ĐỀ 1 Trong tùy bút Người lái đò Sông Đà, Nguyễn Tuân luôn thay đổi góc nhìn khi tái hiện hình ảnh con sông Đà (1) Lại như quãng mặt ghềnh Hát Loóng, dài hàng cây số nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió, cuồn cuộn luồng gió gùn ghè suốt năm như lúc nào cũng đòi nợ xuýt bất cứ người lái đò Sông Đà nào tóm được qua đấy Quãng này mà khinh suất tay lái thì cũng dễ lật ngửa bụng thuyền ra ( ) (2) Con Sông Đà tuôn dài tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu tóc chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bun.
Trang 1ĐỀ 1:
Trong tùy bút Người lái đò Sông Đà, Nguyễn Tuân luôn thay đổi góc nhìn khi tái hiện hình
ảnh con sông Đà:
(1) Lại như quãng mặt ghềnh Hát Loóng, dài hàng cây số nước xô đá, đá xô sóng, sóng xô gió, cuồn cuộn luồng gió gùn ghè suốt năm như lúc nào cũng đòi nợ xuýt bất cứ người lái đò Sông Đà nào tóm được qua đấy Quãng này mà khinh suất tay lái thì cũng dễ lật ngửa bụng thuyền ra.
(…)
(2) Con Sông Đà tuôn dài tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu tóc chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban hoa gạo tháng hai và cuồn cuộn mù khói núi Mèo đốt nương xuân.
(Trích – Ngữ văn 12, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2016, tr.186-191)
Từ hai góc nhìn trên, anh/chị ong tưởng đến vẻ đẹp nào của ong Đà qua phần trích tùy
bút Người lái đò ong Đà? Phân tích những vẻ đẹp đó để thấy rõ phong cách nghệ thuật độc đáo
của Nguyễn Tuân.
GỢI Ý
b MỞ BÀI:
Giới thiệu tác giả, tác phẩm, đoạn trích và vấn đề cần nghị luận.
b THÂN BÀI: Phân tích
* Đoạn văn (1): Bằng câu văn dài ngắt ra nhiều vế câu, điệp từ, từ láy, lối nói nhân hóa, Nguyễn
Tuân khơi dậy cảm giác mạnh, bất ngờ, thú vị về con ong qua sự hợp sức của nước, đá, ong, gió ở
quãng mặt ghềnh Hát Loóng Từ góc nhìn này, ong tưởng đến vẻ đẹp dữ dội, ong vĩ của ong Đà trong phần trích của tùy bút:
– Dòng chảy đặc biệt, ngang ngược Đà giang độc bắc lưu.
– Cảnh hai bờ ong đá đựng vách thành, cảnh ghềnh thác dày đặc, đầy cạm bẫy; những hút nước sâu hoắm (đoạn ghềnh Hát Loóng, quãng Tà Mường Vát…)…sẵn ong nuốt chửng hoặc lật ngửa bụng thuyền ra
– Âm thanh gào thét khủng khiếp của ong thác; sự hung hãn của trận địa đá mai phục ong ngàn năm làm thành trận đồ bát quái trong ong ong ẩn chứa bao nhiêu hiểm họa đối với những người lái đò mưu sinh trên ong Đà…
=> Sông Đà hiện lên như một loài thủy quái khổng lồ, trở thành kẻ thù số 1 của con người.
