Biện pháp dạy trẻ 5 6 tuổi nhận biết và phát âm các chữ cái TV chuẩn

Mục đích của việc cho trẻ làm quen với chữ viết không chỉ nhằm giúp trẻ nhận biết được các mặt chữ cái để phát âm chính xác khi nói mà còn tạo cho trẻ hứng thú học tiếng mẹ đẻ, làm tiền

I.Lý do chọn biện pháp

1.Cơ sở lý luận:

Hoạt động làm quen chữ viết có ý nghĩa rất quan trọng trong giáo dục nhằm phát triển toàn diện cho trẻ về mọi mặt, như: Đức - trí - thể - mĩ Đặc biệt hoạt động làm quen chữ viết giúp trẻ phát triển ngôn ngữ Mục đích của việc cho trẻ làm quen với chữ viết không chỉ nhằm giúp trẻ nhận biết được các mặt chữ cái để phát âm chính xác khi nói mà còn tạo cho trẻ hứng thú học tiếng mẹ đẻ, làm tiền đề cho trẻ thích ứng với việc tập đọc, tập viết ở lớp 1

Thông qua việc làm quen với chữ viết, vốn từ của trẻ được nâng cao, khi làm quen với chữ, trẻ không chỉ làm quen với các chữ ở dạng tồn tại tự nhiên của chữ viết, mà các chữ đó được gắn vào các từ, thông qua các đối tượng cụ thể, các từ đó có các âm là các chữ cái đã học, nhằm rèn luyện cách phát âm cho trẻ Cho trẻ làm quen với chữ viết còn giúp cho trẻ hiểu được mối quan hệ giữa ngôn ngữ nói với ngôn ngữ viết, trẻ hiểu thế nào là “Đọc và viết” sau này ở trường phổ thông Thông qua việc tìm kiếm các chữ cái khác nhau ở các vị trí khác nhau của từ giúp trẻ phát triển óc quan sát, ghi nhớ, chú ý có chủ định

Làm quen chữ viết là một trong những hoạt động học của trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi có vai trò hết sức quan trọng trong việc chuẩn bị cho trẻ vào lớp 1 Trong quá trình dạy trẻ hoạt động làm quen với chữ viết phải dạy trẻ nhận biết và phát

âm chính xác các chữ cái để trẻ phát triển ngôn ngữ, phát âm rành mạch, rõ ràng, nhằm rèn luyện và phát triển ở trẻ các kỹ năng nghe, nói cần thiết để giao tiếp với mọi người xung quanh

Cho trẻ làm quen chữ viết còn kích thích, phát triển tư duy, thể hiện ở chỗ trẻ xác định được tính chất đặc điểm của chữ đó bằng cách tìm kiếm các từ, tiếng thông qua các đồ vật Trẻ tìm đúng các âm theo các chữ cái mà trẻ đã nhận

ra, như vậy trẻ nhận ra chữ đó thông qua việc phát âm chứ không phải chỉ thông qua mặt chữ Ngoài ra trong quá trình cho trẻ làm quen với chữ không chỉ thông qua hoạt động Làm quen chữ viết mà cô lồng ghép tích hợp vào các hoạt động như: Thơ, truyện, đồng dao, ca dao và đặc biệt là các trò chơi với chữ cái giúp trẻ phát triển các giác quan, kỹ năng nói cho trẻ Làm quen chữ viết giúp trẻ nói

được nhiều hơn, đủ câu, đủ nghĩa, điều đó tác động đến quá trình tư duy của trẻ, qua đó phát triển ở trẻ khả năng nhận biết và phát âm chính xác các chữ cái một cách tốt nhất Cho trẻ làm quen chữ viết còn giúp trẻ hình thành và rèn luyện một số kỹ năng như cầm bút, cầm sách, mở từng trang sách, tư thế ngồi khi tô biết tô đúng các nét chấm mờ để tạo thành chữ cái Nhờ vậy, trẻ được hình thành một số kỹ năng cần thiết cho việc học Tiếng Việt ở lớp Một

