tiểu luận đạo đức kinh doanh và nh ng ữ vấn đề đạo đức đang nổ i lên hiện nay của các doanh nghiệ ệ p vi t nam và các giải pháp đề xuất

Văn hóa doanh nghiệp cũng là một trong những điều luôn được chú trọng và được xem là chìa khóa, yếu tố cốt lõi quyết định sự tăng trưởng bền vững của doanh nghiệp bởi lẽ nó đã thể hiện đ

ĐẠI HỌC UEH TRƯỜNG KINH DOANH KHOA QUẢN TRỊ

TIỂU LUẬN ĐẠO ĐỨC KINH DOANH VÀ NHỮNG

VẤN ĐỀ ĐẠO ĐỨC ĐANG NỔI LÊN HIỆN NAY CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM VÀ CÁC

GIẢI PHÁP ĐỀ XUẤT

BỘ MÔN QUẢN TRỊ HỌC NGUYỄN THIÊN KIM THỊNH

ĐẠI HỌC UEH TRƯỜNG KINH DOANH KHOA QUẢN TRỊ

TIỂU LUẬN ĐẠO ĐỨC KINH DOANH VÀ NHỮNG

VẤN ĐỀ ĐẠO ĐỨC ĐANG NỔI LÊN HIỆN NAY CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM VÀ CÁC

GIẢI PHÁP ĐỀ XUẤT

Môn học: Quản trị học

Giảng viên: TS.Lê Việt Hưng

Mã lớp học phần: 21C1MAN50200134 Sinh viên: Nguyễn Thiên Kim Thịnh Khóa – Lớp: Khóa 47 – Lớp ADC03 MSSV: 31211027016

TP Hồ Chí Minh, ngày 12 tháng 12 năm 2021

MỤC LỤC

Tài liệ u tham khảo 1

Mở đầu 2

Lý do chọn đề tài 2

Thực trạng đạo đức kinh doanh ở Việt Nam hiện nay 2

Nội dung 4

1 Khái quát về đạo đức kinh doanh 4

1.1 Khái niệm đạo đức kinh doanh 4

1.2 Các nguyên tắc và chuẩn mực của đạo đức kinh doanh 4

1.3 Vai trò của đạo đức kinh doanh 5

2 Thực trạng đạo đức kinh doanh ở Việt Nam và giải pháp đề xuất 6

2.1 Thực trạng đạo đức kinh doanh hiện nay ở Việt Nam 6

2.2 Giải pháp đề xuất 8

Kết luận 11

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Xuân Long (2017, July 13) Formosa đứng đầu các vụ gây ô nhiễm năm 2016 BÁO TUỔI TRẺ Retrieved Decemer 12, 2021 from

https://tuoitre.vn/formosa-dung-dau-cac-vu-gay-o-nhiem-nam-2016-1351267.htm

2 Ngọc Lan (20021, July 28) Bàn về đạo đức kinh doanh của doanh nghiệp Việt Nam WAY Retrieved December 12,2021 from

https://www.way.com.vn/ban-ve-dao-duc-kinh-doanh-cua-doanh-nghiep-viet-nam.html

3 Thùy Dương (2021, December 7) Văn hóa kinh doanh – chìa

khóa thành công của các doanh nghiệp lớn BNEWS Retrieved

December 12, 2021 from https://bnews.vn/van-hoa-kinh-doanh-chia-khoa-thanh-cong-cua-cac-doanh-nghiep-lon/223930.html

4 Richard L Daft (1976) New Era of Management 11th edition Cengage Learning.

MỞ ĐẦU

Lý do chọn đề tài

Trên đà phát triển của đất nước, bất kì lĩnh vực kinh doanh nào cũng đã và đang xuất hiện rất nhiều doanh nghiệp cùng cạnh tranh và tham gia sản xuất cũng như kinh doanh ở Việt Nam Trong đó chúng ta phải kể đến sự dồi dào và phong phú của nguồn lực của mỗi doanh nghiệp Nguồn lực dồi dào thôi chưa

