Mô tả giải pháp cũ thường làm Ngay từ khi thực hiện chuyên đề “Xây dựng Trường Mầm non lấy trẻ làm trung tâm”, bản thân tôi và các đồng nghiệp đã quan tâm, áp dụng một số giải pháp để tạ
Trang 1NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
THUYẾT MINH MÔ TẢ BIỆN PHÁP
VÀ KẾT QUẢ THỰC HIỆN BIỆN PHÁP
1 Tên biện pháp: “Biện pháp tạo môi trường hoạt động góc cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm ”.
2 Ngày biện pháp được áp dụng lần đầu hoặc áp dụng thử:
Từ tháng 9 năm 2020 đến tháng 5 năm 2021
3 Các thông tin bảo mật: Không có
4 Mô tả giải pháp cũ thường làm
Ngay từ khi thực hiện chuyên đề “Xây dựng Trường Mầm non lấy trẻ làm trung tâm”, bản thân tôi và các đồng nghiệp đã quan tâm, áp dụng một số giải pháp để tạo môi trường hoạt động góc cho trẻ như: bố trí, sắp xếp các góc chơi thuận tiện; trang trí góc theo hướng lấy trẻ làm trung tâm, tích cực làm đồ dùng
đồ chơi; tuyên truyền, phối kết hợp với phụ huynh trong việc tạo môi trường hoạt động góc Tuy nhiên khi thực hiện hiệu quả mang lại còn chưa cao, vẫn có những nhược điểm, hạn chế như sau:
- Bản thân tôi còn lúng túng trong việc tạo môi trường hoạt động góc để trẻ được hoạt động, trải nghiệm
- Môi trường hoạt động góc mang tính chất trang trí là chủ yếu, cách bố trí các góc hoạt động chưa linh hoạt, chưa khai thác hiệu quả sử dụng của các góc và đồ dùng đồ chơi
- Tuy được đầu tư trang thiết bị nhưng chủ yếu là các đồ dùng, đồ chơi mua sẵn, bằng nhựa, chưa có nhiều loại đồ chơi bằng chất liệu từ thiên nhiên Các loại đồ dùng, đồ chơi tự tạo chưa thật sự phong phú về chủng loại, chưa đáp ứng được nhu cầu khám phá và sáng tạo của trẻ
- Phụ huynh đã có sự ủng hộ song vẫn còn chưa quan tâm đến hoạt động của cô và trẻ, chưa nhận thức được tầm quan trọng của việc xây dựng môi trường giáo dục đối với sự phát triển của trẻ
5 Sự cần thiết phải áp dụng biện pháp
Trang 2Ở lứa tuổi mầm non, đặc điểm tâm sinh lý của trẻ là “học mà chơi, chơi
mà học” Vì vậy, hoạt động học của trẻ thường được tổ chức thông qua trò chơi Hoạt động vui chơi là một trong những hoạt động chủ đạo của trẻ, đây là hoạt động quan trọng nhất và có tác động chi phối các hoạt động khác Qua hoạt động vui chơi, trẻ dần hoàn thiện về nhân cách Trong hoạt động vui chơi, hoạt động góc là một trong những hoạt động quan trọng Ở hoạt động này trẻ được đóng vai trò là một thành viên trong xã hội là một thế giới thu nhỏ, nơi trẻ được thỏa sức sáng tạo và trải nghiệm Thông qua hoạt động góc trẻ được rèn luyện trí nhớ, tính quan sát, kỹ năng phân biệt so sánh, khả năng bắt chước Cũng qua hoạt động này trẻ được tự do thể hiện mình điều đó giúp phát triển ở trẻ khả năng mạnh dạn, tự tin, chủ động Từ đó hình thành nhân cách của trẻ trên các mặt: Thể chất, nhận thức, ngôn ngữ, tình cảm, thẩm mỹ và kỹ năng xã hội Muốn hoạt động có hiệu quả thì cần phải có một môi trường hoạt động tốt Do vậy, giáo viên mầm non cần tạo mọi điều kiện, mọi cơ hội và môi trường tốt để trẻ tham gia vào hoạt động góc có hiệu quả nhất
Vậy làm thế nào để tạo cho trẻ môi trường hoạt động góc phong phú, nhiều hoạt động trải nghiệm để trẻ hứng thú, tích cực tham gia chơi? Đây là điều
