“Nhìn chung, pháp luật đã quy định rất rõ ràng và cụ thể trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc kiểm soát, kiểm tra, xử lý vi phạm và sử dụng mạng xã hội tại Luật An ninh m
Trang 1ĐẠI HỌC UEH TRƯỜNG CÔNG NGHỆ VÀ THIẾT KẾ KHOA CÔNG NGHỆ THÔNG TIN KINH DOANH
TIỂU LUẬN KẾT THÚC HỌC PHẦN MÔN HỌC: LUẬT THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
Chủ đề: Cải thiện môi trường mạng xã hội bằng cách thay
đổi ý thức người dùng
Mã lớp họ c phần: 21C1LAW51103901
Giảng viên: Thầy Huỳ nh Thiên Tứ
Người thực hiện: Nguyễn Hồng Ánh
MSSV: 31191024956
Trang 2Mục lục
1.Lý luận 2
2 Hệ thống quy định: 3
Nội dung bị cấm đưa lên mạng xã hội: 3
Pháp luật điều chỉnh hoạt động MXH: 3
Những hành vi bị cấm trên MXH: 3
Cùng với đó là những Tiêu chuẩn cộng đồng do nhà phát hành cung cấp cho tùy nền tảng. 3
3 Thực trạng 3
Đối với người đăng: 3
Đối với người xem: 4
4 Bất cập 6
5 Nhận xét, đề xuất: 6
Về khuôn khổ pháp luật 6
Về khuôn khổ đạo đức: 7
Trang 3TIỂU LUẬN LUẬT THƯƠNG MẠI ĐIỆN TỬ
Chủ đề: Cải thiện môi trường mạng xã hội bằng cách thay
đổi ý thức người dùng
1.Lý luận
Theo như báo cáo nghiên cứu: “Việt Nam hiện có quy mô dân số xấp xỉ 98 triệu người xếp thứ 15 trên thế giới, trong đó, tỷ lệ sử dụng internet chiếm hơn 60% -đứng thứ 16 trên thế giới về số lượng người sử dụng internet Một thống kê đáng chú
ý là thời gian sử dụng internet trung bình của người Việt lên tới gần 7 tiếng/ngày Điều này chứng minh rằng, người Việt Nam đã dành lượng thời gian đáng kể cho các hoạt động trên không gian mạng để phục vụ các nhu cầu khác nhau.”1
Thông qua Internet, thông tin được thu thập trên các phương tiện truyền thông xã hội và được phổ biến rộng rãi và nhanh chóng trên khắp thế giới Bởi vì
nó không bị ảnh hưởng bởi các yếu tố như thời gian, không gian, biên giới, dân tộc, tôn giáo, nghề nghiệp hoặc trình độ học vấn, v.v Tất cả những ai tham gia mạng xã hội, dù ở trong nước hay nước ngoài Bạn có thể dễ dàng đến bất kỳ nơi nào trên thế giới, kết bạn và giao lưu trên mạng xã hội, tạo ra mạng lưới quan hệ rộng khắp mà các hình thức liên lạc truyền thống (mặt đối mặt) không làm được
Với cơ chế chuyển giao thông tin nhanh và khó kiểm soát, các giá trị xã hội (bao gồm các giá trị tốt đẹp, chuẩn mực và các giá trị lệch chuẩn), các quy tắc, luật thành văn
và bất thành văn của xã hội ảnh hưởng mạnh mẽ đến quá trình xã hội hóa cá nhân của các thành viên.2 Có thể nói, Internet đang mang trong nó một sức mạnh vô cùng lớn bởi sự nhanh chóng và dễ dàng phát tán rộng rãi của nó Một giá tịch tích cực sẽ có thể dễ dàng lan tỏa nhưng song song với đó, một sự kiện tiêu cực cũng có thể dễ dàng gây ảnh hưởng lớn đến người xem Do đó, thông tin trên mạng xã hội vô cùng đa dạng, phong phú và nhiều chiều, thậm chí nhiều vấn đề được đưa ra đôi khi quá đà, không kiểm soát
Trong truyền thông xã hội, tính ẩn danh, nặc danh ban đầu được sử dụng để người dùng có thể tự do và thoải mái trong việc phát biểu ý kiến và giao tiếp tuy nhiên, gần đây tính ẩn danh này đang bị lạm dụng bởi chúng đang khiến các nguồn phát tin trở nên khó kiểm soát do người tham gia có thể tùy tiện phát ngôn hơn so với mặt đối mặt Khi ẩn danh, người phát ngôn trên mạng xã hội vô tình sẽ cảm thấy an toàn do nghĩ rằng sẽ không phải chịu bất cứ trách nhiệm nào về hành vi hay phát ngôn của mình
1 (Các số liệu thố ng kê Internet Việt Nam 2019, 2020) From VNETWORK: https://vnetwork.vn/news/cac-so-lieu-thong-ke-internet-viet-nam-2019
2 (Lan, 2020) Truyền thông xã hội và các giải pháp quả n lý, phát triển From Lý luậ n chính trị:
Trang 42 Hệ thống quy định:
Hiện nay, có khá nhiều văn bản quy định về các nội dung được đăng tải trên mạng xã hội, bao gồm:
Nội dung bị cấm đưa lên mạng xã
hội: Điều 8 Luật An ninh mạng 2018.
