TIỂU LUẬN KINH TẾ LƯỢNG 1 NGHIÊN CỨU SỰ ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ NHÂN TỐ ĐẾN CHỈ SỐ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CẤP TỈNH (PCI) TRONG NĂM 2019

TIỂU LUẬN KINH TẾ LƯỢNG 1 NGHIÊN CỨU SỰ ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ NHÂN TỐ ĐẾN CHỈ SỐ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CẤP TỈNH (PCI) TRONG NĂM 2019,NGHIÊN CỨU SỰ ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ NHÂN TỐ ĐẾN CHỈ SỐ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CẤP TỈNH (PCI) TRONG NĂM 2019 đề tài NGHIÊN CỨU SỰ ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ NHÂN TỐ ĐẾN CHỈ SỐ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CẤP TỈNH (PCI) TRONG NĂM 2019, tiểu luận NGHIÊN CỨU SỰ ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ NHÂN TỐ ĐẾN CHỈ SỐ NĂNG LỰC CẠNH TRANH CẤP TỈNH (PCI) TRONG NĂM 2019 MỤC LỤC TÓM TẮT.....................................................................................................................1 I. MỞ ĐẦU....................................................................................................................1 II. TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU.................................................................................2 III. KHÁI QUÁT VỀ CHỈ SỐ PCI VÀ MỘT SỐ CHỈ SỐ THÀNH PHẦN ẢNH HƯỞNG ĐẾN PCI........................................................................................................3 1. Chỉ số PCI..............................................................................................................3 2. Một số chỉ số thành phần........................................................................................4 IV. XÂY DỰNG MÔ HÌNH ĐỂ ĐÁNH GIÁ VỀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHỈ SỐ PCI...................................................................................................................5 1. Thiết kế mô hình.....................................................................................................5 2. Nguồn số liệu.........................................................................................................6 3. Mô tả số liệu...........................................................................................................6 4. Kết quả ước lượng..................................................................................................8 5. Mô hình hồi quy mẫu...........................................................................................10 6. Kiểm định sự phù hợp của mô hình......................................................................11 7. Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến....................................................................11 V. KẾT LUẬN............................................................................................................12 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.....................................................................15 PHỤ LỤC....................................................................................................................16

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG

KHOA KINH TẾ QUỐC TẾ

-*** -TIỂU LUẬN KINH TẾ LƯỢNG 1

NGHIÊN CỨU SỰ ẢNH HƯỞNG CỦA MỘT SỐ NHÂN TỐ ĐẾN CHỈ SỐ NĂNG LỰC CẠNH TRANH

CẤP TỈNH (PCI) TRONG NĂM 2019

Hà Nội, tháng 10 năm 2020

MỤC LỤC

TÓM TẮT 1

I MỞ ĐẦU 1

II TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU 2

III KHÁI QUÁT VỀ CHỈ SỐ PCI VÀ MỘT SỐ CHỈ SỐ THÀNH PHẦN ẢNH HƯỞNG ĐẾN PCI 3

1 Chỉ số PCI 3

2 Một số chỉ số thành phần 4

IV XÂY DỰNG MÔ HÌNH ĐỂ ĐÁNH GIÁ VỀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHỈ SỐ PCI 5

1 Thiết kế mô hình 5

2 Nguồn số liệu 6

3 Mô tả số liệu 6

4 Kết quả ước lượng 8

5 Mô hình hồi quy mẫu 10

6 Kiểm định sự phù hợp của mô hình 11

7 Kiểm định hiện tượng đa cộng tuyến 11

V KẾT LUẬN 12

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 15

PHỤ LỤC 16

TÓM TẮT

Chỉ số Năng lực cạnh tranh cấp tỉnh (Provincial Competitiveness Index - PCI) là chỉ

số đánh giá và xếp hạng các tỉnh, thành phố của Việt Nam về chất lượng điều hành kinh tế và xây dựng môi trường kinh doanh thuận lợi cho việc phát triển doanh nghiệp dân doanh Có nhiều yếu tố ảnh hưởng tới chỉ số PCI, và với việc sử dụng mô hình hồi quy áp dụng cho 43 tỉnh thành trên đất nước Việt Nam, khảo sát trong năm 2019, bài nghiên cứu đã đánh giá mức độ ảnh hưởng của các nhân tố đến chỉ số PCI Mục tiêu chính của PCI là phản ánh kịp thời sự thay đổi, phát triển trong nền kinh tế từng địa phương, cho nên việc hiểu rõ về ảnh hưởng của từng nhân tố tác động đến chỉ số này

sẽ giúp cho các tỉnh, thành tìm được đường hướng đúng đắn để phát triển

I MỞ ĐẦU

Chỉ số PCI do Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) thực hiện với sự

hỗ trợ của Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) tại Việt Nam Đây là chỉ số