2 Cơ sở thực tiễn

Là một giáo viên nhiều năm được phân công dạy lớp 5-6 tuổi Tôi nhận thấy trong những năm gần đây chuyên đề làm quen chữ viết cho trẻ đã được quan tâm chỉ đạo sát sao, thường xuyên được củng cố, chất lượng chuyên đề cũng được nâng cao rõ rệt Xong kết quả vẫn chưa được như mong muốn Bởi

lẽ với đặc điểm tâm lý của trẻ mầm non rất dễ nhớ nhưng cũng lại mau quên, thì việc cho trẻ nhận biết và phát âm chuẩn 29 chữ cái tiếng việt gặp không ít khó khăn Trên thực tế trẻ chưa hứng thú tham gia vào hoạt động, khả năng nhận biết

và phát âm đúng các chữ cái còn hạn chế Chính vì vậy bản thân tôi đã suy nghĩ

tìm tòi, nghiên cứu và mạnh dạn áp dụng “Biện pháp dạy trẻ 5-6 tuổi nhận biết

và phát âm các chữ cái Tiếng Việt” để khắc phục tình trạng trên.

Trong quá trình áp dụng biện pháp trên tôi đã gặp những thuận lợi và khó khăn như sau:

a.Thuận lợi

-Về bản thân: Có trình độ đào tạo chuẩn, là giáo viên giỏi cấp huyện, luôn yêu nghề mến trẻ, có ý thức trách nhiệm, cầu thị, phấn đấu nâng cao chuyên môn nghiệp vụ

-Về phía nhà trường: Luôn quan tâm chỉ đạo sát sao về chuyên môn nghiệp vụ Trang bị đầy đủ đồ dùng đồ chơi theo Văn bản Hợp nhất số 01 cho lớp 5 tuổi

- Về học sinh: 100% học sinh đã qua lớp 4 tuổi, đã có nề nếp trong học tập

- Về phía phụ huynh: Đa số các bậc phụ huynh đã quan tâm phối hợp tốt cùng cô trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ

b Khó khăn

- Cơ sở vật chất: Nhà trường đã đạt chuẩn quốc gia xong các phòng học

xây dựng theo chuẩn cũ nên diện tích chưa được rộng rãi, chưa có phòng ngủ riêng dẫn đến môi trường cho trẻ hoạt động cũng bị hạn chế

- Một số trẻ nhận thức chưa đồng đều Một số trẻ chưa hứng thú tham gia

vào hoạt động, khả năng nhận biết và phát âm đúng các chữ cái còn hạn chế

-Vẫn còn một số phụ huynh chưa quan tâm đúng mức đến việc học của các con Chưa phối hợp tốt với giáo viên chủ nhiệm trong công tác chăm sóc giáo dục trẻ

c.Bảng khảo sát điều tra trước khi áp dụng biện pháp

Trước khi áp dụng giải pháp tôi tiến hành khảo sát thực trạng trên 2 nội dung Kết quả khảo sát như sau:

TS HS

Mức độ đạt được

27

Trẻ hứng thú, tích cực tham gia

hoạt động làm quen chữ cái 20/27 trẻ = 74% 7/27 trẻ = 26%

Trẻ nhận biết và phát âm đúng

các chữ cái đã học 18/27 trẻ = 67 % 9/27 trẻ = 33% Qua số liệu điều tra cho thấy tỷ lệ trẻ hứng thú tham gia vào giờ học, cũng như nhận biết và phát âm chuẩn các chữ cái đã học chưa cao

d.Mục đích ý nghĩa của biện pháp

Áp dụng biện pháp nhằm giúp trẻ 5 - 6 tuổi hứng thú hơn trong hoạt động

làm quen chữ cái cũng như giúp trẻ nhận biết và phát âm chính xác các chữ cái

đã học

II Nội dung

1.Giải pháp 1: Giải pháp gây hứng thú cho trẻ, giúp trẻ tích cực tham gia vào hoạt động làm quen chữ cái.

*Thủ thuật gây hứng thú trước khi vào bài

Trước khi bước vào hoạt động, việc gây hứng thú tạo cho trẻ có một tâm thế sẵn sàng tham gia vào hoạt động là điều vô cùng quan trọng Vậy nên trong

mỗi hoạt động làm quen chữ cái ở các chủ đề khác nhau tôi sẽ lựa chọn các hình thức gây hứng thú để vào bài khác nhau để trẻ không nhàm chán

VD: Hoạt động: Làm quen chữ cái e, ê trong chủ điểm gia đình Tôi đã gây hứng thú cho trẻ bằng cách tổ chức cho cả lớp hát và vận động bài hát “Bàn tay mẹ” rồi trò chuyện với trẻ về tình cảm mẹ dành cho con, sau đó dẫn dắt trẻ đến với hình ảnh “Mẹ bế bé” để chuyển tiếp sang phần tiếp theo của hoạt động

