MỤC LỤC 1MỞ BÀI 1NỘI DUNG 1I Khái quát cơ sở pháp lý về điều kiện khởi kiện 11 Điều kiện về đối tượng khởi kiện 32 Điều kiện về chủ thể khởi kiện 53 Điều kiện về phương thức khởi kiện 54 Điều kiện về hình thức, thủ tục khởi kiện 65 Điều kiện về thời hiệu khởi kiện 6II Đánh giá các quy định pháp luật hiện hành về điều kiện khởi kiện vụ án hành chính thông qua tình huống cụ thể 61 Điều kiện về đối tượng khởi kiện 72 Điều kiện về chủ thể khởi kiện 83 Điều kiện về phương thức khởi kiện 94 Điều kiện.
Trang 1M C L C ỤC LỤC ỤC LỤC
MỞ BÀI 1
NỘI DUNG 1
I Khái quát cơ sở pháp lý về điều kiện khởi kiện 1
1 Điều kiện về đối tượng khởi kiện 1
2 Điều kiện về chủ thể khởi kiện 3
3 Điều kiện về phương thức khởi kiện 5
4 Điều kiện về hình thức, thủ tục khởi kiện 5
5 Điều kiện về thời hiệu khởi kiện 6
II Đánh giá các quy định pháp luật hiện hành về điều kiện khởi kiện vụ án hành chính thông qua tình huống cụ thể 6
1 Điều kiện về đối tượng khởi kiện 6
2 Điều kiện về chủ thể khởi kiện 7
3 Điều kiện về phương thức khởi kiện 8
4 Điều kiện về hình thức, thủ tục khởi kiện 9
5 Điều kiện về thời hiệu khởi kiện 9
KẾT BÀI 10
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 11
Trang 2MỞ BÀI
Tranh chấp hành chính là hiện tượng khách quan, phát sinh từ những hạn chế, bất cập trong tổ chức thực thi quyền hành pháp Để giải quyết hiệu quả các tranh chấp này, Việt Nam và các quốc gia trên thế giới đã thiết lập, duy trì và từng bước hoàn thiện nhiều phương thức nhằm đáp ứng ngày một tốt hơn quyền khiếu kiện hành chính của cá nhân, tổ chức trong xã hội Một trong số phương thức để người dân bảo vệ quyền lợi của mình là khởi kiện hành chính Để thực hiện quyền khởi kiện của mình, cá nhân, tổ chức phải tuân thủ những điều kiện nhất định Để hiểu rõ hơn về quy định của pháp luật về điều kiện khởi kiện em
xin chọn đề bài 02: “Hãy đánh giá các quy định pháp luật hiện hành về điều
kiện khởi kiện vụ án hành chính thông qua tình huống cụ thể” Trong quá trình
làm bài không thể tránh khỏi những sai sót về kiến thức, mong thầy, cô giúp đỡ
để phần bài làm của em hoàn thiện hơn Em xin chân thành cảm ơn
NỘI DUNG
I Khái quát cơ sở pháp lý về điều kiện khởi kiện
1 Điều kiện về đối tượng khởi kiện
Đối tượng khởi kiện trong vụ án hành chính là quyết định hành chính mang tính cá biệt do cơ quan hành chính có thẩm quyền ban hành hay là hành vi hành chính của công chức nhà nước thực hiện quyền quản lý nhà nước áp dụng đối với cá nhân, tổ chức và một số đối tượng khác được cho là xâm phạm tới quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức đó Đối tượng khởi kiện của vụ
án hành chính được quy định tại các khoản 1, 2, 3, 4, 5, 6 Điều 3 và Điều 30 Luật Tố tụng hành chính năm 2015 ( LTTHC 2015) Cụ thể:
Trang 3a Quyết định hành chính bị kiện
Khoản 1 Điều 3 Luật Tố tụng hành chính quy định: “Quyết định hành chính là văn bản do cơ quan hành chính nhà nước, cơ quan, tổ chức được giao thực hiện quản lý hành chính nhà nước ban hành hoặc người có thẩm quyền trong cơ quan, tổ chức đó ban hành quyết định về vấn đề cụ thể trong hoạt động quản lý hành chính được áp dụng một lần đối với một hoặc một số đối tượng cụ thể” Tuy nhiên, không phải tất cả các quyết định hành chính trên đều là đối
tượng khởi kiện khi có đơn khởi kiện nộp cho Tòa án Nó chỉ trở thành đối tượng khởi kiện khi thỏa mãn điều kiện quy định tại khoản 2 Điều 3 Luật Tố
tụng hành chính là “làm phát sinh, thay đổi, hạn chế, chấm dứt quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân hoặc có nội dung làm phát sinh nghĩa
vụ, ảnh hưởng đến quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân”.