đo lường và đánh giá chất lượng điều hành kinh tế, mức độ thuận lợi, thân thiện của môi trường kinh doanh và nỗ lực cải cách hành chính của của chính quyền các tỉnh, thành phố tại Việt Nam, qua đó thúc đẩy sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân Được xây dựng từ dữ liệu điều tra doanh nghiệp thường niên có quy mô lớn nhất, thực hiện một cách công phu nhất tại Việt Nam hiện nay, chỉ số PCI đại diện cho tiếng nói của cộng đồng doanh nghiệp dân doanh về môi trường kinh doanh tại các tỉnh, thành phố ở Việt Nam Kể từ khi được công bố, đây đã là một công cụ thiết yếu để đo lường, đánh giá công tác quản lý và phát triển kinh tế của 63 tỉnh, thành trên cả nước Chỉ số PCI không đơn thuần là một công cụ khoa học để xếp hạng, mục đích cao hơn là để cho các tỉnh, thành hiểu thêm về những điểm mạnh cũng như điểm yếu còn tồn tại ở địa phương, giúp cho ban lãnh đạo xác định được đường lối phù hợp để phát triển kinh

tế tư nhân, tạo việc làm và tăng trưởng kinh tế

2019 đánh dấu năm thứ 15 chỉ số PCI được đưa vào thực tiễn Trong bối cảnh tình hình kinh tế thế giới tiếp tục tăng trưởng chậm lại, căng thẳng thương mại giữa Mỹ

-thương mại toàn cầu, thì trong năm qua Việt Nam ta vẫn đạt mức tăng trưởng trên 7% Điều này thể hiện được sự tiến bộ trong vai trò điều hành kinh tế của chính quyền Tuy nhiên, không thể vì những tăng trưởng hiện thời mà lơ là, ta vẫn cần chú ý đến sự đóng góp của từng nhân tố để có sự điều chỉnh kịp thời, đặc biệt trong thời kì có vô vàn biến động, rủi ro không thể lường trước

II TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU

Phân tích hồi quy là nghiên cứu mối liên hệ phụ thuộc của một biến (gọi là biến phụ thuộc hay biến được giải thích) với một hay nhiều biến khác (gọi là biến độc lập hay biến giải thích) Phân tích hồi quy có thể giúp ta ước lượng giá trị trung bình của biến phụ thuộc với các giá trị đã cho của các biến độc lập, kiểm định giả thiết về bản chất của sự phụ thuộc cũng như dự báo giá trị trung bình của biến phụ thuộc khi biết giá trị của biến độc lập Đây là một công cụ khá phổ biến và tiện lợi trong việc phân tích, xử

lý dữ liệu, đưa cho ta một cái nhìn tổng quát và khách quan về chủ thể

Trong bài nghiên cứu này, tôi sẽ áp dụng phương pháp mô hình hồi quy để phân tích

sự ảnh hưởng của các yếu tố lên chỉ số PCI Có thể thấy, mục tiêu của PCI là phản ánh kịp thời sự phát triển năng động của nền kinh tế và các thay đổi trong môi trường pháp

lý của Việt Nam.Vì vậy việc xét các yếu tố ảnh hưởng đến chỉ số PCI là rất cần thiết Năm 2019, chỉ số PCI được đánh giá dựa trên 10 tiêu chí: gia nhập thị trường; tiếp cận đất đai; tính minh bạch; chi phí thời gian; chi phí không chính thức; tính năng động; dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp; đào tạo lao động; thiết chế pháp lý; cạnh tranh bình đẳng Tuy nhiên, trong giới hạn bài nghiên cứu này, tôi chỉ xét đến 5 tiêu chí: tính minh bạch, tính năng động, cạnh tranh bình đẳng, dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp và đào tạo lao động; được khảo sát trên 43 tỉnh, thành phố của Việt Nam Mỗi một yếu tố này đều

có mức độ ảnh hưởng khác nhau đến chỉ số PCI, và được biểu hiện thông qua việc xem xét tham số hồi quy

Chỉ số PCI đang được rất nhiều các tỉnh, thành phố trên cả nước coi trọng và áp dụng

để phân tích tình hình và tìm ra giải pháp cho địa phương Bài nghiên cứu “Ảnh hưởng của các yếu tố cấu thành năng lực cạnh tranh cấp tỉnh đến sự hài lòng của doanh