– Nghệ thuật: sử dụng câu văn dài ngắn linh hoạt; lối nói ví von, hình ảnh so sánh, nhân hóa mới mẻ, độc đáo gây ấn tượng mạnh; sử dụng hệ thống động từ phong phú, có sức biểu cảm cao; ngôn ngữ: sắc cạnh, gân guốc, khỏe khoắn…; tiết tấu mạnh; khả năng ong tưởng, tưởng tượng thú vị; khả năng quan sát tinh tế; vận dụng kiến thức của nhiều lĩnh vực…
* Đoạn văn (2): Với câu văn dài giàu hình ảnh và cảm xúc như một câu thơ đẹp, Nguyễn Tuân
mang lại cho người đọc cảm giác lâng lâng trước con ong Đà qua hình ảnh so sánh tuyệt đẹp: ong
Đà tuôn dài, tuôn dài như áng tóc trữ tình Từ góc nhìn này, ong tưởng đến vẻ đẹp trữ tình, thơ
mộng của ong Đà:
– Dáng vẻ mềm mại, duyên dáng và quyến rũ giữa cảnh sắc thiên nhiên
– Lung linh, huyền ảo qua làn mây mùa xuân và ánh nắng mùa thu…
– Vẻ gợi cảm, nên thơ, tĩnh lặng của bờ bãi ong Đà…
– Hiền hòa, dịu dàng, đằm thắm ở phía hạ lưu…
=> Sông Đà như một cố nhân, như một người tình nhân chưa quen biết, gợi nhớ áng thơ Đường…
– Nghệ thuật: câu văn giàu chất thơ, mềm mại; tiết tấu chậm rãi; so sánh chuẩn xác, trí tưởng tượng bay bổng, ong hệ cổ kim thơ phú tự nhiên và phù hợp…
=> Sông Đà mang hai vẻ đẹp: hung bạo và trữ tình
Trang 2* Phong cách nghệ thuật độc đáo của Nguyễn Tuân thể hiện qua khả năngkhám phá đối tượng thẩm mĩ:
– Tài hoa và độc đáo: khám phá thiên nhiên ở phương diện thẩm mĩ với những ong tưởng, tưởng tượng bất ngờ, thú vị…
– Uyên bác và lịch lãm: vốn tri thức phong phú và vốn ngôn ngữ giàu có; vận dụng những tri thức ở nhiều lĩnh vực như địa lí, lịch sử, quân sự, võ thuật, điện ảnh, văn học, hội họa…
– Văn phong phóng túng, ngôn ngữ điêu luyện, giàu tính tạo hình, hình ảnh giàu sức gợi… – Cảm hứng mãnh liệt trước thiên nhiên kì thú…
* Đánh giá chung:
– Khái quát vẻ đẹp của Sông Đà
– Khẳng định thành công nghệ thuật của Nguyễn Tuân trong việc tái hiện hình ảnh ong Đà
ĐỀ 2:
…Còn xa lắm mới đến cái thác dưới Nhưng đã thấy tiếng nước réo gần mãi lại réo to mãi lên Tiếng nước thác nghe như là oán trách gì, rồi lại như là van xin, rồi lại như là khiêu khích, giọng gằn mà chế nhạo Thế rồi nó rống lên như tiếng một ngàn con trâu mộng đang lồng lộn giữa rừng vầu rừng tre nứa nổ lửa, đang phá tuông rừng lửa, rừng lửa cùng gầm thét với đàn trâu da cháy bùng bùng…
…Con Sông Đà tuôn dài tuôn dài như một áng tóc trữ tình, đầu tóc chân tóc ẩn hiện trong mây trời Tây Bắc bung nở hoa ban hoa gạo tháng hai và cuồn cuộn mù khói núi Mèo đốt nương xuân…Mùa xuân dòng xanh ngọc bích, chứ nước Sông Đà không xanh màu xanh canh hến của Sông Gâm Sông Lô Mùa thu nước Sông Đà lừ lừ chín đỏ như da mặt một người bầm đi vì rượu bữa, lừ lừ cái màu đỏ giận dữ ở một người bất mãn bực bội gì mỗi độ thu về…
(Nguyễn Tuân – Người lái đò Sông Đà)
ĐỀ 3:
Hình tượng người lái đò
GỢI Ý THÂN BÀI
a Tác giả giới thiệu chung về người lái đò
- Hình ảnh người lái đò trên Sông Đà:
- Ngoại hình: Ông lái đò có một ngoại hình đặc biệt Dấu ấn nghề nghiệp in đậm trên cơ thể, giọng nói, “nhỡn giới” của ông
- Nguồn gốc, lai lịch:
Ông lái đò Lai Châu, quê ở ngã tư sông sát tỉnh
Ông là người từng trải trong nghề chở đò dọc suốt sông Đà đã mười năm liền