đủ, để một doanh nghiệp có thể phát triển và vững mạnh ta phải nói đến văn hóa kinh doanh mà nổi bật nhất là về đạo đức của mỗi cá nhân, mỗi tập thể, mỗi doanh nghiệp kinh doanh hay còn gọi là đạo đức kinh doanh

“Có tài mà không có đức là người vô dụng Có đức mà không có tài thì làm việc

gì cũng khó” Có thể nói, đạo đức luôn là thứ có thể giúp chúng ta đánh giá một con người cũng như quá trình phát triển của người đó Đối với doanh nghiệp cũng vậy, người làm kinh doanh càng phải là người có đạo đức và được giáo dục tốt

Văn hóa doanh nghiệp cũng là một trong những điều luôn được chú trọng và được xem là chìa khóa, yếu tố cốt lõi quyết định sự tăng trưởng bền vững của doanh nghiệp bởi lẽ nó đã thể hiện đạo đức kinh doanh của chính doanh nghiệp ấy.

Đứng trước nhiều sự thay đổi về mọi mặt do sự phát triển đột ngột của công nghệ thông tin và đại dịch COVID-19, tốc độ tăng trưởng kinh tế của mỗi một doanh nghiệp nói riêng và cả nước nói chung đều đã bị ảnh hưởng nghiêm trọng Nhưng nhờ vào văn hóa kinh doanh văn minh, mỗi doanh nghiệp dường như đã tìm thấy chìa khóa giúp doanh nghiệp của mình có thể đứng dậy, vượt qua khó khăn và trụ vững trong đại dịch

Có thể nhận thấy, đạo đức kinh doanh có vai trò to lớn đối với sự phát triển của mỗi doanh nghiệp, cũng từ đây, các nhà kinh tế đã chứng mình được lợi nhuận của doanh nghiệp luôn gắn liền với đạo đức Chính vì vậy, nếu không hiểu được vai trò của đạo đức kinh doanh hay không có ý thức xây dựng đạo đức kinh doanh thì việc đi tới đỉnh thành công của mỗi doanh nghiệp sẽ rất khó khăn

Vì vậy bài tiểu luận này sẽ khai thác rõ nét về đạo đức kinh doanh cũng như những vấn đề đạo đức kinh doanh đang nổi lên hiện nay tại Việt Nam

từ đó đề xuất một số giải pháp giải quyết

Thực trạng đạo đức kinh doanh ở Việt Nam hiện nay

Đạo đức kinh doanh có lẽ vẫn là vấn đề mới ở Việt Nam Các khái niệm cũng như vấn đề về đạo đức kinh doanh, văn hóa kinh doanh hay văn hóa doanh nghiệp đều mới chỉ nổi lên từ khi Việt Nam thức hiện chính sách đổi mới và tham gia vào quá trình quốc tế hóa và toàn cầu hóa 1991 Do vậy, nên chúng

ta vẫn chưa hiểu được rõ nét về khái niệm đạo đức kinh doanh từ đó đã xuất hiện những doanh nghiệp vi phạm đạo đức kinh doanh, lừa đảo khách hàng và gây tổn thất lớn đối với tốc độ tăng trưởng kinh tế Việt Nam

Nhưng khi nhìn về hướng tích cực, dựa vào một số kết quả phân tích các

số liệu và những tài liệu thu thập qua sách báo chúng ta cũng nhận được một số kết quả khả quan:

Nhận thức của người Việt Nam về đạo đức kinh doanh: Người làm về kinh doanh nói riêng và cả nước nói chung đã và đang có những bước đầu trong việc thay đổi và nhận định về đạo đức kinh doanh