Điều 16 Luật An ninh mạng 2018
Điều 101 Nghị định 15/2020/NĐ-CP
Pháp luật điều chỉnh hoạt động MXH:
Pháp luật điều chỉnh hoạt động MXH chủ yếu nằm trong Quyết định số
874/QĐ-BTTTT
Điều 3 Quy tắc ứng xử chung
Điều 4 Quy tắc ứng xử cho tổ chức, cá nhân Điều
6 Quy tắc ứng xử cho các cơ quan nhà nước
Điều 7 Quy tắc ứng xử cho các nhà cung cấp dịch vụ mạng xã hội
Những hành vi bị cấm trên MXH:
Điều 5 Các hành vi bị cấm trong Nghị định số 72/2013/NĐ-CP
Điều 8 Các hành vi bị nghiêm cấm về an ninh mạng trong Luật an ninh mạng 2018
Cùng với đó là những Tiêu chuẩn cộng đồng do nhà phát hành cung cấp cho từng nền tảng.
“Nhìn chung, pháp luật đã quy định rất rõ ràng và cụ thể trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, cá nhân trong việc kiểm soát, kiểm tra, xử lý vi phạm và sử dụng mạng xã hội tại Luật An ninh mạng và mới đây nhất là Bộ quy tắc ứng xử trên không gian mạng của Bộ Thông tin và Truyền thông Ngoài ra, liên quan đến các trường hợp cụ thể, pháp luật chuyên ngành cũng quy định quyền và nghĩa vụ, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong Bộ luật dân sự, Bộ luật hình sự,…”
3 Thực trạng
Đối với người đăng:
TikTok, thuộc sở hữu của ByteDance có trụ sở tại Trung Quốc, là một mạng xã hội chia sẻ các clip dài 15 giây, trong đó có nhiều đoạn có nội dung kỳ lạ, thậm chí điên rồ,
"nơi mọi người có thể xuất hiện theo cách bất thường và làm những điều khó hiểu"
"Mọi thứ ngớ ngẩn đều có thể trở thành trào lưu và bất kỳ ai cũng có thể nổi tiếng sau một đêm", TikToker Kimberly Taylor cho biết Từ một đoạn video của một thanh niên quay cảnh đổ nguyên lọ muối gia vị vào miệng, thử thách #SaltChallenge đã ra đời và hiện thu hút hơn 1 triệu lượt xem trên TikTok Bắt nguồn từ trend "Tôi đã ăn
Trang 5gì trong một ngày" (What I ate in a day), thử thách "ăn cà rốt chấm mù tạt để giảm cân" đã được các chuyên gia cảnh báo sẽ gây nên chứng rối loạn ăn uống, vẫn không thay đổi được nhận thức của người dùng Nguy hiểm hơn nữa, trong khi đại dịch Covid19 khiến hơn 700.000 ca tử vong trên toàn thế giới, thử thách
#coronachallenge cho thấy nhiều người sẵn sàng liếm bồn cầu, ghế ngồi, tay cầm
xe buýt và các sản phẩm trong siêu thị chỉ để tạo clip câu view
Tiktok marketing science global time well spent study (Global Results) 3
“Theo chuyên gia bảo mật thông tin Rick Floyd: “TikTok đáng ra phải có đủ bài học kinh nghiệm từ Facebook hay YouTube để tập trung vào việc kiểm soát nội dung độc hại trên nền tảng của mình” Tuy nhiên, hành động đến nay của công ty này thể hiện rằng họ vẫn chưa thể bảo vệ người dùng Theo ông Floyd thì mọi người cần phải biết cách bảo vệ mình trước những nguồn thông tin độc hại đó trước.4 Tuy nhiên, với một lượng lớn người sử dụng TikTok như trên, quan điểm của ông Floyd vẫn chưa mang tính thuyết phục Ví như trong trường hợp Skull Breaker Challenge - Thử thách
