Tiểu luận tác động của nợ công đến tăng trưởng kinh tế ở nhật bản, mỹ xu hướng và thách thức ở các quốc gia

BỘ TÀI CHÍNH TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH – MARKETING KHOA THUẾ HẢI QUAN HOẠCH ĐỊNH NGÂN SÁCH ĐỀ TÀI TÁC ĐỘNG CỦA NỢ CÔNG ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ Ở NHẬT BẢN, MỸ XU HƯỚNG VÀ THÁCH THỨC Ở CÁC QUỐC GIA GVHD ĐỖ THỊ MAI HOÀNG HÀ Hồ Chí Minh, Tháng 52022 1 CÁC QUAN ĐIỂM VỀ NỢ CÔNG TỚI TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ CỦA CÁC HỌC GIẢ Nợ công ở Việt Nam hiện nay Thực trạng, nguyên nhân và một số giải pháp 1 1 Thực trạng nợ công ở Việt Nam hiện nay 1 1 1 Nợ công của Việt Nam chiếm khoảng 65% GDP Theo báo cáo của Bộ tài.

BỘ TÀI CHÍNH

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÀI CHÍNH – MARKETING

KHOA THUẾ - HẢI QUAN



HOẠCH ĐỊNH NGÂN SÁCH

ĐỀ TÀI

TÁC ĐỘNG CỦA NỢ CÔNG ĐẾN TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ Ở NHẬT BẢN, MỸ XU HƯỚNG VÀ

THÁCH THỨC Ở CÁC QUỐC GIA

GVHD:ĐỖ THỊ MAI HOÀNG HÀ

Hồ Chí Minh, Tháng 5/2022

1 CÁC QUAN ĐIỂM VỀ NỢ CÔNG TỚI TĂNG TRƯỞNG KINH TẾ CỦA CÁC HỌC GIẢ:

Nợ công ở Việt Nam hiện nay: Thực trạng, nguyên nhân và một số giải pháp 1.1 Thực trạng nợ công ở Việt Nam hiện nay

1.1.1 Nợ công của Việt Nam chiếm khoảng 65% GDP

Theo báo cáo của Bộ tài chính, nợ công của Việt Nam đạt 61% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) tại thời điểm tháng 9/2016 và con số này tăng lên xấp xỉ 65% vào thời điểm 2017-2018 Theo các chuyên gia, Chính phủ hàng năm phải chi trả 14% tổng nợ Chinh phủ vay và nợ Chinh phủ bảo lãnh Việt Nam đang loay hoay trong vay vốn để phát triển và vì sử dụng vốn chưa hiệu quả nên trở thành một trong số các nước có tỷ lê nợ công tăng nhanh nhất Nhưng nếu không tiếp tục vay thì cũng không có vốn để phục vụ phát triển và để trả nợ Theo dự đoán trong thời gian tới, Việt Nam cần huy động 39,5 tỷ đô la Mỹ để đầu tư phát triển đến năm 2020

1.1.2 Nợ công tăng trưởng một cách nhanh chóng

Tốc độ tăng nợ công tăng của nợ công gấp 3 lần tốc độ tăng trưởng của GDP Năm 2017, vay đảo nợ lên đến 95.000 tỷ đồng Con số này cho thấy gánh nặng nợ công đang tăng cao Cứ 3 tháng 1 lần, Việt Nam trả nợ công gồm cả gốc và lãi với số tiền khoảng 25 nghìn tỷ đồng, xấp xỉ khoảng 1 tỷ đô la Mỹ Nếu không giải quyết nhanh chóng và hiệu quả sẽ ảnh hưởng đến tài chính quốc gia, ổn định vĩ mô Năm 2016, nợ công đến hạn của Việt Nam là 280.000 tỷ đồng, nhưng chỉ trả được 150.000 tỷ đồng và phải vay thêm

130.000 tỷ đồng, xấp xỉ 6 tỷ đô la Mỹ để đảo nợ.