(2018) cũng xem xét sự ảnh hưởng của từng nhân tố nhưng trong phạm vi cấp tỉnh Tiểu luận của tôi được khảo sát trên phạm vi rộng hơn để có một cái nhìn khái quát Bài viết này gồm 5 phần: Phần mở đầu; Phần 2 là tổng quan nghiên cứu; Phần 3 khái quát về một số chỉ tiêu liên quan đến PCI bằng phân tích thống kê; Phần 4 là xây dựng

mô hình định lượng về các yếu tố ảnh hưởng đến chỉ số PCI; Phần 5 kết luận

Do kiến thức vẫn còn có chỗ thiếu sót, bài tiểu luận vẫn còn tồn tại những khuyết điểm, rất mong cô có thể xem xét, góp ý để làm nghiên cứu được hoàn thiện hơn

III KHÁI QUÁT VỀ CHỈ SỐ PCI VÀ MỘT SỐ CHỈ SỐ THÀNH PHẦN ẢNH HƯỞNG ĐẾN PCI

1 Chỉ số PCI

PCI là chỉ số đo lường và đánh giá chất lượng điều hành kinh tế, mức độ thuận lợi, thân thiện của môi trường kinh doanh và nỗ lực cải cách hành chính của của chính quyền các tỉnh, thành phố tại Việt Nam, qua đó thúc đẩy sự phát triển của khu vực kinh tế tư nhân

Một địa phương có chỉ số PCI tốt khi có:

 Chi phí gia nhập thị trường thấp

 Tiếp cận đất đai dễ dàng và sử dụng đất ổn định

 Môi trường kinh doanh minh bạch và thông tin kinh doanh công khai

 Chi phí không chính thức thấp

 Thời gian thanh tra, kiểm tra và thực hiện các quy định, thủ tục hành chính nhanh chóng

 Môi trường cạnh tranh bình đẳng

 Chính quyền tỉnh năng động, sáng tạo trong giải quyết vấn đề cho doanh nghiệp

 Dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp phát triển, chất lượng cao

 Chính sách đào tạo lao động tốt

 Thủ tục giải quyết tranh chấp công bằng, hiệu quả và an ninh trật tự được duy trì

Chỉ số PCI được xây dựng theo quy trình 3 bước, gồm:

 Thu thập thông tin từ dữ liệu điều tra và các nguồn dữ liệu đã công bố khác

 Tính toán 10 chỉ số thành phần và chuẩn hóa theo thang điểm 10

 Gán trọng số và tính điểm số PCI tổng hợp gồm điểm trung bình có trọng số của 10 chỉ số thành phần trên thang điểm tối đa 100

Việc thống kê số liệu để xây dựng chỉ số được nhóm nghiên cứu tiến hành bằng cách

sử dụng danh sách doanh nghiệp của cơ quan thuế để phân nhóm doanh nghiệp theo loại hình (doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn, công ty cổ phần), ngành nghề kinh tế (sản xuất công nghiệp, xây dựng, khai thác tài nguyên, dịch vụ và thương mại và nông lâm ngư nghiệp) và tuổi của doanh nghiệp (doanh nghiệp được thành lập trước năm 2000, thời điểm Luật Doanh nghiệp 2000 có hiệu lực; thành lập trong giai đoạn 2000-2009; và từ năm 2010 trở lại đây) Kể từ năm 2013, nhóm nghiên cứu đã tính toán hiệu chỉnh từng giá trị chỉ tiêu, các chỉ số thành phần và điểm số PCI dựa trên kết quả trả lời điều tra chấm điểm của từng doanh nghiệp

2 Một số chỉ số thành phần

2.1 Tính minh bạch và tiếp cận thông tin

Đây là chỉ số đo lường khả năng tiếp cận các kế hoạch của tỉnh và các văn bản pháp lý cần thiết cho hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp, liệu doanh nghiệp có thể tiếp cận một cách công bằng các văn bản này, các chính sách và quy định mới có được tham khảo ý kiến của doanh nghiệp và khả năng tiên liệu trong việc triển khai thực hiện các chính sách quy định đó và mức độ tiện dụng của trang web tỉnh đối với doanh nghiệp

2.2 Tính năng động và tiên phong của lãnh đạo tỉnh

Đây là chỉ số đo lường tính sáng tạo, sáng suốt của lãnh đạo tỉnh trong quá trình thực thi chính sách Trung ương cũng như trong việc đưa ra các sáng kiến riêng nhằm phát triển khu vực kinh tế tư nhân, đồng thời đánh giá khả năng hỗ trợ và áp dụng những chính sách đôi khi chưa rõ ràng của Trung ương theo hướng có lợi cho doanh nghiệp