Ba người đứng trong một hàng và cùng nhảy Khi người ở giữa nhảy lên không trung thì hai người còn lại hất chân của người đó khiến họ ngã ngửa ra phía sau, TikTok cam kết dọn sạch clip vi phạm khỏi nền tảng Song rốt cuộc, ứng dụng chỉ loại bỏ các đoạn video có sử dụng hashtag, gắn cờ liên quan đến thử thách Những clip không gắn thẻ vẫn tồn tại, thậm chí thu hút hàng triệu lượt xem.5”
Đối với người xem:
Đến từ góc độ người dùng chúng ta lại nhắc lại một vấn đề không mấy xa lạ, theo
khảo sát do Microsoft công bố, Việt Nam nằm trong 5 quốc gia có chỉ số văn minh trên không gian mạng (DCI) thấp nhất. 6
3 (Kantar, 2021) Tiktok marketing science global time well spent study (Global Results)
4 (Lê, 2020) Thử thách chết chóc núp bóng clip hài 15 giây trên TikTok From Zing News:
https://zingnews.vn/thu-thach-chet-choc-nup-bong-clip-hai-15-giay-tren-tiktok-post1116339.html
5 (Nhi, 2020) TikTok dung dưỡng hàng trăm trào lưu độc hại From Zing News:
Trang 6https://zingnews.vn/tiktok-Digital Civility Index reports
Thực tế tình trạng nêu trên ở nước ta không phải là cá biệt, mà đã trở thành vấn nạn trên toàn cầu Tuy nhiên, không phải ngẫu nhiên Việt Nam lại nằm trong bảng xếp hạng này Những hình ảnh không mấy đẹp đẽ của cộng đồng mạng kém văn minh Việt Nam từ lâu đã được biết đến qua nhiều cách khác nhau Như tình trạng chửi bới, dễ bị “dắt mũi” và khi bất đồng ý kiến, tìm đủ mọi từ nặng nề nhất
để nói ra với tình trạng công kích, bôi bác hình ảnh trọng tài là hình ảnh thường thấy của một bộ phận dân mạng Việt Nam sau những trận đấu gây tranh cãi
Vấn đề về đạo đức và nhân phẩm trên không gian mạng Việt Nam đang là một khủng hoảng Bây giờ chỉ cần phản bác lại 1 bình luận toxic nào đó (ví dụ: quấy rối tình dục, xúc phạm) thì người đăng bình luận lên sẽ lấy lý do là đùa, thiếu muối, tệ hơn
là bị chửi ngược lại Hoặc bất cứ khi nào một người nữ nổi tiếng bị đồn thổi lộ clip nhạy cảm, cộng đồng mạng liền soạn các nội dung "xin link" Có lẽ, đây là lý do Việt Nam xếp thứ 2 trong số những nước có rủi ro về tình dục trên Internet thế giới. 7
7 (Microsoft, 2020) Digital Civility Index reports Retrieved from Microsoft: https://www.microsoft.com/en-us/online-safety/digital-civility?activetab=dci_reports:primaryr3
Trang 74 Bất cập
Mặc cho rất nhiều quy định được ban hành trong nhiều văn bản luật khác nhau, các tiêu chuẩn cộng đồng của từng MXH, tuy nhiên các nội dung được đăng tải vẫn rất khó kiểm soát nói thẳng ra là quá tầm kiểm soát do số lượng và sự mơ hồ trong việc xác định, một phần lớn vẫn là do sự kém hiểu biết của người đăng và cả người xem
Vậy thì, câu hỏi đặt ra là tại sao tình trạng này vẫn tiếp diễn hoặc thậm chí ngày càng phát triển hơn mặc cho chúng ta đã có rất nhiều quy định và hệ thống pháp luật đã được ban hành? Có phải phần lớn là do sự quản lý của Nhà nước và việc kiểm soát không tốt của các nền tảng mạng xã hội?
