Ngày 1732016 GV Ths Lê Thị Bình Bài 3 CHỦ NGHĨA TƯ BẢN HIỆN ĐẠI I Quá trình phát triển của chủ nghĩa tư bản 1 Khái niệm Là chỉ các nước tư bản có trình độ phát triển cao hiện nay (hệ tư tưởng, là một nước phát triển – GDP và khoa học công nghệ) Chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh Lợi nhuận bình quân Chủ nghĩa tư bản độc quyền Lợi nhuận độc quyền, từ đó phát sinh 3 vấn đề nền sản xuất xã hội sâu sắc, nên cần sự điều tiết của xã hội; sự phân công lao động ngày càng sâu sắc Chủ nghĩa tư bản đ.
Trang 1Ngày 17/3/2016 GV: Ths Lê Thị Bình
Bài 3
CHỦ NGHĨA TƯ BẢN HIỆN ĐẠI
I Quá trình phát triển của chủ nghĩa tư bản
1 Khái niệm
Là chỉ các nước tư bản có trình độ phát triển cao hiện nay (hệ tư tưởng, là một nước phát triển – GDP và khoa học công nghệ).
* Chủ nghĩa tư bản tự do cạnh tranh
Lợi nhuận bình quân
* Chủ nghĩa tư bản độc quyền
Lợi nhuận độc quyền, từ đó phát sinh 3 vấn đề: nền sản xuất xã hội sâu sắc, nên cần sự điều tiết của xã hội; sự phân công lao động ngày càng sâu sắc
* Chủ nghĩa tư bản độc quyền nhà nước
Là sự kết hợp quyền lực kinh tế của các công ty độc quyền với sức mạnh chính
trị của nhà nước tư sản (tiền + chính trị ) tạo ra thiết chế hoàn thiện và trở thành công
cụ phục vụ cho lợi ích của giai cấp cầm quyền
Ví dụ: muốn làm nguyên thủ quốc gia các nước tư bản thì: phải có năng lực tài chính, năng lực cá nhân và uy tín
II Một số đặc điểm của chủ nghĩa tư bản hiện nay
1 Luôn tự điều chỉnh
Để thích nghi với tình hình mới như: hình thức và phạm vi thống trị
Điều chỉnh quan hệ sản xuất: thay đổi hình thức sở hữu (cổ phần hóa, huy động tối đa nguồn vốn xã hội) về chính trị: giảm thiểu làn sóng đấu tranh của chủ và làm công (tuy nhiên tổng tài sản của người lao động chỉ chiếm 0,5%); Thay đổi hình thức quản lý, điều hành; Thay đổi trong phân phối (trích lợi nhuận để chi phúc lợi xã hội
để giảm phân hóa - an dân
Vai trò tham gia của nhà nước vào quá trình kinh tế xã hội: nhà nước tối thiểu, thị trường tối đa
2 Quân sự hóa nền kinh tế quốc dân
Trang 2- Phát triển ngành công nghiệp vũ khí (=> kích động chiến tranh) là siêu lợi nhuận và giải quyết việc làm;
- Hiện đại hóa tiềm lực quốc phòng: lập lá chắn tên lữa và răng đe quân sự;
- Chế độ áp bức, bóc lột, bất công: giai cấp công nhân và người lao động; các nước nghèo đang phát triển (thông qua đầu tư, cho vay)
Bất công: thể hiện sự phân chia thịnh vượng và tài sản (phân tầng xã hội)
III Chủ nghĩa tư bản trong quan hệ quốc tế hiện nay
1 Vị trí vai trò của chủ nghĩa tư bản trong quan hệ quốc tế
Tiềm lực chủ nghĩa tư bản:
- Kinh tế: Mỹ, Trung Quốc, nhật, Anh, Pháp, Đức,
- Quốc phòng: sức mạnh quân sự, vũ khí
Vị trí của chủ nghĩa tư bản trong trật tự thế giới mới:
Sự thống trị của chủ nghĩa tư bản trong các tổ chức quốc tế hiện nay như: LHQ,
WTO, WB, IMF, NATO,… (nguyên nhân là do các nước này sáng lập, tạo ra lực chơi; đóng góp tiền để các tổ chức này hoạt động)
Các nước tư bản thúc đẩy và dẫn dắt toàn cầu hóa hiện nay
