TIỂU LUẬN MÔN HỌC CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌCSỰ RA ĐỜI CỦA CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC VÀ Ý NGHĨA CỦA VIỆC NGHIÊN CỨU CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC ĐỐI VỚI SINH VIÊN

MỞ ĐẦU Từ trước đến nay , trải qua rất nhiều giai đoạn phát triển của xã hội , cùng với tư tưởng , lý luận và đường lối phát triển khoa học trong từng giai đoạn Chủ nghĩa xã hội khoa học

TRƯỜNG ĐẠI HỌC GIAO THÔNG VẬN TẢI TP HỒ CHÍ MINH

KHOA LÝ LUẬN CHÍNH TRỊ

TIỂU LUẬN MÔN HỌC CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

SỰ RA ĐỜI CỦA CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC VÀ Ý NGHĨA CỦA VIỆC NGHIÊN CỨU CHỦ NGHĨA XÃ HỘI

KHOA HỌC ĐỐI VỚI SINH VIÊN

TRẦN XUÂN MỪNG - 2051040129 – 005107 Giảng viên hướng dẫn : Phan Thị Thanh Lý

Thành phố Hồ Chí Minh-2021

MỤC LỤC

Trang

MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG CHƯƠNG I: SỰ RA ĐỜI CỦA CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC 3

1 KHÁI NIỆM CHỦ NGHĨA XÃ HỘI HỌC

2 ĐIỀU KIỆN RA ĐỜI CỦA CHỦ NGHĨA XÃ HỘI HỌC

3 VAI TRÒ CỦA C.MAC VÀ PH.ĂNGGHEN ĐỐI VỚI SỰ RA ĐỜI CỦA CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

3.1 SỰ CHUYỂN BIẾN LẬP TRƯỜNG TRIẾT HỌC VÀ LẬP TRƯỜNG CHÍNH TRỊ

3.2 BA PHÁT KIẾN VĨ ĐẠI CỦA C.MAC VÀ PH.ĂNGGHEN

3.2.1 CHỦ NGHĨA DUY VẬT LỊCH SỬ

3.2.2 HỌC THUYẾT VỀ THẶNG DƯ

3.2.3 HỌC THUYẾT VỀ SÚ MỆNH LỊCH SỬ TOÀN THẾ GIỚI CỦA GIAI CẤP CÔNG NHÂN

4 TUYÊN NGÔN CỦA ĐẢNG CỘNG SẢN ĐÁNH DẤU SỰ RA ĐỜI CỦA CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

CHƯƠNG II: Ý NGHĨA CỦA VIỆC NGHIÊN CỨU CHỦ NGHĨA XÃ HỘI 3

2.1 VỀ MẶT LÝ LUẬN

2.2.VỀ MẶT THỰC TIỄN

2.3 LIÊN HỆ BẢN THÂN

KẾT LUẬN 10

TƯ LIỆU THAM KHẢO 11

MỞ ĐẦU

Từ trước đến nay , trải qua rất nhiều giai đoạn phát triển của xã hội , cùng với tư tưởng , lý luận và đường lối phát triển khoa học trong từng giai đoạn Chủ nghĩa xã hội khoa học vẫn là một trong những đỉnh cao nhất của các khoa học xã hội của nhân loại Sự ra đời của Chủ nghĩa khoa học xã hội đánh dấu quá trình phát triển lịch sử tư tưởng xã hội sâu sắc , kế thừa có chọn lọc , phát triển những giá trị cốt lõi của chủ nghĩa xã hội không tưởng nhằm tìm ra những cơ sở khoa học và cơ sở thực tiễn của tư tưởng xã hội chủ nghĩa