tôi băn khoăn và trăn trở bấy lâu nay Vì vậy, tôi đã mạnh dạn đưa ra “Biện pháp tạo môi trường hoạt động góc cho trẻ mẫu giáo 5 - 6 tuổi theo hướng lấy trẻ làm trung tâm” để nghiên cứu và áp dụng vào thực hiện tại lớp mình phụ
trách
6 Mục đích của biện pháp
- Giúp trẻ thỏa mãn nhu cầu vui chơi và hoạt động của trẻ, tạo điều kiện cho trẻ tự khám phá một cách tích cực, chủ động để trải nghiệm và phát triển, phát huy tối ưu tiềm năng sẵn có của trẻ
- Thông qua chơi, nhân cách của trẻ được hình thành và phát triển toàn diện Trẻ sẽ được lắng nghe, tôn trọng và bảo vệ Trẻ hoạt động tích cực sẽ góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc giáo dục trẻ
7 Nội dung:
7.1 Thực trạng
7.1.1 Thuận lợi
Trang 3Trường Mầm non Ngọc Sơn mới được xây dựng khang trang, sạch đẹp Ban giám hiệu quan tâm trong việc đầu tư trang thiết bị, cơ sở vật chất và chỉ đạo sâu sát về chuyên môn Lớp có đủ 2 giáo viên, được nhà trường trang bị đủ
đồ dùng, đồ chơi, đồ dùng học tập cho trẻ tương đối đầy đủ, đẹp mắt
Bản thân tôi luôn học tập và tìm hiểu một số kiến thức về tổ chức các hoạt động theo hướng lấy trẻ làm trung tâm, các đồng nghiệp thường xuyên quan tâm giúp đỡ nhau trong công tác chuyên môn
Tất cả trẻ trong lớp đều cùng một độ tuổi nên điều kiện phát triển tâm lý tương đối đồng đều
7.1.2 Khó khăn
Bên cạnh những thuận lợi nêu trên song tôi cũng gặp không ít khó khăn:
Sĩ số của lớp tôi phụ trách qua các năm thường rất đông nên khó khăn trong việc tổ chức cũng như xây dựng môi trường hoạt động góc
Khả năng tiếp thu, tập trung của trẻ còn hạn chế, nhận thức chưa được đồng đều, đồng thời tính tự nguyện chưa cao
Một số trẻ không hứng thú, lại có một số trẻ chưa biết sử dụng các loại đồ dùng đồ chơi đúng mục đích, trẻ còn nhiều lúng túng với một số học liệu cô chuẩn bị, điều đó dẫn đến giờ hoạt động chơi chưa đạt hiệu quả cao
Giáo viên không có nhiều thời gian để đầu tư sưu tầm các học liệu mở
Do đó, đồ dùng, đồ chơi tự tạo để phục vụ cho trẻ hoạt động ở các góc chơi chưa được đầy đủ, thiếu phong phú đa dạng
Ngay từ đầu năm học tôi đã tiến hành khảo sát khả năng hoạt động tích cực với môi trường ở các góc, kỹ năng sử dụng môi trường hoạt động góc cũng như mức độ hứng thú của trẻ lớp tôi khi tham gia hoạt động với môi trường tại góc để nắm bắt được tình hình thực tế lớp mình Cụ thể qua khảo sát đầu năm kết quả như sau:
Bảng khảo sát đầu năm học 2020 - 2021
Số lượng Tỉ lệ Số lượng Tỉ lệ
1 Hoạt động tích cực với môi trường hoạt động góc 22/47 46,8% 25/47 53,2%
2 Kỹ năng sử dụng môi trườnghoạt động góc 19/47 40,4% 28/47 59,6%
Trang 4Mức độ hứng thú tham gia
hoạt động với môi trường
tại các góc
26/47 55,3% 21/47 44,7%
Căn cứ vào kết quả trên tôi nhận thấy trẻ hứng thú, tích cực với môi trường số lượng còn thấp Kỹ năng sử dụng đồ dùng, đồ chơi, học liệu và các nguyên vật liệu sẵn có từ thiên nhiên còn hạn chế Từ những điểm hạn chế trên, bản thân tôi đã quyết định lựa chọn và áp dụng một số biện pháp tạo môi trường hoạt động góc cho trẻ theo hướng lấy trẻ làm trung tâm để trẻ hoạt động, học tập một cách tích cực và hiệu quả nhất