Theo tôi là không, pháp luật và quy định luôn ở đó và thực hiện đúng nghĩa vụ của nó, các cơ quan quản lý thì vẫn luôn theo dõi và xử lý từng ngày, thế nhưng các
“content bẩn” vẫn ngày một tăng, vậy người tiếp tay cho chúng là ai Đó chính là những lượt like, share, follow của người theo dõi Pháp luật điều chỉnh hoạt động MXH chủ yếu nằm trong Quyết định số 874/QĐ-BTTTT Tuy nhiên, quy tắc thì vẫn chỉ là quy tắc Quyết định số 874/QĐ-BTTTT chỉ mang tính khuyến nghị, khuyến cáo và có bản chất là tập hợp tất cả các quy định về các hành vi ứng xử, chuẩn mực đạo đức, văn hóa trên môi trường mạng Chỉ trong một vài trường hợp, số ít trường hợp người tham gia mạng xã hội, tổ chức, cá nhân có hành vi bất chính mới bị xử lý theo quy định của pháp luật Hiện nay, về cơ bản, các quy định về xử lý các hành vi vi phạm pháp luật trên mạng xã hội đã được quy định trong các Luật và Nghị định liên quan Tuy nhiên, Những trường hợp bị xử phạt được nhắc đến chỉ bao gồm những người quá nổi tiếng
và khi mà nó đã trở thành hiện tượng và quá bê bối Điều này chứng tỏ sự răn đe trong các văn bản luật đã quy định vẫn chưa đủ sự ảnh hưởng với người dùng
Và thực tế đó chính là một lượng lớn youtuber, tiktoker, streamer vẫn đang thể hiện sự kém hiểu biết của mình với việc lan truyền và phổ biến các trend, nội dung một cách ồ ạt và không có sự kiểm nghiệm, điều này dẫn đến sự vô tổ chức và thiếu kiểm soát trong môi trường mạng nước ta Điều này đã vô tình tiếp tay cho thế giới mạng ngày càng xuất hiện nhiều những thành viên dung túng cho những lời lẽ thô tục, những hình ảnh vô văn hoá,… song lại thu hút hàng triệu lượt người đăng kí, theo dõi
5 Nhận xét, đề xuất:
Có hai khuôn khổ được sử dụng đó chính là Khuôn khổ pháp luật những quy định do nhà nước đề ra và khuôn khổ đạo đức, thông lệ do chính những người
sử dụng đặt ra Cả hai hệ thống này sẽ dần dần định hình và hoàn thiện.
Về khuôn khổ pháp luật
Chúng ta đang bộc lộ những điểm yếu sau:
“Thứ nhất, thực tế về các quy định ở nước ta còn khá nhiều bất cập, và chưa theo kịp sự phát triển trong thực tế Do đặc thù phát triển quá nhanh của công nghệ, dịch vụ, nội dung thông tin trên mạng xã hội nên hệ thống văn bản quy phạm pháp luật hiện hành
đã bộc lộ nhiều hạn chế cụ thể như: chưa cụ thể hóa, bao quát hết các đối tượng và hoạt
Trang 8Thứ hai, trái ngược với sự phát triển này của công nghệ, quy trình sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật trên lĩnh vực này lại mất khá nhiều thời gian, do phải tổ chức nhiều công đoạn dự thảo, nghiên cứu, ban hành,… dẫn đến việc quy định vừa sửa đổi, bổ sung xong đã bắt đầu lạc hậu, gây khó khăn cho công tác quản lý
Thứ ba, việc quản lý, điều hành thông tin qua mạng xã hội phần lớn dựa trên
mô hình quản lý báo chí nên còn nhiều yếu kém như: Giải pháp quản lý chưa đồng bộ, chủ yếu còn bị động, xử lý hậu quả khi có sự cố, tin đồn thất thiệt đã diễn ra, chứ chưa chủ động định hướng, cung cấp thông tin tích cực, chính thống lên mạng xã hội, nắm bắt và dẫn dắt dư luận; còn bị động vào sự hợp tác của doanh nghiệp nước ngoài trong việc ngăn chặn, gỡ bỏ thông tin vi phạm,… Điều này đã đặt ra không ít khó khăn, thách thức cho công tác quản lý thông tin trên mạng xã hội.8”
Về khuôn khổ đạo đức:
Người đăng thì vừa có thể tạo hiệu ứng gây chú ý vừa kiếm được lợi ích
từ các content này Còn người dùng hầu như không phải trả giá tương xứng vì những hành động tấn công, bắt nạt tập thể do mình gây ra Đây dường như là một bài toán nan giải đối với những người quản lý.
