Biện pháp tạo môi trường hoạt động góc cho trẻ mẫu giáo 5 6 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm

Tuy nhiên, môi trường hoạt động góc của lớp tôi chưa thực sự phong phú, đa dạng, cách bố trí các góc hoạt động chưa linh hoạt, chưa khai thác hiệu quả sử dụng của các góc, các mảng tường

PHẦN A ĐẶT VẤN ĐỀ

Ở lứa tuổi mầm non, đặc điểm tâm sinh lý của trẻ là “học mà chơi, chơi mà học” Vì vậy, hoạt động học của trẻ thường được tổ chức thông qua trò chơi Hoạt động vui chơi là một trong những hoạt động chủ đạo của trẻ Trong đó, hoạt động góc là một trong những hoạt động quan trọng

Muốn trẻ hoạt động góc có hiệu quả thì cần phải có một môi trường hoạt động đa dạng, phong phú Môi trường hoạt động góc đa dạng, phong phú sẽ gây hứng thú, kích thích tính tích cực, chủ động của trẻ Giúp trẻ thỏa mãn nhu cầu vui chơi, tạo điều kiện cho trẻ tự khám phá một cách chủ động, tích cực, phát huy tối

ưu tiềm năng sẵn có của trẻ Thông qua chơi, nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển toàn diện

Trên thực tế, tôi đã biết cách xây dựng môi trường góc cho trẻ hoạt động Tuy nhiên, môi trường hoạt động góc của lớp tôi chưa thực sự phong phú, đa dạng, cách

bố trí các góc hoạt động chưa linh hoạt, chưa khai thác hiệu quả sử dụng của các góc, các mảng tường, đồ dùng đồ chơi

Vậy làm thế nào để tạo môi trường hoạt động góc phong phú, nhiều hoạt động trải nghiệm? Đây là điều tôi băn khoăn và trăn trở bấy lâu nay Vì vậy, tôi đã mạnh

dạn đưa ra “Biện pháp tạo môi trường hoạt động góc cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm” để nghiên cứu và áp dụng vào thực hiện tại lớp

mình phụ trách với mục đích giúp trẻ hứng thú, tích cực tham gia hoạt động tại các góc và giúp trẻ sử dụng môi trường hoạt động góc một cách hiệu quả

PHẦN B GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ

1 Thực trạng công tác tạo môi trường hoạt động góc cho trẻ tại lớp 5A5 Trường Mầm non

1.1 Ưu điểm

1.1.1 Giáo viên

- Bản thân có trình độ trên chuẩn, nhiệt tình, yêu nghề, mến trẻ, nắm chắc phương pháp tổ chức hoạt động góc cho trẻ theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm

- Được tham gia các lớp bồi dưỡng chuyên môn, dự giờ, học tập đồng nghiệp

về các hoạt động hoạt động góc cho trẻ mẫu giáo

- Có khả năng sáng tạo và làm đồ dùng đồ chơi tự tạo cho trẻ.

1.1.2 Trẻ em

- Tất cả trẻ trong lớp đều cùng một độ tuổi nên điều kiện phát triển tâm lý tương đối đồng đều

- Trẻ trong lớp có sự phát triển ngôn ngữ khá tốt và thích hoạt động

1.2 Tồn tại, hạn chế và nguyên nhân

1.2.1 Giáo viên

- Bản thân tôi còn lúng túng trong việc tạo môi trường hoạt động góc để trẻ được hoạt động, trải nghiệm

- Môi trường hoạt động góc mang tính chất trang trí là chủ yếu, cách bố trí các góc hoạt động chưa linh hoạt, chưa khai thác hiệu quả sử dụng của các góc, các mảng tường và đồ dùng đồ chơi

- Nguyên vật liệu mở, nguyên vật liệu từ thiên nhiên còn hạn chế Các loại đồ dùng, đồ chơi tự tạo chưa thật sự phong phú về chủng loại, chưa đáp ứng được nhu cầu khám phá và sáng tạo của trẻ

