=> Liên hệ với hình ảnh con người Việt Nam5 * Đánh giá, nhận xét: => Với thể thơ tự do, giọng điệu khỏe khoắn vừa tâm tình tha thiết vừa chứa chan hi vọng cùng những hình ảnh, từ ngữ mộc[r]
Trang 1Đọc văn bản sau và trả lời các câu hỏi:
Bài học đầu tiên
Mỗi người trong số 7 anh em chúng tôi đều đã từng làm việc trong cửa hàng nhỏ của cha trên vùng
thảo nguyên phía bắc tiểu bang Dakota [ ]
Một buổi chiều ngay trước lễ Giáng sinh năm tôi học lớp 8, một cậu bé khoảng 5 hay 6 tuổi bước và
cửa hàng trong bộ áo khoác tả tơi, tay áo rách nát dơ bẩn, đầu tóc rối bù, đôi giày mòn vẹt kéo lê Tôi
trông nó rất nghèo, nghèo đến nỗi không mua nổi bất cứ thứ gì trong cửa hàng này Nó rụt rè nhìn quanh
gian đồ chơi, cầm lên ngắm nghía chúng rồi đặt vào chỗ cũ
Đúng lúc đó cha tôi xuất hiện Ông tiến đến gần thằng bé Đôi mắt xanh ánh màu thép mỉm cười và
hỏi thằng bé xem nó cần gì? Thì ra, nó muốn mua một món quà Giáng sinh cho anh trai Cha tôi bảo:
Cháu cứ xem cho thỏa thích Cần gì thì cứ nói, bác sẽ lấy cho (Tôi rất ngạc nhiên khi ông trân trọng
nó như một người lớn)
- Món này giá bao nhiêu ạ? Thằng bé hỏi sau khi chọn chiếc máy bay
- Thế cháu có bao nhiêu nào?
Thằng bé chìa ra một nắm tiền nhăn nhúm… 27 cents
- Bấy nhiều đó đủ đấy, cha tôi mỉm cười nói Cháu có thể mang món quà về
Tôi lặng ngắm thằng bé trong lúc đang gói món hàng lại Đối với tôi, giờ đây, nó không còn là tháng
bé rách rưới, tóc tai bù xù với đôi giày mòn vẹt kéo lê Đó là một cậu bé hết sức rạng rỡ ôm món quà
mà cậu nâng niu như báu vật Tôi nghĩ về cha tôi và niềm vui sướng tột độ của cậu bé Tôi hiểu ra một
điều gì đó Chiếc máy bay thực sự đáng giá 38 đôla
(Nhiều tác giả, Những câu chuyện về lòng yêu thương, NXB Trẻ, 2002)
Trang 2a) Lời dẫn: “Cháu cứ xem cho thỏa thích Cần gì thì cứ nói, bác sẽ lấy cho.” là lời dẫn trực tiếp hay
lời dẫn gián tiếp? (0,5 điểm)
b) Xác định khởi ngữ trong câu: “Đối với tôi, giờ đây, nó không còn là thằng bé rách rưới, tóc tai bù
xù với đôi giày mòn vẹt kéo lê ” (0,5 điểm)
c) Theo em, vì sao cậu bé “vui sướng tột độ” khi mua được món quà Giáng sinh cho anh trai? (0,5
Ta hát bài ca gọi cá vào,
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao
Biển cho ta cá như lòng mẹ Nuôi lớn đời ta tự buổi nào
Sao mờ, kéo lưới kịp trời sáng
Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng
Vảy bạc đuôi vàng loé rạng đông, Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng
Câu hát căng buồm với gió khơi, Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời
Mặt trời đội biển nhô màu mới, Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi
(Huy Cận, Đoàn thuyền đánh cá)
Trang 3Đoạn 2:
Những chiếc xe từ trong bom rơi
Ðã về đây họp thành tiểu đội Gặp bè bạn suốt dọc đường đi tới Bắt tay qua cửa kính vỡ rồi
Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy Võng mắc chông chênh đường xe chạy Lại đi, lại đi trời xanh thêm
Không có kính, rồi xe không có đèn, Không có mui xe, thùng xe có xước,
Xe vẫn chạy vì miền Nam phía trước:
Chỉ cần trong xe có một trái tim
(Phạm Tiến Duật, Bài thơ về tiểu đội xe không kính)
Đoạn 3:
Người đồng mình thương lắm con ơi
Cao đo nỗi buồn
Xa nuôi chí lớn Dẫu làm sao thì cha vẫn muốn Sống trên đá không chê đá gập ghềnh Sống trong thung không chê thung nghèo đói
Sống như sông như suối Lên thác xuống ghềnh Không lo cực nhọc Người đồng mình thô sơ da thịt Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương Còn quê hương thì làm phong tục
Trang 4(Y Phương, Nói với con)
-HẾT -
ĐÁP ÁN ĐỀ THI SỐ 1 Câu 1:
Cách giải:
a Lời dẫn: “Cháu cứ xem cho thỏa thích Cần gì thì cứ nói bác sẽ lấy cho” là lời dẫn trực tiếp
b Khởi ngữ trong câu là “Đối với tôi”
c Theo em, lý do cậu bé vui sướng tột độ khi mua được món quà tặng anh trai là vì:
- Cậu bé nghèo không nghĩ mình có khả năng mua một món quà tặng cho anh trai
- Hơn hết cả là vì tình yêu thương mà cậu bé dành cho anh
- Cũng có thể cậu bé cảm nhận được sự giúp đỡ của chủ cửa hàng và nâng niu, trân trọng, biết ơn sự
giúp đỡ ấy
d Nhân vật người cha trong đoạn trích là:
- Một người giàu lòng yêu thương, biết quan tâm giúp đỡ người khác
- Tinh tế trong cách giúp đỡ những người gặp khó khăn
Câu 2:
Cách giải:
I Mở bài:
- Giới thiệu về ý nghĩa của sự tế nhị khi giúp đỡ người khác
II Thân bài:
a Giải thích:
- Tế nhị là tránh nói thẳng vào những điều khó nói, nhạy cảm, dung tục hay điều có thể gây đau buồn
hoặc kinh sợ ở người khác
- Giúp đỡ:
+ Là sự đồng cảm, luôn thấu hiểu và quan tâm đến người khác
+ Là san sẻ những gì mình có với người khác
Trang 5+ Cùng vui cùng buồn với người khác, khi họ gặp khó khăn, gian khổ
=> Khẳng định ý nghĩa của sự tế nhị khi giúp đỡ người khác là đức tính tốt, cần phát huy
b Bàn luận
- Biểu hiện của sự tế nhị khi giúp đỡ người khác
+ Luôn sẵn sàng mở lòng giúp đỡ những người xung quanh Cho đi mà không yêu cầu đền đáp
+ Sống trung thực, không gian dối, vụ lợi
+ Sống đúng lương tâm, suy nghĩ, cảm xúc của bản thân
- Dẫn chứng: HS lấy dẫn chứng phù hợp
- Ý nghĩa của sự tế nhị khi giúp đỡ người khác
+ Luôn được mọi người kính trọng, nể phục
+ Bản thân có được sự thanh thản trong tâm hồn
- Tại sao cần phải tế nhị khi giúp đỡ người khác?
+ Sự tế nhị khi giúp đỡ người khác chính là biểu hiện của niềm tin vào cuộc sống tốt đẹp
+ Khi bạn biết đối xử giúp đỡ với mọi người cũng là lúc bạn nhận được sự giúp đỡ từ xã hội Như
vậy tử tế sẽ khiến cho các mối quan hệ trở nên tốt đẹp hơn
+ Sự tế nhị khi giúp đỡ người khác là biểu hiện của sự thiện tâm, đức độ Khi con người biết làm
đẹp tâm của mình, khi đó họ mới trở thành người thực sự có giá trị
+ Giảm bớt tệ nạn xã hội, cải thiện bộ mặt xã hội
+ Mang lại mái ấm, hạnh phúc và cơ hội mới cho các em
c Phản đề:
- Phê phán những con người sống ích kỉ, giả dối
- Những người sống vô cảm, không biết yêu thương con người, đối xử tệ bạc với nhau
d Liên hệ, rút ra bài học:
- Sự tế nhị khi giúp đỡ người khác là rất quan trọng trong cuộc sống
- Em đã thể hiện lối sống của mình trong cuộc sống như thế nào?