Trách nhiệm của doanh nghiệp với xã hội: mỗi doanh nghiệp ở Việt Nam

đã nhận định và xác định rõ nhiệm vụ và trách nhiệm của mình trên 2 khía cạnh chất lượng hàng hóa và vấn đề bảo vệ môi trường

Vấn đề về sỡ hữu trí tuệ (intellectual property) ở Việt Nam: Rất nhiều doanh nghiệp đã biết cách sử dụng nguồn nhân lực của mình một cách hiệu quả cũng như việc khai thác trí tuệ từ nguồn nhân lực ấy cũng ngày càng được mở rộng

Quan hệ chủ doanh nghiệp và người lao động: Nhờ chính sách đổi mới nói trên, mối quan hệ giữa chủ doanh nghiệp và người lao động cũng dần được cải thiện hơn trước Bên cạnh đó, người lao động còn được hưởng những chế độ đãi ngộ hợp lí từ đó đời sống của họ cũng dần được nâng cao

Quan hệ về mặt đạo đức của doanh nghiệp với các nhà đầu tư: Đây có lẽ vẫn là khái

niệm vẫn còn khá mới nhưng các doanh nghiệp của Việt Nam cũng đã có những thay đổi tích cực Ta có thể nhận thấy sự tích cực, hiệu quả ấy qua các hợp đồng làm ăn của các doanh nghiệp khi giao lưu và hợp tác với các nước khác.Nhờ bản tính thân thiện, chất phát của người Việt Nam bấy lâu nay mà các chủ đầu tư cũng

đã có cái nhìn thiện cảm hơn so với các doanh nghiệp Việt Nam.

NỘI DUNG

1.1 Khái niệm đạo đức kinh doanh

“Khái niệm đạo đức rất khó để định nghĩa một cách rõ ràng Theo ý nghĩa tổng quát, đạo đức là một bộ quy tắc về đạo lý và những giá trị điểu khiển hành vi

của một cá nhân hay một nhóm được dùng để đánh giá điều gì là đúng hay sai.”

Việc nghiên cứu đạo đức là một truyền thông lâu đời đối với xã hội loài người và chúng ta cũng có thể nhận định rằng: Đạo đức kinh doanh là một khái niệm không

cũ nhưng cũng không mới Có ý kiên cho rằng “Đạo đức kinh doanh là hành vi đầu

tư cho tương lai Khi các doanh nghiệp tạo tiếng tốt sẽ lôi kéo khách hàng Và đạo đức xây dựng trên cơ sở khơi dậy nét đẹp tiềm ẩn trong mỗi con người luôn được thị trường ủng hộ”.Được chia sẻ Stoner và các đồng tác giả : “Đạo đức kinh doanh

là hệ thông các nguyên tắc luân lý áp dụng trong thế giới thương mại, là những chỉ dẫn các hành vi được chấp nhận trong cả chiến lược và vận hành hàng ngày của

tổ chức Phương thức hoạt động có đạo đức ngày càng trở nên cần thiết trong tìm kiếm thành công và xây dựng hình ảnh tích cực của mỗi doanh nghiệp” Hay định

nghĩa “Đạo đức kinh doanh là tất cả những quy tác, tiêu chuẩn, chuẩn mực đạo đức hoạc luật lệ để cung cấp chỉ dẫn về

hành vi ứng xử chuẩn mực và sự trung thực (của một tổ chức) trong những trường hợp nhất định” Được chia sẻ bởi giáo sư Phillip V.Lewis.