Sự ra đời của Chủ nghĩa khoa học xã hội gắn liền với hai cái tên C Mác và

Ph Ăngghen C Mác là tác giả của chủ nghĩa xã hội khoa học , chủ nghĩa duy vật biện chứng , chủ nghĩa duy vật lịch sử và kinh tế chính trị học Còn Ph.Ăngghen là nhà bác học , lãnh tụ và cũng là người thầy của giai cấp công nhân hiện đại Họ cùng nhau nghiên cứu về hiện thực tư bản chủ nghĩa trên quan điểm duy vật biện chứng với phưong pháp luận khoa học Sau đó C.Mác đã nhận ra hai phát kiến hiện đại mở đường cho sự ra đời và phát triển của Chủ nghĩa khoa học xã hội , đó là chủ nghĩa duy vật lịch sử Từ đó

ta có thể nhận thấy Chủ nghĩa khoa học xã hội được ra đời không phải do sự tưởng tượng mơ hồ hay ước mơ mà hai vị lãnh tụ của hai giai cấp vô sản ( C.Mác ) và giai cấp công nhân hiện đại ( Ph.Ăngghen ) thêu dệt mà nó là kết quả tất yếu sau quá trình dày công nghiên cứu về sự phát triển của chủ nghĩa tư bản

Nhận ra sự sáng suốt của hai vị lãnh tụ trong việc xây dựng nên tiền đề của chủ nghĩa khoa học xã hội , bản thân em đã có những tìm hiểu , nghiên cứu

về đề tài “Sự ra đời của Chủ nghĩa xã hội khoa học và ý nghĩa của việc

nghiên cứu Chủ nghĩa xã hội khoa học đối với sinh viên” Với sự yêu thích

bộ môn nói chung và sự hứng thú với đề tài được giao nói trên , em hy vọng rằng bài tiểu luận của mình sẽ phần nào làm rõ hơn về sự ra đời của chủ nghĩa xã hội học và đặc biệt hơn là ý nghĩa của việc nghiên cứu chủ nghĩa xã hội khoa học đối với sinh viên

CHƯƠNG I: SỰ RA ĐỜI CỦA CHỦ NGHĨA XÃ HỘI KHOA HỌC

1 Khái niệm chủ nghĩa xã hội khoa học:

Khái niệm về Chủ nghĩa khoa học xã hội được hiểu theo hai nghĩa:

+ Theo nghĩa rộng: chủ ngh,a xã hội khoa học (chủ nghĩa cộng sản khoa học)

là chủ nghĩa Mác – Lênin nói chung với tính chất là sự lý luận toàn diện (triết học ,kinh tế chính trị và xã hội – chính trị) về sự chuyển biến (ra đời, diệt vong) tất yếu của chủ nghĩa tư bản và thắng lợi của chủ nghĩa cộng sản, đó cũng là sự biểu hiện khoa học những lợi ích cơ bản cũng như những nhiệm vụ đấu tranh của rất nhiều tầng lớp giai cấp, đặc biệt là giai cấp công nhân Điều

ấy nói lên sự chung sức, tính hoàn chỉnh của chủ nghĩa Mác – Lênin

+ Theo nghĩa hẹp: Chủ nghĩa Mác - Lênin là một học thuyết hoàn chỉnh, gồm

ba bộ phận hợp thành: triết học Mác - Lênin, kinh tế chính trị Mác - Lênin và chủ nghĩa xã hội khoa học Đây được coi là hệ thống tư tưởng khoa học và cách mạng của giai cấp công nhân thời hiện đại trong cuộc đấu tranh thực hiện thắng lợi sứ mệnh lịch sử Cả ba bộ phận hợp thành chủ nghĩa Mác -Lênin có quan hệ gắn bó,biện chứng với nhau để giải quyết bài toán lý luận một cách toàn diện về sự diệt vong của chủ nghĩa tư bản và sự thắng lợi của chủ nghĩa xã hội đều là sự tất yếu,nhằm trang bị cho toàn thể nhân dân lao động nhưng thế giới quan khoa học, phưong pháp luận khoa học để nhận thức

và cải tạo thế giới

Chủ nghĩa xã hội khoa học là thuật ngữ được Ph.Ăngghen nêu ra để mô tả các lý thuyết về kinh tế-chính trị-xã hội do C.Mác và ông sáng tạo Thuật ngữ này có phần đối lập với chủ nghĩa xã hội không tưởng vì nó nêu bật lên được những điều kiện và tiền đề cho việc xây dựng nên chủ nghĩa xã hội khoa học,

nó còn chỉ rõ con đường hiện thực nhằm loại bỏ tình trạng bóc lột lẫn nhau trong xã hội và đưa ra một tổ chức xã hội mới không còn những mâu thuẫn của chủ nghĩa tư bản