Tính quyết định trong giải quyết các vấn đề quốc tế hiện nay (biển đông, tại sao
TQ có tiềm lực quân sự mạnh nhưng không đánh? Vì: Mỹ nhảy vào: quyền tự do hàng hải, cam kết của Mỹ đối với đồng minh – Philiphin; TQ không muốn trả giá về kinh tế và quan hệ)
2 Quan hệ quốc tế của chủ nghĩa tư bản
Có 3 mối quan hệ:
- Chủ nghĩa tư bản – chủ nghĩa xã hội: thông qua diễn biến hòa bình và chống diễn biến hòa bình;
- Chủ nghĩa tư bản – các nước đang phát triển: thông qua biện pháp kinh tế để thống trị họ;
- Chủ nghĩa tư bản – chủ nghĩa tư bản: bắt tay hợp tác (do lợi ích kinh tế: Liên minh Châu Âu, NATO), lí do chính trị (có kẻ thù chung – xã hội chủ nghĩa); cạnh tranh và kiềm chế lẫn nhau (thị trường, ưu thế phát triển, phạm vi ảnh hưởng
Trang 3Ngày 21/3/2016 GV: Ths Lê Văn Anh
Bài 2
PHONG TRÀO CỘNG SẢN VÀ CÁNH TẢ QUỐC TẾ TỪ SAU NĂM 1991
ĐẾN NAY
I Phong trào cộng sản quốc tế từ sau 1991
Hiện nay trên thế giới có 136 Đảng CS, trong đó có 5 Đảng cầm quyền (khoảng
94 triệu Đảng viên – trong đó TQ: 88,5 triệu)
1 Khu vực 1: Tại các nước xã hội chủ nghĩa
TQ, Việt Nam, Lào, Cuba, Triều Tiên Các nước này vẫn kiên định cong đường
xã hội chủ nghĩa và tiến hành đổi mới, cải cách; bước đầu đã thu được những thành tựu quan trọng
Trung Quốc: công cuộc cải cách bắt đầu từ hội nghị TW3, Khóa XI - năm
1978, phương châm “thay đổi nhận thức, thật sự cầu thị và tiến cùng thời đại”, lý luận
về “chủ nghĩa xã hội đặc sắc TQ” (Đảng lãnh đạo; đẩy mạnh cải cách; phát triển kinh
tế là trung tâm; đẩy mạnh phát triển sức sản xuất – lực lượng sản xuất; kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa; chính trị dân chủ xã hội chủ nghĩa)
Mục tiêu hiện nay: thực hiện 2:100 (2021; 2049: trở thânh 1 quốc gia xã hội chủ nghĩa, phát triển )
Khó khăn: tăng trưởng chậm lại; phân hóa xã hội, ô nhiểm môi trường; tham nhũng; mất ổn định chính trị ở các khu vực Tân Cương, Tây Tạng; chính sách đối ngoại của TQ bằng cách dùng sức mạnh gây quan ngại cho các nước trong khu vực
Việt Nam: Qua 30 năm đổi mới (tốc độ tăng trưởng TB gần 7%; GDP tăng 7
lần; xuất khẩu tăng 200 lần; tỉ lệ nghèo 6%; vị thế quốc tế nâng lên)
Lào: Cuộc đổi mới bắt đầu từ ĐH 4 - 1986: kinh tế (tốc độ tăng trưởng khá cao;
GDP: 2013 – 10 tỷ USD); xóa đói giảm nghèo; mở rộng đối ngoại (đa phương hóa ngoại giao)
Mục tiêu: ĐH X “hoàn thành giai đoạn cách mạng dân chủ nhân dân để tiến lên chủ nghĩa xã hội, đến năm 2030 ra khỏi quốc gia kém phát triển – đặt mục tiêu tốc độ tăng trưởng kinh tế >7%/năm”;
Khó khăn: Địa lý, đất nước không có biển; tài nguyên trử lượng không lớn, phân bố rãi rác; nguồn tài nguyên chính: rừng, thủy điện là thế mạnh, hiện nay đã dần cạn kiệt
Cuba: bắt đầu từ ĐH 6 - 4/2011 “cập nhật hóa phát triển kinh tế xã hội” (Ưu
tiên phát triển nông nghiệp – khuyến khích nông dân nhận ruông đất cạnh tác, người
Trang 4nông dân được quyết định trực tiếp sản phẩm là ra, nhà nước hỗ trợ tín dụng; khuyến khích phát triển kinh tế tư nhân – tự doanh; tái cơ cấu các cơ quan nhà nước – Đảng