3 Kết bài
Trang 6Mở rộng, kết luận lại vấn đề: Đó là một truyền thống quý báu của dân tộc, cần giữ gìn và phát huy
a Người đồng mình biết lo toan và giàu mơ ước:
- Người đồng mình không chỉ là những con người giản dị, tài hoa trong cuộc sống lao động mà còn
là những con người biết lo toan và giàu mơ ước:
+ Với cách nói “Người đồng mình thương lắm con ơi!” người cha biểu lộ tình cảm yêu thương chân
thành về gian truân, thử thách cùng ý chí mà người đồng mình đã trải qua
+ Bằng cách tư duy độc đáo của người miền núi, Y Phương đã lấy cái cao vời vợi của trời để đo nỗi
buồn, lấy cái xa của đất để đo ý chí con người
+ Sắp xếp tính từ “cao”, “xa” trong sự tăng tiến, nhà thơ cho thấy khó khăn, thử thách càng lớn thì
ý chí con người càng mạnh mẽ
=> Có thể nói, cuộc sống của người đồng mình còn nhiều nỗi buồn, còn nhiều bộn bề thiếu thốn
song họ sẽ vượt qua tất cả, bởi họ có ý chí và nghị lực, họ luôn tin tưởng vào tương lai tốt đẹp của dân
tộc
=> Liên hệ với hình ảnh con người Việt Nam
b Người đồng mình dù sống trong nghèo khổ, gian nan vẫn thủy chung gắn bó với quê hương,
cội nguồn:
“Sống trên đá không chê đá gập ghềnh Sống trong thung không chê thung nghèo đói
Trang 7Sống như sông như suối Lên thác xuống ghềnh Không lo cực nhọc”
+ Phép liệt kê với những hình ảnh ẩn dụ “đá gập ghềnh”, “thung nghèo đói” → gợi cuộc sống đói
nghèo, khó khăn, cực nhọc
+ Vận dụng thành ngữ dân gian “Lên thác xuống ghềnh”, ý thơ gợi bao nỗi vất vả, lam lũ
=> Những câu thơ dài ngắn, cùng những thanh trắc tạo ấn tượng về cuộc sống trắc trở, gian nan, đói
nghèo của quê hương.4
+ Điệp ngữ “sống”, “không chê” và điệp cấu trúc câu cùng hình ảnh đối xứng đã nhấn mạnh: Người
đồng mình có thể nghèo nàn, thiếu thốn về vật chất nhưng họ không thiếu ý chí và quyết tâm Người
đồng mình chấp nhận và thủy chung gắn bó cùng quê hương, dẫu quê hương có đói nghèo, vất vả Và
phải chăng, chính cuộc sống nhọc nhằn, đầy vất vả khổ đau ấy đã tôi luyện cho chí lớn để rồi tình yêu
quê hương sẽ tạo nên sức mạnh giúp họ vượt qua tất cả
+ Phép so sánh “Sống như sông như suối” gợi vẻ đẹp tâm hồn và ý chí của người đồng mình Gian
khó là thế, họ vẫn tràn đầy sinh lực, tâm hồn lãng mạn, khoáng đạt như hình ảnh đại ngàn của sông núi
Tình cảm của họ trong trẻo, dạt dào như dòng suối, con sông trước niềm tin yêu cuộc sống, tin yêu con
người
=> Liên hệ với hình ảnh con người Việt Nam
c Người đồng mình có ý thức tự lập, tự cường và tinh thần tự tôn dân tộc:
- Phẩm chất của người của con người quê hương còn được người cha ca ngợi qua cách nói đối lập
tương phản giữa hình thức bên ngoài và giá trị tinh thần bên trong, nhưng rất đúng với người miền núi:
“Người đồng mình thô sơ da thịt Chẳng mấy ai nhỏ bé đâu con”
+ Lời thơ mộc mạc, giản dị nhưng chứa bao tâm tình
+ Cụm từ “thô sơ da thịt” là cách nói cụ thể về những con người mộc mạc, giản dị
+ Cụm từ “chẳng nhỏ bé” khẳng định sự lớn lao của ý chí, của nghị lực, cốt cách và niềm tin
→ Sự tương phản này đã tôn lên tầm vóc của người đồng mình Họ mộc mạc nhưng giàu chí khí,