1.2.2 Trẻ em

- Khả năng tiếp thu, tập trung của trẻ còn hạn chế, nhận thức chưa được đồng đều, tính tự nguyện chưa cao

- Một số trẻ không hứng thú, lại có một số trẻ chưa biết sử dụng các loại đồ dùng đồ chơi đúng mục đích, trẻ còn nhiều lúng túng với một số học liệu cô chuẩn

bị, điều đó dẫn đến giờ hoạt động chơi chưa đạt hiệu quả cao

Từ thực trạng trên tôi tiến hành khảo sát trên trẻ:

Bảng khảo sát đầu năm học 2020 – 2021

Trẻ đạt Trẻ chưa đạt

Số lượng Tỉ lệ lượng Số Tỉ lệ

1 Trẻ hứng thú, tích cực hoạt

động tại các góc

2 Trẻ sử dụng môi trường hoạt động góc có hiệu quả 19/47 40,4% 28/47 59,6%

2 Biện pháp tạo môi trường hoạt động góc cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm

2.1 Biện pháp 1: Thiết kế các góc hoạt động theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

2.1.1 Nội dung biện pháp

- Bố trí, sắp xếp các góc chơi trong lớp phù hợp, thuận tiện, đa dạng, phong phú

- Trang trí góc chơi theo hướng mở linh hoạt

- Sắp xếp nguyên vật liệu, đồ dùng đồ chơi thuận tiện cho trẻ dễ lấy, dễ cất, dễ

sử dụng

2.1.2 Cách thức, quá trình áp dụng biện pháp

Tôi bố trí, sắp xếp các góc chơi hợp lý, thuận tiện, đa dạng, phong phú bằng cách: bố trí những góc hoạt động tương đồng ở gần nhau Góc yên tĩnh xa góc ồn

ào Ví dụ: Góc xây dựng và góc phân vai ở gần nhau thuận tiện cho trẻ liên kết góc chơi; góc học tập và góc nghệ thuật bố trí gần nhau ở nơi yên tĩnh; góc khám phá, góc vận động được bố trí ở ngoài hành lang giúp trẻ có khoảng không gian thoải mái, không ảnh hưởng đến các góc khác yên tĩnh; góc thiên nhiên ở ngoài hành lang, gần nguồn nước

- Các góc có khoảng rộng phù hợp để trẻ hoạt động, khoảng cách giữa các góc hợp lý để bảo đảm an toàn cho trẻ mỗi khi hoạt động ở các góc

- Tạo ranh giới giữa các góc chơi và giới hạn các lối đi giữa các góc để giúp trẻ nhận dạng phạm vi góc từ đâu đến đâu Ví dụ: Sử dụng giá đựng đồ chơi thành ranh giới chơi giữa các góc Ranh giới ở các góc không che tầm nhìn của trẻ và không cản việc quan sát của giáo viên

- Vị trí các góc chơi được thay đổi sau mỗi chủ đề để trẻ không bị nhàm chán ngược lại còn khơi gợi trí tò mò thích khám phá, kích thích hứng thú của trẻ

Bên cạnh việc bố trí, sắp xếp các góc chơi phù hợp, thuận tiện, đa dạng, phong phú tôi còn trang trí các góc chơi nổi bật, đẹp mắt, thu hút trẻ Tôi chia góc làm 2 phần đó là phần tên góc và phần tổ chức các hoạt động trong góc

- Phần tên góc: Tôi chọn tên góc đơn giản, dễ hiểu Tên góc có thể đặt chính giữa phần tường của góc hoặc đặt lệch (sang phải hoặc trái của góc) tùy theo không gian của từng góc hoạt động Độ cao của tên góc tôi dán cao hơn giá góc, thấp hơn phần “Tên chủ đề chính”, vừa tầm nhìn của trẻ Tôi sử dụng các phông chữ phổ biến như: TimenewRoman, Arial,… kiểu chữ in hoa hoặc in thường, cỡ chữ phù hợp với diện tích của góc, đồng đều về kiểu và cỡ chữ, màu sắc rõ nét Tên góc được dán thành hàng ngang đặt ở chính giữa phần tường của góc hoặc có thể dán theo hình vòng cung