2.3 Dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp

Chỉ số này trước kia có tên gọi là Chính sách phát triển kinh tế tư nhân, dùng để đo lường các dịch vụ của tỉnh để phát triển khu vực tư nhân như xúc tiến thương mại, cung cấp thông tin tư vấn pháp luật cho doanh nghiệp, hỗ trợ tìm kiếm đối tác kinh doanh, phát triển các khu/cụm công nghiệp tại địa phương và cung cấp các dịch vụ công nghệ cho doanh nghiệp

2.4 Đào tạo lao động

Đo lường các nỗ lực của lãnh đạo tỉnh để thúc đẩy đào tạo nghề và phát triển kỹ năng nhằm hỗ trợ cho các ngành công nghiệp tại địa phương và giúp người lao động tìm kiếm việc làm

2.5 Cạnh tranh bình đẳng

Chỉ số thành phần này đánh giá môi trường cạnh tranh đối với các doanh nghiệp dân doanh trước những ưu đãi dành cho doanh nghiệp nhà nước (DNNN), doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (DN FDI) và các doanh nghiệp thân quen với cán bộ chính quyền cấp tỉnh, thể hiện dưới dạng các đặc quyền, ưu đãi cụ thể khi tiếp cận các nguồn lực cho phát triển như đất đai, tín dụng… và được ưu tiên đối xử trong thực hiện các thủ tục hành chính và chính sách

IV XÂY DỰNG MÔ HÌNH ĐỂ ĐÁNH GIÁ VỀ CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHỈ SỐ PCI

1 Thiết kế mô hình

Sử dụng mô hình hồi quy tổng thể để mô tả mối quan hệ giữa chỉ số PCI và các chỉ số thành phần như sau:

PCIi = α + β1*TMBi + β2*TNDi + β3*DNi + β4*LDi + β5*CTBDi + ui

Trong đó:

 Biến phụ thuộc: PCI: chỉ số PCI của địa phương

 Biến độc lập

 TMB: Chỉ số về tính minh bạch

 TND: Chỉ số về tính năng động

 DN: Chỉ số về dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp

 LD: Chỉ số đào tạo lao động

 CTBD: Chỉ số cạnh tranh bình đẳng

Các biến TMB TND, DN, LD, CTBD đều có đơn vị là phần trăm (%)

 α: Hệ số chặn

 β1, β2, β3, β4, β5: Hệ số góc lần lượt ứng với các biến độc lập TMB, TND, DN,

LD, CTBD

 ui : sai số ngẫu nhiên

Mô hình hồi quy mẫu có dạng:

^

PCIi= ^α + ^β1*TMBi + ^β2*TNDi + ^β3*DNi + ^β4*LDi + ^β5*CTBDi + ^ui

Trong đó:

^α, ^β1, ^β2, ^β3, ^β4, ^β5 là các ước lượng của α, β1, β2, β3, β4, β5

^ui: phần dư của hồi quy mẫu

2 Nguồn số liệu

Mô hình chạy một mẫu gồm 43 quan sát, sử dụng số liệu chéo cho 43 tỉnh, thành phố lấy ngẫu nghiên trong 63 tỉnh thành tại Việt Nam trong năm 2019

Các số liệu được lấy từ trang web về chỉ số năng lực cạnh tranh cấp tỉnh: https://pcivietnam.vn/bang-chi-so-cac-tinh-thanh-viet-nam

Trong quá trình thực hiện, em đã sử dụng những kiến thức đã học kết hợp với sự hỗ trợ từ các phần mềm: Excel, Stata,

3 Mô tả số liệu

Sử dụng câu lệnh sum trong Stata, em có một bảng thống kê các biến về số lượng quan sát (Obs), giá trị trung bình (Mean), độ lệch chuẩn (Std Dev.), giá trị nhỏ nhất (Min)

và giá trị lớn nhất (Max)

Tên biến Số lượng

quan sát

chuẩn

GT nhỏ nhất GT lớn nhất

Bảng 1: Mô tả số liệu

Vì nếu chỉ số về tính minh bạch tăng thể hiện môi trường kinh doanh minh bạch hơn

và thông tin kinh doanh công khai, rõ ràng, ảnh hưởng tích cực lên chỉ số PCI nên ta

kỳ vọng nên ta kỳ vọng biến tính minh bạch (TMB) nhận giá trị dương

Khi chỉ số về tính năng động tăng thể hiện sự lãnh đạo sáng tạo, sáng suốt của lãnh đạo địa phương theo hướng có lợi cho doanh nghiệp đồng nghĩa chỉ số PCI cũng tăng nên ta kỳ vọng biến tính năng động (TND) nhận giá trị dương