Trang 3- Sự hiểu biết về sông Đà:
Ông nắm chắc từng luồng lạch, từng ngọn thác… và đặc biệt ông nắm rất vững quy luật của
“thần sông, thần đá” trên con sông nổi tiếng vùng Tây Bắc
Ông am hiểu sông Đà tường tận: Trí nhớ ông được rèn luyện …….những đoạn xuống dòng
==> Ông lái đò là người rất gắn bó với nghề nghiệp, từng trải trong nghề chèo đò
- Cuộc sống của người lái đò là “cuộc chiến đấu” hằng ngày với thiên nhiên Tây Bắc, có nhiều lúc trông nó ra thành diện mạo và tâm địa một thứ kẻ thù số một của con người Trong cuộc mưa sinh đày gian khổ ấy, phẩm chất của người lái đò được bộc lộ một cách rõ nét, thể hiện qua “cuộc chiến đấu gian lao” trên chiến trường Sông Đà, trên một quãng thủy chiến ở mặt trận Sông Đà
b Người lái đò trí dũng, tài ba, giàu bản lĩnh và kinh nghiệm
- Phẩm chất của người lái đò được thể hiện qua cuộc vượt tác sông Đà Thác Sông Đà bày ra
“thạch trận” với ba vòng vây để tiêu diệt con thuyền Nhưng người lái đò dũng cảm, bình tĩnh, hiên ngang vượt qua từng vòng vây của thác
- Ở vòng vây thứ nhất: Thác Sông Đà mở ra “năm của trận”, có bốn “cửa tử”, một “cửa sinh” Cửa sinh nằm “lập lờ ở phía tả ngạn” Khi con thuyền xuất hiện, phối hợp với đá, nước thác reo hò làm “thanh viện” cho đá, những hòn đá bệ vệ oai phong lẫm liệt Không một chút nao núng, ông đò hai tay giữ mái chèo để khỏi bị hất lên khi sóng trận địa phóng thẳng vào mình Nhìn thấy con thuyền và người lái đò, mặt nước “hò la vang dậy”, ùa vào mà “bẻ gãy cán chèo”, võ khí của người lái đò Sóng nước thì như thể quân liều mạng, vào sát nách mà “đá trái mà thúc gối” vào bụng và hông thuyền, có lúc chúng “đội cả thuyền lên” Ông đò đã bị thương, nhưng ông “cố nén vết thương”, hai chân vẫn “kẹp chặt lấy cuống lái” Cuộc chiến đã đến hồi quyết liệt, sóng nước “đánh hồi lùng, đánh đòn tỉa, đánh đòn âm” vào chỗ hiểm Nhưng trên cái thuyền sáu bơi chèo, vẫn nghe
rõ tiếng chỉ huy “ngắn gọn tỉnh táo” của người cầm lái Và ông lái đò đã phá xong cái “trùng vi thạch trận” vòng thứ nhất của thác Sông Đà
- Ở vòng thứ hai, thác Sông Đà lại “tăng thêm nhiều cửa tử” để đánh lừa con thuyền Vẫn chỉ
có một cửa sinh Nếu ở vòng thứ nhất, cửa sinh nằm “lập lờ phía tả ngạn”, thì ở vòng thứ hai này, cửa sinh lại “bố trí lệch qua phía bờ hữu ngạn” Đó chính là khó khăn, thách thức đối với người lái
đò Cuộc chiến của ông lái đò ở vòng thứ hai đã bắt đầu Nắm chặt cái bờm sóng đúng luồng, ông
đò ghì cương lái bám chắc lấy luồng nước đúng mà “phóng nhanh vào cửa sinh” rồi “lái miết một đường chéo” về phía cửa đá ấy Thấy con thuyền tiến vào, bốn năm bọn thủy quân bên bờ trái liền
“xô ra” định níu con thuyền “lôi vào tập đoàn cửa tử” mà tiêu diệt Nhưng ông lái đò vẫn “nhớ mặt” bọn này, đứa thì ông tránh mà “rảo bơi chèo lên”, đứa thì ông “đè sấn lên mà chặt đôi ra” để
mở đường tiến Những luồng tử đã bỏ hết lại sau thuyền, chỉ còn vẳng tiếng reo hò của của sóng thác luồng sinh
- Ở vòng vây thứ ba này, thác Sông Đà ít cửa hơn nhưng bên phải bên trái đều là “luồng chết”
