Đánh giá hiện trạng và đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng các hoạt động ngoại khóa bảo vệ môi trường của sinh viên các trường Đại học tại thành phố Đà Nẵng

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM ĐINH CHÂU MINH TIÊN ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÁC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG CỦA SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG TẠI THÀNH PHỐ

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

ĐINH CHÂU MINH TIÊN

ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÁC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG CỦA SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG TẠI THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

Quản lí Tài Nguyên và Môi trường

2016 - 2020

ĐÀ NẴNG - 2020

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

ĐINH CHÂU MINH TIÊN

ĐÁNH GIÁ HIỆN TRẠNG VÀ ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÁC HOẠT ĐỘNG NGOẠI KHÓA BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG CỦA SINH VIÊN CÁC TRƯỜNG TẠI THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG

Chuyên ngành : Quản lí tài nguyên và môi trường

Mã số: 315032161142

CÁN BỘ HƯỚNG DẪN

TS Kiều Thị Kính

ĐÀ NẴNG - 2020

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi.Các số liệu, kết quả nêu trong luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố trong bất kỳ công trình nào khác

Tác giả khóa luận

Đinh Châu Minh Tiên

Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến giáo viên hướng dẫn cô Kiều Thị Kính đã chỉ bảotận tình trong suốt thời gian qua Đồng thời tôi cũng xin gửi lời cảm ơn chân thành đến các thầy cô giáo trong khoa Sinh – Môi trường, trường Đại học Sư Phạm, Đại học Đà Nẵng đã tạo điều kiện để tôi hoàn thành khóa luận này

Đà Nẵng, tháng 7 năm 2020

Sinh viên: Đinh Châu Minh Tiên

MỞ ĐẦU 1

1 Đặt vấn đề 1

2 Mục tiêu nghiên cứu 2

3 Ý nghĩa khoa học đề tài 2

CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 3

1.1 Phát triển bền vững 3

1.1.1 Khái niệm 3

1.1.2 Nguyên tắc của phát triển bền vững 3

1.2 Vai trò trường đại học trong phát triển bền vững 4

1.3 Một số mô hình trường đại học bền vững 5

1.3.1 Một số mô hình trường đại học bền vững trên thế giới 5

1.3.2 Một số mô hình trường đại học bền vững tại Việt Nam 7

1.4 Một số mô hình hoạt động ngoại khóa bảo vệ môi trường hướng đến xây dựng trường đại học bền vững 8

1.4.1 Nhóm mô hình hoạt động quản lý, giảm thiểu phát sinh chất thải 8

1.4.2 Nhóm mô hình hoạt động tình nguyện, nâng cao nhận thức của sinh viên 11

1.4.3 Nhóm mô hình hoạt động liên kết cộng đồng 11

CHƯƠNG 2 ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 14

2.1 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu: 14

2.1.1 Đối tượng 14

2.1.2 Phạm vi nghiên cứu 14

2.2 Nội dung nghiên cứu 14

2.3 Phương pháp nghiên cứu 14

2.3.1 Phương pháp thu thập số liệu 14

2.3.2 Phương pháp điều tra xã hội học 15

2.3.3 Phương pháp xử lý số liệu 16

CHƯƠNG 3 KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN 17

3.1 Thực trạng hoạt động ngoại khóa về bảo vệ môi trường của các trường Đại học tại thành phố Đà Nẵng 17

3.1.2 Thực trạng hoạt động ngoại khóa về bảo vệ môi trường của trường Đại

học Bách Khoa tại thành phố Đà Nẵng 20

3.1.3 Thực trạng hoạt động ngoại khóa về bảo vệ môi trường của trường Đại học Kinh tế tại thành phố Đà Nẵng 21

3.1.4 Thực trạng hoạt động ngoại khóa về bảo vệ môi trường của trường Đại học Ngoại ngữ tại thành phố Đà Nẵng 23

3.1.5 Thực trạng hoạt động ngoại khóa về bảo vệ môi trường của trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật tại thành phố Đà Nẵng 24

3.1.6 Thực trạng hoạt động ngoại khóa về bảo vệ môi trường của trường Đại học Duy Tân, Kiến trúc và Đông Á tại thành phố Đà Nẵng 25

3.2 Kết quả phỏng vấn sinh viên các trường Đại học tại thành phố Đà Nẵng về mức độ tham gia hoạt động ngoại khóa BVMT 27

3.3 Các chính sách đối với hoạt động ngoại khóa bảo vệ môi trường của các trường đại học tại thành phố Đà Nẵng 29

3.4 Đề xuất giải pháp 31

CHƯƠNG 4 KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ 33

4.1 Kết luận 33

4.2 Kiến nghị 33

TÀI LIỆU THAM KHẢO 34

PHỤ LỤC 36

DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT

IUCN Liên minh Quốc tế Bảo tồn thiên

nhiên và Tài nguyên thiên nhiên

UNCED Hội nghị Liên hiệp Quốc tế về Môi

trường và Phát triển

Số hiệu bảng Tên bảng Trang 2.1 Phỏng vấn Bí Thư văn phòng Đoàn của các

trường đại học thành phố Đà Nẵng 15 3.1

Thống kê số hoạt động ngoại khóa về bảo vệ môi trường của các trường đại học tại thành phố