Nhìn chung, Chủ nghĩa xã hội khoa học là khoa học về các quy luật xã hội – chính trị, là học thuyết về những điều kiện, là con đường giải phóng giai cấp công nhân và toàn thể nhân dân lao động, về cuộc đấu tranh giai cấp của giai cấp công nhân

và cũng là cuộc cách mạng xã hội chủ nghĩa, các quy luật và biện pháp đấu tranh

của giai cấp công nhân cùng với toàn thể nhân dân lao động dưới sự lãnh đạo của

chính đảng Mácxít nhằm thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân

2 Điều kiện ra đời của chủ nghĩa xã hội học:

- Điều kiên kinh tế xã hội:

Vào những năm 40 thế kỷ XIX, chủ nghĩa tư bản ở châu Âu đã đạt được những bước phát triển rất quan trọng trong kinh tế Cuộc cách mạng khoa học – kỹ thuật lần thứ nhất đã thúc đẩy phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa phát triển mạnh mẽ Chính sự phát triển đó làm cho phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa bộc lộ mâu thuẫn giữa sự phát triển của lực lượng sản xuất có tính chất xã hội hóa ngày càng cao với quan hệ sản xuấtdựa trên chế

độ chiếm hữu tư nhân tư bản chủ nghĩa Chính vì vậy mà chủ nghĩa tư bản

tạo ra những khả năng hiện thực cho những nhà dân chủ cách mạng tiến bộnhận thức đúng đắn bản chất của chủ nghĩa tư bản, để đề ra lý luận khoa học và cách mạng

Cùng với sự phát triển của chủ nghĩa tư bản, giai cấp công nhân hiện đại trưởng thành bước lên vũ đài đấu tranh chống giai cấp tư sản với tư cách là một lực lượng xã hội độc lập Giai cấp công nhân là lực lượng xã hội có khả năng giải quyết những mâu thuẫn mà chủ nghĩa tư bản đã tạo ra

Phong trào đấu tranh của giai cấp công nhân phát triển mạnh mẽ, đã bắt đầu

có tổ chức chức và trên quy môrộng khắp Nó đòi hỏi có một lý luận khoa học hướng dẫn Tiêu biểu cho các phong trào công nhân lúc đó là: cuộc khởi nghĩa công nhân thành phố Liông (Pháp) 1831 – 1834; cuộc khởi nghĩa công nhân dệt Xêlidi (Đức) 1844; phong trào Hiến chương (Anh) 1838 – 1848 Những phongtrào đó có tính quần chúng và mang hình thức chính trị Sự lớn mạnh của phong trào công nhân đặt ra yêu cầu bức thiết phải xây dựng một

hệ thống lý luận khoa học và cách mạng

Đó là những điều kiện kinh tế - xã hội khách quan cho chủ nghĩa xã hội khoa học ra đời để thay thế các trào lưu xã hội chủ nghĩa và cộng sản chủ nghĩa đã tỏ ra lỗi thời, không còn có khả năng đáp ứng phong trào công nhân trong cuộc đấu tranh chống giai cấp tư sản, đồng thời chủ nghĩa xã hội khoa học ra đời phản ánh bằng lý luận phong trào công nhân

- Những tiền đề văn hóa – tư tưởng (tiền đề lý luận)

Đến đầu thế kỷ XIX, nhân loại đã đạt nhiều thành tựu to lớn trong lĩnh vực khoa học, văn hóa và tư tưởng Về khoa học tự nhiên có: thuyết tế bào của