và nhà nước; tinh giảm biên chế, trẻ hóa cán bộ; tiếp tục duy trì chính sách an sinh xã hội; đổi mới đối ngoại – kêu gội FDI ở lĩnh vực công nghệ sinh học, du lịch, nông nghiệp, mở rộng quan hệ với tất cả các nước trên thế giới, coi trọng các quan hệ truyền thống: TQ, Việt Nam, Nga, Triều Tiên, rất coi trọng quan hệ các nước trong khu vực; chủ trương xúc tiến bình thường hóa với Mỹ - hôm nay, Obama chính thức thăm Cuba
Triều Tiên: Bắt đầu từ năm 2002 theo hướng từng bước xây dựng kinh tế thị
trường (trong nông nghiệp: khoán, người nông dân tự chủ trong canh tác; công nghiệp: xóa bao cấp, giao quyền tực chủ cho các xí nghiệp, kêu gọi đầu tư nước ngoài…); thực hiện chính sách “tiên quân”
Nhận xét:
- Công cuộc cải cách đổi mới của các nước xã hội chủ nghĩa là từ bỏ mô hình
cũ chủ nghĩa xã hội, tìm tòi lý luận và thực tiễn con đường đi lên chủ nghĩa xã hội một các khoa học hơn (kinh tế thị trường, hội nhập)
- Thành tựu thu được góp phần nâng cao vai trò ảnh hưởng của chủ nghĩa xã hội trên trường quốc tế, cũng cố niềm tin đối với Đảng CS và nhân dân tiến bộ trên toàn thế giới
2 Khu vực Liên Xô, Đâng Âu
Chia làm 2 giai đoạn:
- Năm 1991 – 1996: LX và Đông Âu sụp đổ làm cho Đảng CS LX, ĐA lâm vào khủng hoảng hết sức nghiêm trọng: mất quyền lãnh đạo, trở thành lực lượng đối lập; tan rã tổ chức, nội bộ phân hóa, phân biệt; Đảng viên giảm sút
Sau sự kiện 8-1991, Đảng CS LX tan rã nhanh chóng, hình thành các Đảng chính trị khác nhau; về khuynh hướng CS đã hình thành hàng chục Đảng CS lớn nhỏ khác nhau tình hình: Đổi tên, thay đổi cương lĩnh, điều lệ; một số Đảng CS bị cấm hoạt động; một số Đảng rút vào hoạt động bí mật
Đông Âu: Hầu hết các Đảng tan rã, rơi vào tình trạng chia rẽ, phân liệt, suy yếu Tất cả các Đảng mất quyền lãnh đạo, bị tịch thu tài sản, trở thành những lực lượng đối lập yếu trong quốc hội, thậm chí bị gạt thẳng ra khỏi chính trường
- Năm 1996 – đến nay:
Liên Xô
Giai đoạn phục hồi và từng bước củng cố: khôi phục lại địa vị hợp pháp của mình; khôi phục tổ chức; khôi phục vị trí, ảnh hưởng của Đảng trong nhân dân; tranh
Trang 5cử và thu được số lượng ghế đáng kể (tháng 3-1993, Đảng của Nga đã phục hồi và phát triển rất mạnh, trở thành lực lượng chính trị mạnh trong quốc hội: Đảng đã hình thành hệ thống tổ chức từ TW đến cơ sở - 180.000 Đảng viên; cương lĩnh – đảng chủ trương xây dựng chủ nghĩa xã hội với dấu hiệu: kinh tế sở hữu xã hội; chính trị -quyền lực nhà nước thuộc về nhân dân; xã hội – thực hiện xã hội công bằng, nhà nước bảo đảm các quyền về nhà ở, giáo dục, y tế; đối ngoại – đề cao lợi ích đất nước, kiên quyết chống lại những chính sách thù địch của phương tây; gây ảnh hưởng – tiếp tục
ra tranh cử) (năm 95, Ensin bỏ đói dân Nga – không lương, vì thế niềm tin vào Đảng
CS trổi dậy, cho nên năm 95 chiếm 158/450 số ghế trong quốc hội Nga; đến nay còn 92/450 số ghế).