cả Cái “luồng sống” ở chặng thứ ba này lại ở ngay giữa bọn đá hậu vệ Ông lái đò đã hiểu điều đó Ông cứ “phóng thẳng thuyền” chọc thủng cửa giữa đó Thuyền của ông đò “vút qua” cổng đá cánh
mở cánh khép với ba tầng cửa: cửa ngoài, cửa trong, lại cửa trong cùng Con thuyền của ông đò
Trang 4“như một mũi tên tre xuyên nhanh qua hơi nước, vừa xuyên vừa tự động lái lượn được” Vượt qua vòng vây thứ ba cũng là vượt qua hết thác Sông Đà Ông lái đò như một người chỉ huy lão luyện, đầy bản lĩnh và kinh nghiệm Ông là một nghệ sĩ tài hoa với nghề vượt thác leo ghềnh
c Là người tài hoa nghệ sĩ:
- Ông đối đầu với ghềnh thác cuồng bạo bằng sự tự tin, ung dung nghệ sĩ Tay lái linh hoạt, khéo léo, tài hoa như một nghệ sĩ trên sông nước : “ông đò vẫn nhớ mặt bọn này, đứa thì ông tránh
mà rảo bơi chèo lên, đứa thì ông đè sấn lên mà chặt đôi ra để mở đường tiến”, “Vút, vút…thuyền như một mũi tên tre xuyên nhanh qua hơi nước” Dưới bàn tay chèo lái điêu luyện của ông con thuyền đã hoá thành con tuấn mã hiểu ý chủ- khi thì khéo léo né tránh luồng sóng dữ, khi thì phóng thẳng vào cửa đá có 3 tầng cổng “cánh mở, cánh khép” Con thuyền như bay trong không gian, ông
đò luôn nhìn thử thách bằng cái nhìn giản dị mà lãng mạn
- Sau cuộc vượt thác gian nan, ông đò lại có phong thái ung dung của một nghệ sĩ “Đêm ấy nhà
đò đốt lửa trong hang đá, nước ống cơm lam và toàn bàn tán về cá anh vũ, cá dầm xanh…”
è Đây là hình ảnh về một người lao động mới mang vẻ đẹp khác thường Người lái đò hiện lên như
là vị chỉ huy dày dạn kinh nghiệm, tài trí và luôn có phong thái ung dung pha chút nghệ sĩ Ông chỉ huy cuộc vượt thác một cách tài tình, khôn ngoan và biết nhìn thử thách đó qua bằng cái nhìn giản
dị mà không thiếu vẻ lãng mạn Hình ảnh ông lái đò cho thấy Nguyễn Tuân đó tìm được nhân vật mới cho mình, những con người đáng trân trọng, đáng ngợi ca, không thuộc tầng lớp thượng lưu đài các một thời vang bóng mà ngay trong quần chúng lao động bình thường xung quanh ta Qua hình tượng người lái đò sông Đà, nhà văn muốn phát biểu quan niệm : người anh hùng không phải chỉ có trong chiến đấu mà còn có trong cuộc sống lao động thường ngày
d Nghệ thuật xây dựng hình tượng
– Khắc họa hình tượng người lái đò Sông Đà, nhà văn Nguyễn Tuân đã sử dụng nhiều biện pháp nghệ thuật đặc sắc Miêu tả ông lái đò vượt thác, tác giả đã sử dụng tri thức của nhiều lĩnh vực như thể thao, quân sự, võ thuật…, với những câu văn đa dạng, nhiều tầng, giàu nhịp điệu, hối hả, gân guốc; với từ ngữ sống động, giàu hình ảnh, mới lạ, độc đáo
ĐỀ 4:
Trong bài bút kí “Ai đã đặt tên cho dòng sông?”, tác giả Hoàng Phủ Ngọc Tường đã nhiều lần
ví von vẻ đẹp sông Hương:
Lúc ở thượng nguồn: “Giữa lòng Trường Sơn, sông Hương đã sống một nửa cuộc đời của
mình như một cô gái Di- gan phóng khoáng và man dại Rừng già đã hun đúc cho nó một bản lĩnh gan dạ, một tâm hồn tự do và trong sáng Nhưng chính rừng già nơi đây, với cấu trúc đặc biệt có thể lý giải được về mặt khoa học, đã chế ngự sức mạnh bản năng ở người con gái của mình để khi
ra khỏi rừng, sông Hương nhanh chóng mang một sắc đẹp dịu dàng và trí tuệ, trở thành người mẹ phù sa của một vùng văn hóa xứ sở.”