M Sơlayđen và T Savanxơ (Đức); thuyết tiến hóa của Đ Đácuyn (Anh);

thuyết bảo toàn và chuyển hóa năng lượng của M Lômônôxốp (Nga) Về khoa học xã hội có: triết học cổ điển Đức (Ph Hêghen, L Phơbách,…), kinh

tế chính trị học Anh (Ađam Smít, Đ Ricácđô,…), chủ nghĩa xã hội không tưởng – phê phán (H Xanhximông, S Phuriê, R.Ôoen,…) Những thành tựu của khoa học, văn hóa, tư tưởng đã tạo ra những tiền đề tư tưởng – văn hóa cho sự ra đời chủ nghĩa Mác nói chung và chủ nghĩa xã hội khoa học nói riêng

Tóm lại, tiền đề cho sự ra đời của chủ nghĩa duy vật biện chứng và chủ nghĩa duy vật lịch sử; là cơ sở phương pháp cho các nhà sáng lập chủ nghĩa xã hội không tưởng nghiên cứu những vấn đề lý luận đương thời

3 Vai trò của C Mác và Ph Ăngghen đối với sự ra đời của chủ nghĩa

xã hội khoa học:

- Các Mác (1818 – 1883):

C Mác là người sáng lập ra chủ nghĩa xã hội khoa học, chủ nghĩa duy vật biện chứng, chủ nghĩa duy vật lịch sử và kinh tế chính trị khoa học Ông là lãnh tụ và người thầy của giai cấp vô sản thế giới

- Phriđrích Ăngghen (1820 – 1895):

Ph Ăngghen là nhà bác học, lãnh tụ và là người thầy của giai cấp công nhân hiện đại, đã cùng với C Mác sáng lập ra học thuyết mácxít

Khi nghiên cứu miếng đất hiện thực tư bản chủ nghĩa trên quan điểm chủ nghĩa duy vật biện chứng với phương pháp luận khoa học, C Mác đã nêu ra hai phát kiến vĩ đại đó là: chủ nghĩa duy vật lịch sử và học thuyết giá trị thặng dư “Nhờ hai phát kiến ấy, chủ nghĩa xã hội đã trở thành khoa học” Chủ nghĩa xã hội khoa học ra đời không phải do tưởng tượng, ước mơ mà là

kết quả tất yếu trong sự phát triển của chủ nghĩa tư bản, của tư duy lý luận có

cơ sở khoa học

Tác phẩm “Tuyên ngôn của Đảng Cộng Sản” do C Mác và Ph Ăngghen soạn thảo theo sự ủy nhiệm của “Đồng minh những người cộng sản” – một

tổ chức công nhân quốc tế, đánh dấu sự ra đời của chủ nghĩa xã hội khoa học

“Tuyên ngôn của Đảng Cộng Sản” (2-1848) là tác phẩm bất hủ, là khúc ca tuyệt tác của chủ nghĩa Mác, là văn kiện có tính chất cương lĩnh đầu tiên của phong trào công nhân, phong trào cộng sản Với những nội dung đã được trình bày một cách rõ ràng và sáng sủa của thế giới quan khoa học, “Tuyên ngôn của Đảng Cộng Sản”, theo V.I Lênin, xứng đáng được thừa nhận là Tuyên ngôn của chủ nghĩa xã hội thế giới, là “cuốn sách gối đầu giường cho tất cả những người công nhân giác ngộ”

“Tuyên ngôn của Đảng Cộng Sản” là kim chỉ nam cho hành động của phong trào cộng sản và công nhân quốc tế Các Đảng Cộng Sản mácxít – lêninnít lấy tác phẩm “Tuyên ngôn của Đảng Cộng Sản” làm cơ sở cho việc xây dựng đường lối chiến lược và sách lược cách mạng nhằm thực hiện sứ mệnh lịch sử của giai cấp công nhân: thủ tiêu chủ nghĩa tư bản, xây dựng chủ nghĩa xã hội, để tiến lên chủ nghĩa cộng sản