18

3.3

Các hoạt động ngoại khóa bảo vệ môi trường của trường đại học Bách Khoa, thành phố Đà Nẵng

20

3.4 Các hoạt động ngoại khóa bảo vệ môi trường

của trường đại học Kinh Tế, thành phố Đà Nẵng 22 3.5

Các hoạt động ngoại khóa bảo vệ môi trường của trường đại học Ngoại ngữ, thành phố Đà Nẵng

23

3.6

Các hoạt động ngoại khóa bảo vệ môi trường của trường đại học Sư Phạm Kỹ thuật, thành phố Đà Nẵng

24

3.7

Các hoạt động ngoại khóa bảo vệ môi trường của trường đại học Duy Tân; Đại học Kiến Trúc; ĐH Đông Á, thành phố Đà Nẵng

25

3.8

Phân tích ưu, nhược điểm hoạt động ngoại khóa bảo vệ môi trường của các trường đại học thành phố Đà Nẵng và so sánh với thế giới

28

3.9

Các chính sách đối với hoạt động ngoại khóa bảo vệ môi trường của các trường ĐH tại thành phố Đà Nẵng

30

1.1 Mô hình trường đại học xanh của Geng và cộng sự (2013) 15

1.2 Mô hình trường đại học bền vững của Alshuwaikhat và

20

1.5

Sinh viên phân loại rác tại nguồn ở TDTU và thực hiện chương trình ủ rác thải thu hồi khí sinh học tại Căn tin TDTU

20

1.6 Mô hình ủ phân và nuôi giun của sinh viên Khoa Môi trường

và bảo hộ lao động trường đại học TĐTU 21 1.7 Hội thảo về công nghệ xử lý nước thải Johkasou 22 1.8 Sinh viên hào hứng tham gia tuyên truyền về bảo vệ môi

2.1 Vị trí các trường ĐH tại thành phố Đà Nẵng 14

3.1 Biểu đồ số lượng hoạt động ngoại khóa BVMT (2018- 2020)

của các trường đại học thành phố Đà Nẵng 39 3.2 Biểu đồ thể hiện tỉ lệ sinh viên tham gia hoạt động ngoại

khóa BVMT của các trường đại học tại thành phố Đà Nẵng 40

MỞ ĐẦU

1 Đặt vấn đề

Với sự phát triển của xã hội hiện nay, tình trạng gia tăng dân số, công nghiệp hóa, hiện đại hóa gây ra những ảnh hưởng nghiêm trọng đối với môi trường Yêu cầu phát triển bền vững đang là vấn đề được các nước trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng quan tâmhàng đầu khi bài toán đặt ra là sự cân bằng giữa phát triển xã hội và bảo

vệ môi trường Do đó, tiêu chí “xanh” là mục tiêu hướng đến của toàn thế giới và đang được đề cập trong nhiều lĩnh vực Đây chính là vấn đề bức thiết không chỉ đối với các quốc gia trên toàn cầu mà còn đối với các thành phố hiện đại trong việc phát triển kinh

tế song song với bảo vệ môi trường

Giáo dục môi trường được thực hiện ở nhiều cấp học, trong đó quan trọng nhấtlà bậc đại học – nơi đào tạo nguồn nhân lực cho đất nước Nơi đây trang bị những kiến thức cơ bản về khoa học môi trường, thực trạng sử dụng tài nguyên thiên nhiên và tác động của nó đến môi trường Từ đó, lan tỏa đến cộng đồng về kỹ năng nhận diện được các hành vi xâm hại môi trường và đề xuất các biện pháp, việc làm cụ thể góp phần bảo vệ, nâng cao hiểu biết về các vấn đề môi trường

Thực tế cho thấy các trường đại học ngoài việc góp phần vào việc phát triển kinh

tế giáo dục xã hội ở nước ta thì cũng là nơi phát sinh ra một lượng chất thải không hề nhỏ Khối lượng rác thải ra môi trường có thể tương đương với lượng rác của các nguồn phát thải lớn được biết đến hiện nay như: các dịch vụ du lịch, bệnh viện Nguồn phát thải ở các trường đại học có thể kể đến bao gồm: rác thải sinh hoạt của sinh viên, cán bộ viên chức, nước thải, lượng tiêu thụ điện năng, nhiên liệu vận hành các máy móc, thiết bịphục vụ cho giảng dạy, trong phòng thí nghiệm Để giải quyết vấn đề trên, việc xây dựng trường đại học theo hướng xanh sẽ đóng góp tích cực trong bảo vệ môi trường

