Chương 08 CHÍNH SÁCH VĨ MÔ TRONG NỀN KINH TẾ MỞ

Chương 8 CHÍNH SÁCH VĨ MÔ TRONG NỀN KINH TẾ MỞ I LÝ THUYẾT VỀ LỢI THẾ 1 Lý thuyết lợi thế tuyệt đối của Adam Smith o Nếu một quốc gia có chi phí SX về một loại hàng hóa thấp hơn so với quốc gia khác Ta nói rằng quốc gia đó có lợi thế tuyệt đối về ngành hàng đó so với quốc gia khác o Theo Adam Smith nếu các quốc gia đi vào chuyên môn hóa ngành hàng mà mình có lợi thế tuyệt đối thì của cải xã hội sẽ tăng lên 2 Lý thuyết về lợi thế so sánh của David Ricardo Lợi thế so sánh là một quốc gia có chi ph.

Chương 8CHÍNH SÁCH VĨ MÔ

TRONG NỀN KINH TẾ MỞ

I LÝ THUYẾT VỀ LỢI THẾ

1 Lý thuyết lợi thế tuyệt đối của Adam Smith

o Nếu một quốc gia có chi phí SX về một loại

hàng hóa thấp hơn so với quốc gia khác Ta nói rằng quốc gia đó có lợi thế tuyệt đối về ngành hàng đó so với quốc gia khác.

o Theo Adam Smith: nếu các quốc gia đi vào

chuyên môn hóa ngành hàng mà mình có lợi thế tuyệt đối thì của cải xã hội sẽ tăng lên.

2 Lý thuyết về lợi thế so sánh của David

Ricardo

Lợi thế so sánh là một quốc gia có chi phí sản xuất thấp hơn khi so với chi phí sản xuất của mặt hàng khác được sản xuất trong nước với quốc gia khác.

1 Chính sách gia tăng xuất khẩu

Khi xuất khẩu tăng ∆X thì sản lượng tăng ∆Y =

k ∆X, dẫn đến nhập khẩu tăng thêm một lượng:

∆M = k.Mm ∆X.

Như vậy khi xuất khẩu tăng thì nhập khẩu cũng tăng, do đó cán cân thương mại có tốt hơn trước hay không còn phụ thuộc vào k.Mm.

II CHÍNH SÁCH NGOẠI THƯƠNG

 k.Mm < 1, cán cân thương mại được cải

thiện

 k.Mm = 1, cán cân thương mại như cũ

 k.Mm > 1, cán cân thương mại xấu hơn

trước

2 Chính sách hạn chế nhập khẩu.

Các chính phủ thường sử dụng các biện

pháp để hạn chế nhập khẩu như:

III THỊ TRƯỜNG NGOẠI HỐI

1 Khái niệm

o Thị trường ngoại hối là thị trường quốc tế

mà ở đó đồng tiền của quốc gia này có thể đổi lấy đồng tiền của quốc gia khác Nói cách khác, thị trường ngoại hối là nơi mua bán ngoại tệ

o Tỷ giá hối đoái (e) (Foreign Exchange

Rate) là mức giá mà tại đó đồng tiền của hai quốc gia có thể chuyển đổi cho nhau

Có hai cách để biểu thị tỷ giá hối đoái.

o Nếu lấy đồng nội tệ làm chuẩn: Tỷ giá hối đoái là

lượng ngoại tệ cần có để có thể đổi lấy 1 đơn vị nội tệ.

o Nếu lấy đồng ngoại tệ làm chuẩn: Tỷ giá hối đoái là

lượng nội tệ cần có để có thể đổi lấy 1 đơn vị ngoại tệ.

2 Sự cân bằng trên thị trường ngoại hối

o Cung ngoại tệ: Phát sinh từ lượng hàng hóa

hoặc tài sản trong nước mà người nước ngoài muốn mua.

o Cầu ngoại tệ: Phát sinh từ lượng hàng hóa

hoặc tài sản nước ngoài mà người trong nước muốn mua.

o Khi e↑ thì cung ngoại tệ tăng, cầu ngoại tệ

giảm và ngược lại.

o Tỷ giá hối đoái cân

bằng: là tỷ giá mà ở

đó lượng cung

ngoại tệ và lượng

cầu ngoại tệ trên thị

trường ngoại hối

bằng nhau

Hình 9.1

3 Tỷ giá hối đoái thực (e r )

o Tỷ giá hối đoái thực là

tỷ giá phản ánh tương

quan giá cả hàng hóa

của hai nước, được

- P: Giá hàng hóa trong nước.

o Khi có nhiều hàng hóa và dịch vụ tham gia

ngoại thương, thì mức giá được sử dụng để tính er là mức giá chung hay chỉ số giá.

Trong đó:

- CPI*: Chỉ số giá nước ngoài.

- CPI: Chỉ số giá trong nước.