3.1 Sự chuyển biến lập trường Triết học và lập trường chính trị:

Khi bước vào công cuộc nghiên cứu khoa học cả C.Mác vào Ăngghen đều tham gia vào câu lạc bộ Hêghen trẻ và phần nào chịu ảnh hưởng của quan điểm triết học ở đó Sau một thời gian, cả hai đều đã nhận thấy những mặt cần phát huy và bấtcập trong nghiên cứu triết học cuả L.Phoiobắc và

Ph.Hêghen Từ đó, C.Mác và Ph.ănghen đã xây dựng một hệ thống triết học hoàn toàn mới mẻ trong một quá trình, bao gồm nhiều thời kỳ đi liền với nhau, nhưng có những mặt đặc điểm, vai trò, ý nghĩa khác nhau Trong đó, thời kỳ 1841-1844 là thời kỳ hình thành tưtưởng triết học mạnh mẽ với bước biến chuyển từ chủ nghĩa duy tâm và dân chủcách mạng thành chủ nghĩa duy vật và chủ nghĩa cộng sản Trong giai đoạn này, lập trường của cả hai vị lãnh

tụ đều đi theo cùng một hướng đi từ lập trường của Hêghen sang lập trường của Hêghen trẻ rồi đến lập tường cộng sản chủ nghĩa Tuy nhiên, hai quá trình chuyển biến lập trường cũng có những nét riêng biệt do những hoàn cảnh lịch sử xã hội khác nhau Bước chuyển lập trường của C.Mác dứt khoát chỉ diễn ra ở Paris khi ông tham gia vào phong trào đấu tranh của công nhân

và gặp gỡ những vị lãnh tụ tối cao của giai cấp công nhân ở đây.Với Ph.ăngghen, quá trình chuyển biến lập trường diễn ra ít khó khăn hơn Do ngay từ đầu Ph.ăngghen tiếp xúc với trung tâm của chủ nghĩa tư bản, trực tiếp tiếp xúc với phong trào công nhân, nên khác với C.Mác,Ph.Ăngghen ưu tiên, quan tâm nghiên cứu là các vấn đề kinh tế và các vấn đề tình cảnh của giai cấp công nhân và mâu thuẫn xã hội.Cả C.Mác và Ăngghen đều nghiên cứu, đi sâu cải tạo và loại bỏ quan điểm duy tâm, siêu hình để suy cho cùng xây dựng nên chủ nghĩa duy vật biện chứng

Từ cuối năm 1843 đến 4/1844, thông qua tác phẩm " Góp phần phê phán triết học pháp quyền của Hêghen" trên tờ tạp chí Deutsch - Franzosische Jahrbucher (Niên giám Pháp-Đức) đã thể hiện rất rõ sự chuyển biến lịch sử

từ thế giới quan duytâm sang thế giới quan duy vật, từ lập trường dân chủ các mạng sang lập trườngcộng sản chủ nghĩa Trong tác phẩm, ông phê phán học thuyết của Hêghen về Nhà nước và pháp quyền Đóng góp về mặt lý luận của Mác trong quá trình phê phán một số quan điểm của Hêghen và đưa

ra một quan niệm đúng đắn về chế độ xã hội dân chủ Trong tác phẩm, ông

có viết " Vũ khí phê phán không thể thay thế cho sự phê phán bằng vũ khí Lực lượng vật chất chỉ có thể bị đánh đổ bằng lực lượng vật chất Nhưng

một khi lý luận xâm nhập vào quần chúng sẽ trở thành sức mạnh vĩđại" Vào năm 1843, thông qua tác phẩm " Tình cảnh nước Anh", Ph.ăngghen đã thể hiện thái độ phê phán quan điểm của Hêghen về lịch sử và khẳng định"Lịch