Tuy nhiên, không phải tất cả các QĐHC đều được khởi kiện mà trừ các quyết định quy định tại khoản 1 Điều 30, đó là các quyết định thuộc phạm vi bí mật nhà nước trong các lĩnh vực quốc phòng, an ninh, ngoại giao; trong việc áp dụng biện pháp xử lý hành chính, xử lý hành vi cản trở hoạt động tố tụng; quyết định mang tính nội bộ Quy định như vậy nhằm bảo vệ bí mật quốc gia, nội bộ cũng như giúp việc tiến hành giải quyết vụ án trở nên nhanh chóng, khách quan hơn
b Hành vi hành chính bị kiện
Khoản 3 Điều 3 Luật Tố tụng hành chính quy định: “Hành vi hành chính
là hành vi của cơ quan hành chính nhà nước hoặc của người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước hoặc cơ quan, tổ chức được giao thực hiện quản lý hành chính nhà nước thực hiện hoặc không thực hiện nhiệm vụ, công vụ theo quy định của pháp luật” Cũng giống như quyết định hành chính bị kiện, hành vi hành chính bị kiện khi hành vi đó “làm ảnh hưởng đến việc thực hiện quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân” (khoản 4 Điều 3 Luật
Tố tụng hành chính)
Trang 4Cũng như QĐHC, không phải tất cả các HVHC đều được khởi kiện mà theo khoản 1 Điều 30 những HVHC có nội dung như những QĐHC không được khởi kiện, thì những HVHC đó cũng không được khởi kiện
c Các đối tượng khởi kiện khác
Trường hợp có liên quan đến các vấn đề như bầu cử đại biểu Quốc hội hoặc đại biểu Hội đồng nhân dân, kỷ luật công chức hay quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh (quy định tại khoản 5, 6 Điều 3
và khoản 2, 3, 4 Điều 30) Đây cũng được coi là một trong các đối tượng khởi kiện theo quy định tại Luật Tố tụng hành chính
2 Điều kiện về chủ thể khởi kiện
Về điều kiện chủ thể khởi kiện được quy định tại khoản 8 Điều 3 : “Người khởi kiện là cơ quan, tổ chức, cá nhân khởi kiện vụ án hành chính đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định kỷ luật buộc thôi việc, quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh; danh sách cử tri bầu cử đại biểu Quốc hội, danh sách cử tri bầu cử đại biểu Hội đồng nhân dân, danh sách cử tri trưng cầu ý dân (sau đây gọi chung là danh sách cử tri).”
Và Điều 54 của Luật TTHC năm 2015:
“Điều 54 Năng lực pháp luật tố tụng hành chính và năng lực hành vi tố tụng hành chính của đương sự
1 Năng lực pháp luật tố tụng hành chính là khả năng có các quyền, nghĩa vụ trong tố tụng hành chính do pháp luật quy định Mọi cơ quan, tổ chức, cá nhân
có năng lực pháp luật tố tụng hành chính như nhau trong việc yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
2 Năng lực hành vi tố tụng hành chính là khả năng tự mình thực hiện quyền, nghĩa vụ trong tố tụng hành chính hoặc ủy quyền cho người đại diện tham gia tố tụng hành chính.
Trang 53 Đương sự là người từ đủ mười tám tuổi trở lên có đầy đủ năng lực hành vi tố tụng hành chính, trừ người mất năng lực hành vi dân sự hoặc pháp luật có quy định khác.
Đối với người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự, người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi thì năng lực hành vi tố tụng hành chính của họ được xác định theo quyết định của Tòa án.
4 Đương sự là người chưa thành niên, người mất năng lực hành vi dân sự, người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự hoặc người có khó khăn trong nhận thức, làm chủ hành vi thực hiện quyền, nghĩa vụ của đương sự trong tố tụng hành chính thông qua người đại diện theo pháp luật.