+ Hình ảnh trang trí góc được đặt dưới tên góc với nội dung hình ảnh là hành động chơi trong góc rất sinh động, ngộ nghĩnh, đảm bảo tính thẩm mỹ Tôi không sử dụng hình ảnh trang trí quá nhiều, quá dày mà khi trang trí chú ý tới độ thoáng của góc chơi

- Phần tổ chức các hoạt động trong góc: tùy vào nội dung, không gian, diện tích của mỗi góc hoạt động tôi chia góc thành 2 khu đó là khu để kệ, giá góc và khu bố trí mảng hoạt động của trẻ

+ Khu để kệ, giá góc: tôi kê kệ, giá góc ngay phía dưới tranh trang trí góc để để

đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu cho các hoạt động của trẻ Đồ dùng đồ chơi được sắp xếp gọn gàng, dễ lựa chọn, dễ lấy và dễ cất

+ Khu bố trí mảng hoạt động của trẻ: Là mảng tường mở, có độ cao tương đương với khu giá, kệ góc; tùy thuộc vào đặc trưng của từng góc mà tôi thiết kế các mảng tường mở khác nhau theo nội dung các chủ đề

Ngoài ra, tôi chú ý sắp xếp nguyên vật liệu, đồ dùng đồ chơi thuận tiện cho trẻ

dễ lấy, dễ cất, dễ sử dụng

Đây là một số hình ảnh thiết kế các góc của lớp tôi:

Góc nghệ thuật Góc học tập

2.1.3 Kết quả áp dụng biện pháp:

Việc thiết kế các góc hoạt động theo quan điểm giáo dục lấy trẻ làm trung tâm

đã tạo được không gian lớp học gọn gàng, đẹp mắt, các góc chơi nổi bật, giúp trẻ dễ dàng nhận ra các góc mà mình thích chơi, trẻ hứng thú tham gia chơi

Minh chứng so sánh trước và sau khi áp dụng biện pháp

Trước khi áp dụng biện pháp Sau khi áp dụng biện pháp

Góc chơi mang tính chất trang trí là chủ

yếu, chưa có mảng tường mở, tên góc dán

quá cao, đồ dùng đồ chơi sắp xếp chưa

khoa học, thuận tiện cho trẻ hoạt động

Trẻ chơi miễn cưỡng, thụ động

Trang trí lớp đẹp mắt, đồ dùng nguyên liệu phong phú, tên góc dán vừa tầm nhìn của trẻ, mảng tường mở đẹp, hấp dẫn, đồ dùng đồ chơi ngăn nắp, khoa học, thuận tiện, phù hợp với chủ đề chơi, nội dung chơi Trẻ hứng thú tham gia hoạt động

2.2 Biện pháp 2: Tạo góc chơi phong phú về nguyên vật liệu mở và đồ dùng

đồ chơi.

2.2.1 Nội dung biện pháp

- Tích cực làm đồ dùng đồ chơi bổ sung ở các góc phù hợp với chủ đề, tận dụng nguyên vật liệu phế thải, nguyên vật liệu có sẵn ở địa phương

- Sưu tầm nguyên vật liệu từ thiên nhiên cho trẻ hoạt động tại các góc

2.2.2 Cách thức thực hiện biện pháp

Ngoài những vật liệu phải mua như xốp dạ, giấy màu, bút màu, đề can để làm thì tôi tận dụng những nguyên vật liệu dễ kiếm như thùng, bìa cát tông, xốp, đĩa CD,

vỏ hộp dầu, hộp sữa chua Tận dụng những nguyên vật liệu thiên nhiên sẵn có ở địa phương như: rơm, lá cây, hạt na, hạt gấc, vỏ ngao, vỏ trai trai, quả chè, lõi ngô khô…