Nhìn lại toàn cảnh, phải chăng chúng ta đang đặt quá nhiều hy vọng và trách nhiệm vào Nhà nước và cơ quan quản lý? Đúng là hệ thống pháp luật còn khá nhiều lỗ hổng tuy nhiên việc hoàn thiện và đòi hỏi một bộ luật hoàn hảo là rất khó khăn và có thể nói là không khả thi với trình độ phát triển công nghệ hiện nay Khi bước vào thời đại công nghệ và thông tin bùng nổ như thế này, đừng ai nghĩ rằng có thể ngăn chặn tất cả các nội dung xấu cũng như chúng ta không thể cấm sâu bệnh, cấm vi khuẩn, cấm virus lan truyền Chắc chắn sẽ phải cần những biện pháp mạnh hơn, tuy nhiên, tối
ưu nhất vẫn là việc tự bảo vệ bản thân cũng như việc tăng sự miễn dịch bằng cách không phí thời gian và tinh lực vào những thông tin độc hại này bằng việc kết hợp với giáo dục và truyền thông nâng cao nhận thức
Theo như quy định của Hoa Kỳ về phát ngôn trên Internet như nhóm thuyết trình đã trình bày, ý kiến của tôi cho rằng hạn chế nội dung ngôn luận sẽ không hiệu quả bằng các việc làm thiết thực khác của chính quyền như giáo dục, thay đổi chính sách, hay tìm cách hướng dẫn để những người khác phản ứng với các phát ngôn phỉ báng một cách hòa bình, hoặc tạo điều kiện để người dân được tiếp cận công lý để đảm bảo quyền của mình khi bị phỉ báng.9 “Nhưng đó quả thực là chặng đường dài Và sự thật có lẽ, chúng ta sẽ phải thấy và chứng kiến những hậu quả nghiêm trọng do các thông tin trên mạng, và rồi sẽ thấy những vụ kiện, cả những hậu quả khác, rồi dần dần trật tự, các nguyên tắc
8 (Thảo, 2020) Xử lý “lỗ hổng” quản lý, lành mạnh hóa mạng xã hội ở Việt Nam From Báo Quân đội
nhân dân: https://www.qdnd.vn/phong-su-dieu-tra/phong-su/bai-2-con-nhieu-lo-hong-591571
9 (PGS.TS VŨ CÔNG GIAO, NGUYỄN ĐÌNH ĐỨC) Chống phát ngôn thù ghét, phỉ báng trên Internet ở Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu và những giá trị tham khảo cho Việt Nam Retrieved from Nghiên cứu lập pháp: http://www.lapphap.vn/Pages/tintuc/tinchitiet.aspx?tintucid=207415
Trang 9ứng xử đạo đức mới được hình thành sau khi con người phải trả giá.” – Theo ông Ông Nguyễn Cảnh Bình - Giám đốc Trung tâm hợp tác Trí tuệ Việt Nam chia sẻ.10
Nói chung, mặc dù yêu cầu có sự tham gia quản lý của Nhà nước, nhưng sự quản lý cũng có giới hạn và chỉ có thể giải quyết những số ít của vấn đề Quan trọng nhất vẫn là nhận thức đúng đi đến hành động đúng của những người dùng mạng xã hội Những kênh nhảm nhí, độc hại trên YouTube sẽ không tồn tại khi người xem chủ động tẩy chay không theo dõi, không like và chia sẻ Bạn hoàn toàn có thể Report (báo cáo) hoặc bấm Not interested (Không hứng thú với loại content này) để không hiển thị lại Mạng xã hội sẽ chỉ trở thành kênh thông tin, chia sẻ lành mạnh, hữu ích khi người dùng có ý thức và trách nhiệm, lối hành xử văn minh, lịch sự
HẾT
Số chữ: 2910
Tài liệu tham khảo:
[1] Act to Improve Enforcement of the Law in Social Networks (2017) Retrieved from
Bundesministerium der Justiz und für Verbraucherschutz: https://www.bmjv.de/SharedDocs/ Gesetzgebungsverfahren/Dokumente/NetzD G_engl.pdf
[2] Brussels (2016) European Commission and IT Companies announce Code of
Conduct on illegal online hate speech Retrieved from European Commission:
http://europa.eu/rapid/press-release_IP-16-1937_en.htm