Theo thông tin từ Bộ Tài chính, thu nhập trung bình của người lao động Việt Nam là 2.200 USD/người/năm Theo quy định, con số trên đã cho thấy Việt Nam đã thoát khỏi nhóm các nước nghèo và là nước có thu nhập trung bình

Vì vậy, các khoản vay với ưu đãi về lãi suất và thời hạn sẽ không còn nữa mà chúng ta phải vay các khoản với lãi suất cao hơn và thời hạn cũng ngắn hơn Điều này chỉ ra rằng, nếu Việt Nam vay thì cần đầu tư một cách hiệu quả đồng vốn, tạo lãi thì mới giảm được áp lực từ nợ công Như đã biết về điều khoản vay vốn, “lãi mẹ đẻ lãi con” là chính sách áp dụng tính lãi suất, nên mức độ lãi suất tăng lên nhanh chóng Trên thực tế, Việt Nam đã phải bán trái phiếu chính phủ trong nước với lãi suất cao, khoảng 8 đến 9%/năm, nhưng chỉ đủ trả lãi của nợ cũ và trả được một phần của vốn vay Chính vì vậy, nợ mới và nợ cũ tăng nhanh dẫn đến nợ công tăng nhanh

1.1.3 Thực trạng hiện tại tác động tiêu cực và gây nhiều hệ luy cho

Nợ công đang ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống người dân trong đất nước về mọi mặt: kinh tế, y tế, giáo dục, phúc lợi xã hội… Giả sử nếu tồn tại là một quốc gia không chịu ảnh hưởng của vay nợ trầm trọng, với GDP tăng trưởng thì Việt Nam có lẽ phát triển hơn nhiều khi Nhà nước chú trọng cho đầu tư chất lượng học tập, y tế, đời sống và phúc lợi xã hội Các hệ lụy đó là: Lạm phát tăng cao; Đồng tiền mất giá và hất nghiệp tăng

Khi gặp khó khăn, Nhà nước sẽ in thêm tiền để ổn định một phần chi tiêu Điều này kéo theo lượng tiền trong lưu thông tăng, đồng tiền mất giá Tăng thuế là việc sớm muộn do thu nhập của Nhà nước phụ thuộc phần lớn vào các khoản thu từ thuế Điều này tác động trực tiếp đến cuộc sống người dân, khi

tỷ lệ nợ công tăng, Chính phủ phát hành trái phiếu Chính phủ, cổ phiếu Chính

phủ và khoản tiết kiệm trong dân giảm dần Khi khoản nợ quá lớn, Chính phủ buộc tăng thuế để trả nợ vay làm tổn thất xã hội Điều này tạo thành 1 vòng luẩn quẩn không thoát được

1.2 Nguyên nhân gây ra tình trạng nợ công tăng cao

- Thứ nhất: Đầu tư ồ ạt Đường xá, cầu đường được xây dựng và

mở rộng, chi phí được lấy từ ngân sách nhà nước Mà ngân sách này là đi vay

từ các tổ chức tín dụng trong nước và ngoài nước Theo thống kê, xây dựng đường xá mất khoảng 20 triệu USD/km Trong khi theo tính toán, đường xá sau khi được xây dựng xong và đi vào sử dụng trong 2 năm đã phải tu sửa

+ Tương tự, mới đây Việt Nam bỏ chi phí xây dựng tượng đài một cách phung phí với chi phí lớn Với những chi phí bất hợp lí như vậy, tỷ lệ nợ công của Việt Nam sẽ ngày càng tăng nhanh

+ Ngoài ra, các doanh nghiệp nhà nước làm ăn kém hiệu quả, thua lỗ nên Nhà nước còn phải gánh thêm khoản nợ Thực tế hiện nay, có 12 dự án đầu tư không hiệu quả và cần xử lý của Bộ Công Thương Bộ Tài chính báo cáo có 72 dự án đầu tư khác của doanh nghiệp nhà nước không khả thi và có nhiều khả năng thua lỗ Điều này đã làm tăng thêm áp lực về gánh nặng nợ

+ Bên cạnh đó là các dự án phát sinh tăng vốn

Ví dụ: Năm 2008, dự án đường sắt trên cao Cát Linh - Hà Đông được triển

khai với tổng vốn đầu tư là 552 triệu USD Nhưng đến năm 2016 thì tổng số vốn điều chỉnh tăng lên 868 triệu USD (tăng lên hơn 1,5 lần so với mức vốn ban đầu Trong số đó có bao gồm vay của Trung Quốc 669 triệu USD trả lãi cho khoản này mỗi ngày là 1,2 tỷ đồng/ngày Và thực tế hiện nay dự án này đầu tư không hiệu quả Dự án tiếp theo là dự án đường sắt trên cao Ga Hà Nội