Xét cho cùng, cách hiểu về khái niệm đạo đức kinh doanh cốt lõi cơ bản có xu hướng về tính nhân văn trong kinh doanh; bên cạnh đó, nó còn dần trở thành phương thức kinh doanh của một doanh nghiệp

1.2 Các nguyên tác và chuẩn mực của đạo đức kinh doanh

Nhắc đến đạo đức chúng ta thường nghĩ đến những quy tắc, chuẩn mực và chúng ta thường dựa vào đó để đánh giá một con người Trong kinh doanh cũng vậy, khi đánh giá đạo đức kinh doanh của một doanh nghiệp, các nguyên tắc và chuẩn mực là những tiêu chí hàng đầu cần lưu ý, cụ thể như sau:

Tính trung thực Đối với kinh doanh, trung thực ở đây cũng có nghĩa là chấp hành luật pháp của nhà nước, không làm ăn phi pháp cũng như không dùng các thủ đoạn gian dối, xảo trá để kiếm lời Phải biết giữ lời hứa, giữ chữ tín, luôn giữ vững lập trường và nhất quán trong lời nói và hành động

Sự tôn trọng giữa người với người

Sự tôn trọng có lẽ là điều cần thiết và quan trọng nhất trong mối quan hệ giữa người với người trong kinh doanh

+Với cộng sự và cấp dưới: tôn trọng ở đây là coi trọng phẩm giá, quyền lợi và ý kiến của họ; tôn trọng tiềm năng, cơ hội phát triển của nhân viên và quan tâm đúng mức, tôn trọng quyền tự do của họ

+Với khách hàng: tuân thủ” khách hàng là thượng đế” tôn trọng nhu cầu cũng như sở thích và tâm lý của khách hàng

+Với doanh nghiệp cạnh tranh: Tôn trọng lợi ích và quyền lợi riêng của đối thủ, cạnh tranh công bằng

Trách nhiệm với cộng đồng & xã hội

Mỗi cá nhân, mỗi tập thể, mỗi doanh nghiệp dù có thành công và phát triển lớn mạnh như nào vẫn luôn gắn liền với lợi ích của cộng đồng, xã hội Mỗi cá nhân trong doanh nghiệp là mỗi mảnh ghép có trách nhiệm tích cực góp phần giải quyết những vấn đề chung của xã hội, từ đó giúp cho đất nước ngày càng phát triển

1.3 Vai trò của đạo đức kinh doanh

1.3.1 Đối với doanh nghiệp

Đạo đức kinh doanh giúp điều chỉnh hành vi của chủ thể kinh doanh Đạo đức kinh doanh đã giúp bổ sung và kết hợp với phấp luật điều chỉnh các hành vi kinh doanh theo khuôn khổ pháp luật

và quỹ đạo của các chuẩn mực đạo đức xã hội

Nói cách khác, đạo đức kinh doanh và pháp luật có mối quan hệ chặt chẽ với nhau Pháp luật càng đầy đủ, chặt chẽ và được thi hành nghiêm chỉnh thì đạo đức của mỗi người cũng được đề cao, cành hạn chế được

sự kiếm lợi phi phám, tham nhũng cũng như buôn lậu,

Đạo đức kinh doanh góp phần đảm bảo chất lượng của doanh nghiệp Ngày nay, phần thưởng to lớn và đáng quý nhất đối với mỗi doanh

nghiệp là sự tín nhiệm, tin tưởng của các nhân viên, khách hàng và công luận Một doanh nghiệp muốn có được sự công nhận ấy trước hết phải là doanh nghiệp quan tâm và chăm chút đến đạo đức

Một khi đảm bảo trách nhiệm đạo đức kinh doanh và đạo đức xã hội tương ứng, các quyết định kinh doanh bao gồm hiệu quả trong các hoạt động sản xuất đều tăng cao Bên cạnh đó, sự tận tâm và tuân thủ đạo đức của các nhân viên cũng giúp cho chất lượng sản phẩm được cải thiện.