Khi về ngoại vi thành phố Huế: “Phải nhiều thế kỉ qua đi, người tình mong đợi mới đến
đánh thức người gái đẹp ngủ mơ màng giữa cánh đồng Châu Hóa đầy hoa dại Nhưng ngay từ đầu vừa ra khỏi vùng núi, sông Hương đã chuyển dòng một cách liên tục, vòng giữa khúc quanh đột ngột, uốn mình theo những đường cong thật mềm, như một cuộc tìm kiếm có ý thức để đi tới gặp thành phố tương lai của nó.”
Trang 5Và khi tạm biệt kinh thành Huế: sông Hương “như sực nhớ ra một điều gì chưa kịp nói, nó
đột ngột đổi dòng, rẽ ngoặt sang hướng đông tây để gặp lại thành phố lần cuối ở góc thị trấn Bao Vinh xưa cổ Đối với Huế, nơi đây chính là chỗ chia tay dõi xa ngoài mười dặm trường đình Riêng với sông Hương, vốn đang xuôi chảy giữa cánh đồng phù sa êm ái của nó, khúc quanh này thực bất ngờ biết bao Có một cái gì rất lạ với tự nhiên và rất giống với con người ở đây; và để nhân cách hóa nó lên, tôi gọi đấy là nỗi vương vấn, cả một chút lẳng lơ kín đáo của tình yêu Và giống như nàng Kiều trong đêm tình tự, ở ngã rẽ này, sông Hương đã chí tình trở lại tìm Kim Trọng của
nó, để nói một lời thề trước khi về biển cả…”
(Hoàng Phủ Ngọc Tường, Ngữ văn 12, tập 1, NXB Giáo dục Việt Nam, 2015, tr198-201)
Phân tích vẻ đẹp hình tượng sông Hương trong những lần miêu tả trên, từ đó làm nổi bật
nét tài hoa trong phong cách kí Hoàng Phủ Ngọc Tường.
GỢI Ý
* Cảm nhận được vẻ đẹp sông Hương qua ba lần miêu tả:
– Vẻ đẹp sông Hương trong quan hệ với cảnh sắc thiên nhiên xứ Huế mang những nét đặc trưng của con người và cảnh vật nơi đây:
+ Sông Hương ở thượng nguồn: nguyên sơ, man dại, mãnh liệt và đầy quyến rũ (cô gái
Di-gan) nhưng cũng hết sức dịu dàng và trí tuệ bởi chiều sâu nhân cách của một dòng sông lặng lẽ bồi đắp “phù sa” cho văn hóa Huế, góp phần tạo nên và bảo tồn văn hóa của thiên nhiên xứ sở
+ Sông Hương ở ngoại vi thành phố: mềm mại, đương thì xuân sắc với những đường cong
gợi cảm và tuyệt mĩ
+ Sông Hương lúc tạm biệt kinh thành: với khúc rẽ ngoặt độc đáo, được khám phá ở chiều
sâu tính cách lãng mạn, đa cảm và chung tình
– Hành trình sông Hương từ thượng nguồn về đến ngoại vi và thành phố Huế là hành trình đầy gian truân và thử thách, từ đó làm nổi bật diện mạo xinh đẹp, dịu dàng và tính cách thủy chung, thâm trầm của dòng sông;
– Vẻ đẹp sông Hương thể hiện niềm yêu da diết, niềm tự hào và kiêu hãnh của tác giả về con sông quê hương nói riêng và xứ Huế nói chung