+ Nhổn, tổng vốn đầu tư dự kiến ban đầu là 783 triệu EUR và được điều chỉnh lên 1176 triệu EUR, trong đó có nguồn vốn vay của Pháp là 653 triệu EUR Hầu hết các dự án của Việt Nam đều chậm tiến độ, vốn chi bất hợp lý, kém hiệu quả Đầu tư vào quản lý hệ thống công cộng hết sức trì trệ, chậm tiến độ so với các nước khác, các công trình thi công ở Việt Nam chậm tiến độ đến 3 - 4 lần, đội giá Đầu tư công của Việt Nam chủ yếu đầu tư và cơ

sở hạ tầng, tuy nhiên mọi việc gặp rất nhiều bất cập như đội vốn, năng lực nhà thầu không đảm bảo dẫn đến chậm tiến độ Nguồn vốn chủ yếu là đi vay nhưng lại không được thực hiện một cách hiệu quả dẫn đến nợ công ngày

- Thứ hai: Có hiện tượng tham nhũng, thất thoát Lãi phải trả cho cho các khoản đi vay quá lớn, trong khi phần lớn số vốn vay lại không được

sử dụng hiệu quả do nhiều lý do như tham nhũng, thất thoát, chậm tiến độ

Điều đó dẫn đến các khoản lãi ngày càng trầm trọng Trong chi tiêu Chính phủ, chi thường xuyên chiếm 71%, chi trả nợ chiếm 24,5%, còn lại

4,5% tổng ngân sách cho đầu tư.

Bên cạnh đó, chưa có sự minh bạch trong sử dụng vốn vay Việt Nam

có rất nhiều dự án chậm tiến độ so với dự kiến Càng kéo dài, trì trệ thì càng

lỗ, trong khi đó thì gánh nặng trả lãi của các khoản vay lại ngày càng tăng

Đặt ra câu hỏi là liệu nguồn vốn đã thực sự được đầu tư đúng hướng và các nhà lãnh đạo đã thực sự đặt lợi ích quốc gia lên hàng đầu khi mà có quá nhiều dự án thua lỗ, chậm trễ, phải thay đổi nhiều nhà thầu mới có thể hoàn thành

Trước tình hình hiện nay, việc đi vay với lãi suất thị trường để chi tiêu công không còn là giải pháp tốt, khi mà chúng ta đã mất đi nhiều ưu đãi Dự báo phát triển kinh tế xã hội của Việt Nam đến năm 2020 sẽ vẫn phải đi vay

bù đắp thiếu hụt về đầu tư Một số biện pháp lưu ý:

- Thứ nhất, nợ công phụ thuộc vào tốc độ tăng trưởng kinh tế, sự phát triển kinh tế là điều kiện cần để tăng thu cho ngân sách nhà nước và giảm

áp lực từ nợ công Muốn vậy cần đổi mới mô hình kinh tế, cải thiện bộ máy tổ chức hoạt động các cơ quan nhà nước, đầu tư có trọng điểm tránh đầu tư dàn

Doanh nghiệp nhà nước hoạt động có hiệu quả thấp hơn so với doanh nghiệp tư nhân Doanh nghiệp nhà nước làm ăn thua lỗ kéo theo nhiều ảnh hưởng xấu đến nền kinh tế nhà nước thất thoát vốn Cần giảm bớt sự phụ thuộc của các doanh nghiệp nhà nước, để các doanh nghiệp hoạt động độc lập, cạnh tranh công bằng với các doanh nghiệp tư nhân và các doanh nghiệp nước ngoài Chỉ có vậy mới cải thiện sức cạnh tranh của các doanh nghiệp

- Thứ hai, nợ công ở Việt Nam phụ thuộc hiệu quả kinh doanh của doanh nghiệp nhà nước Các chuyên gia kinh tế cho rằng Chính phủ cần tìm kiếm các giải pháp quản lý hiệu quả Cần thay đổi cách tính nợ công để thu nhận được chính xác nhất về số liệu về khoản nợ công của Chính phủ và

Huy động vốn trong nước thay vì vay vốn nước ngoài Thực tế khoản tiền nhàn rỗi trong nhân dân hoàn toàn phù hợp cho việc mua trái phiếu chính phủ, nhất là trong hoàn cảnh chúng ta phải vay với lãi suất khá cao

Cần thực hiện kỷ luật tài khóa rõ ràng, nghiêm ngặt, tránh tình trạng thâm hụt ngân sách, rà soát lại những dự án đầu tư, phòng chống tham nhũng,