Đông Âu: hiện nay có 2 Đảng CS mạnh nhất là ở Czech và Slovakia.
Khó khăn: Đa phần vẫn chưa nắm được chính quyền (chấp chính và tham chính); cơ sở xã hội nhỏ bé; nội bộ một số đảng mất đoàn kết – tư tưởng, đường lối; tình trạng già hóa đảng viên
3 Ở khu vực các nước tư bản phát triển
Tây âu:
- Nằm trong tình trạng chung của phong trào cộng sản quốc tế Những năm
89-91, phong trào cộng sản tại các nước phát triển lâm vào khủng hoảng hết sức nặng nề thể hiện trên 4 phương diện:
+ Tổ chức: Hầu hết mất đoàn kết nội bộ, phân biệt sâu sắc, tự giải thể, bị ta rã
(Bắc Âu- Thụy Điển, Phần Lan giải thể; Đảng CS Ý, 70% số đại biểu đề nghị đổi tên Đảng CS).
+ Đảng viên: Giảm sút,
+ Cơ sở xã hội: Cử tri của đảng giảm sút, công đoàn, đoàn thanh niên, ohục nữ giản sút
+ Lý luận, đường lối, chiến lược: thể hiện sự lúng túng, bất lực trong việc xây dựng, điều chỉnh đường lối, chiến lược của đảng trên những vấn đề cơ bản: vai trò của chủ nghĩa Mac Lê – nin, giai cấp công nhân với thời đại ngày nay, con đường đi lên chủ nghĩa xã hội
- Giai đoạn phục hồi:
Tuy gặp rất nhiều khó khăn, nhưng các Đảng CS ở khu vực đã có dấu hiệu phục hồi như:
+ Tổ chức: các đảng đều chăm lo, cũng cố đoàn kết nội bộ; phát triển ảnh hưởng của đảng trong nhân dân (mở rộng cơ sở xã hội phù hợp với sự biến đổi của xã
Trang 6hội); kiên trì chủ nghĩa Mac Lê – nin; có sự điều chỉnh về chiến lược, sách lược (đưa
ra các khẩu hiệu đòi dân sinh, dân chủ và giữ quyền lực thiết thực của người lao động)
+ Đối ngoại: chủ trương chống lại chính trị cường quyền của phương tây
+ Quan hệ quốc tế: Tìm kiếm nhiều hình thức liên hệ nhất là Đảng CS trong nước và các Đảng khác, Đảng cánh tả hình thành nên những mặt trận cánh tả rộng lớn
4 Khu vực Á, Phi, Mỹ La tinh
- Đặc điểm: có một số Đảng CS ra đời rất sớm – Nhật, Indonesia, Úc, Ấn độ;
- Hoạt động rất khó khăn: chính quyền độc tài, quân sự chống lại Đảng CS; lạc hậu về kinh tế văn hóa xã hội
- Sau năm 91: có một số Đảng tan vỡ do tác động của LX và do quan hệ quốc
tế Có một số Đảng hoạt động khá tốt như :Mông Cổ, Nhật, Ấn Độ
II Phong trào cánh tả
- Là những lực lượng chính trị chủ trương đề cao những giá trị và nguyên tắc như công bằng, bình đẳng xã hội, quyền lực thuộc về nhân dân
- Đảng cánh tả: tuân thủ những giá trị nguyên tắc trên như: Đảng CS, Dân chủ
xã hội, Đảng sinh thái, Đảng tiểu tư sản của sinh viên, trí thức, tiểu chủ…
- Phong trào cánh tả: bao gồm những phong trào tiến bộ như: không liên kết, công nhân, phụ nữ, sinh viên, sinh thái, hòa bình – Chống chạy đua vũ trang
1 Khu vực Châu Âu
Xuất hiện rất sớm, sau năm 89-90 có bước phát triển mới với sự tham gia của nhiều Đảng CS Châu Âu Sự kiện hiện nay, là thành lập Đảng Cánh tả Châu Âu (8-9/5/2004, 15 Đảng cánh tả đã gặp gỡ và thành lập Đảng Cánh tả Châu Âu, đến nay đã hơn 20 quốc gia);
- Đường lối: Chủ trương xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Châu Âu với 5 đặc trưng: dân chủ, phúc lợi, sinh thái, nữ quyền, hòa bình