niềm tin Họ có thể “thô sơ da thịt” nhưng không hề nhỏ bé về tâm hồn, về ý chí
Trang 8- Cùng với ý thức tự lực, tự cường, người đồng mình còn ngời sáng tinh thần tự tôn dân tộc và khát
vọng xây dựng quê hương:
“Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương Còn quê hương thì làm phong tục”
+ Lối nói đậm ngôn ngữ dân tộc – độc đáo mà vẫn chứa đựng ý vị sâu xa
+ Hình ảnh “Người đồng mình tự đục đá kê cao quê hương” vừa mang tính tả thực (chỉ truyền thống
làm nhà kê đá cho cao của người miền núi), vừa mang ý nghĩa ẩn dụ sâu sắc Người đồng mình đã tự
tay xây dựng nên truyền thống quê hương đẹp giàu, sánh tầm với các miền quê khác trên mảnh đất hình
chữ S thân yêu
+ Câu thơ ngầm chứa niềm tự hào kiêu hãnh bởi họ vẫn giữ được bản sắc văn hóa dân tộc
=> Liên hệ với hình ảnh con người Việt Nam5
* Đánh giá, nhận xét:
=> Với thể thơ tự do, giọng điệu khỏe khoắn vừa tâm tình tha thiết vừa chứa chan hi vọng cùng
những hình ảnh, từ ngữ mộc mạc, cụ thể -> nhà thơ nói với con về những vẻ đẹp của người đồng mình
để rồi từ đó truyền cho con lòng tự hào về quê hương, dân tộc, nhắn nhủ con biết sống đẹp, biết vượt
qua gian khó bằng niềm tin, ý chí như người đồng mình
=> Người đồng mình là hình ảnh mang tính biểu tượng đại diện cho vẻ đẹp của con người Việt Nam
từ muôn đời nay
3 Kết bài
Khái quát về những vẻ đẹp cơ bản của “người đồng mình”, các biện pháp nghệ thuật trong đoạn thơ
và nêu cảm nghĩ của bản thân về vẻ đẹp của con người Việt Nam
ĐỀ THI SỐ 2
Phần 1 - Tiếng Việt (2,0 điểm)
Hãy chọn phương án trả lời đúng và viết chữ cái đứng trước phương án đó vào bài làm
Câu 1 Từ nào sau đây không phải là từ láy?
A Long lanh
B Mong muốn
C Bát ngát
Trang 9D Lao xao
Câu 2 Xét về cấu tạo ngữ pháp, câu “Mặt anh hớn hở như một đứa trẻ được quà.” (Nguyễn Quang
Sáng, Chiếc lược ngà) thuộc kiểu câu
A rút gọn
B đặc biệt
C ghép
D đơn
Câu 3 Về hình thức, các câu “Thần chết là một tay không thích đùa Hắn ta lẩn trong ruột những
quả bom." (Lê Minh Khuê, Những ngôi sao xa xôi) liên kết với nhau bằng phép
A lập
B nối
C thế
D đồng nghĩa
Câu 4 Tổ hợp từ nào sau đây không phải là thành ngữ?
A Ăn quả nhớ kẻ trồng cây
B Mình đồng da sắt
C Lên thác xuống ghềnh
D Cá chậu chim lồng
Câu 5 Biện pháp tu từ nào được sử dụng trong hai câu thơ sau?
“Mặt trời xuống biển như hòn lửa
Sóng đã cài then, đêm sập cửa.”
(Huy Cận, Đoàn thuyền đánh cá)
A So sánh và nhân hóa
B Nhân hóa và ẩn dụ
C Ẩn dụ và hoán dụ
D So sánh và điệp ngữ
Trang 10Câu 6 Phần in đậm trong câu “Vũ Thị Thiết, người con gái quê ở Nam Xương, tính đã thùy mị,
nết na, lại thêm tư dung tốt đẹp.” (Nguyễn Dữ, Chuyện người con gái Nam Xương) là thành phần
A tình thái
B cảm thán
C phụ chú
D khởi ngữ
Câu 7 Quan hệ ý nghĩa giữa các vế trong câu ghép “Làng thì yêu thật, nhưng làng theo Tây mất rồi
thì phải thù.” (Kim Lân, Làng) là quan hệ
A, bổ sung
B, tăng tiến
C tiếp nối
D, tương phản
Câu 8 Câu “Nói có sách, mách có chứng” liên quan đến phương châm hội thoại nào?