Phải có ưu tiên rõ ràng trong việc chi tiêu nợ công Những ưu tiền cần đặt ra là cơ sở hạ tầng công ích, dịch vụ phục vụ đời sống an sinh xã hội Các doanh nghiệp nhà nước cần chú trọng phát triển lợi ích, mở rộng đầu tư

Xây dựng một cơ chế quản lý nợ công hiệu quả Chế độ kiểm soát rất

cần sự minh bạch và có trách nhiệm giải trình để có thể kiểm soát tốt nợ công của Việt Nam Hiện tại, chất lượng đội ngũ kiểm toán nhà nước của Việt Nam còn thấp, chưa đủ khả năng phân tích đánh giá bản chất của nợ công, phân loại đánh giá những tác động của nó có thể xảy ra với nền kinh tế Hơn nữa, giám sát chi tiêu của Chính phủ cũng cần phải thể chế hóa và bắt buộc thi hành để tránh tình trạng chi tiêu lãng phí, không đúng mục đích Luật Ngân sách nhà nước cũng cần rà soát lại nhằm nâng cao hiệu quả của chi tiêu công

Nếu không có cơ chế quản lý nợ công hiệu quả chúng ta không thể đánh giá thấu đáo tình hình tăng trưởng kinh tế, lượng dự trữ quốc gia là bao nhiêu, cần làm gì để giảm áp lực của nợ công đối với nền kinh tế

- Thứ ba, vừa vay để đầu tư, vừa vay để đảo nợ làm cho nợ công tăng lên nhanh chóng Cần chỉ định một “đầu mối” xử lý nợ công với quyền hạn trong việc huy động, phân bổ, chịu trách nhiệm có thể xem là phù hợp

- Thứ tư, minh bạch trong quản lý Để góp phần giảm nợ công việc quản lý sử dụng vốn được sử dụng một cách nghiêm túc có hiệu quả

- Thứ năm, thu hút nguồn thu ngoại tệ Thu hút nguồn thu ngoại

tệ bằng cách phát triển lĩnh vực xuất khẩu như nông sản, hải sản, da giày, khoáng sản Phát triển du lịch, thu hút vốn đầu tư nước ngoài vào các dự án kinh tế Thêm nữa là lực lượng lao động của nước ta đang rất dồi dào, đây là điều kiện cho đất nước phát triển tất cả các ngành thế mạnh, cũng như là sức

- Thứ sáu, xử lý nghiêm minh cán bộ có dấu hiệu sai phạm trong các dự án kinh tế gây thất thoát lớn cho nhà nước Rà soát lại tính hiệu quả của các dự án đang trong quá trình thực hiện hoặc sắp được triển khai trong thời gian tới.

 Tình hình nợ công của Mỹ hiện nay:

- Trong năm tài khóa 2018, tổng nợ công của nước Mỹ đã gia tăng đến nưỡng kỷ lục mới :21.520 tỷ USD, và vẫn chưa có dấu hiệu ngừng lại hay giảm tốc Điều này cóc nghĩa là trong năm tài khóa 2018, khoản nợ của nước Mỹ tăng thêm 1.200 tỉ USD, gấp 6,3 lần so với cùng kì năm ngoái, và hiện nay tương đương với 105.4% tổng GDP của nước này.khoản nợ công của Mỹ hồi năm

2017 là khoảng 20.250 tỉ USD Trong đó gần 16,2 nghìn tỉ của khoản nợ này do người sân nắm giữ dưới dạng tría phiếu Chính phủ, 5,8 nghìn tỉ còn lại được nắm giữ trong nội bộ chính phủ Số nợ dồn lại cũng đang tăng lên vì những thay đổi gần đây Bội chi ngân sách trong năm 2018 đạt 779 tỉ USD

 Chính trị của nhà nước dẫn tới nợ công :

- Khoản nợ khổng lồ này bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân, bao gồm các

khoản chi tiêu quá mức của Chính phủ liên bang, kinh tế chậm tăng trưởng, và Chính phủ không thu đủ thuế Chính phủ Mỹ chi khoảng 4000 tỉ mỗi năm nhưng thâm hụt khoảng từ 600-700 tỉ Những khoản thâm hụt thuế- tức thâm hụt ngân sách này cũng được tính vào nợ công

- Nợ công Mỹ tăng cao do hai yếu tố Thứ nhất là luật cả cách thuế do tổng thống Trump và Đảng cộng hòa thông qua Thứ hai là thỏa thuận ngân sách lưỡng đảng được quốc hội Mỹ thông qua là gảm nguồn thu từ thuế trong khi làm