7.2 Thuyết minh giải pháp mới hoặc cải tiến
* Giải pháp 1: Bố trí, sắp xếp các góc chơi trong lớp phù hợp, thuận tiện, đa dạng, phong phú
Việc bố trí, sắp xếp các góc chơi phù hợp, thuận tiện, đa dạng phong phú nhằm tạo điều kiện cho trẻ được “ học bằng chơi, chơi mà học” Trẻ có nhiều cơ hội được học hành và học hỏi nhiều thứ Trẻ có thể thực hiện theo hứng thú của mình Trẻ được hoạt động cá nhân hoặc theo nhóm nhỏ nhiều hơn, hình thức hoạt động phong phú, đa dạng hơn Tôi đã bố trí các góc trong lớp phù hợp
và thuận tiện cho trẻ như sau:
- Góc yên tĩnh xa góc hoạt động ồn ào Ví dụ: Góc xây dựng và góc phân vai ở gần nhau thuận tiện cho trẻ liên kết góc chơi; góc học tập được bố trí ở nơi yên tĩnh; góc khám phá, góc vận động được bố trí ở ngoài hành lang giúp trẻ có khoảng không gian thoải mái, không ảnh hưởng đến các góc khác yên tĩnh…
Trang 5Góc phân vai và góc xây dựng được bố trí gần nhau
Góc khám phá và góc vận động được bố trí ở ngoài hành lang
- Các góc có khoảng rộng phù hợp để trẻ hoạt động, khoảng cách giữa các góc hợp lý để bảo đảm an toàn cho trẻ mỗi khi hoạt động ở các góc
- Tạo ranh giới giữa các góc chơi và giới hạn các lối đi giữa các góc để giúp trẻ nhận dạng phạm vi góc từ đâu đến đâu Ví dụ: Sử dụng giá đựng đồ chơi thành ranh giới chơi giữa các góc Ranh giới ở các góc không che tầm nhìn của trẻ và không cản việc quan sát của giáo viên
Trang 6Tạo ranh giới giữa góc học tập với các góc khác để có không gian yên tĩnh
- Vị trí các góc chơi được thay đổi sau mỗi chủ đề để trẻ không bị nhàm chán ngược lại còn khơi gợi trí tò mò thích khám phá, kích thích hứng thú của trẻ
=> Việc bố trí, sắp xếp, trang trí các góc chơi theo hướng mở, linh hoạt đã tạo được không gian lớp học gọn gàng, đẹp mắt, các góc chơi nổi bật, giúp trẻ dễ nhận ra các góc mà mình thích chơi, trẻ hứng thú tham gia chơi
* Giải pháp 2: Trang trí góc chơi theo hướng mở linh hoạt.
Đối với trẻ mầm non thì các góc chơi là nơi giúp khơi gợi niềm say mê hoạt động và tạo cảm hứng học cho trẻ Chính vì thế, việc trang trí các mảng tường ở các góc chơi theo hướng mở linh hoạt luôn được tôi đặc biệt quan tâm, phải làm sao để thật sự lôi cuốn và hấp dẫn với trẻ Việc trang trí các góc chơi không chỉ đẹp, màu sắc bắt mắt, mang tính giáo dục mà còn phải phù hợp với chủ đề, với từng góc chơi, với nội dung chơi của trẻ Từ đó tôi đã trang trí các góc chơi ở lớp theo hướng mở linh hoạt như sau: Tôi chia góc làm 2 phần đó là phần tên góc và phần tổ chức các hoạt động trong góc
- Phần tên góc: Tôi chọn tên góc đơn giản, dễ hiểu Tên góc có thể đặt chính giữa phần tường của góc hoặc đặt lệch (sang phải hoặc trái của góc) tùy theo không gian của từng góc hoạt động Độ cao của tên góc tôi dán cao hơn giá góc, thấp hơn phần “Tên chủ đề chính”, vừa tầm nhìn của trẻ Tôi sử dụng các phông chữ phổ biến như: TimenewRoman, Arial,… kiểu chữ in hoa hoặc in thường, cỡ chữ phù hợp với diện tích của góc, đồng đều về kiểu và cỡ chữ, màu
Trang 7sắc rõ nét Tên góc được dán thành hàng ngang đặt ở chính giữa phần tường của góc hoặc có thể dán theo hình vòng cung