VNETWORK: https://vnetwork.vn/news/cac-so-lieu-thong-ke-internet-viet-nam-2019 [4] Đăng, T (2020) Ai tiếp tay cho video nhảm trên YouTube? Retrieved from
VNExpress:
https://vnexpress.net/ai-tiep-tay-cho-video-nham-tren-youtube-4174147.html
[5] Hạnh, D (2020) Những video độc hại sinh ra từ Youtuber 'rởm' Retrieved
from VNExpress: https://vnexpress.net/nhung-video-doc-hai-sinh-ra-tu-youtuber-rom-4160446.html
[6] Hutchinson, A (2020) TikTok Shares New Insights into Usage Trends, and its Impact
on Audience Behaviors [Infographic] Retrieved from SocialMediaToday:
https://www.socialmediatoday.com/news/tiktok-shares-new-insights-into-usage-trends-and-its-impact-on-audience-be/605818/
[7] Huyền, T (2021) Mượn danh quảng bá văn hoá để "đầu độc" cộng đồng mạng
bằng những video "bẩn" Retrieved from VOV:
https://vov.vn/goc-10 (Sen, 2020) Không ai vô can trên mạng xã hội Nhân dân hằng tháng,
https://nhandan.vn/tieu-diem-hangthang/khong-ai-vo-can-tren-mang-xa-hoi-239235/.
Trang 10nhin/blog/muon-danh-quang-ba-van-hoa-de-dau-doc-
cong-dong-mang-bang-nhung-video-ban-861136.vov
[8] Kantar (2021) Tik Tok marketing science global time well spent study (Global Results)
[9] Lan, T N (2020) Truyền thông xã hộ i và các giả i pháp quả n lý, phát triển
Retrieved from Lý luận chính trị: http://lyluanchinhtri.vn/home/index.php/thuc-tien/item/3054-truyen-thong-xa-hoi-va-cac-giai-phap-quan-ly-phat-trien.html
[10] Lê, V (2020) Thử thách chết chóc núp bóng clip hài 15 giây trên TikTok
Retrieved from Zing News: https://zingnews.vn/thu-thach-chet-choc-nup-bong-clip-hai-15-giay-tren-tiktok-post1116339.html
https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Van-hoa-Xa-hoi/Luat-Bao-chi-2016-280645.aspx [12] Microsoft (2020) Digital Civility Index reports (DCI) Retrieved from Microsoft:
https://www.microsoft.com/en-us/online-safety/digital-civility?
activetab=dci_reports:primaryr3
https://thuvienphapluat.vn/van-ban/Cong-nghe-thong-tin/Nghi-dinh-130-2018-ND-CP-huong-dan-Luat-Giao-dich-dien-tu-ve-chu-ky-so-358259.aspx
http://congbao.chinhphu.vn/noi-dung-van-ban-so-52-2013-nd-cp-4146
[15] Nhi, T (2020) TikTok dung dưỡng hàng trăm trào lưu độc hại Retrieved
from Zing News: https://zingnews.vn/tiktok-dung-duong-hang-tram-trao-luu-doc-hai-post1128392.html
ghét, phỉ báng trên Internet ở Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu và những giá trị tham khảo cho Việt Nam Retrieved from Nghiên cứu lập pháp:
http://www.lapphap.vn/Pages/tintuc/tinchitiet.aspx?tintucid=207415
[17] Sen, N H (2020) Không ai vô can trên mạng xã hội Nhân dân hằng tháng,
https://nhandan.vn/tieu-diem-hangthang/khong-ai-vo-can-tren-mang-xa-hoi-239235/ Retrieved from B.
[18] Thảo, P (2020) Xử lý “lỗ hổng” quản lý, lành mạnh hóa mạng xã hội ở Việt
Nam Retrieved from Báo Quân đội nhân dân:
https://www.qdnd.vn/phong-su-dieu-tra/phong-su/bai-2-con-nhieu-lo-hong-591571
[19] TTXVN (2020) Cần mạnh tay xử lý video "bẩn" trên mạng xã hội Retrieved from
Báo Ninh Thuận: http://baoninhthuan.com.vn/news/117809p1c30/can-manh-tay-xu-ly-video-ban-tren-mang-xa-hoi.htm
[20] wikipedia (n.d.) Hate speech in the United States Retrieved from wikipedia: https://
en.wikipedia.org/wiki/Hate_speech_in_the_United_States
9