* Làm nổi bật nét tài hoa phong cách kí Hoàng Phủ Ngọc Tường:
– Vốn ngôn từ đẹp, tao nhã, tinh tế, lịch lãm; những ví von, so sánh nhân hóa giàu chất thơ, chất nhạc, chất họa và chất suy cảm, hướng nội đã làm nên nét thanh tao rất riêng trong chất kí HPNT;
- Sự quan sát và tưởng tượng bằng lăng kính của tình yêu và cái nhìn lãng mạn đã làm nên chất trữ tình riêng của kí HPNT;
– Giọng điệu rất Huế, rất trữ tình và sâu lắng, đầy suy niệm
ĐỀ 5:
Cảm nhận của anh/chị về vẻ đẹp của sông Hương trong đoạn trích sau:
Trang 6“Phải nhiều thế kỉ qua đi, người tình mong đợi mới đến đánh thức người gái đẹp nằm ngủ
mơ màng giữa cánh đồng Châu Hóa đầy hoa dại Nhưng ngay từ đầu vừa ra khỏi vùng núi, sông Hương đã chuyển dòng một cách liên tục, vòng giữa khúc quanh đột ngột, uốn mình theo những đường cong thật mềm, như một cuộc tìm kiếm có ý thức để đi tới nơi gặp thành phố tương lai của
nó Từ ngã ba Tuần, sông Hương theo hướng nam bắc qua điện Hòn Chén; vấp Ngọc Trản, nó chuyển hướng sang tây bắc, vòng qua thềm đất bãi Nguyệt Biều, Lương Quán rồi đột ngột vẽ một hình cung thật tròn về phía đông bắc, ôm lấy chân đồi Thiên Mụ, xuôi dần về Huế Từ Tuần về đây, sông Hương vẫn đi trong dư vang của Trường Sơn, vượt qua một lòng vực sâu dưới chân núi Ngọc Trản để sắc nước trở nên xanh thẳm, và từ đó nó trôi đi giữa hai dãy đồi sừng sững như thành quách, với những điểm cao đột ngột như Vọng Cảnh, Tam Thai, Lựu Bảo mà từ đó, người ta luôn nhìn thấy dòng sông mềm như tấm lụa, với những chiếc thuyền xuôi ngược chỉ bé vừa bằng con thoi Những ngọn đồi này tạo thành những mảng phản quang nhiều màu sắc trên nền trời tây nam thành phố, “sớm xanh, trưa vàng, chiều tím” như người Huế thường miêu tả Giữa đám quần sơn lô xô ấy,
là giấc ngủ nghìn năm của những vua chúa được phong kín trong lòng những rừng thông u tịch và niềm kiêu hãnh âm u của những lăng tẩm đồ sộ tỏa lan khắp cả một vùng thượng lưu “Bốn bề núi phủ mây phong - Mảnh trăng thiên cổ bóng tùng vạn niên” Đó là vẻ đẹp trầm mặc nhất của sông Hương, như triết lí, như cổ thi, kéo dài mãi đến lúc mặt nước phẳng lặng của nó gặp tiếng chuông chùa Thiên Mụ ngân nga tận bờ bên kia, giữa những xóm làng trung du bát ngát tiếng gà ”
(Trích Ai đã đặt tên cho dòng sông?, Hoàng Phủ Ngọc Tường, SGK Ngữ văn
12, Tập một, Nxb Giáo dục 2014, Trang 198-199)
Từ đó, hãy bình luận ngắn về tình cảm của Hoàng Phủ Ngọc Tường dành cho sông Hương và thiên nhiên xứ Huế.