+ Hình ảnh trang trí góc được đặt dưới tên góc với nội dung hình ảnh là hành động chơi trong góc rất sinh động, ngộ nghĩnh, đảm bảo tính thẩm mỹ Tôi không sử dụng hình ảnh trang trí quá nhiều, quá dày mà khi trang trí chú ý tới độ thoáng của góc chơi
Ví dụ: Góc xây dựng, tôi đã sử dụng hình ảnh chú công nhân đang xây tường, sơn tường, kéo xe cát để trang trí lên mảng tường phía dưới tên góc Nhìn vào những hình ảnh này trẻ dễ dàng nhận ra góc chơi, biết được những nhiệm vụ trong góc chơi Từ đó, trẻ biết thể hiện vai chơi chú công nhân xây dựng, lắp ghép các khối hình và sắp xếp đồ chơi để tạo thành các công trình, giúp trẻ hợp tác với nhau để thực hiện một công việc được giao
Góc xây dựng
Trang 8- Phần tổ chức các hoạt động trong góc: tùy vào nội dung, không gian, diện tích của mỗi góc hoạt động tôi chia góc thành 2 khu đó là khu để kệ, giá góc và khu bố trí mảng hoạt động của trẻ
+ Khu để kệ, giá góc: tôi kê kệ, giá góc ngay phía dưới tranh trang trí góc
để để đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu cho các hoạt động của trẻ
+ Khu bố trí mảng hoạt động của trẻ: Là mảng tường mở, có độ cao tương đương với khu giá, kệ góc; tùy thuộc vào đặc trưng của từng góc mà tôi thiết kế các mảng tường mở khác nhau theo nội dung các chủ đề
Ví dụ: Góc xây dựng tùy vào nội dung chơi ở từng chủ đề mà ở mảng tường mở tôi thiết kế mảng tường mở như một bản thiết kế công trình, còn kệ góc tôi bày các nguyên vật liệu cho trẻ có thể thực hiện hoạt động xây dựng như: gạch xây dựng, cổng, cây xanh, hoa, nhà,… và các đồ dùng phụ trợ khác
Góc phân vai tôi thiết kế mảng tường mở là siêu thị của bé với mành sắt và móc treo dùng để treo những mặt hàng cho trẻ chơi trò chơi bán hàng, siêu thị
Mảng tường mở góc phân vai
Góc nghệ thuật tôi thiết kế mảng tường mở với những túi bìa trong dùng
để trưng bày sản phẩm của trẻ tạo ra mỗi khi hoạt động tại góc này
Trang 9Mảng tường mở góc nghệ thuật
Góc học tập: tôi sử dụng mành, gai dính, kẹp, ô mở để gắn chữ cái, chữ số thay đổi theo chủ đề, hay ở thư viện của bé tôi sử dụng mành sắt để kẹp sách theo từng chủ đề
Trang 10Mảng tường mở góc học tập
=> Trang trí góc chơi theo hướng mở, linh hoạt với những hình ảnh sinh động, ngộ nghĩnh, đẹp mắt nhằm thu hút, lôi cuốn trẻ đến với góc chơi Hơn nữa, nhìn vào đó trẻ còn biết được các trò chơi trong góc và cách chơi của trò chơi đó
* Giải pháp 3: Làm đồ dùng, đồ chơi ở các góc, tận dụng nguyên vật liệu thiên nhiên, nguyên vật liệu có sẵn ở địa phương.
Đối với trẻ mẫu giáo, việc học của trẻ luôn thông qua những hình ảnh trực quan sinh động và trẻ ở lứa tuổi này luôn thích sự mới lạ, do vậy bên cạnh việc đầu tư cho nội dung dạy, tôi còn chuẩn bị thêm nhiều đồ dùng đồ chơi lạ mắt, đẹp, đủ màu sắc để thu hút trẻ, trẻ sẽ hứng thú hơn với những đồ chơi do tự trẻ làm ra
Ngoài những vật liệu phải mua như xốp dạ, giấy màu, bút màu, đề can để làm thì tôi tận dụng những nguyên vật liệu dễ kiếm như thùng, bìa cát tông, xốp, đĩa CD, hộp dầu Tận dụng những nguyên vật liệu thiên nhiên sẵn có
ở địa phương như: rơm, lá cây, hạt na, hạt gấc, vỏ ngao, vỏ trai trai, quả chè, lõi ngô khô… để làm đồ dùng học liệu cho trẻ