 Ảnh hưởng ngược lại của kinh tế:

- Khối nợ khổng lồ của Mỹ ngày càng phình to Khối nợ này sẽ càng lớn nếu nhưng dự báo tăng trưởng kinh tế khả quan cảu ông trump không trở thành hiện thực hoặc chiến tranh thương mại Mỹ - Trung gây lạm phát tăng vọt và thiệt hại lớn cho các cong ty Mỹ phụ thuộc vào xuất khẩu, thị trường địa ốc đột ngột giảm tốc Tiền lương tăng chậm Tiền lương của người lao động tăng ngang với tốc độ lạm phát

 Tình hình nợ công của Nhật Bản:

- Nợ Chính phủ của Nhật Bản cao kỷ lục, chủ yếu dưới hình thức trái phiếu chính phủ Tính tới thời điểm năm 2017 nợ Quốc gia là gần 1.068 nghỉn tỉ Yên tương đương với 10 nghìn tỉ USD Gần 90% trong đó là nợ dưới hình thức trái phiếu Chính phủ Tổng số nợ trái phiếu lên đến khoảng 8,8 nghìn tỉ USD

 Chính trị của nhà nước dẫn tới nợ công:

- Nên kinh tế Nhật Bản phải đối mặt với dân số già hóa nhanh chóng và tốc độ tăng trưởng gân như đóng băng do năng suất yếu nên Chính phủ đã tăng lượng trái phiếu phát hành để bù đắp chi phí an sinh xã hội cho bộ phận dân số già của Nhật Bản Nợ bình quân đầu người của Nhật Bản vào khoảng 78.600 USD

 Ảnh hưởng ngược trở lại kinh tế:

- Dù nợ nhiều nhưng Nhật Bản không bị áp lực trả lãi cao của chủ nợ hay

bị áp lực trả lãi cao khi vay nợ quá nhiều Vì các khoản nợ của Nhật Bản là nước Nhật nợ người Nhật

3 KINH NGHIỆM QUẢN LÍ NỢ CÔNG CỦA VIỆT NAM ( CÁC GIẢI PHÁP ĐƯA RA PHẢI DỰA TRÊN CÁC VĂN BẢN PHÁP LÍ HIỆN HÀNH CỦA VIỆT NAM – LUẬT QUẢN LÍ NỢ CÔNG SỬA ĐỔI ĐÃ

thiện khuôn khổ pháp luật về quản lý nợ công, Việt Nam cần phải có các biện pháp để hạn chế sự gia tăng tiếp theo của nợ công thông qua việc tăng cường kỷ

luật tài khóa, giảm dần mức bội chi ngân sách nhà nước theo một lộ trình phù hợp và cam kết đủ mạnh; đồng thời hình thành các cơ chế để đảm bảo việc quản

lý và sử dụng nguồn vốn vay được thực hiện theo một chiến lược thận trọng Trong đó, việc vay nợ cần phải được đặt trong mối tương quan chung với kế hoạch và khả năng trả nợ, không thể mặc định cho tư duy “nợ cũ có thể được thanh toán bằng các khoản vay mới” do những khoản vay mới sẽ có lãi suất cao hơn và không phải lúc nào cần cũng có thể huy động được Cùng với đó, cần tăng cường quản lý và kiểm soát chặt chẽ việc vay nợ của chính quyền địa phương và cấp bảo lãnh chính phủ cho các khoản vay của doanh nghiệp, đảm bảo sự phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan cấp bảo lãnh với cơ quan có liên quan

- Quá trình hoàn thiện thể chế về quản lý nợ công cần được thực hiện đồng thời với việc phát huy năng lực của cơ quan quản lý nợ, đặc biệt là về khả năng phân tích, dự báo và đánh giá các rủi ro liên quan đến danh mục nợ công