GỢI Ý THÂN BÀI
- Đoạn văn khắc họa vẻ đẹp của sông Hương ở ngoại vi thành phố Huế:
+ Vẻ đẹp của dòng chảy uyển chuyển, sống động qua những địa danh Huế tựa như
đường cong gợi cảm của “người gái đẹp” (Phải nhiều thế kỉ qua đi, người tình mong đợi mới
đến đánh thức người gái đẹp nằm ngủ mơ màng giữa cánh đồng Châu Hóa đầy hoa dại Nhưng ngay từ đầu vừa ra khỏi vùng núi, sông Hương đã chuyển dòng một cách liên tục, vòng giữa khúc quanh đột ngột, uốn mình theo những đường cong thật mềm, như một cuộc tìm kiếm có ý thức để
đi tới nơi gặp thành phố tương lai của nó Từ ngã ba Tuần, sông Hương theo hướng nam bắc qua điện Hòn Chén; vấp Ngọc Trản, nó chuyển hướng sang tây bắc, vòng qua thềm đất bãi Nguyệt Biều, Lương Quán rồi đột ngột vẽ một hình cung thật tròn về phía đông bắc, ôm lấy chân đồi Thiên Mụ, xuôi dần về Huế) Chọn dẫn chứng để phân tích
+ Vẻ đẹp mềm mại, thướt tha, đầy biến ảo khi sông Hương trôi đi giữa hai dãy đồi sừng
sững (Từ Tuần về đây, sông Hương vẫn đi trong dư vang của Trường Sơn, vượt qua một lòng vực
sâu dưới chân núi Ngọc Trản để sắc nước trở nên xanh thẳm, và từ đó nó trôi đi giữa hai dãy đồi sừng sững như thành quách, với những điểm cao đột ngột như Vọng Cảnh, Tam Thai, Lựu Bảo mà
từ đó, người ta luôn nhìn thấy dòng sông mềm như tấm lụa, với những chiếc thuyền xuôi ngược chỉ
Trang 7bé vừa bằng con thoi Những ngọn đồi này tạo thành những mảng phản quang nhiều màu sắc trên nền trời tây nam thành phố, “sớm xanh, trưa vàng, chiều tím” như người Huế thường miêu tả.)
Chọn dẫn chứng để phân tích
+ Vẻ đẹp cổ kính, như triết lí, như cổ thi khi sông Hương chảy qua những lăng tẩm của
vua chúa triều Nguyễn (Giữa đám quần sơn lô xô ấy, là giấc ngủ nghìn năm của những vua chúa
được phong kín trong lòng những rừng thông u tịch và niềm kiêu hãnh âm u của những lăng tẩm
đồ sộ tỏa lan khắp cả một vùng thượng lưu “Bốn bề núi phủ mây phong - Mảnh trăng thiên cổ bóng tùng vạn niên” Đó là vẻ đẹp trầm mặc nhất của sông Hương, như triết lí, như cổ thi, kéo dài mãi đến lúc mặt nước phẳng lặng của nó gặp tiếng chuông chùa Thiên Mụ ngân nga tận bờ bên kia, giữa những xóm làng trung du bát ngát tiếng gà) Chọn dẫn chứng để phân tích
- Nghệ thuật:
+ Hành văn uyển chuyển, câu văn đậm chất thơ và giàu giá trị tạo hình
+ Nghệ thuật so sánh liên tưởng, liệt kê, sử dụng liên tiếp nhiều động từ chuyển động
+ Kiến thức phong phú, đa dạng, quan sát tỉ mỉ, tinh tế
* Bình luận ngắn về tình cảm của Hoàng Phủ Ngọc Tường dành cho sông Hương và thiên nhiên xứ Huế
- Tình yêu tha thiết đối với sông Hương và thiên nhiên xứ Huế của nhà văn được thể hiện qua cái nhìn có tính chất khám phá, phát hiện về vẻ đẹp đa dạng của sông Hương
- Niềm tự hào của tác giả đối với con sông quê hương và thiên nhiên xứ sở được thể hiện qua lối so sánh, ví von, liên tưởng độc đáo
- Tình cảm đối với sông Hương và thiên nhiên xứ Huế cũng chính là tình yêu quê hương đất nước nói chung của Hoàng Phủ Ngọc Tường
ĐỀ 6:
Trong bài kí Ai đã đặt tên cho dòng sông? Hoàng Phủ Ngọc Tường đã 2 lần miêu tả dòng sông
Hương:
Ở thượng nguồn: “Trước khi về đến vùng châu thổ êm đềm nó đã là một bản trường ca
của rừng già, rầm rộ giữa những bóng cây đại ngàn, mãnh liệt qua những ghềnh thác, cuộn xoáy như cơn lốc vào những đáy vực bí ẩn, và cũng có lúc nó trở nên dịu dàng say đắm giữa những dặm dài chói lọi màu đỏ của hoa đỗ quyên rừng”
Khi về đến thành phố Huế: “ Sông Hương vui tươi hẳn lên giữa những biển bờ xanh biếc
của vùng ngoại ô Kim Long”; Sông Hương uốn một cánh cung rất nhẹ sang đến Cồn Hến, đường cong ấy làm cho dòng sông mềm hẳn đi, như một tiếng “vâng” không nói ra của tình yêu Đấy là điệu Slow tình cảm dành riêng cho Huế; Sông Hương trở thành người tài nữ đánh đàn lúc đêm khuya”.