Khi er giảm thì sức cạnh tranh hàng hóa trong nước giảm.

o Khi er tăng thì sức cạnh tranh hàng hóa

trong nước tăng

4 Tỷ giá ngang bằng sức mua (e PPP –

purchasing power parity)

Là tỷ giá danh nghĩa được điều chỉnh sao cho

er không đổi

er = CPI*.e/CPI↔ ePPP = er.CPI’/CPI*’

CPI’: chỉ số giá mới trong nước

CPI*’: chỉ số giá mới nước ngoài

5 Cơ chế tỷ giá hối đoái

Cơ chế tỷ giá hối đoái là tất cả những quy định của pháp luật do Chính phủ và NHTW quy định để điều tiết và quản lý thị trường ngoại hối

Có 3 cơ chế tỷ giá hối đoái:

o Cơ chế tỷ giá thả nổi hoàn toàn:

Trong cơ chế tỷ giá hối đoái thả nổi hoàn toàn thì tỷ giá hối đoái tự do thay đổi theo diễn biến của cung cầu ngoại tệ để đạt mức cân bằng trên thị trường ngoại hối, NHTW không can thiệp vào thị trường ngoại hối

o Cơ chế tỷ giá cố định:

Là cơ chế tỷ giá hối đoái mà chính phủ cam kết

sẽ duy trì tỷ giá bằng cách dùng dùng dự trữ ngoại tệ và các chính kinh tế khác để can thiệp vào thị trường ngoại hối khi cung cầu ngoại tệ trên thị trường không cân bằng.

o Cơ chế tỷ giá thả nổi có kiểm soát:

Tỷ giá thả nổi có kiểm soát là sự kết hợp giữa

tỷ giá thả nổi và cố định Nghĩa là tỷ giá tự

do biến động, nhưng khi vượt quá biên độ cho phép thì NHTW sẽ can thiệp nhằm

tránh tác động xấu đến nền kinh tế

IV CÁN CÂN THANH TOÁN QUỐC TẾ (BOP)

1 Khái niệm

Cán cân thanh toán quốc tế là một bảng ghi

chép có hệ thống và đầy đủ tất cả những giao dịch giữa một nước với thế giới bên ngoài

(1) Cán cân vãng lai (CA):

o Xuất khẩu ròng: NX = X – M

o Thu nhập yếu tố ròng từ nước ngoài

o Chuyển nhượng ròng.

(2) Cán cân vốn và tài chính (KA):

o Đầu tư trực tiếp ròng.

o Đầu tư gián tiếp ròng.

o Đầu tư khác.

Các hạng mục của BOP

(3) Sai số thống kê (EO)

2 Tài khoản vãng lai

o CA: ghi chép mọi dòng thu nhập đi vào và

đi ra khỏi 1 quốc gia

Các yếu tố ảnh hưởng đến CA

o Sản lượng quốc gia (Y): ảnh hưởng đến M.

o Tỷ giá hối đoái thực: ảnh hưởng đến cả X

& M

3 Tài khoản vốn và tài chính (KA).

o KA = vốn vào – vốn ra

a Tài khoản vốn: ghi chép các giao dịch về

chuyển giao vốn đơn phương, mua bán các tài sản phi tài chính, phi sản xuất của dân

cư và chính phủ 1 nước với dân cư và chính phủ nước ngoài

b Tài khoản tài chính: ghi chép các giao dịch

tài chính quốc tế của 1 quốc gia trong một thời kỳ nhất định

o Đầu tư trực tiếp NN ròng.

o Đầu tư gián tiếp NN ròng.

o Đầu tư khác:

Các yếu tố ảnh hưởng đến KA:

o Tỷ giá danh nghĩa: e↑↓→ KA↓↑

o Lãi suất trong nước: i↑↓→ KA↑↓

o Nhằm để điều chỉnh việc ghi sai, hay bỏ

sót trong CA và KA

BOP = CA + KA

o Khi BOP thâm hụt hay thặng dư sẽ xuất

hiện tài trợ chính thức (OF)

o OF: phản ánh lượng ngoại tệ dự trữ mà

NHTW phải chi ra hoặc thu về khi BOP thâm hụt hay thặng dư

c Sai số thống kê (EO)

OF = -BOP

Nếu EO = 0 thì BOP = X –M + KANếu X + KA = M: BOP cân bằng.Nếu X + KA< M: BOP thâm hụt.Nếu X + KA> M: BOP thặng dư

BOP Việt Nam quý IV/2012 (tr.USD)

TT Chỉ tiêu Số liệu

A CÁN CÂN VÃNG LAI 2.152

1 Cán cân thương mại 3.069

8 Đầu tư vào giấy tờ có giá 626

9 Tiền và tiền gửi 749

BOP Việt Nam quý I/2017 (tr.USD)

D CÁN CÂN THANH TOÁN TỔNG THỂ

D = (A + B + C)

1.448

E TÀI TRỢ CHÍNH THỨC (E = -D) -1.448

Nguồn: NHNN

1 Trường hợp tỷ giá hối đoái cố định,

luồng vốn vận động hoàn toàn tự do.

a Tác động của chính sách tài khóa.

V CHÍNH SÁCH KINH TẾ VĨ MÔ TRONG NỀN KINH TẾ MỞ

Hình 9.2

b Tác động của chính sách tiền tệ

2 Trường hợp tỷ giá hối đoái linh hoạt, luồng vốn vận động hoàn toàn tự do.

a Chính sách tài khóa.

Hình 9.5

b Tác động của chính sách tiền tệ

Hình 9.6

3 Bộ ba bất khả thi (Paul Krugman, 1979 & Jeffrey Frankel, 1999)

Một quốc gia chỉ có thể lựa chọn 2 trong 3 mục tiêu chính sách kinh tế vĩ mô:

oTỷ giá hối đoái cố định.

oVốn tự do di chuyển.

oChính sách tiền tệ độc lập.

lập