Ý thức được vai trò của các trường đại học trong việc làm thay đổi nhận thức của sinh viên và từ đó lan tỏa đến cộng đồng xã hội thì các trường đại học không chỉ dừng lại ở vai trò định hướng, giảng dạy lý thuyết hay nghiên cứu, thống kê, đưa ra giải pháp mà còn tổ chức những hoạt động ngoại khóa về môi trường cũng như tạo điều kiện cho các bạn sinh viên áp dụng những kiến thức đã học để giải quyết các vấn đề về môi trường trong thực tế.Thông qua các hoạt động ngoại khóa là biện pháp hiệu quả nhất kích thích sự quan tâm, tìm tòi, sáng tạo về môi trường từ đó phát triển các năng lực như quan sát, phân tích, đánh giá và nghiên cứu để giải quyết vấn đề của sinh viên

Từ thực tế đó, đề tài “Đánh giá hiện trạng và đề xuất giải pháp nâng cao chất

lượng các hoạt động ngoại khóa bảo vệ môi trường của sinh viên các trường Đại học tại thành phố đà nẵng” sẽ cho thấy rõ mục đích, tính hiệu quả, vai trò của các

hoạt động ngoại khóa về môi trường ở các trường đại học tại Đà Nẵng cũng như đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng của các hoạt động đó

2 Mục tiêu nghiên cứu

 Tìm hiểu vai trò, ý nghĩa của các hoạt động ngoại khóa về môi trường cho sinh viên

 Đánh giá hiện trạng tổ chức các hoạt động ngoại khóa bảo vệ môi trường tại các trường đại học của thành phố Đà Nẵng

 Đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng của các hoạt động ngoại khóa bảo vệ môi trường

3 Ý nghĩa khoa học đề tài

Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp thông tin để đánh giá hiện trạng, tính hiệu quả các hoạt động ngoại khóa bảo vệ môi trường của các trường đại học tại Tp Đà Nẵng từ đó

đề xuất giải pháp cải thiện hiệu quả và là tiền đề cho các nghiên cứu trong tương lai

CHƯƠNG 1.TỔNG QUAN TÀI LIỆU

Theo quan điểm của Liên minh Quốc tế Bảo tồn thiên nhiên và Tài nguyên thiên nhiên(IUCN) (năm 1980) thì: “Phát triển bền vững phải cân nhắc đến hiện trạng khai thác các nguồn tài nguyên tái tạo và không tái tạo, đến các điều kiện thuận lợi cũng như khó khăn trong việc tổ chức các kế hoạch hành động ngắn hạn và dài hạn đan xen nhau” [2] Định nghĩa này chú trọng đến việc sử dụng các nguồn tài nguyên chứ chưa đưa ra một bức tranh toàn diện về phát triển bền vững

Một định nghĩa khác được các nhà khoa học trên thế giới đề cập một cách tổng quát hơn, trong đó chú trọng đến trách nhiệm của mỗi một chúng ta: “Phát triển bền vững là các hoạt động phát triển của con người nhằm phát triển và duy trì trách nhiệm với cộng đồng đối với lịch sử hình thành và hoàn thiện sự sống trên Trái Đất” [2]

Đã cónhiều khái niệm đưa ra giải thích về phát triển bền vững, tuy nhiên khái niệm do Ủy ban Liên hợp quốc tế về Môi trường và Phát triển (UNCED) (1987) được

sử dụng rộng rãi hơn cả Theo UNCED, “Phát triển bền vững thỏa mãn những nhu cầu của hiện tại nhưng không làm giảm khả năng thỏa mãn nhu cầu của các thế hệ mai sau”[2]

1.1.2 Nguyên tắc của phát triển bền vững

Để xây dựng một xã hội phát triển bền vững, Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (1987) đãđề ra 9 nguyên tắc:

1 Tôn trọng và quan tâm đến cuộc sống cộng đồng

2 Cải thiện chất lượng cuộc sống của con người

3 Bảo vệ sức sống và tính đa dạng của Trái đất

4 Quản lý những nguồn tài nguyên không tái tạo được

5 Tôn trọng khả năng chịu đựng được của Trái Đất

6 Thay đổi tập tục, thói quen cá nhân

7 Để cho các cộng đồng tự quản lý môi trường của mình

8 Tạo ra một khuôn mẫu quốc gia thống nhất, thuận lợi cho việc phát triển và bảo vệ

9 Xây dựng một khối liên minh toàn cầu

Trong đó, nguyên tắc thứ 6 được các nhà môi trường đánh giá là nguyên tắc quan trọng nhất “Thay đổi tập tục, thói quen cá nhân” cho thấy vấn đề cần quan tâm hàng đầu là ý thức của người dân trong việc bảo vệ môi trường và phát triển bền vững, định hướng hành động để xây dựng cuộc sống lành mạnh, bền vững hơn Qua đó, ta thấy vai trò của giáo dục được nhấn mạnh và cần thiết phải thực hiện ở mọi cấp độ giáo dục bao quát trên các lĩnh vực về kinh tế, xã hội, tài nguyên thiên nhiên, môi trường, nhằm trang bị cho người dân các kiến thức, kỹ năng cần thiết để đảm bảo sự phát triển bền vững[4]

