đến hệ thống câu hỏi đàm thoại sao cho đạt được mục đích yêu cầu đã đề ra

Cô kể chuyện cho trẻ nghe

Với loại tiết dạy trẻ kể lại truyện: Mục đích yêu cầu tôi đưa ra trẻ không chỉ nhớ tên câu chuyện, tên các nhân vật trong truyện mà còn phải nhớ trình tự diễn biến của câu truyện, biết ngữ điệu giọng của một số nhân vật trong truyện

để có thể kể lại câu chuyện cùng cô Với mục đích yêu cầu như trên tôi cũng đã tiến hành chuẩn bị đồ dùng và áp dụng những phương pháp và hình thức tổ chức phù hợp với loại tiết này

Trẻ kể lại truyện cho cô và các bạn cùng nghe

Ngoài việc trẻ biết kể lại truyện theo yêu cầu tôi còn gợi ý cho trẻ kể chuyện sáng tạo dựa trên các tình tiết, nhân vật trong truyện

Trẻ kể chuyện sáng tạo cho cô và các bạn cùng nghe

Hoặc khi cho trẻ đóng kịch cũng vậy Với mục đích yêu cầu của hoạt động đóng kịch tôi cũng có hương pháp và hình thức tổ chức phù hợp để đạt được yêu cầu của loại tiết này

Trẻ đang đóng kịch ở lớp Trong giờ học

Với cách tận dụng triệt để cơ hội dạy trẻ trên giờ hoạt động làm quen văn học thể loại truyện như trên Tôi đã giúp trẻ nhớ tên câu chuyện, tên các nhân vật trong truyện, hiểu nội dung câu truyện, nhớ trình tự diễn biến của câu truyện

Kể lại truyện, kể chuyện sáng tạo rất thuận tiện và có kết quả tốt

4 Tích hợp hoạt động kể chuyện vào các hoạt động khác.

Ngoài việc cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học trong giờ hoạt động làm quen văn học thì việc tích hợp nội dung này trong các hoạt động giáo dục khác trong ngày cũng rất quan trọng góp phần củng cố các kỹ năng trên

4.1 Tích hợp trong hoạt động vui chơi

Hoạt động vui chơi là hoạt động chủ đạo của trẻ mẫu giáo, chính vì vậy trong hoạt động vui chơi của trẻ là cơ hội rất tốt để củng cố các kiến thức, kỹ năng trẻ đã học Đây cũng là nơi trẻ ứng dụng những kiến đã thu thập được trong cuộc sống để thể hiện thành các kỹ năng chơi

Chính vì vậy tôi đã tích hợp nội dung cho trẻ làm quen với các tác phẩm văn học, hay kể lại chuyện, đóng kịch vào hoạt động vui chơi cụ thể là trong góc học tập sách của trẻ

Trong góc học tập sách của trẻ, có thư viện của bé, có mảng bé yêu văn học, tôi đã cho trẻ ôn luyện củng cố những câu chuyên trẻ đã được làm quen bằng

cách cho trẻ xem tranh truyện, kể lại truyện theo tranh, kể truyện sáng tạo theo tranh theo từng chủ điểm Sử dụng những con rối để cùng nhau đóng kịch

Trẻ cùng cô đang xem sách tranh truyện trong giờ hoạt động góc

Trẻ kể truyện sáng tạo theo tranh

Trẻ đang đóng kịch trong giờ hoạt động góc

4.2 Tích hợp trong Hoạt động ngoài trời:

Hoạt động ngoài trời giúp cho trẻ có thêm hiểu biết về thế giới xung quanh

và giúp cho trẻ phát triển toàn diện Qua các buổi hoạt động ngoài trời tôi thường tổ chức cho trẻ kể chuyện theo chủ đề: Ví dụ:Cho trẻ quan sát công việc của một nghề nào đó cô hỏi trẻ lớn lên con muốn làm nghề gì, gây hứng thú tôi cho trẻ đọc bài thơ “ Bé làm bao nhiêu nghề ” và cho trẻ nói ước mơ của mình sau này muốn làm nghề gì? Rồi cho trẻ tưởng tượng kể về nghề mình sẽ làm giúp trẻ có khả năng kể truyện sáng tạo tốt hơn

Hoặc quan sát công việc của bác nông dân tôi cho trẻ đọc bài thơ “Đi bừa” rồi dẫn dắt đến câu truyện sự tích quả dưa hấu

Trẻ cho trẻ đi hoạt động ngoài trời vừa đi vừa đọc thơ

4.3.Tích hợp ở mọi lúc mọi nơi

Lứa tuổi trẻ mầm non có khả năng nhận thức rất nhanh nhưng lại rất nhanh quên Chính vì vậy mà tôi đã sử dụng phương châm “mưa dầm thấm lâu” để thường xuyên củng cố ôn luyện cho trẻ giúp trẻ khắc sâu kiến thức Tôi thường xuyên tạo điều kiện cho trẻ được gần gũi với môi trường văn học Qua hoạt động đón trẻ, cô gợi lại nội dung câu chuyện để trẻ nhớ lại và có thể kể lại truyện

Hôm qua con về nhà con kể chuyện gì cho bố mẹ nghe?

Con kể lại câu chuyện đó cho cô nghe với Hoặc : Con kể lại câu chuyện

đó cho cô vá các bạn cùng nghe được không

Trước khi đi ngủ tôi thường kể hoặc đọc cho trẻ nghe một câu chuyện để trẻ đi vào giấc ngủ nhẹ nhàng Tôi thường lựa chọn những câu chuyện có cốt truyện rõ ràng nói về tình cảm và mối quan hệ của con người, qua đó trẻ hiểu câu chuyện và biết cái thiện, cái ác Những nhân vật có tính cách tốt sẽ được trẻ nhớ và đi vào trong tâm trí trẻ một cách nhẹ nhàng

Cô kể truyện cho trẻ nghe trong giờ đi ngủ

Ví dụ: “Dê con nhanh trí”, “ Nàng Bạch Tuyết và Bảy chú lùn”, “ ”, “Quả bầu tiên ”, “Chàng rùa”, “ Sự tích quả dưa hấu”, “ Chú dê đen” v v

Hoạt động chiều: Tôi tổ chức cho trẻ ôn lại hoạt động làm quen văn học Song có thể tổ chức cho kể cùng cô, thể hiện nội dung câu chuyện dưới hình thức đóng kịch, giúp trẻ hứng thú và khắc sâu thêm kiến thức của tác phẩm văn học

Vào các ngày lễ hội có thể cho trẻ biểu diễn các tác phẩm văn học mà trẻ

đã được học, cô chuẩn bị trang phục cho trẻ đóng kịch, biểu diễn để thu hút trẻ tham gia vào hoạt động.Ví dụ: Vào các buổi chiều của những ngày 8/3, 20/10, 20/11, tôi thường tổ chức cho trẻ kể chuyện tặng các cô giáo