5 Đương sự là cơ quan, tổ chức thực hiện quyền, nghĩa vụ trong tố tụng hành chính thông qua người đại diện theo pháp luật.”
Như vậy, việc khởi kiện vụ án hành chính chỉ có thể được thực hiện bởi người có quyền khởi kiện vụ án hành chính hoặc người đại diện của người có quyền khởi kiện vụ án hành chính với điều kiện người đó đảm bảo năng lực hành vi tố tụng hành chính Người đại diện của người có quyền khởi kiện vụ án hành chính bao gồm: người đại diện theo ủy quyền hoặc người đại diện theo pháp luật Người đại diện theo pháp luật của người có quyền khởi kiện vụ án hành chính bao gồm: cha mẹ, người đỡ đầu, người đại diện hợp pháp của người chưa thành niên, người không có năng lực hành vi dân sự, người đứng đầu của người khởi kiện là cơ quan, đơn vị, tổ chức Tại Điều 60 xác định người đại diện của người khởi kiện bao gồm:
- Cha mẹ đối với con chưa thành niên;
- Người giám hộ đối với người được giám hộ;
- Người đứng đầu đơn vị, cơ quan, tổ chức do được bổ nhiệm hoặc theo quy định của pháp luật;
- Chủ hộ gia đình đối với hộ gia đình;
Trang 6- Tổ trưởng tổ hợp tác đối với hợp tác xã;
- Những người khác theo quy định của pháp luật
3 Điều kiện về phương thức khởi kiện
Phương thức khởi kiện có thể hiểu là việc các chủ thể có quyền lựa chọn các cách thức khác nhau để khởi kiện Phương thức khởi kiện được quy định tại Điều 115
Nếu đối tượng khởi kiện là QĐHC, HVHC, quyết định kỷ luật buộc thôi việc thì theo khoản 1 Điều 115, thì cá nhân, tổ chức được lựa chọn một trong 3 cách sau:
Khởi kiện ngay khi nhận được QĐHC, hoặc bị HVHC xâm hại
Khởi kiện khi nhận được Quyết định giải quyết khiếu nại lần 1 mà không đồng ý hoặc hết thời gian giải quyết khiếu nại lần 1 mà không được giải quyết
Khởi kiện khi nhận được Quyết định giải quyết khiếu nại lần 2 mà không đồng ý hoặc hết thời gian giải quyết khiếu nại lần 2 mà không được giải quyết
Nếu đối tượng khởi kiện là quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định xử lý
vụ việc cạnh tranh thì theo khoản 2 Điều 115 thì cá nhân, tổ chức chỉ có quyền khởi kiện quyết định này mà không có quyền khiếu nại
Nếu đối tượng khởi kiện là danh sách cử tri, theo khoản 3 Điều 115 quy
định “Cá nhân có quyền khởi kiện vụ án về danh sách cử tri trong trường hợp
đã khiếu nại với cơ quan có thẩm quyền giải quyết, nhưng hết thời hạn giải quyết theo quy định của pháp luật mà khiếu nại không được giải quyết hoặc đã được giải quyết, nhưng không đồng ý với việc giải quyết khiếu nại đó”.
4 Điều kiện về hình thức, thủ tục khởi kiện.
Trang 7Luật Tố tụng hành chính 2015 quy định việc khởi kiện phải được thực hiện bằng văn bản Khi khởi kiện vụ án hành chính thì cơ quan, tổ chức, cá nhân phải làm đơn khởi kiện theo quy định tại Điều 118 của LTTHC 2015
5 Điều kiện về thời hiệu khởi kiện.