1.2 Vai trò trường đại học trong phát triển bền vững

Trường đại học là nơi sáng tạo tri thức, nghiên cứu các công nghệ mới, đồng thời góp phần đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao với các kiến thức, kỹ năng và thái độ

về phát triển bền vững phục vụ cho đất nước Để góp phần vào sự phát triển bền vững thì trường đại học có 3 vai trò chính :

Thứ nhất, trường đại học cung cấp kiến thức và kỹ năng về phát triển bền vững

cho sinh viên thông qua hoạt động đào tạo, nghiên cứu Đây là nơi tạo ra đội ngũ nhân lực phục vụ cho quá trình phát triển của đất nước

Thứ hai, trường đại học là môi trường hình mẫu cho sinh viên, giảng viên, cán bộ

nhân viên tiếp thu, thực hành hành vi, hình thành thói quen ứng xử bền vững với môi trường không chỉ thông qua các môn học chính khóa mà còn qua các hoạt động ngoại khóa hay hoạt động hàng ngày Mỗi thành viên trong trường đều cần ứng xử phù hợp, không ngừng đóng góp ý tưởng, hành động cho mục tiêu phát triển bền vững Từ đó, lan tỏa nhận thức, các ý tưởng, mô hình xanh đến cộng đồng

Thứ ba, trường đại học giống như thành phố thu nhỏ có tác động trực tiếp với môi

trường qua hoạt động tiêu dùng, dịch vụ, xả thải và vận hành Các vấn đề về quy hoạch không gian, quản lý cơ sở vật chất, xây dựng và bảo trì các tòa nhà và không gian mở, cung cấp điện, nước, chỗ sinh hoạt sinh viên và cán bộ và các tiện ích khác Các hoạt động này có thể tác động tiêu cực hoặc tích cực đến môi trường Các trường đại học có sức tiêu thụ năng lượng lớn, vì vậy sự mở rộng nhanh chóng của các trường đại học làm tăng sự suy giảm các hệ sinh thái tự nhiên

Vì vậy, xây dựng mô hình trường đại học xanh sẽ đóng góp cho sự phát triển lâu dài của trường cũng như sự phát triển bền vững của đất nước

1.3 Một số mô hình trường đại học bền vững

1.3.1 Một số mô hình trường đại học bền vững trên thế giới

 Mô hình trường đại học xanh của Geng và cộng sự (2013)

Nguồn: Geng và cộng sự, 2013

Mục đích mô hình này nhằm quản lý tất cả các hoạt động trong trường đại học trên

cơ sở bền vững bằng cách giảm thiểu năng lượng và sử dụng các vật liệu, đạt được lợi ích kinh tế (giảm chi phí vận hành, bảo trì), giảm thiểu tác động sinh thái, tăng cường nghiên cứu và giáo dục về phát triển bền vững và cải thiện môi trường[4]

Để nâng cao tính bền vững của trường đại học, nguyên liệu, năng lượng, nước, họat động quản trị, giảng dạy và nghiên cứu cần được giải quyết một cách có hệ thống

Mô hình này chủ yếu tập trung vào hoạt động cấu phần vận hành, tuy nhiên hạn chế của mô hình là chưa trình bày vai trò của các chủ thể tham gia mô hình[4]

Hình 1 1: Mô hình trường đại học xanh của Geng và cộng sự (2013)

Cắt giảm Tái sử dụng Nguyên tắc

Mục tiêu

Hoạt động

Tăng hiệu quả kinh tế và khả năng bảo vệ môi trường

Tăng tổng thể hiệu quả môi trường của một trường Đại học

- Sử dụng năng lượng tái tạo

- Sử dụng thiết bị tiết kiệm năng lượng

- Có hệ thống quản lý năng lượng thông minh

- Giảm tiêu thụ nước sạch

- Tái sử dụng nước thải

- Thu gom & tái sử dụng nước mưa

- Nghiên cứu chính sách môi trường

- Nghiên cứu kỹ thuật môi trường hiện đại

Các đơn vị

Quản trị

Giáo dục

Nghiên cứu Tái chế

 Mô hình trường đại học bền vững của Alshuwaikhat và Abubakar (2008)