Hoặc khi cho trẻ làm quen chữ cái h, k trong chủ điểm thế giới thức vật Tôi lại gây hứng thú cho trẻ vào bài bằng câu đố về “Quả khế” “Quả hồng” để dẫn dắt dắt trẻ đến với hình ảnh “Quả khế” “Quả hồng” trên màn hình máy tính trong phần tiếp theo của hoạt động

Không phải núi mà có khe

Không phải bưởi mà có múi

(Đố bé quả gì) ( Là quả khế)

Quả gì tên gọi như hoa Thu về chín đỏ như là sơn son (Là quả gì) ( Quả hồng)

Với thủ thuật gây hứng thú cho trẻ trước khi vào bài học như trên tôi thấy trẻ trong lớp đều có tâm thế rất thoải mái, hứng thú để bước vào hoạt động

*Gây hứng thú cho trẻ tích cực tham gia vào hoạt động bằng cách sử dụng đồ dùng trực quan một cách linh hoạt, có hiệu quả trong giờ làm quen chữ cái.

Đồ dùng trực quan là một yếu tố không thiếu được trong việc dạy trẻ, vì trẻ chỉ lĩnh hội kiến thức tốt khi được trực tiếp tri giác các đối tượng Đồ dùng trực quan càng đẹp, càng hấp dẫn thì càng thu hút được trẻ tham gia vào hoạt động Nắm bắt được điều này, khi cho trẻ làm quen chữ cái tôi thường sử dụng các đồ dùng trực quan để dạy trẻ, đồ dùng trực quan có thể là vật thật, cũng có thể là đồ dùng tự tạo do cô làm ra, cũng có thể là các hình ảnh sinh động trên màn hình máy tính

Ví dụ : Với bài dạy làm quen chữ cái e - ê ở chủ điểm “ Gia đình ” Tôi ứng dụng công nghệ thông tin vào giảng dạy Tôi chuẩn bị hình ảnh mẹ bế bé lên máy vi tính, dưới hình ảnh đó có từ “mẹ bế bé” Khi hình ảnh “mẹ bế bé” xuất hiện, trẻ sẽ đoán tên nội dung hình ảnh và đồng thời từ “ mẹ bế bé ” cũng hiện

ra Tôi cho trẻ đọc từ “mẹ bế bé” sau đó cho trẻ đếm số chữ cái trong từ Khi trẻ đếm xong tôi cho trẻ lên tìm 2 chữ cái giống nhau trong từ ( Chữ e) Cho trẻ đếm

số chữ cái còn lại trong từ Rồi mời trẻ lên lấy chữa cái đứng ở vị trí thứ 3 ( Chữ ê) Tôi giới thiệu 2 chữ cái hôm nay cô cho chúng mình làm quen đó là chữ e và chữ ê

Việc sử dụng đồ dùng trực quan một cách có hiệu sẽ làm trẻ hứng thú và tiếp thu bài nhanh Đó là những yếu tố mà trẻ rất thích Qua việc sử dụng đồ dùng trực quan dạy trẻ làm quen chữ cái tôi nhận thấy trẻ rất hứng thú học chữ cái và tiếp thu rất nhanh, nhớ lâu Điều này mang lại kết quả tốt khi tôi dạy trẻ, bản thân tôi lên lớp tự tin hơn, gần gũi với trẻ hơn

*Gây hứng thú cho trẻ tích cực tham gia vào hoạt động bằng cách sử dụng linh hoạt các trò chơi với chữ cái.

Với đặc điểm tâm lý của trẻ là học bằng chơi, chơi mà học thì việc sử dụng các trò chơi một cách linh hoạt để trẻ hứng thú tích cực tham gia vào hoạt động là rất cần thiết Để cho trẻ không bị nhàm chán, hứng thú trong suốt một giờ hoạt động làm quen chữ cái tôi đã sử dụng linh hoạt các trò chơi động, trò chơi tĩnh xen kẽ một cách hài hòa trong phần củng cố kiến thức cho trẻ

VD: Khi cho trẻ làm quen chữ cái i,t,c Tôi sử dụng trò chơi tĩnh là trò chơi “Chữ gì biến mất”

Tiếp theo tôi lại tổ chức một trò chơi động để trẻ được thay đổi tư thế, không bị mệt mỏi khi ngồi lâu, hứng thú hơn vào hoạt động đó là trò chơi “Thi

ai nhanh”