- Quá trình hoàn thiện thể chế quản lý nợ công cũng cần hướng đến yêu cầu coi trọng sự minh bạch và trách nhiệm giải trình của các chủ thể có liên quan trong toàn bộ chu trình quản lý nợ công Trong quản lý nợ công, cần thực hiện phân định rõ những vấn đề mang tính chính sách và những nội dung mang tính

kỹ thuật để hình thành các cơ chế quản lý, phối hợp phù hợp Bên cạnh đó, cần

có cơ chế để kiểm tra, giám sát chặt chẽ việc thực hiện các kế hoạch, chiến lược, cũng như ý thức chấp hành các chính sách quản lý nợ công Thực hiệngiám sát việc tuân thủ các hạn mức, giới hạn về nợ đã đặt ra ở cả cấp trung ương và địa phương Đồng thời, phải thường xuyên truyền tải các thông điệp rõ ràng về sự ổn định kinh tế vĩ mô trong nước cho các nhà đầu tư để tạo lập sự tin tưởng của thị trường đối với các chính sách hiện hành Kinh nghiệm của các nước cho thấy, khi nhà đầu tư đánh mất niềm tin, khả năng tiếp cận với nguồn vốn, nhất là nguồn vốn quốc tế, sẽ rất khó khăn và thường có chi phí cao hơn, đồng thời làm cho công tác quản lý nợ công phải đối mặt với nhiều thách thức hơn

- Để đảm bảo chỉ số nợ công, nợ Chính phủ trong giới hạn cho phép, không vượt quá 65% GDP, nợ Chính phủ không vượt quá 50% GDP, nghĩa vụ trả nợ trực tiếp của Chính phủ không vượt quá 25% tổng thu NSNN hàng năm, từng bước giảm dần quy mô nợ công khoảng 60% GDP vào năm 2030

+ Một là, đổi mới nợ công trước tiên phải gắn liền với tái cơ cấu NSNN

theo hướng lành mạnh hóa vàổn định Đây là giải pháp mang tính quyết định

để NSNN nước ta thực sự lành mạnh hóa, mục tiêu xuyên suốt là phải kiên quyết cắt giảm bội chi NSNN theo Nghị quyết Đại hội Đảng XII về kế hoạch phát triển KT-XH 5 năm 2016-2020, đó là: giảm dần bội chi NSNN đến năm

2020 về dưới 4% GDP Để đạt được yêu cầu trên, cần thực hiện trên cả 2 mặt:

 Cơ cấu lại thu NSNN theo hướng thu NSNN ổn định, bền vững Theo đó, chính sách thuế cần mở rộng đến mọi nguồn thu, phù hợp với khả năng đóng góp của người nộp thuế, chú trọng thu nội địa, tăng tỷ trọng thuế trực thu trên cơ sở phát triển sản xuất kinh doanh

Tăng cường chống thất thu, nợ đọng thuế, xử lý cương quyết tình trạng trốn thuế qua hình thức “chuyển giá” tại các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài Kiên trì cải cách thủ tục hành chính thuế gắn với đẩy mạnh công tác tuyên truyền về thuế nhằm góp phần chống tiêu cực, nâng cao ý thức trách nhiệm của người nộp thuế, qua đó, huy động thuế đầy đủ và kịp thời hơn vào NSNN

 Cơ cấu lại chi NSNN theo hướng: Giảm và tiết kiệm chi thường xuyên, bằng cách cương quyết tinh giảm biên chế trong bộ máy nhà nước, mạnh dạn chuyển đổi từ chế độ biên chế sang hợp đồng đối với các đơn

vị sự nghiệp công, đầy mạnh dịch vụ sự nghiệp công, qua đó, thu hẹp phạm vi

và giảm bớt gánh nặng chi thường xuyên cho NSNN…

Bên cạnh đó, chính quyền các cấp phải tuân thủ nghiêm kỷ luật tài khóa theo Luật NSNN năm 2015 đã quy định: nếu thu không đạt dự toán thì phải giảm chi tương ứng

+ Hai là, tiếp tục thúc đẩy tăng trưởng kinh tế ổn định và vững chắc, vì

đây chính là nguồn gốc, cơ sở tạo ra nguồn thu NSNN vững bền để trả nợ công Theo đó, cần ban hành các cơ chế, chính sách tạo môi trường kinh doanh thuận lợi thông thoáng, khuyến khích các thành phần kinh tế, nhất là kinh tế tư nhân mạnh dạn đầu tư phát triển