Alshuwaikhat và Abubakar (2008) đã phát triển mô hình trường đại học bền vững với 3 cấu phần chính: (1) hệ thống quản lý môi trường của trường đại học, (2) sự tham gia của cộng đồng và trách nhiệm xã hội, (3) nghiên cứu và giảng dạy liên quan đến phát triển bền vững[4]

Nguồn: Alshuwaikhat và Abubakar, 2008

Theo Alshuwaikhat và Abubakar (2008), một trường đại học muốn phát triển bền vững cần xác định tầm nhìn và cam kết quản lý bền vững Hệ thống quản lý môi trường của trường đại học trong mô hình này được thể hiện cụ thể, có sự kết hợp giữa khía cạnh quản lý và khuôn viên trường đại học xanh Bên cạnh đó mô hình còn đề cập đến sự tham gia của cộng đồng trong việc phát triển khuôn viên trường bền vững Sự hợp tác này có thể được thực hiện ở cấp địa phương, quốc gia hay quốc tế[4]

Sự quản lý và cải thiện môi

- Duy trì tài nguyên

- Cải thiện môi trường

học

- Sự bền vững

- Sức khỏe và sự an

toàn Nghiên cứu và phát triển

- Năng lượng tái tạo

học xanh

- Công trình xây dựng xanh

- Giao thông xanh

- Duy trì khuôn viên trường

Hình 1 2: Mô hình trường đại học bền vững của Alshuwaikhat và Abubakar (2008)

Ngoài ra, việc tổ chức các hoạt động như hội nghị, hội thảo và seminar tạo điều kiện cho các tổ chức quốc tế, doanh nghiệp và sinh viên thảo luận các vấn đề môi trường, nâng cao sự hiểu biết và trách nhiệm đối với sự phát triển bền vững Các khóa học và nội dung chương trình học do các giảng viên biên soạn sau đó truyền đạt cho người học nhằm nâng cao trách nhiệm, thúc đẩy phát triển bền vững về môi trường như nghiên cứu các nguồn năng lượng tái tạo, các hình thức khác nhau để sản xuất điện nhằm giảm phát thải điện than [4]

Mặc dù cách tiếp cận khác nhau nhưng các mô hình đều cho thấy, mô hình trường đại học xanh không chỉ quan tâm đến các hoạt động có tác động trực tiếp đến môi trường như giảm lượng khí thải, rác thải, quản lý rác thải, tiết kiệm năng lượng mà còn chú trọng đến các hoạt động có tác động gián tiếp, lâu dài như hoạt động kết nối với cộng đồng, đào tạo, các chương trình nghiên cứu về các khóa học

1.3.2 Một số mô hình trường đại học bền vững tại Việt Nam

Tại Việt Nam trong nhiều năm qua, công tác tuyên truyền, phổ biến và giáo dục bảo vệ môi trường luôn được chú trọng Hình thức giáo dục có thể tiến hành thông qua các chương trình chính khóa và ngoại khóa ở các cấp học, từ mầm non, phổ thông, trung học, dạy nghề, các trường cao đẳng và đại học

Việt Nam có 2 trường đại học (Đại học Tôn Đức Thắng và Đại học Trà Vinh) lọt top 300 trường phát triển bền vững nhất thế giới do tổ chức UI GreenMetric công bố tháng 12 năm 2019 Hệ thống này xếp hạng các trường đại học dựa trên 06 tiêu chí:

o Cảnh quan và sự hiện đại

o Thân thiện môi trường của cơ sở hạ tầng

o Chính sách năng lượng sạch và ứng phó với biến đổi khí hậu

o Việc quản lý chất thải của đại học

o Chính sách sử dụng và tái sử dụng nguồn nước

o Hệ thống giao thông thông minh và năng lực giáo dục

Trong quy hoạch của trường Đại học Tôn Đức Thắng thành phố Hồ Chí Minh, diện tích cây xanh chiếm đến 77,75% không gian sinh hoạt chung và các khu học tập đều có khoảng nhìn ra cây xanh, ngoài ra còn có thảm cỏ, dòng nước tự nhiên, vườn thực nghiệm sinh học, vườn rau sạch, Ngoài ra các hoạt động nâng cao ý thức được

tổ chức bởi Đoàn, Hội sinh viên cũng được triển khai như: làm gạch sinh thái; cuộc thi

ý tưởng sáng tạo vì cộng đồng; tuyên truyền giảm thiểu rác thải nhựa thông qua chiến dịch sinh viên TDTU với cuộc sống xanh; hoạt động D6 con đường xanh – sạch – đẹp;

Một số hoạt động ngoại khóa bảo vệ môi trường của trường đại học Trà Vinh như: thứ 7 tình nguyện, chủ nhật xanh; hoạt động tuyên truyền “một bước chạy, cả thế giới xanh” Cùng với việc phát triển cơ sở hạ tầng hướng đến một trường đại học xanh bền vững và thân thiện Tháng 12/2019, trường Đại học Trà Vinh, thành phố Trà Vinh