Đạo đức kinh doanh cũng chính là nền tảng giúp cho một doanh nghiệp có thể nhận được sự tin tưởng và hài lòng từ khách hàng Đạo đức kinh doanh tạo ra lợi nhuận cho doanh nghiệp

Có thể hiểu đơn giản, đạo đức giúp nâng cao chất lượng sản phẩm của doanh nghiệp từ đó đã giúp doanh nghiệp nhận được sự tin cậy và quan tâm cũng như sự trung thành của khách hàng đối với doanh nghiệp Nhờ vậy, lợi nhuận của doanh nghiệp cũng dần được nâng cao

Dựa theo kết quả của một nghiên cứu tiến hành với 500 tập đoàn lớn nhất

ở Mỹ thì những doanh nghiệp cam kết thực hiện các hành vi đạo đức và chú trọng đến việc tuân thủ các quy định đạo đức nghề nghiệp thường đạt được thành công lớn về mặt tài chính Nhờ vậy, sự quan tâm đếnn đạo

đức đang trở thành một điều không thể thiếu trong kế hoạch chiến lược của mỗi doanh nghiệp Hay chúng ta có thể nhận thấy, đạo đức kinh doanh đang dần trở thành một vấn dề nhận được sự quan tâm to lớn và luôn được các doanh nghiệp chú trọng để giành lợi thế cạnh tranh

1.3.2 Đối với xã hội

Đạo đức kinh doanh hiện đang là điều cần thiết và quan trọng trong quá trình hoạt động, phát triển kinh tế xã hội hiện nay đặc biệt là đối với nước đang phát triển như Việt Nam

Thực tế cũng cho thấy mức độ phát triển bền vững cũng như sự tăng trưởng về lợi nhuận thu được đều gắn liền với việc thực hành đạo đức kinh doanh Đạo đức kinh doanh như một bộ phận cấu thành quan trọng nhất của văn hóa kinh doanh; đây cũng là nền tảng tạo nên sự dối tắc, khách hàng và người tiêu dùng Từ đó không ngừng nâng cao hình ảnh,

uy tín và thương hiệu của doanh nghiệp Bên cạnh đó, đạo đức kinh doanh còn giúp giảm thiểu những vấn đề về lạm phát, tham ô đời sống của người lao động nhờ vậy cũng được nâng cao

2. Thực trạng đạo đức kinh doanh ở Việt Nam và giải pháp đề xuất 2.1 Thực trạng đạo đức kinh doanh hiện nay ở Việt Nam

Như đã nói, đạo đức kinh doanh ở Việt Nam vẫn còn khá mới bởi nó chỉ nổi lên khi Việt Nam thực hiện chính sách dổi mới và tham gia vào quá trình quốc

tế hóa và toàn cầu hóa vào năm 1991 Còn trước đó, dù trong thời kỳ tập trung phát triển kinh tế, những vấn đề này vẫn chưa được nhắc đến bao giờ

Cụ thể như sau:

-Trong thời kì bao cấp, mọi hoạt động kinh doanh cũng như phát triển kinh tế đều

do Nhà nước chỉ đạo, vì thế những hành vi có đạo đức chỉ dừng lại ở những hành

vi tuân thủ lệnh của cấp trên Vào thời gian đó, các ngành công nghiệp ở Việt Nam cũng chưa phát triển và được đầu tư với quy mô rộng rãi như bây giờ: Chất lượng phục vụ thấp, nguồn lực khan hiếm, và hầu như các doanh nghiệp cũng không

hề quan tâm đến vấn đề thương hiệu cũng như sỡ hữu trí tuệ Đa số, người lao động thời kì này đều làm việc cho nhà nước, nơi mà kỷ luật và chế độ lương thưởng đều được thống nhất Tuy nhiên việc tìm được và có được việc làm trong các công ty Nhà nước lại rất khó khăn nên khi có cơ hội được làm, sẽ không có chuyện các công nhân đình công hay mâu thuẫn lao động Nói cách khác, mọi hoạt động trong xã hội lúc bấy giờ đều phải tuân thủ quy định của Nhà nước, chính vì vậy những phạm trù cũng như phạm trù luân lý là không cần thiết