Với hình thức như vậy tôi đã lôi cuốn trẻ đi từ bất ngờ này đến bất ngờ khác khiến cho tiết học trở lên nhẹ nhàng thoải mái, thu hút được trẻ tham gia từ đầu đến cuối mà không bị nhàm chán

2 Giải pháp 2: Rèn trẻ nhận biết và phát âm đúng chữ cái thông qua hoạt động làm quen chữ cái.

Hoạt động làm quen chữ cái là hình thức chính để giáo viên thực hiện việc dạy trẻ nhận biết và phát âm chữ cái Cũng như giúp trẻ củng cố ôn luyện chữa cái đã học

VD: Trong hoạt động cho trẻ làm quen chữ cái h, k Sau khi gây hứng cho trẻ vào bài và giới thiệu bài xong Cô phát âm mẫu cho trẻ nghe chữ cái h, k phải chuẩn xác, rõ ràng ( Cô phát âm mẫu) Nói cách phát âm của chữ cái Sau đó mới cho trẻ phát âm theo cô dưới nhiều hình thức

Để giúp trẻ nhớ lâu cách phát âm cô gợi ý hỏi trẻ nhắc lại cách phát âm chữ cái h như thế nào?

Để giúp trẻ nhận biết cấu tạo chữ cái, cô hỏi trẻ chữ cái h có đặc điểm như thế nào?

Tương tự với chữ cái k cô cũng làm như vậy Sau khi cho trẻ nhận biết và phát âm chữ cái h, k xong, tôi muốn trẻ khắc sâu cách phát âm và nhớ lâu đặc điểm của hai chữ cái này, tôi cho trẻ so sánh đặc điểm giống và khác nhau giữa hai chữa cái

Giống nhau: Hai chữ đều có nét sổ thẳng

Khác nhau: Chữ h có 1 nét móc xuôi, chữ k có hai nét xiên ngắn Chữ h phát âm là hờ, chữ k phát âm là ka

Để củng cố chữ h, k đã học tôi tổ chức cho trẻ tham gia chơi các trò chơi với chữ cái Tôi tổ chức các trò chơi tĩnh đan xen các trò chơi động hài hòa giúp trẻ củng cố về nhận biết và phát âm chữ cái đã học một cách nhẹ nhàng thoải mái

3.Giải pháp 3 Rèn trẻ nhận biết và phát âm chữ cái thông qua các hoạt động khác

Như chúng ta đã biết, trẻ nhỏ dễ nhớ nhưng lại mau quên Vì vậy cô giáo luôn phải tạo ra được những tình huống hợp lý nhằm giúp trẻ đựơc ôn luyện một cách thường xuyên Một trong những tình huống cô có thể tạo ra một cách tự nhiên và đạt hiệu quả là lồng ghép việc nhận biết và phát âm chữ cái vào các hoạt động học khác

* Hoạt động giáo dục âm nhạc:

Trong trò chơi âm nhạc ô cửa bí mật Tôi lồng ghép tích hợp việc nhận biết và phát âm chữ cái bằng cách đặt tên cho mỗi ô cửa bí mật là một chữ cái đã học Khi chơi trò chơi trẻ chọn ô cửa nào thì phải nhận biết và phát âm được chữ cái trên ô cửa đó

* Hoạt động phát triển vận động

Với đề tài bật liên tục qua 5 ô Tôi đã tận dụng cơ hội để rèn trẻ cách nhận biết và phát âm những chữ cái đã học bằng cách mỗi ô tôi dán 1 chữ cái đã học Khi trẻ bật qua ô nào thì đồng thời nhận biết và phát âm chữ cái đó

*Hoạt động dạo chơi ngoài trời

Khi cho trẻ dạo chơi ngoài trời Tôi cũng tận dụng cơ hội cho trẻ nhận biết

và phát âm nhũng chữ cái đã học qua việc tìm những chữ cái đã học trong các từ

về tên một số loại cây ở sân trường

*Hoạt động vui chơi

Trong hoạt động vui chơi, góc học tập sách là góc chơi tôi có thể tận dụng

để củng cố khả năng nhận biết và phát âm chữ cái đã học cho trẻ rất hiệu quả

VD: Tôi cho trẻ xếp hình các chữ cái đã học bằng hột hạt, hay chơi tô màu chữ cái rỗng, hoặc chơi trò ghép chữ bằng các nét chữ rời