đã chính thức vận hành hệ thống điện năng lượng mặt trời tại tòa nhà Khu Hiệu Bộ, giúp giảm mức tiêu thu điệnvà tận dụng nguồn năng lượng sạch vào trong thực tế

1.4 Một số mô hình hoạt động ngoại khóa bảo vệ môi trường hướng đến xây dựng trường đại học bền vững

1.4.1 Nhóm mô hình hoạt động quản lý, giảm thiểu phát sinh chất thải

Ở Mỹ, Trường đại học Bowling Green đã thiết lập các trạm tái chế xung quanh

trường Sinh viên có thể bỏ chai nhựa, túi ni-long, giấy, thủy tinh, lon, bìa cứng giúp cho việc tái chế dễ dàng nhất có thể, tiết kiệm thời gian phân loại trước khi xử lý Bên cạnh đó, rác thải điện tử - vấn đề được quan tâm tại Hoa Kỳ và trường đại học là một chủ thể sử dụng một lượng lớn các thiết bị điện tử Các kế hoạch, chiến dịch vận động tái chế, thu gom rác thải điện tử đã được thực hiện tại một số trường đại học như Harvard, Michigan Khuôn viên trường Harvard có hơn 50 điểm thu gom rác thải điện tử Trường đại học Nam Mississippi tổ chức các sự kiện Move out và Move in để giúp đỡ các tổ chức từ thiện từ vật dụng vẫn còn sử dụng được của các sinh viên đã tốt nghiệp hoặc đồ dùng không cần thiết đối với họ nữa như: quần áo, laptop, Hay ý tưởng về chương trình ủ rác của trường đại học Cleveland từ thực phẩm thừa của căn tin, quán cà phê trong trường Từ đó, có thể tạo nên một Khu vườn cộng đồng như trường Houston vừa cung cấp cho chính sinh viên trong trường hay thậm chí là quyên góp cho kho thực phẩm của địa phương các sản phẩm hữu cơ, rau quả tươi, tốt cho sức khỏe[6][7]

Hay Tại Canada,Kế hoạch “Campus cycling” của trường đại học Victoria đưa ra

những chiến lược để tăng số lượng sinh viên sử dụng xe đạp trong khuôn viên trường, không những mang tính chất truyền thông về hành động giảm khí thải từ các phương tiện giao thông như oto, moto mà còn giáo dục sinh viên thói quen hướng đến một lối sống xanh[8]

Vấn đề môi trường và biến đổi khí hậu đặt ra nhiều thử thách đòi hỏi thế giới nói

chung và Việt Nam nói riêng phải có những giải pháp đúng đắn, lâu dài, đi liền với xu

hướng phát triển bền vững Trường Đại học Tôn Đức Thắng đã chung tay thực hiện chương trình cắt giảm phát thải khí nhà kính, giảm phát thải khí carbon qua các giải pháp[10]:

 Tuyên truyền sinh viên chủ động sử dụng hệ thống giao thông công cộng (xe bus); và ưu tiên sử dụng xe bus tiêu thụ nhiên liệu thân thiện với môi trường

Hình 1 3: Xe buýt trong sân trường Đại học Tôn Đức Thắng

Nguồn: https://tdtu.edu.vn/

 Triển khai chương trình phân loại rác tại nguồn, đẩy mạnh nghiên cứu khoa học và thu hút đầu tư những dự án xử lý chất thải thu hồi năng lượng

Hình 1 4: Sinh viên phân loại rác tại nguồnở TDTU và thực hiện chương trình ủ rác thải thu

hồi khí sinh học tại Căn tin TDTU

Nguồn : https://tdtu.edu.vn/

Hình 1 5: Sinh viên phân loại rác tại nguồnở TDTU và thực hiện chương trình ủ rác thải thu

hồi khí sinh học tại Căn tin TDTU

Nguồn : https://tdtu.edu.vn/

 Mở rộng tỷ trọng sử dụng năng lượng sạch từ Hệ thống sản xuất điện từ năng lượng mặt trời nối lướicho tất cả các tòa nhà của TDTU

 Tăng cường quản lý, kiểm toán việc sử dụng năng lượng trong toàn campus

Để giải quyết vấn đề trong quản lý và xử lý chất thải rắn trong sinh hoạt và tiếp nối mô hình phân loại rác, nhóm sinh viên Khoa Môi trường, trường đại học Tôn Đức Thắng, TP Hồ Chí Minh đã thực hiện thử nghiệm mô hình xử lý chất thải hữu cơ (đã qua phân loại) để sản xuất phân hữu cơ vi sinh (composting) kết hợp thu hồi khí sinh học (biogas)