-Ngày nay, khi Việt Nam thực hiện chính sách dổi mới theo xu hướng, quốc tế hóa, toàn cầu hóa Nhiều phạm trù mới đã xuất hiện: quyền sỡ hữu trí tuệ, an toàn thực phẩm hay thậm chí là đình công, thị trường chứng khoán, Và khái niệm đạo đức kinh doanh dường như cũng đã phổ biến hơn trong xã hội

Đây là dâu hiệu đáng mừng trong việc phát triển kinh tế đặc biệt là nâng cao mức sống của người lao động, giúp đất nước ngày càng phát triển vững mạnh.Tuy nhiên, vấn đề nào cũng có mặt trái của nó hay chúng ta vẫn phải đề cập đến những vấn đề tiêu cực trong việc thực hiện đạo đức kinh doanh của các doanh nghiệp:

Việc nhận thức về khái niệm đạo đức kinh doanh

Tuy đã phổ biến trong xã hội hiện nay, nhưng vẫn có một số người vẫn mơ

hồ trong việc tìm hiểu cũng như thực hiện đạo đức kinh doanh

Cụ thể, chúng ta còn có thể thấy thông qua các chương trình giáo dục đặc biệt là chương trình học tại các trường đại học ở Việt Nam hiện nay Hầu hết các trường Cao đẳng, Đại học dạy về kinh doanh vẫn chưa có một môn học nào hướng dẫn cụ thể cho sinh viên về vấn đề đạo đức kinh doanh, hoặc nếu có thì cũng chỉ dừng ở hình thức là môn tự chọn Trong nội dung chương trình học của một số ngành cũng có nhắc đến khái niệm này nhưng cũng còn quá sơ sài, khiên cho sinh viên còn quá mơ hồ trong việc nhận thức khái niệm đạo đức kinh doanh Hoặc các trưởng chỉ dừng lại ở việc coi đạo đức kinh doanh là những việc tuân thủ pháp luật trong kinh doanh

Một số phương tiện truyền thông như sách, báo, đài tuyển hình cũng không hề

có một chuyên mục nào nói rõ về vấn đề này mà chỉ dừng lại ở việc nhận định

về những sự kiện có liên quán đến đọa đức kinh doanh hoặc cung cấp về một

số vụ việc trên sách báo nước ngoài chứ không hề thực hiện một cuộc khảo sát hay đưa ra khái niệm cụ thể nào về đạo đức kinh doanh

Có thể nói, quan niệm về đạo đức kinh doanh đã được đưa ra và phổ biến trong xã hội nhưng nó vẫn còn quá sơ sài và hạn hẹp, chưa đánh giá hết được tầm quan trọng của khái niệm trên.Chính vì vậy, tuy người dân, người lao động được nghe khá nhiều đến cụm từ “đạo đức kinh doanh” nhưng sự nhận thức, cách hiểu của họ về vấn đề này vẫn còn khá mơ hồ

Doanh nghiệp có đạo đức kinh doanh trước hết phải có trách nhiệm với xã hội Như đã nói ở phần mở đầu, trong quá trình hình thành và phát triển, mỗi doanh nghiệp ở Việt Nam đều phải nhận định và xác định rõ nhiệm vụ và trách nhiệm của mình trên 2 khía cạnh chất lượng hàng hóa và vấn đề bảo vệ môi trường

Đầu tiên là về chất lượng, rất nhiều doanh nghiệp hiện nay vẫn còn hiện tượng tham ô, biển thủ, ăn chặn tiền khiến cho quan trình sản xuất sản phẩm bị thâm hụt, chất lượng sản phẩm ngày càng đi xuống khiến nền kinh

tế, hình ảnh và sự uy tín của doanh nghiệp

Về môi trường, các doanh nghiệp, xí nghiệp ở các trung tâm kinh tế, trong quá trình sản xuất đã làm ô nhiễm môi trường.Cụ thể chúng ta có thể nhớ đến vụ việc: nhà máy Formosa – đứng đầu trong các vụ gây ô nhiễm năm 2016