- Biện pháp xây dựng chủ nghĩa xã hội bằng con đường hòa bình, chứ không phải con đường cách mạng
- Tổ chức: thực chất đó là hiệp hội “các Đảng cánh tả”
2 Khu vực Châu Mỹ La tinh
*Nhận xét: vào những năm 90, TK20 và thập niên đầu TK21, trong khi chủ
nghĩa xã hội đổ vỡ ở LX và Đông Âu thì người ta chứng kiến 1 hiện tượng chưa từng xảy ra trong lịch sử Mỹ La tinh vốn được coi là sân sau của Mỹ (sự thắng cử của một
Trang 7loạt các Đảng theo đường lối cánh tả ở khu vực này – Archentina, Chile, Nikanava, Pegu, Pagaquay, Urgaquay, Braxin, Venezula, Bolivia, Ecuado – 4 nước tuyên bố lên chủ nghĩa xã hội).
*Nguyên nhân: 3 nguyên nhân chính:
- Phản sánh sự phá sản, bế tắt của mô hình chủ nghĩa tự do mới mà Mỹ áp đặt cho khu vực này (phân hóa giàu nghèo, thất nghiệp; Mô hình này làm cho nền kinh tế các nước này phụ thuộc vào Mỹ, nợ nước ngoài rất lớn;
- Phản ánh sự trưởng thành cho lực lượng cánh tả trong đấu tranh cách mạng;
- Vai trò các thủ lĩnh là rất lớn (cá nhân): rất lo dân nghèo, chống chính sách nước lớn của Mỹ
*Một số thành tựu:
- Kinh tế: Kiểm soát được nền kinh tế
- Xã hội: Từng bước thực hiện công bằng xã hội, xóa đói giảm nghèo, chăm lo lợi ích đông đảo nhân dân lao động
- Đối ngoại: Đẩy mạnh sự liên kết, hợp tác của các nước trong khu vực, mục đích là giúp đỡ lẫn nhau và bớt phụ thuộc vào Mỹ Hình thành những khối không có
Mỹ (thị trường chung Nam Mỹ, PAREC, CRAC); chính sách đối ngoại độc lập tự chủ chống lại chính sách áp đặt của Mỹ; tăng cường sự liên kết về nhiều mặt: kinh tế -năng lượng, tài chính ngân hàng, chính trị, văn hóa, xã hội, quốc phòng an ninh, văn hóa tư tưởng; hình thành những hình thức tập hợp lực lượng của cánh tả khu vực thông qua diễn đàn và hội nghị quốc tế - SAPOLO
*Khó khăn, hạn chế:
- Phong trào này do nhiều lực lượng tham gia nên đoàn kết thống nhất không cao (có nhiều tư tưởng, quan điểm khác nhau);
- Lệ thuộc quá nhiều vào dầu mỏ (tài nguyên hữu hạn) các loại hình khác như dịch vụ, các loại hình kinh tế kém phát triển (là mô hình kinh tế tăng trưởng không bền vững, biểu hiện rõ là khi giá dầu trên thế giới giảm sâu như hiện nay);
- Phụ thuộc quá nhiều vào thủ lĩnh (trung thành với nhân dân, lo cho dân nghèo, thông minh sáng suốt, sức khỏe), chứng tỏ chưa có đường lối và sách lược rõ ràng trong quá trình phát triển của quốc gia;
- Sự chống phá của các thế lực thù địch trong và ngoài nước (Mỹ, CIA – biện pháp cứng và mềm);
Trang 8Ngày 21/3/2016 GV: Ths Lê Văn Anh
Bài 1
THỜI ĐẠI NGÀY NAY
I
1 Thời đại
Là khái niệm phân kì lịch sử và phân biệt những nấc thang lịch sử khác nhau của lịch sử loài người
2 Thời đại ngày nay
Những người cộng sản cho rằng uộc thắng lợi cách mạng tháng 10 Nga đã bước đầu vào thời đại mới, thời đại quá độ lên chủ nghĩa xã hội trên phạm vi toàn thế giới
* Theo Lê – nin:
- Thời đại tư bản chủ nghĩa tồn tại hàng trăm năm đã bắt đầu chấm dứt;