4.Giải pháp 4: Phối hợp với các bậc phụ huynh để rèn trẻ kỹ năng nhận biết và phát âm chữ cái

Hàng ngày vào các giờ đón trả trẻ tôi thường trao đổi với các bậc phụ huynh hôm nay con được nhận biết và phát âm chữ cái nào Đề nghị phụ huynh phối hợp về nhà cho trẻ ôn luyện nhận biết và phát âm chữa cái đó giúp trẻ phát

âm đúng và có thể nhận ra chữ cái đó trong các từ trên sách báo, trên tranh tường mà trẻ quan sát được

Trong năm học 2020-2021 tình hình dịch covid – 19 diễn biến phức tạp Trẻ phải nghỉ học 2 lần để phòng dịch Theo quan điểm chỉ đạo trẻ nghỉ học chứ không ngừng học tôi đã thành lập nhóm zalo của lớp để thường xuyên trao đổi giữ mối liên lạc với gia đình trẻ Giúp gia đình có những kiến thức cơ bản về phòng dịch cho trẻ và cũng là nơi để tôi nhắc nhở phụ huynh cho trẻ ôn luyện những chữ cái đã học cho không bị quên khi nghỉ phòng dịch

III Kết quả thực hiện

1.Khả năng áp dụng của biện pháp:

Bằng những kiến thức đã được trang bị, kết hợp với thực tế giảng dạy tôi thấy Biện pháp giúp trẻ 5-6 tuổi học tốt hoạt động làm quen chữ cái bước đầu giải quyết được một số yêu cầu thực tế, khắc phục được lỗi phát âm chưa chuẩn, trẻ mạnh dạn tích cực tham gia vào hoạt động, không gò bó áp đặt trẻ, kết quả cuối năm mang lại thành công cao Tôi hy vọng biện pháp này sẽ được phổ biến rộng rãi trong trường và xa hơn nữa, góp phần to lớn trong việc giáo dục và rèn luyện thành thạo tiếng mẹ đẻ và giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt

2.Hiệu quả khi áp dụng biện pháp

*Về phía trẻ:

Trẻ nhận biết và phát âm đúng, không ngọng trẻ hứng thú tích cực tham gia hoạt động tăng lên rõ rệt, số trẻ ở các mức độ trung bình giảm xuống đáng kể Vậy có thể thấy rằng với những biện pháp thông thường dập khuôn, máy móc

thì chất lượng thu được trên trẻ rất thấp Nếu chúng ta biết vận dụng sáng tạo linh hoạt các biện pháp thì hiệu quả của việc dạy trẻ làm quen chữ cái sẽ được nâng lên rõ rệt

Qua việc thực hiện biện pháp mới sáng tạo trong việc dạy môn "Làm quen với chữ cái" tôi đã thu được kết quả khảo sát cuối năm như sau:

TSHS Nội dung

Mức độ đạt được

27

Trẻ hứng thú,

tích cực tham

gia hoạt động

làm quen chữ

cái

20/27 74 7/27 26 27/27 100 0/27 0

Trẻ nhận biết

và phát âm

đúng các chữ

cái đã học

18/27 67 9/27 33 26/27 96,3 1/27 3,7

Nhìn vào bảng khảo sát cuối năm tôi thấy chất lượng trẻ đạt đã nâng nên rõ rệt

* Về phía giáo viên:

Tất cả giáo viên ở tổ mẫu giáo lớn nói chung và bản thân tôi nói riêng đều được nhận thức về tầm quan trọng của hoạt động làm quen với chữ cái Đặc biệt

là đã nắm vững nội dung, phương pháp, hình thức đổi mới của hoạt động này

Khác hẳn với trước đây, giờ hoạt động làm quen với chữ cái bây giờ là một niềm say mê sáng tạo của giáo viên, muốn thể hiện trí tuệ, năng lực của mình qua một tiết dạy sinh động, hấp dẫn trẻ

Qua những năm giảng dạy trẻ lúc mới bước vào giảng dạy phương pháp tôi chưa linh hoạt sáng tạo nên kết quả của tiết học chưa cao Từ khi sử dụng biện pháp trên nên nghệ thuật lên lớp của tôi đã sáng tạo, linh hoạt, bản thân không ngừng phấn đấu học hỏi ở bạn bè đồng nghiệp, qua các phương tiện