để làm đồ dùng học liệu cho trẻ

Với nguồn nguyên vật liệu đầy đủ, đa dạng này tôi lựa chọn những nguyên vật liệu phù hợp với chủ đề để và từng góc hoạt động Từ các vật liệu này, khi về các góc chơi trẻ tự tạo thành sản phẩm theo ý tưởng và đem trưng bày ở các góc chơi, bằng cách này trẻ sẽ hứng thú với những sản phẩm mình làm ra và tham gia vào các góc chơi một cách nhiệt tình hơn

Ví dụ: Ở chủ đề “Động vật” tôi tận dụng nguyên vật liệu từ phế liệu như: lõi giấy, chai coca, vỏ hộp sữa chua, vải dạ, xốp, đĩa CD, lõi gối,… và cùng trẻ tạo ra những con vật ngộ nghĩnh như: con gà, vịt, lợn, thỏ, cá, bướm, sư tử,…sử dụng cho

góc xây dựng (Video cô và trẻ làm đồ dùng, đồ chơi)

Ở chủ đề “Nghề nghiệp”, góc nghệ thuật tôi chuẩn bị nguyên vật liệu từ thiên nhiên như: hạt na, hạt gấc, vỏ lạc, vỏ ngao,…để trẻ sáng tạo nên những bức tranh đẹp tặng chú bộ đội: tranh trang trí xe tăng từ hạt và len, bức tranh lá cờ tổ quốc từ

vỏ ngao,…

Sáng tạo với nguyên vật liệu thiên nhiên ở góc nghệ thuật chủ đề nghề nghiệp

Ở chủ đề “Gia đình” từ những chiếc ống hút nhiều màu sắc, vỏ can nước giặt hay những vỏ sữa probi, hộp váng sữa, cô và trò lớp tôi đã làm nên những đồ dùng phục vụ cho hoạt động góc như: ngôi nhà, cái làn, phích nước, bộ cốc chén, bát, cái

tủ, cái quạt, giường,…những đồ dùng đồ chơi này có thể sử dụng ở góc phân vai hay góc xây dựng

Đồ dùng cô và trẻ tự làm chủ đề gia đình

Ở góc nghệ thuật tôi chuẩn bị cho trẻ những nguyên vật liệu thiên nhiên, những nguyên vật liệu tái sử dụng như: vỏ cam, vỏ trứng, que kem để trang trí ngôi nhà từ vỏ trứng sắc màu hay làm gáo múc nước từ vỏ cam

Trẻ góc nghệ thuật sử dụng nguyên vật liệu thiên nhiên ở chủ đề gia đình

Trẻ góc nghệ thuật sử dụng nguyên vật liệu thiên nhiên ở chủ đề gia đình

2.2.3 Kết quả áp dụng biện pháp:

Với việc cô và trẻ cùng nhau sưu tầm nguyên vật liệu bổ sung vào các góc chơi và cùng nhau tạo ra các đồ dùng đồ chơi và chơi với đồ chơi mình tạo ra, trẻ rất hứng thú với các thành quả lao động của mình và thấy hãnh diện về sản phẩm mình tạo ra, có ý thức giữ gìn đồ dùng đồ chơi Bên cạnh đó việc tạo ra các đồ dùng tự tạo

từ các nguyên vật liệu thiên nhiên hoặc các phế liệu có sẵn sẽ làm phong phú hơn kho đồ dùng đồ chơi, giúp trẻ tham gia vào hoạt động góc một cách hoạt động chủ động, tích cực, đạt được mục tiêu giáo dục

Minh chứng so sánh trước và sau khi thực hiện biện pháp

Trước khi áp dụng biện pháp Sau khi áp dụng biện pháp

Đồ dùng đồ chơi ở các góc chưa đa dạng,

phong phú, chưa có nguyên vật liệu mở,

nguyên vật liệu từ thiên nhiên

Đồ dùng đồ chơi ở các góc phong phú,

đa dạng, nhiều nguyên vật liệu mở, nguyên vật liệu từ thiên nhiên Trẻ hứng thú, tích cực, chủ động tham gia hoạt động tại các góc