Khi địa phương tích cực hỗ trợ, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp thì đánh giá về PCI cao hơn nên ta kỳ vọng biến hỗ trợ doanh nghiệp (DN) nhận giá trị dương

Nguồn lao động của địa phương mà dồi dào, chất lượng lao động tốt càng thu hút doanh nghiệp hơn và nâng cao PCI, do đó kỳ vọng biến đào tạo lao động (LD) nhận giá trị dương

Khi địa phương tạo được môi trường cạnh tranh bình đẳng cũng sẽ tác động tích cực đến chỉ số PCI, do đó kỳ vọng biến cạnh tranh bình đẳng (CTBD) nhận giá trị dương

Ma trận tương quan giữa các biến

Chạy lệnh corr trong Stata, ta được kết quả sau:

PCI TMB TND DN LD CTBD

CTBD 0.1938 0.0451 0.4038 -0.1051 -0.2539 1.0000

Bảng 2: Hệ số tương quan

Nhận xét:

TMB có hệ số tương quan ở mức tương đối là 0.4699 và có tác động dương lên biến phụ thuộc

TND có hệ số tương quan ở mức tương đối cao là 0.6417 và có tác động dương lên biến phụ thuộc

DN có hệ số tương quan ở mức tương đối cao là 0.5793 và có tác động dương lên biến phụ thuộc

LD có hệ số tương quan ở mức tương đối là 0.4990 và có tác động dương lên biến phụ thuộc

TMB có hệ số tương quan ở mức thấp là 0.1938 và có tác động dương lên biến phụ thuộc

Hệ số tương quan giữa các biến độc lập với nhau khá thấp, cao nhất là 0.4269 (giữa TMB và TND) Vì vậy khả năng xảy ra đa cộng tuyến là trung bình thấp

Nhìn chung, nếu bỏ qua tác động của các yếu tố khác, ta có dự đoán từng biến độc lập

có tương quan trung bình cao và có tác động theo chiều dương đối với biến phụ thuộc

là FDI

Chạy lệnh reg trong Stata, ta thu được kết quả sau:

Tổng bình phương Bậc tự do Trung bình của bình

phương

Biến động mô

hình giải thích

được

F quan sát F (5, 37) 68.6 P-value của F quan sát 0

Từ bảng số liệu trên, ta thấy:

ESS = 299.579323 với 5 bậc tự do và phương sai là 59.9158646

RSS = 32.3176813 với 37 bậc tự do và phương sai là 0.87340846

TSS = 331.897004 với 42 bậc tự do và phương sai là 7.90230963

PCI

Hệ số hồi

quy ước

lượng Sai số chuẩn t quan sát

P-value của t quan sát Độ tin cậy 95%

TMB 2.25632 0.549018 4.11 0.000 1.143901 3.368733

TND 1.82596 0.264113 6.91 0.000 1.29082 2.361106

DN 2.34781 0.237585 9.88 0.000 1.866418 2.829203

LD 1.53176 0.23792 6.44 0.000 1.049688 2.013831 CTBD 0.511042 0.203982 2.51 0.017 1.049688 0.924348

Hệ số

chặn

của mô

hình hồi

quy 10.72531 4.011126 2.67 0.011 2.597993 18.85262

Biến TMB có P-value = 0.000 < 1% nên biến TMB có ý nghĩa thống kê ở mức 1% Biến TND có P-value = 0.000 < 1% nên biến TND có ý nghĩa thống kê ở mức 1% Biến DN có P-value = 0.000 < 1% nên biến DN có ý nghĩa thống kê ở mức 1%

Biến LD có P-value = 0.000 < 1% nên biến LD có ý nghĩa thống kê ở mức 1%

Biến CTBD có P-value = 0.017 < 5% nên biến CTBD có ý nghĩa thống kê ở mức 5%

Có độ tin cậy là 95% nên ta không loại biến nào ra khỏi mô hình

Tất cả các biến đều có tác động dương, trong đó biến DN (Dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp) có tác động lớn nhất đến mô hình với hệ số góc ^β3 = 2.34781

5 Mô hình hồi quy mẫu

Từ kết quả thu được từ Stata, ta viết được mô hình mẫu có dạng:

^

PCI = 10.72531 + 2.256317*TMB + 1.825963*TND + 2.34781*DN + 1.53176*LD + 0.5110415*CTBD

Giải thích:

Hệ số chặn α = 10.72531 → Khi không xét đến các yếu tố khác thì chỉ số PCI = 10.72531

Hệ số góc:

^β1 = 2.256317 → Khi tính minh bạch tăng lên 1 đơn vị thì chỉ số PCI tăng 2.256317 đơn vị