Thời hiệu khởi kiện vụ hành chính được quy định tại Điều 116 LTTHC 2015 Theo đó, thời hiệu khởi kiện là thời hạn mà cơ quan, tổ chức, cá nhân được quyền khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết vụ án hành chính bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm; nếu thời hạn đó kết thúc thì mất quyền khởi kiện Thời hiệu khởi kiện đối với từng trường hợp được quy định như sau: 01 năm kể
từ ngày nhận được hoặc biết được quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định kỷ luật buộc thôi việc; 30 ngày kể từ ngày nhận được quyết định giải quyết khiếu nại về quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh;từ ngày nhận được thông báo kết quả giải quyết khiếu nại của cơ quan lập danh sách cử tri hoặc kết thúc thời hạn giải quyết khiếu nại mà không nhận được thông báo kết quả giải quyết khiếu nại của cơ quan lập danh sách cử tri đến trước ngày bầu cử 05 ngày
II Đánh giá các quy định pháp luật hiện hành về điều kiện khởi
kiện vụ án hành chính thông qua tình huống cụ thể
ban nhân dân huyện X thuộc tỉnh Y đã ký quyết định xử phạt về hành vi trốn thuế đối với Công ty TNHH H do ông Hoàng là giám đốc Sau khi đã hoàn tất thủ tục khiếu kiện theo quy định pháp luật, ngày 15/10/2018 Công ty H đã khởi kiện quyết định xử phạt nêu trên ra Tòa án
1 Điều kiện về đối tượng khởi kiện
Theo tình huống:
Thứ nhất, Quyết định xử phạt của bà N đối với Công ty TNHH H (do ông
Hoàng làm giám đốc) là quyết định hành chính (Khoản 1 Điều 3 LTTHC năm
2015)
Trang 8Thứ hai, việc xử phạt về hành vi trốn thuế của công ty M không thuộc các
trường hợp ngoại lệ được quy định trong Điều 30 LTTHC 2015
Như vậy, công ty TNHH H khởi kiện quyết định xử phạt của bà N là phù hợp với điều kiện về đối tượng khởi kiện theo quy định của pháp luật
Qua tình huống có thể thấy đối tượng khởi kiện nói chung hay Quyết định hành chính bị khởi kiện nói riêng phải mang tính cá biệt, được ban hành bằng văn bản bởi các chủ thể có thẩm quyền, hoặc các cơ quan thực hiện việc quản lý nhà nước để thực hiện, tác động và áp dụng đối với một, đối tượng cụ thể, phải xác định được trên thực tế Và quyết định đó đã có ảnh hưởng trực tiếp đến quyền và lợi ích của cá nhân, tổ chức Việc ảnh hưởng này cũng phụ thuộc vào nhận thức chủ quan của chủ thể khởi kiện về tính trái pháp luật của QĐHC, theo
đó, khởi kiện là một phương thức hữu hiệu để họ tự bảo về mình Các cá nhân,
tổ chức này tự định đoạt việc khởi kiện thể hiện họ tự tay ký vào đơn khởi kiện chứ không phải do sự ép buộc, cưỡng ép bởi chủ thể khác
2 Điều kiện về chủ thể khởi kiện
Theo tình huống:
Thứ nhất, chủ thể khởi kiện là công ty TNHH H, cơ quan, tổ chức có
quyền lợi và lợi ích hợp pháp bị ảnh hưởng do quyết định xử phạt của bà N (Khoản 8 Điều 3 LTTHC năm 2015)
Thứ hai, công ty TNHH H thỏa mãn điều kiện về năng lực pháp luật
TTHC và năng lực hành vi TTHC của đương sự nên công ty TNHH H là chủ thể khời kiện phù hợp pháp luật
Theo đó, việc xác định cá nhân, tổ chức có quyền khởi kiện vụ án hành chính được thực hiện theo nguyên tắc xem xét cá nhân, tổ chức có quyền và lợi ích hợp pháp bị ảnh hưởng trực tiếp bởi quyết định hành chính, hành vi hành chính bị kiện hay không Như vậy, cá nhân, tổ chức có quyền khởi kiện vụ án hành chính là những cá nhân, tổ chức có quyền và lợi ích hợp pháp bị ảnh hưởng
Trang 9trực tiếp bởi quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định giải quyết khiếu nại đối với quyết định xử lí vụ việc cạnh tranh, danh sách bầu cử Đại biểu quốc hội, Đại biểu HĐND các cấp, quyết định kỉ luật buộc thôi việc Tuy nhiên,