2.3 Biện pháp 3: Tạo cơ hội cho trẻ sử dụng môi trường hoạt động góc có hiệu quả.

2.3.1 Nội dung biện pháp

- Tạo cơ hội để trẻ được nói lên ý tưởng chơi với những đồ dùng đồ chơi cô đã chuẩn bị tại các góc

- Cho trẻ được lựa chọn và trải nghiệm, sử dụng đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu phong phú tại các góc có hiệu quả

- Khuyến khích trẻ sử dụng đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu một cách sáng tạo bằng nhiều cách khác nhau

2.3.2 Cách thức thực hiện biện pháp

Để hoạt động góc có hiệu quả theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm, trẻ khai thác môi trường hoạt động có hiệu quả, tích cực, ở mỗi buổi chơi tôi đều có các thủ thuật và cách thức khác nhau để cuốn hút trẻ vào hoạt động bằng cách dùng trò chơi vận động, trò chơi dân gian hay vận động âm nhạc để dẫn dắt trẻ vào chủ đề chơi một cách nhẹ nhàng, lôi cuốn trẻ, giúp trẻ quan sát, phát hiện các góc chơi có đồ dùng, đồ chơi gì Với cách làm như vậy, trẻ hào hứng chọn trò chơi, nói lên ý tưởng chơi, cách chơi với những đồ dùng, đồ chơi mà tôi đã chuẩn bị tại các góc

Trẻ nói lên ý tưởng chơi.mp4 Trong quá trình trẻ chơi, tôi quan sát quá trình hoạt động của trẻ để có sự hỗ trợ, định hướng kịp thời khi trẻ gặp khó khăn để cho buổi chơi có hiệu quả, khai thác hiệu quả sử dụng đồ dùng, đồ chơi, cụ thể:

- Khi về góc chơi tôi để trẻ tự lựa chọn đồ dùng, đồ chơi mà trẻ thích và sử dụng chúng có hiệu quả Với những đồ dùng đồ chơi mới mà trẻ chưa biết sử dụng đúng mục đích tôi sẽ gợi ý, hướng dẫn trẻ sử dụng Tôi luôn khuyến khích trẻ sử dụng đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu sáng tạo bằng nhiều cách khác nhau Đặc biệt sản phẩm trẻ làm ra sẽ được sự khuyến khích, động viên kịp thời của giáo viên

Ví dụ: Ở góc xây dựng chủ đề “Gia đình” tôi chuẩn bị rất nhiều đồ dùng đồ chơi như: gạch, cổng, hàng rào từ vỏ sữa, ngôi nhà, cây xanh, rau,…Bên cạnh đó ở mảng tường mở tôi và trẻ đã xây dựng bản thiết kế công trình ngôi nhà của bé rất đẹp Trẻ

sẽ lựa chọn đồ dùng, đồ chơi đã chuẩn bị và sử dụng chúng để xây nên công trình ngôi nhà của bé sáng tạo và đẹp mắt

Trẻ chơi góc xây dựng.mp4

- Ở góc học tập chủ đề “Thực vật” tôi chuẩn bị cho trẻ những bài tập với các chữ cái h, k; tạo chữ cái từ hoa xốp; bài tập với số lượng 9 trên giấy và ở mảng tường mở, sách, tranh về cây xanh, hoa, rau, củ, quả…Trẻ tự lựa chọn nội dung chơi, đồ dùng đồ chơi mà trẻ thích và tích cực chơi