A Phương châm về lượng
“Kim Woo Chung, người sáng lập nên tập đoàn Deawoo từng viết trong quyển sách Thế giới quả
là rộng lớn và có rất nhiều việc phải làm rằng: “Lịch sử thuộc về những người biết ước mơ Ước mơ là
động lực thay đổi thế giới Tôi cam đoan rằng tất cả những người đang làm nên lịch sử thế giới ngày
hôm nay đều có những ước mơ lớn khi còn trẻ.” Dù là thay đổi bản thân mình hay là thay đổi thế giới,
thì người ta cũng bắt đầu bằng ước mơ
Con đường theo đuổi ước mơ không bao giờ là con đường an toàn, cũng không phải là con đường
dễ dàng Đôi khi ta phải chấp nhận đi đường vòng, làm việc mình không thích để nuôi dưỡng ước mơ
Đôi khi ta phải đứng lên chống lại định kiến xã hội để đi theo con đường của mình Nhiều khi ta phải
Trang 11đối mặt với cô đơn, thất vọng Dù làm gì, dù thế nào đi nữa, thì đừng bỏ cuộc Hãy luyện tập mài giũa
hằng ngày Trái ngọt có được sau những chặng đường dài thực sự rất xứng đáng Hãy tin tưởng.”
(Rosie Nguyễn, Tuổi trẻ đáng giá bao nhiêu?, NXB Hội nhà văn 2017 tr 115 116)
Thực hiện các yêu cầu:
Câu 1 (0,5 điểm) Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích
Câu 2 (0,75 điểm) Việc tác giả trích dẫn câu nói của Kim Woo Chung có tác dụng gì?
Câu 3 (0,75 điểm) Theo em, tại sao “Đôi khi ta phải đứng lên chống lại định kiến xã hội để đi theo
con đường của mình "?
Phần III Tập làm văn (6,0 điểm)
Câu 1 (1,5 điểm)
Từ nội dung phần Đọc hiểu văn bản, hãy viết một đoạn văn (từ 10 đến 15 câu) bày tỏ suy nghĩ của
em về vai trò của ước mơ
Câu 2 (4,5 điểm)
Phân tích đoạn thơ sau:
“Những chiếc xe từ trong bom rơi
Đã về đây họp thành tiểu đội Gặp bè bạn suốt dọc đường đi tới Bắt tay qua cửa kính vỡ rồi
Bếp Hoàng Cầm ta dựng giữa trời Chung bát đũa nghĩa là gia đình đấy Võng mắc chông chênh đường xe chạy Lại đi, lại đi trời xanh thêm
Không có kinh, rồi xe không có đèn, Không có mui xe, thùng xe có xước,
Xe vận chạy vì miền Nam phía trước:
Chỉ cần trong xe có một trái tim.”
Trang 12(Phạm Tiến Duật, Bài thơ về tiểu đội xe không kính, Ngữ văn 9, Tập một)
Trang 13Câu nói: Nói có sách mách có chứng nghĩa là: Nói đúng sự thật, có chứng cứ rõ ràng và có thể kiểm
chứng được Tôn trọng phương châm về chất
– Việc trích dẫn ý kiến của Kim Woo Chung: “Lịch sử thuộc về những người biết ước mơ Ước mơ
là động lực thay đổi thế giới Tôi cam đoan rằng tất cả những người đang làm nên lịch sử thế giới ngày
hôm nay đều có những ước mơ lớn khi còn trẻ” – có tác dụng:
+ Làm văn bản trở nên sinh động, hấp dẫn, giàu sức thuyết phục
+ Nhấn mạnh, hãy sống có ước mơ và hoài bão Vì khi có ước mơ, con người sẽ có động lực để làm
thay đổi bản thân và thế giới
Câu 3:
Cách giải:
“Đôi khi ta phải đứng lên chống lại định kiến xã hội để đi theo con đường của mình” vì con đường
theo đuổi ước mơ không bao giờ là dễ dàng, nó cũng không an toàn và nhẹ nhàng mà đầy chông gai thử
thách, định kiến xã hội không phải lúc nào cũng đúng, cũng phù hợp với đạo đức, lẽ phải Chúng ta cần
có niềm tin vào lý tưởng, ước mơ của mình, đó là điều kiện tiên quyết để theo đuổi ước mơ và cũng là
động lực để ta cố gắng mỗi lần gặp phải khó khăn trên hành trình