Với nguồn nguyên vật liệu đầy đủ, đa dạng này tôi sẽ lựa chọn những nguyên vật liệu phù hợp với độ tuổi, phù hợp với chủ đề để ở các góc hoạt động Chúng sẽ tạo ra thử thách có tính thẫm mỹ và giàu bản sắc văn hóa địa phương cho trẻ Cũng từ các vật liệu này, khi về các góc chơi trẻ tự tạo thành sản phẩm
Trang 11và đem trưng bày ở các góc chơi, bằng cách này trẻ sẽ hứng thú với những sản phẩm mình làm ra và tham gia vào các góc chơi một cách nhiệt tình hơn
Ví dụ: Ở chủ đề “Động vật” tôi tận dụng nguyên vật liệu từ phế liệu như: lõi giấy, chai coca, vỏ hộp sữa chua, vải dạ, xốp, lõi gối,… để tạo ra những con vật ngộ nghĩnh như: con gà, vịt, bò, trâu, thỏ, cá, bướm, sư tử,…sử dụng cho góc xây dựng
Đồ dùng tự tạo từ phế liệu chủ đề động vật
Góc khám phá tôi còn chuẩn bị nguyên vật liệu từ thiên nhiên như: các loại lá cây, rơm, để trẻ tạo ra con trâu, con mèo, con cào cào,…
Nguyên vật liệu thiên nhiên cho trẻ sử dụng chủ đề động vật
Trang 12Ở chủ đề “Gia đình” từ những chiếc ống hút nhiều màu sắc, vỏ can nước giặt hay những vỏ sữa probi, hộp váng sữa tôi đã làm nên những đồ dùng phục
vụ cho trẻ chơi hoạt động góc như: ngôi nhà, cái làn, phích nước, bộ cốc chén, cái tủ, cái quạt,…những đồ dùng đồ chơi này có thể sử dụng ở góc phân vai hay góc xây dựng
Đồ dùng tự tạo tận dụng phế liệu chủ đề gia đình
Ở góc nghệ thuật tôi chuẩn bị cho trẻ những nguyên vật liệu thiên nhiên, những nguyên vật liệu tái sử dụng như: vỏ cam, vỏ trứng, que kem để trang trí ngôi nhà từ vỏ trứng sắc màu hay làm gáo múc nước từ vỏ cam
Trẻ góc nghệ thuật sử dụng nguyên vật liệu thiên nhiên ở chủ đề gia đình
Trang 13Đồ dùng, đồ chơi, nguyên vật liệu trong từng góc tôi luôn sắp xếp dễ thấy,
dễ lấy, dễ lựa chọn Đồ dùng, đồ chơi luôn được vệ sinh sạch sẽ
=> Đồ dùng, đồ chơi đa dạng, hấp dẫn, tận dụng nguồn nguyên vật liệu có sẵn tại địa phương giúp trẻ hoạt động chủ động, tích cực, sáng tạo, hiệu quả, nâng cao kỹ năng sử dụng đồ dùng, đồ chơi
* Giải pháp 4: Tổ chức hoạt động góc cho trẻ theo hướng lấy trẻ làm trung tâm.
Khi tổ chức hoạt động góc cho trẻ tôi luôn chú ý lấy trẻ làm trung tâm Khi thỏa thuận chơi tôi và trẻ có sự trao đổi về góc chơi mà trẻ thích, vai chơi trẻ lựa chọn, bạn chơi mà trẻ muốn chơi cùng Tôi luôn đảm bảo sự tự nguyện
của trẻ khi chơi, tôn trọng sự lựa chọn của trẻ (Video thỏa thuận chơi)
Khi về góc chơi tôi luôn tạo điều kiện để trẻ thảo luận nội dung chơi, tự phân vai chơi với nhau Sau đó, trẻ tự lựa chọn đồ dùng đồ chơi mà tôi đã chuẩn bị và chơi hợp tác, vui vẻ
Ví dụ: - Ở góc xây dựng chủ đề “Trường Mầm non” tôi chuẩn bị rất nhiều đồ dùng đồ chơi như: gạch, cổng trường, hàng rào, trường mầm non, cây xanh, rau,…Bên cạnh đó ở mảng tường mở tôi và trẻ đã xây dựng bản thiết kế công trình trường mầm non rất đẹp Khi về góc chơi này trẻ tự thảo luận và phân vai chơi với nhau Sau đó, trẻ lựa chọn đồ dùng đồ chơi đã chuẩn bị và sử dụng chúng để xây nên công trình trường mầm non sáng tạo và đẹp mắt
(Video trẻ thỏa thuận vai và chơi)
- Ở góc học tập chủ đề “Động vật” tôi chuẩn bị cho trẻ những bài tập với các chữ cái b, d, đ; tạo chữ cái từ hoa xốp; bài tập với số lượng 8 trên giấy và ở