để quyền khởi kiện vụ án hành chính của cá nhân, tổ chức được hiện thực hóa thì quyền khởi kiện phải được thực hiện bởi những chủ thể có năng lực hành vi
tố tụng hành chính Năng lực hành vi tố tụng hành chính là khả năng bằng chính hành vi của mình cá nhân thực hiện quyền và các nghĩa vụ hành chính được pháp luật hành chính thừa nhận Như vậy, việc khởi kiện vụ án hành chính chỉ
có thể được thực hiện bởi người có quyền khởi kiện vụ án hành chính hoặc người đại diện của người có quyền khởi kiện vụ án hành chính với điều kiện người đó đảm bảo năng lực hành vi tố tụng hành chính Người đại diện của người có quyền khởi kiện vụ án hành chính bao gồm: người đại diện theo ủy
quyền hoặc người đại diện theo pháp luật
Luật Tố tụng hành chính không phân biệt giữa chủ thể có quyền khởi kiện với chủ thể thực hiện việc khởi kiện vụ án hành chính mà chỉ quy định chung: người khởi kiện Và cách định nghĩa người khởi kiện theo Luật tố tụng hành chính hiện hành không rõ ràng, theo khoản 6 Điều 3 LTTHC 215 người khởi kiện là người khởi kiện… Bởi vậy khi xem xét điều kiện khởi kiện với tư cách là chủ thể khởi kiện chúng ta cần tuân thủ và vận dụng linh hoạt các quy định ở: khoản 8 Điều 3, Điều 5, khoản 1 Điều 9, Điều 54 của LTTHC 2015
3 Điều kiện về phương thức khởi kiện
Theo tình huống, đối tượng khởi kiện là quyết định hành chính Theo
khoản 1 Điều 115 thì công ty TNHH H có quyền khởi kiện quyết định xử phạt
về hành vi trốn thuế vì quyết định xâm hại đến quyền và lợi ích hợp pháp của công ty TNHH H khi không đồng ý với quyết định, hành vi đó hoặc đã khiếu nại với người có thẩm quyền giải quyết, nhưng hết thời hạn giải quyết theo quy định của pháp luật mà khiếu nại không được giải quyết hoặc đã được giải quyết nhưng không đồng ý với việc giải quyết khiếu nại về quyết định, hành vi đó
Trang 10Như vậy, quy định của pháp luật đã tạo tính “mở” hơn về các phương thức khởi kiện vụ án hành chính cho người dân được lựa chọn nhiều phương thức khởi kiện hơn, nhưng chúng ta có thể thấy nếu đối tượng khởi kiện là danh sách cử tri mặc dù pháp luật tạo điều kiện để bảo vệ quyền lợi cho người dân nhưng trên thực tế điều kiện này rất khó và dường như thắt chặt quyền khởi kiện của người dân về danh sách cử tri
4 Điều kiện về hình thức, thủ tục khởi kiện.
Đối với tình huống trên thì đơn khởi kiện phải có nội dung chính được quy định tại Điều 118 Kèm theo đơn khởi kiện là các tài liệu, chứng cứ chứng minh quyền, lợi ích hợp pháp của công ty TNHH H bị xâm hại Trường hợp vì lí
do khách quan mà công ty TNHH H không thể nộp đầy đủ các tài liệu, chứng cứ kèm theo đơn khởi kiện thì họ phải nộp tài liệu, chứng cứ hiện có để chứng minh quyền, lợi ích của mình bị xâm phạm Các tài liệu, chứng cứ khác, công ty TNHH H phải tự mình bổ sung hoặc bổ sung theo quy định của Tòa án trong qua trình giải quyết vụ việc
Có thể thấy về hình thức và thủ tục khởi kiện tại Bộ luật TTHC năm 2015 được quy định rất cụ thể và chi tiết giúp người khởi kiện có thể dễ dàng làm theo hướng dẫn để khởi kiện lên tòa án khi quyền và lợi ích của mình bị xâm phạm Hơn nữa, tòa án yêu cầu đầy đủ các chứng cứ để giúp người bị kiện có thể đòi lại quyền và lợi ích bị xâm phạm cũng như giúp tòa án xét xử công minh Ngoài
ra, quy định tại điều 118 luật TTHC năm 2015 quy định đơn khởi kiện phải được thực hiện bằng văn bản và cơ quan, tổ chức, cá nhân có thể tự mình làm đơn khởi kiện hoặc người đại diện, người khác làm hộ đơn và phải ký xác nhận Điều này nhằm tạo điều kiện cho các trường hợp mất năng lực hành vi dân sự, không biết chữ, khởi kiện vầ đòi lại quyền, lợi ích bị xâm phạm
5 Điều kiện về thời hiệu khởi kiện
Theo tình huống, thì ngày 23/08/2018, bà Nguyễn Thị Minh N là Chủ tịch