Hãy phân tích các chi tiết trên để làm nổi bật nét đặc sắc trong hành trình của sông Hương Từ đó, nhận xét về nghệ thuật miêu tả của Hoàng Phủ Ngọc Tường.
GỢI Ý THÂN BÀI
- Sông Hương ở thượng nguồn:
Trang 8+Vị trí chi tiết: Vẻ đẹp của SH nơi thượng nguồn xuất hiện ở đầu bài kí
+Phân tích chi tiết:
++Là một bản trường ca của rừng già, rầm rộ giữa những bóng cây đại ngàn, mãnh liệt qua những ghênh thác, cuộn xoáy như cơn lốc vào những đáy vực sâu bí ẩn– Vẻ đẹp hùng vĩ với sức sống mãnh liệt, sự hoang dã đầy ấn tượng
++Dịu dàng và say đắm giữa những dặm dài chói lọi của hoa đỗ quyên rừng– Vẻ đẹp lãng mạn, dịu dàng
Một sông Hương mạnh mẽ, tự nhiên, giàu sức quyến rũ Phần đời bí ẩn mà ít người biết tới về Hương giang
- Sông Hương khi về đến Huế:
+Vị trí chi tiết: Nằm ở phần giữa đoạn trích, miêu tả hình ảnh SH gắn liền với không gian văn
hóa Huế
+Phân tích chi tiết:
++Sông Hương vui tươi hẳn lên giữa những biển bãi xanh biếc của vùng ngoại ô Kim Long– Sự thay đổi về cảm xúc khi đã tim được đúng đường về
++ Sông Hương uốn một cánh cung rất nhẹ nhàng sang Cồn Hến; Đường cong ấy làm
cho sông Hương mềm hẳn đi như một tiếng vâng không nói ra của tình yêu– Dáng điệu mềm mại, trữ tình, tính cách dịu dàng, kín đáo của người con gái Huế
++Điệu slow tình cảm dành riêng cho Huế: Điệu chảy lững lờ, cơ hồ như không chảy tạo nên nét đặc trưng thần thái của Hương giang
++Sông Hương – Người tài nữ đánh đàn lúc đêm khuya: Gợi nhắc đến một sinh hoạt văn hóa đã trở thành niềm tự hào của xứ Huế- Nhã nhạc cung đình- Dòng sông Hương đã trở thành một dòng văn hóa- Vẻ đẹp tâm hồn sâu sắc, trí tuệ, giàu tính nghệ thuật
+ Bình luận:
Sông Hương trở thành sinh thể có tâm hồn – một cô gái đẹp duyên dáng, trữ tình Một sự lột xác khi gặp người tình nhân tri kỉ trong cuộc tìm kiếm có ý thức Hương giang thức sự là mình khi nằm giữa thành phố Huế
Sự thay đổi của SH không chỉ do cấu trúc địa hình mà còn là sự lắng đọng, kết tụ những giá trị văn hóa Huế Hình ảnh SH là biểu tượng cho vẻ đẹp tâm hồn xứ Huế
- Nhận xét về nghệ thuật miêu tả:
+ Nhà văn đã chọn những chi tiết tiêu biểu, đắt giá để miêu tả vẻ đẹp của SH
+ Ngôn từ giàu hinh ảnh, nhạc tính
+ Câu văn dài, sinh động với những vế đối, động từ mạnh, tính từ cặp đôi
+ Khả năng quan sát tinh tế, trí liên tưởng, tưởng tượng phong phú
+ Vốn hiểu biết sâu rộng về lịch sử, văn hóa, địa lý cùng tài năng viết kí bậc thầy của Hoàng Phủ Ngọc Tường
+ Thể hiện đậm chất phiêu trong thể kí của HPNT cùng tình yêu tha thiết, mãnh liệt về quê hương xứ sở của nhà văn