Trẻ chơi góc học tập.mp4

- Ở góc khám phá chủ đề “Nghề nghiệp” tôi chuẩn bị cho trẻ những chiếc áo, quần, hoa, nguyên liệu đan tết Ngoài ra còn có nguyên vật liệu từ thiên nhiên như: rơm nếp, cùi ngô, đỗ, gạo, Với những đồ dùng đồ chơi, nguyên vật liệu phong phú này trẻ sẽ say sưa, sáng tạo làm nên những sản phẩm đẹp mắt

Trẻ chơi góc khám phá.mp4 Với những đồ chơi, trò chơi khó, kỹ năng phức tạp hay trò chơi áp dụng nhiều tính năng khác nhau thì tôi dạy cho một vài trẻ nhanh nhẹn thuần thục để cùng cô hướng dẫn bạn cùng chơi Không chỉ hướng dẫn trẻ chơi đơn thuần với đồ chơi mà trong khi hướng dẫn tuỳ từng loại đồ chơi khác nhau cô có thể hỏi trẻ xem ngoài cách chơi mà cô hướng dẫn ra thì trẻ còn phát hiện ra xem có cách chơi nào khác không?

Đặc biệt, khi hướng dẫn trẻ chơi tôi khéo léo chọn hỗ trợ, tác động cho trẻ đúng lúc, đúng thời điểm để tránh làm trẻ mất hứng thú

2.2.3 Kết quả của biện pháp

Việc được lựa chọn góc chơi, nội dung chơi, đồ dùng đồ chơi theo ý thích giúp trẻ hứng thú, tích cực tham gia hoạt động góc Trước khi áp dụng biện pháp, trẻ hứng thú, tích cực tham gia hoạt động góc là 46,8% Sau khi thực hiện biện pháp, trẻ hứng thú, tích cực tham gia hoạt động góc là 93,6% Qua đó, trẻ thể hiện

kỹ năng sử dụng đồ dùng đồ chơi, nguyên vật liệu, các mảng tường tại các góc có hiệu quả Thể hiện ở tỉ lệ phần trăm trẻ sử dụng môi trường có hiệu quả trước khi

áp dụng biện pháp là 40,4% Sau khi thực hiện biện pháp, trẻ sử dụng môi trường

có hiệu quả đạt 89,4%

PHẦN C MINH CHỨNG VỀ HIỆU QUẢ CỦA BIỆN PHÁP

1 Hiệu quả của biện pháp

1.1 Đối với giáo viên

- Môi trường sạch sẽ, an toàn, có sự bố trí các góc hợp lý, kích thích trẻ hoạt

động tích cực, sáng tạo giúp cho giáo viên: Có kiến thức, phương pháp phù hợp xây

dựng môi trường lớp học

1.2 Đối với trẻ

Môi trường hoạt động góc theo hướng lấy trẻ làm trung tâm giúp trẻ hứng thú, tích cực, sử dụng môi trường hoạt động góc có hiệu quả

Quá trình áp dụng giải pháp, tôi đã thu được kết quả khá khả quan Thể hiện qua các bảng so sánh kết quả so với đầu năm học như sau:

Bảng so sánh kết quả trước và sau khi thực hiện biện pháp

Trước khi áp dụng biện pháp

Sau khi áp dụng biện pháp Tỉ lệ tăng Số

trẻ đạt Tỉ lệ

Số trẻ đạt Tỉ lệ

1 Trẻ hứng thú, tích cực hoạt động tại các góc 22/47 46,8% 44/47 93,6% 46,8%

2 Trẻ sử dụng môi trường hoạt động góc có hiệu quả 19/47 40,4% 42/47 89,4% 49%

2 Văn bản, tài liệu tham khảo

STT Ngày ra văn bản Tên văn bản, tài liệu tham khảo

1 07/03/2017 Kế hoạch thực hiện chuyên đề “Xây dựng trường mầm

non lấy trẻ làm trung tâm” giai đoạn 2016-2020

2 Chương trình giáo dục mầm non theo thông tư 28

3 Sách: Xây dựng môi trường giáo dục trong trường

mầm non theo định hướng lấy trẻ làm trung tâm

PHẦN D CAM KẾT