- Thời đại mới của giai cấp công nhân đã bắt đầu xuất hiện;
- Thời đại mới mới chỉ bắt đầu, có sự quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa
xã hội
* Hội nghị các Đảng cộng sản công nhân quốc tế 1957-1960:
- Thời đại chúng ta, thời đại quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội;
- Có sự đấu tranh, hợp tác giữa chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa tư bản;
- Cách mạng xã hội chủ nghĩa và cách mạng giải phóng dân tộc; - không đúng
- Thời đại hệ thống đế quốc bị sụp đổ; - không đúng
- Hệ thống thuộc địa bị thủ tiêu; - không đúng
- Thắng lợi của chủ nghĩa xã hội và tiến lên chủ nghĩa cộng sản - không đúng
* Theo quan niệm của Đảng ta:
- Đảng ta và chủ tịch Hồ Chí Minh đã quán triệt sâu sắc và sáng tạo quan điểm của Lê - nin về chủ nghĩa cộng sản về thời đại ngày nay trong quá trình hoạch định đường lối của Việt Nam ở mọi thời kì
+Trước 91: thế giới có nhiều đổi thay song thời đại vẫn không thay đổi, vẫn là quá độ từ chủ nghĩa tư bản lên chủ nghĩa xã hội và đã được khẳng định nhất quán trong nhiều văn kiện của Đảng trong thời kì đổi mới (ĐH VI, VII, VIII, XI)
Trang 91917-1945 1945-1970, 1970-1990: 1991 - đến nay
Căn cứ:
• Liên Xô và Đông Âu sụp đổ không phải là sự cáo chung của chủ nghĩa xã hội mà chỉ là sự sụp đổ của mô hình kinh tế cụ thể;
• Chủ nghĩa tư bản vẫn còn tiềm năng phát triển nhưng bản chất không thay đổi, nên không thể là tương lai lâu dài của nhân loại;
• Hiện nay lựa chọn đi lên chủ nghĩa xã hội là sự lựa chọn của một bộ phận nhân loại;
• Hiện nay tại các nước tư bản phát triển đang xuất hiện những nhân tố, điều kiện là tiền đề đi lên chủ nghĩa xã hội cao hơn
+ Trước những thay đổi rất to lớn của thế giới từ sau 1991, Đảng ta có sự đổi mới nhận thức về thời đại
• Làm rỏ những đặc điểm của thế giới trong giai đoạn hiện nay, trong đó nổi bậc nhất là cuộc cách mạng khoa học hiện đại và xu thế toàn cầu hóa đang diễn ra mạnh mẽ;
• Đảng ta cho rằng mâu thuẩn thời đại vẫn còn, nhưng phương thức giải quyết
có sự thay đổi (trước năm 91 = đấu tranh; sau 91 vừa đấu tranh vừa hợp tác);
• Thời kì quá độ lên chủ nghĩa xã hội là rất lâu dài;
• ĐẢng ta khẳng định thời kì quá độ là chuyển biến cách mạng khó khăn phức tạp, không đơn giản, dể dàng, có lúc tiến lên, nhưng cũng có lúc thụt lùi, thất bại
• Hiện nay chủ nghĩa xã hội chưa trở thành nhân tố cho sự phát triển của xã hội loài người vì vậy cần coi trọng đúng mức các nhân tố, các chủ thể khác (tư bản phát triển, đang phát triển, tổ chức quốc tế, các phong trào xã hội, các công ty xuyên quốc gia)
3 Phân kì thời đại ngày nay
• CNXH trở thành hiện thực, LX xây dựng thành công CNXH và giữ vai trò quyết định đánh thắng phát xít
• CNXH trở thành hệ thống TG thu được thành tựu to lớn; CM TG phát triển mạnh ở vào thế tiến công; mâu thuẩn trong nội bộ trong phong trào CS QTế
Giai đoạn 2: mâu thuẩn các nước LX –Nam Tư: 48; LX-TQ: 1960; TQ- Việt Nam: 1972.