sử được chúng ta đánh giá cao hơn là bất kỳ một học thuyết triết học nào khác trước đây, thậm chí còn cao hơn cả Hêghen, mà lịch sử chung quy chỉ được ông ta dùng để kiểm nghiệm cái kết cấu rationale của ông ta thôi ở Qua tác phẩm, Ăngghen đã nhìn thấy thực trạng của nước Anh trong giai đoạn dưới sự tư bản chủ nghĩa từ đó chỉ ra những đặc điểm xã hội của nó, mang lại những ý nghĩa to lớn và toàn diện cho những quốc gia khác Một tác phẩm nữa của Ăngghen là Lược thảo phê phán khoa kinh tế chính trị được viết cuối năm 1843 Trong tác phẩm, một lần nữa ông thể hiện những kinh nghiệm của mình khi tiếp nhận và vận dụng phép luận biện chứng nhằm nghiên cứu mảng kinh tế chính trị Ông không coi nguyên nhân của cách mạng xã hội là cơ sở đạo đức mà là sự phát triển của những mâu thuẫn khách quan Cả hai tác phẩm nổi bật của Ph.ăngghen trong giai đoạn 1843 đều làm nổi bật sự biến chuyển rõ rệt của tư tưởng từ thế giới quan duy tâm sang thế giới quan duy vật, từ dân chủ cách mạng sang cộng sản chủ nghĩa

Có thể nói, chỉ trong một thời gian ngắn (1843-1848) song song với việc hoạt động thực tiễn là quá trình nghiên cứu khoa học tích cực, cả C.Mac và Ăngghen đã thể hiện quá trình chuyển biến lập trường triết học và lập trường chính trị rõ ràng và phát triển, kiên định, nhất quán trong lập trường Nếu không có sự ra đời của các tác phẩm và sự chuyển biến thì có lẽ Chủ nghĩa khoa học xã hội vẫn là một mảng tối trong tư tưởng của xã hội và cũng sẽ không có một phong trào giải phóng công nhân thành công như vậy

3.2 Ba phát kiến vĩ đại của C.Mác và Ph.Ăngghen:

3.2.1 Chủ nghĩa duy vật lịch sử:

Trước hết , Chủ nghĩa duy vật lịch sử là bộ phận hợp thành của Triết học Mác – Lênin , là khoa học triết học về xã hội , giải quyết bằng chủ nghĩa duy vật vấn đề bản chất của triết học khi vận dụng chúng vào lịch sử , nghiên cứu những quy luật chung về sự phát triển của lịch sử và cách thức thực hiện những quy luật đó Nhờ có chủ nghĩa duy vật lịch sử của Mác và Ăngghen , việc ngh cứu lịch sử và đời sống xã hội mới chính thức được coi là mang tính khoa học Công lao vĩ đại nhất của hai vị lãnh tụ là mở rộng chủ nghĩa duy vật biện chứng vào việc nhận thức xã hội , nhờ vậy mà thế giới quan duy vật biện chứng đã chính thức toàn diện và triệt để Việc sáng lập chủ nghĩa duy vật lịch sử vừa hình thành nên quan điểm duy vật triệt để về thế giới và đời sống xã hội vừa cho phép cơ sở vật chất của đời sống xã hội và những quy luật quyết định sự phát triển của chính nó

Sau khi nêu bật lạnh vực kinh tế trong các lạnh vực khác nhau của đời sống

xã hội C.Mác nêu lên tư tưởng cơ bản của mình về quá trình đi lên của lịch

sử - tự nhiên của xã hội Do vậy , quá trình phát triển của xã hội mặc dù mang tính đặc thù nhưng cái làm nên sự phát triển lịch sử không phải là hoạt động chủ quan , tùy tiện mà đi theo quy luật khách quan Đánh giá về ý nghĩa của việc phát hiện ra chủ nghĩa duy vật lịch sử của C.Mác , Ph.Ăngghen “Chủ nghĩa duy vật lịch sử trước tiên đã khẳng định sự tồn tại

xã hội quyết định ý thức xã hội “

Như vậy có thể nói lịch sử loài người là lịch sử thay thế của những hình thái kinh tế - xã hội khác nhau

3.2.2 Học thuyết về thặng dư:

Trước hết , giá trị thặng dư là một trong những khái niệm trung tâm của kinh tế chính trị C.Mác Từ việc xuất hiện của chủ ngh , a duy vật lịch sử , C.Mác versus Ăngghen tiến hành đi sâu vào nghiên cứu nền sản xuất công