Hình 1 6: Mô hình ủ phân và nuôi giun của sinh viên Khoa Môi trường và bảo hộ lao động

trường đại học TĐTU

Nguồn : https://tdtu.edu.vn/

1.4.2 Nhóm mô hình hoạt động tình nguyện, nâng cao nhận thức của sinh viên

Cách tốt nhất để sinh viên tìm hiểu, cập nhật kiến thức mới và có hành động cụ thể đối với sự phát triển bền vững là tiếp xúc gặp gỡ hoặc hòa nhập vào cộng đồng những

người có cùng chí hướng Trường đại học Cincinnati, Mỹ đã tài trợ sinh viên chuyến

đi đến hội nghị thượng đỉnh, nơi những người tham gia có thể tìm hiểu về các sáng kiến bền vững mới về giảm chất thải, tiết kiệm năng lượng, Hay tổ chức chuyến tham quan Green Energy Ohio, trường đại học Kent State, Mỹ Mang đến cho sinh viên cơ hội tham gia các chuyến tham quan về năng lượng mặt trời, các tòa nhà được chứng nhận là công trình xây dựng xanh (LEED) Các chuyến tham quan này cung cấp cho sinh viên những trải nghiệm thực hành về kiến trúc bền vững và năng lượng tái tạo Ngoài ra những hoạt động cho sinh viên thực hiện ở ngoài khuôn viên trường như dọn dẹp đường phố sẽ tác động trực tiếp đến cộng đồng như chương trình Clean up Cincy của đại học Cincinnati, Mỹ với các dự án xây dựng khu vườn cộng đồng, dọn cỏ ven sông, [6]

Ngày 22/11/2017, Khoa môi trường và Bảo hộ lao động trường đại học Tôn Đức

Thắng, TP Hồ Chí Minh, Việt Nam đã tổ chức Hội thảo chuyên đề Ngành khoa học

môi trường và Công nghệ kỹ thuật môi trường với chủ đề “Công nghệ xử lý nước thải Johkasou theo tiêu chuẩn và thiết kế Nhật Bản” với sự tham dự của giảng viên, sinh viên Khoa và Công ty Okamura (Nhật Bản) Thông qua hội thảo, giảng viên và sinh viên của Khoa đã được cập nhật các thông tin khoa học kỹ thuật mới trong lĩnh vực xử

lý nước thải như: công nghệ xử lý nước thải theo tiêu chuẩn thiết kế Nhật Bản, hệ thống cung cấp oxy tự động[13]

Hình 1 7: Hội thảo về công nghệ xử lý nước thải Johkasou

1.4.3 Nhóm mô hình hoạt động liên kết cộng đồng

Trường đại học Khoa học và Công nghệ Hong Kong đã tạo ra một chương trình

học tập kết nối với cộng đồng – HKUST Connect nhằm mục đích nâng cao hiểu biết

và phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề thông qua các nghiên cứu cộng đồng và dự án hợp tác với cộng đồng để đảm bảo tính bền vững[5]

Hay một trải nghiệm thực tế hơn là Chương trình Hè “Mountain Forests & Risk

Management” của Học Viện Công Nghệ Liên Hợp (Eth Zurich),Thụy Sĩ Chương

trình kéo dài 9 ngày mang đến cho học viên những kiến thức kỹ năng và kinh nghiệm thực tiễn trong rừng Học viên phải làm việc nhóm và làm việc cùng các chuyên gia địa phương, họ sẽ được học về rừng núi và tham gia nghiên cứu những chủ đề ứng dụng cao hơn ở các vùng khác không chỉ riêng Thụy Sĩ[9]

Chiến dịch vận động làm vườn cho thực phẩm bền vữngcủa đại học De La Salle–

Dasmarinas, Philippineskhông những thu hút được các sinh viên trong trường mà cả dân cư địa phương cùng hành động vì một môi trường bền vững[5]

Chương trình “Sustainability Scholars” của trường đại học Alberta, Canadatài trợ

cho sinh viên tốt nghiệp để làm việc trên ứng dụng,dự án nghiên cứu tập trung vào tính bền vững với các tổ chức đối tác từ cộng đồng Các nghiên cứu sinh đến từ tất cả các ngành, được sắp xếp làm việc với một cố vấn trong những đối tác cộng đồng của chương trình để làm dự án nghiên cứu trong 250 giờ suốt mùa hè Chương trình mang lại cho sinh viên tốt nghiệp những kinh nghiệm cần thiết mà các nhà tuyển dụng tìm kiếm[5]