• Cuộc cách mạng khoa học công nghệ phát triển mạnh
Trang 10• Giai đoạn hiện nay: chiến tranh lạnh kết thúc, các nước xã hội chủ nghĩa còn lại
và phong trào cộng sản quốc tế nổ lực phấn đấu ra khỏi thoái trào, từng bước phục hồi
II Những đặc điểm mâu thuẩn và xu hướng vận động của thời đại trong giai đoạn hiện nay
1 Đặc điểm
- Cuộc cách mạng khoa học công nghệ phát triển mạnh mẽ, tạo nên sự nhảy vọt của lực lượng sản xuất;
- Xu thế toàn cầu hóa đang diễn ra rất mạnh mẽ và lôi cuốn ngày càng nhiều các nước bị chi phối;
- Đấu tranh giai cấp, đấu tranh dân tộc vẫn diễn ra gay gắt và phức tạp;
- Các nước lớn vẫn đang chi phối các quan hệ quốc tế
- Toàn cầu đòi hỏi phải có sự hợp tác đa phương để giải quyết (môi trường, biến đổi khí hậu, đói nghèo, nguy cơ chiến tranh, chống khủng bố, nguy cơ lây lan dịch bệnh);
- Khu vực Đông Á kinh tế phát triển rất sôi động, tiềm ẩn những bất ổn (biển đông)
2 Mâu thuẩn thời đại
a Những mâu thuẩn cơ bản:
- Hội nghị năm 60 xác định có 4 mâu thuẩn: chủ nghĩa xã hội >< chủ nghĩa tư bản; giai cấp công nhân >< giai cấp TS; Chủ nghĩa ĐQ >< Thuộc địa; CNĐQ><CNĐQ
+Chủ nghĩa xã hội >< chủ nghĩa tư bản: đây là mâu thuẩn cơ bản nhất chi phối các mâu thuẩn khác, nó xuất hiện ngay khi chủ nghĩa xã hội mới ra đời, biểu hiện ra rất gay gắt, quyết liệt và không thể điều hòa Hiện nay (sau năm 91), thế giới có nhiều thay đổi do vậy quan hệ của chủ nghĩa tư bản với chủ nghĩa xã hội có nhiều thay đổi lớn cụ thể chuyển từ đói đầu, đối địch sang vừa đấu tranh, vừa hợp tác để gìn giử hòa bình (Trung Quốc – Mỹ; Việt Nam – Mỹ: kinh tế: kim ngạch xuất khẩu tăng, đàm phán TPP, chống bán phá giá của Mỹ)
+ Giai cấp công nhân >< giai cấp TS: sự biến đổi về cơ cấu giai cấp (công nhân
áo xanh giảm, áo trắng tăng; nhà nước tư sản có rất nhiều chính sách quan tâm đến quyền lợi của người lao động – Cỏ phần, tăng lương giảm giờ); giai cấp tư sản có rất nhiều phương cách để đối phó trong phong trào công nhân; sự sụp đổ của LX càng làm giảm sút lòng tin với phong trào công nhân Phương pháp đấu tranh là thương lượng, đình công; đấu tranh nghị trường