Đảm bảo quy mô đầu tư xã hội đạt 32 - 34% GDP ở giai đoạn 2016-2020; Đẩy mạnh cơ cấu lại nền kinh tế gắn với đổi mới mô hình tăng trưởng, nâng cao năng suất, hiệu quả và sức cạnh tranh, trong đó, vấn đề then chốt là phải chuyển nền kinh tế từ làm hàng gia công, khai thác nguyên liệu thô là chủ yếu sang tập trung chế biến sâu gắn với công nghệ hiện đại và công nghiệp 4.0 nhằm làm gia tăng giá trị sản phẩm; Tiếp tục đẩy mạnh xuất khẩu với cơ cấu mặt hàng, dịch vụ đa dạng trên cơ sở phát huy lợi thế so sánh của Việt Nam (đây là nguồn duy nhất tạo ra lượng ngoại tệ để trả nợ nước ngoài của Chính phủ)

Phối hợp đồng bộ và hiệu quả chính sách tiền tệ, chính sách tài khóa và các chính sách khác để bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô và các cân đối lớn của nền kinh tế, qua đó, tạo cơ sở tăng trưởng kinh tế ở mức cao và ổn định

+ Ba là, điều hành lãi suất, tỷ giá và lạm phát linh hoạt, qua đó giảm

thiểu rủi ro lãi suất, tỷ giá và rủi ro tín dụng của nợ công trong thời gian tới Điều hành lãi suất theo cơ chế thị trường, đảm bảo sàn và trần lãi suất hợp lý

để khuyến khích tiết kiệm, đầu tư Luôn đảm bảo quỹ dự trữ ngoại tệ đủ mạnh (đạt khoảng 3 tháng kim ngạch nhập khẩu) để sẵn sàng ứng phó với những biến động bất lợi về tỷ giá; Duy trì và kiểm soát mức độ lạm phát ở mức độ hợp lý (khoảng 5%/năm) nhằm kích cầu, hạn chế rủi ro về tỷ giá do vay nợ nước ngoài

+ Bốn là, đổi mới căn bản tổ chức quản lý nợ công cả về hành lang

pháp lý, cơ chế quản lý và con người thực hiện Cần hoàn thiện các khuôn khổ pháp lý về nợ công Trước mắt, xem xét sửa đổi kịp thời Luật quản lý nợ công năm 2009, tập trung vào những vấn đề trọng yếu sau:

 Quy định tập trung một đầu mối quản lý nợ công, gắn liền trách nhiệm đi vay, sử dụng và trả nợ chặt chẽ với nhau, tuân thủ nguyên tắc trước khi đi vay, phải xác định được phương án trả nợ vay có tính khả thi cao Trên cơ sở rút kinh nghiệm công tác quản lý nợ công ở các nước, kiến nghị

Bộ Tài chính sẽ là đầu mối thống nhất quản lý nợ công Khi đó, sẽ nâng cao được vai trò, trách nhiệm và có cơ sở truy cứu đến cùng việc quản lý nợ công

 Có biện pháp chế tài đủ mạnh nhằm nâng cao tinh thần trách nhiệm các cơ quan có liên quan trong kiểm tra phân bổ sử dụng vốn vay, đôn đốc thu hồi nợ hoặc tìm nguồn thu trả nợ đúng hạn, thúc đẩy giải ngân vốn vay kịp thời, hạn chế được tiêu cực tham nhũng trong quá trình xét duyệt, phân bổ vốn vay, đảm bảo chất lượng, hiệu quả các công trình đầu tư công Mặt khác, một số bộ ngành, nhất là các địa phương nhận thức rõ trách nhiệm vay và trả nợ đúng đắn, kể cả vay ODA, từ đó, sử dụng vốn vay một cách chắt chiu, tiết kiệm, có khả năng thu hồi để trả nợ

- Ban hành quy định, cơ chế kiểm soát chặt chẽ nợ công trong giới hạn trần cho phép, đảm bảo tốc độ gia tăng dư nợ công thấp hơn tốc độ tăng trưởng kinh tế và tỷ lệ trượt giá Bên cạnh đó, cần đề cao tính kỷ luật tài chính trong quản lý nợ công, chú trọng đến trách nhiệm cá nhân người điều hành, có thưởng, phạt phân minh rõ ràng nhằm đảm bảo hiệu quả nợ công

- Chuyển đổi phương thức quản lý đầu tư theo NSNN hàng năm sang kế hoạch tài chính trung hạn 5 năm nhằm phân bổ nguồn nợ vay theo các ưu tiên chiến lược quốc gia

- Từng bước nâng cao trình độ, năng lực quản lý nợ công cho đội ngũ cán bộ chuyên trách nước ta hiện nay, chú trọng bồi dưỡng kỹ năng kiểm tra, phân tích đánh giá các chương trình, dự án đầu tư công không chỉ về mặt hiệu quả