Đầu năm học 2016-2017, Khoa môi trường và Bảo hộ lao động trường đại học

Tôn Đức Thắng, TP Hồ Chí Minh, Việt Namđã tổ chức chương trình truyền thông về

môi trường với sự kết hợp thực hiện giữa sinh viên Khoa và 20 sinh viên đến từ Đại học Lewis & Clark (Hoa Kỳ).Sinh viên Khoa cùng các bạn sinh viên quốc tế đã chuẩn

bị những bandrol và poster về truyền thông môi trường với nội dung định hướng nâng cao nhận thức của người dân và du khách nước ngoài về tầm quan trọng của bảo vệ môi trường và tuyên truyền mọi người bỏ rác đúng nơi qui định.Mục tiêu của sự kiện

là hướng dẫn và vận động người dân bỏ rác vào thùng chứa rác của công viên và dọc đường đi Ngoài ra, các sinh viên góp phần nhặt sạch rác cho công viên để làm mẫu cho mọi người đi đường cùng thực hiện; cũng như vận động người dân về ý nghĩa của việc bảo vệ mỹ quan môi trường[11]

Hình 1 8: Sinh viên hào hứng tham gia tuyên truyền về bảo vệ môi trường

Nguồn: https://tdtu.edu.vn/

Đầu tháng 8/2019, chương trình “Global village VietNam” được tổ chức tại các

tỉnh miền Trung Việt Nam với sự tham gia của các bạn sinh viên đến từ nhiều trường

đại học của Việt Nam ví dụ: Đại học Sư Phạm – Đại học Đà Nẵng; Đại học Khoa học

Xã hội và nhân văn – TP Hồ Chí Minh; đại học Khoa học, Xã hội và nhân văn – Hà Nội;Đại học Lâm Nghiệp cùng sinh viên đến từ các quốc gia khác nhau (Nhật Bản, Hoa Kỳ, ) Khóa học mang đến những kỹ năng cần thiết để phát triển cộng đồng[13]

Hình 1.7 Một số hình ảnh của chương trình

Nguồn: Global village ViẹtNam

CHƯƠNG 2.ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN

CỨU

2.1 Đối tượng, phạm vi nghiên cứu:

2.1.1 Đối tượng

Cán bộ Đoàn và sinh viên các trường đại học tại thành phố Đà Nẵng

 Đai học Đà Nẵng: Đại học Sư Phạm, Đại học Bách Khoa, Đại học Ngoại Ngữ, Đại học Kinh Tế, Đại học Sư phạm Kỹ thuật

 Đại học Tư thục: Đại học Duy Tân, Đại học Đông Á, Đại học Kiến trúc Nghiên cứu các hoạt động ngoại khóa về ĐHBV

Tìm hiểu các chính sách của từng trường Đại học liên quan đến việc phát triển các hoạt động ngoại khóa bảo vệ môi trường

2.1.2 Phạm vi nghiên cứu

 Phạm vi không gian: Các trường đại học tại thành phố Đà Nẵng

Hình 2 1: Vị trí các trường ĐH tại thành phố Đà Nẵng

 Phạm vi thời gian: Từ 24/06/2019 đến 30/04/2020

2.2 Nội dung nghiên cứu

 Tìm hiểu thực trạng các hoạt động ngoại khóa bảo vệ môi trường đã được tổ chức tại các trường đại học trên địa bàn thành phố Đà Nẵng

 Đánh giá hiệu quả sau khi các hoạt động ngoại khóa bảo vệ môi trường diễn ra

 Đề xuất giải pháp nâng cao chất lượng các hoạt động đó

2.3 Phương pháp nghiên cứu

2.3.1 Phương pháp thu thập số liệu

o Thu thập tài liệu liên quan đến đề tài: Tìm kiếm thu thập tài liệu trong và ngoài nước liên quan đến giáo dục vì sự phát triển bền vững

o Thu thập số liệu từ cán bộ Đoàn; kênh truyền thông của trường, Đoàn, Hội, câu lạc bộ của các trường: Thu thập danh sách các hoạt động ngoại khóa

liên quan đến vấn đề môi trường mỗi năm của các trường tổ chức hoặc tham gia (tên hoạt động, địa điểm & thời gian tổ chức hoạt động )

2.3.2 Phương pháp điều tra xã hội học

o Phỏng vấn sâu cán bộ Đoàn, Hội sinh viên: Tìm hiểu số lượng sinh viên, giảng viên tham gia; hoạt động ngoại khóa đó lâu dài hay ngắn hạn; bắt buộc hay tình nguyện

Bảng 2 1: Phỏng vấn Bí Thư văn phòng Đoàn của các trường đại học thành phố Đà

Nẵng

vấn

1 Th.S Ngô Thị Hoàng Vân

Phó Bí thư Đoàn trường

ĐH Sư Phạm, Bí thư Liên chi Đoàn Sinh – Môi

trường

Các hoạt động ngoại khóa về bảo

vệ môi trường trường Đại học tổ chức hoặc tham gia

2 Th.S Dương Gia Đức

Bí thư Liên chi Đoàn khoa Môi trường, trường ĐH Bách Khoa