với ưu thế như vậy, trị chơithực sự là một phương tiện hữu hiệu để tạo ra sự hài hòa, thoải mái, không giậpkhuôn , đảm bảo tính tự nhiên cho cuộc sống cũng như học tập của học sinh tiểuh
Trang 1MỞ ĐẦU 1
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI 1
II MỤC ĐÍCH, NHIỆM VỤ CỦA ĐỀ TÀI 1
III ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU 2
IV NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 2
1 Thiết kế trò chơi học tập toán 2
2 Cách tổ chức trò chơi 3
3 Để trò chơi học tập đạt hiệu quả cao 3
IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU 3
NỘI DUNG 5
I CƠ SỞ LÍ LUẬN VÀ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI 5
1 Cơ sở lí luận 5
2 Cơ sở thực tiễn 5
II MỘT SỐ YẾU TỐ CƠ BẢN TRONG CHƯƠNG TRÌNH LỚP 1 6
1.Các biểu tưởng ban đầu 6
2.Số học và yếu tố đại số 6
III THỰC TRẠNG 6
1 Thuận lợi 6
2 Khó khăn 6
IV BIỆN PHÁP THỰC HIỆN 7
1.Những trò chơi về biểu tượng ban đầu 7
2.Những trò chơi củng cố nội dung số học và tất yếu đại số 8
3.Những trò chơi củng cố hình học 11
4.Những trò chơi rèn luyện kĩ năng giải toán ứng dụng trong cuộc sống 11
V KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 16
KẾT LUẬN – KHUYẾN NGHỊ 17
1 Kết luận 17
Trang 3MỞ ĐẦU
I LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI
Phát triển trí tuệ cho học sinh tiểu học là một trong những vấn đề đượcquan tâm hàng đầu của hầu hết các quốc gia, của những bậc phụ huynh và thầy
cô giáo Cùng với tất cả các môn học khác trong chiến lược phát triển toàn diện,
có thể nói Toán học đóng vai trò hết sức quan trong Nó rèn luyện cho các emkhông phải đơn thuần là tính toán, mà điều chủ yếu là năng lực tư duy Chínhbởi tư duy sâu sắc mà các em mới có thể nhanh nhẹn nhạy bén hơn trong nhiềumôn học khác Rèn luyện Toán học không có nghĩa đơn giản là kì vọng các emtrở thành nhà toán học, mà chính là rèn luyện tư duy cho các em trở nên linhhoạt hơn khi tiếp cận những vấn đề trong nhà trường hoặc ở cương vị nào trênbước đường mai sau
Vì vậy muốn các em học tốt môn toán trước hết phải tạo cho các emnhững say mê và hứng thú với môn học Trên quan điểm đó người giáo viên cầnlựa chọn những phương pháp dạy học nào cho phù hợp để phát huy tính hiệuquả cao nhất trong từng bài học đảm bảo theo những yêu cầu kiến thức và kĩnăng toán học, nhằm đáp ứng những yêu cầu đổi mới các chương trình Tiểu học(môn Toán)
Song phát triển trí tuệ cho trẻ em thông qua hoạt động học tập, hoạt độngvui chơi là một quá trình bền bỉ không thể tính bằng tuần, bằng tháng Hơn nữa,còn phải xuất phát từ trình độ nhận thức và hoàn cảnh sống của trẻ em để chocác em luyện tập dần dần từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp nhằm pháthuy ở trẻ một giác quan sự linh hoạt, trí tưởng tượng phong phú, tư duy suy luậnlogic…trên tinh thần “học mà chơi – chơi mà học”, “chơi vui học cũng vui”nhằm thoả mãn nhiều loại nhu cầu trong khi chơi với ưu thế như vậy, trị chơithực sự là một phương tiện hữu hiệu để tạo ra sự hài hòa, thoải mái, không giậpkhuôn , đảm bảo tính tự nhiên cho cuộc sống cũng như học tập của học sinh tiểuhọc một cách hứng thú và bổ ích, cùng với những kinh nghiệm trong những năm
Trang 4dạy lớp 1 Tôi mạnh dạn chọn viết đề tài này “Một số trò chơi giúp học sinh hứng thú, học tốt môn Toán lớp 1”.
II MỤC ĐÍCH, NHIỆM VỤ CỦA ĐỀ TÀI
Mỗi trò chơi nói chung đều nhằm mục đích củng cố những kiến thức, kĩnăng cụ thể hoặc có những tri thức tổng hợp như giải toán, phối hợp nhiều nộidung tri thức hình học, số, phép toán…
Căn cứ để thiết kế trò chơi học tập cho môn toán chính là sự kết hợp giữacác yếu tố cấu thành một trò chơi phổ biến trong sinh hoạt đời sống của học sinhvới nội dung kiến thức Học sinh sẽ được học trong từng bài, từng chương củamôn toán trong chương trình tiểu học
III ĐỐI TƯỢNG VÀ PHẠM VI NGHIÊN CỨU
Đối tượng : Học sinh lớp 1 “ Một số trò chơi học tập giúp học sinh hứng thú, học tốt môn Toán”
Phạm vi nghiên cứu : Học sinh lớp 1
IV NỘI DUNG NGHIÊN CỨU
1 Thiết kế trò chơi học tập toán
Trò chơi học Toán không phải là phương pháp dạy học bắt buộc phải có ở mọi tiết học Toán, càng không nhất thiết cứ sau mỗi giờ học là phải đến phần
“trò chơi” Giáo viên cần linh hoạt sử dụng, có thể tổ chức “ trò chơi xen trong các khâu của tiết học hoặc ở cuối tiết học hay sau một số tiết học miễn sao “trò chơi” phát huy được hiệu quả và đúng yêu cầu
Mỗi trò chơi học Toán thường được trình bày theo cấu trúc sau :
+ Mục đích: nêu rõ mục đích của trò chơi nhằm ôn luyện, củng cố kiếnthức, kĩ năng làm
Ví dụ: củng cố kĩ năng thực hiện phép cộng, trừ…
- Mục đích của trò chơi quy định hành động được thiết kế trong trò chơi.+ Luật chơi: chỉ rõ các quy định đối với người chơi, quy định thắng thuatrong trò chơi
+ Đồ dùng, đồ chơi: mô tả đồ dùng, đồ chơi được sử dụng trong trò chơi
Ví dụ: xúc xắc, bàn cờ, hình, lá cờ…
Trang 5+ Số người tham gia chơi: chỉ rõ số người tham gia chơi, những trò chơi cóthể tổ chức cho nhiều người chơi, chẳng hạn 2 hoặc 4 người… cần được chỉ rõ.
+ Cách phát triển trò chơi: chỉ ra số cách biến thể trò chơi Dựa vào hìnhthức, cách chơi và luật chơi của trò chơi có sẵn, ta có thể thay thế các trò chơimột cách linh hoạt tạo nhiều trò chơi phù hợp với đối tượng học sinh, phù hợpvới nội dung kiến thức củng cố ôn luyện
Các trò chơi thường được tổ chức theo nhóm ở ngay trong lớp học với thời gian không quá 5 phút
Sau đây là một số trò chơi tôi đã sử dụng trong quá trình thực nghiệm.Trong quá trình áp dụng các trò chơi, tôi chia ra thành các nhóm trò chơi như sau:
- Việc chuẩn bị các trò chơi đơn giản, dễ làm, dễ tìm (quy trình, bìa giấy
cũ được dán, mẫu giây thép, sợi dây, bông hoa giấy hình…)
- Giáo viên phải hướng dẫn cụ thể cách chơi rồi sau đó các nhóm tựđánh giá, giám sát lẫn nhau Ngoài ra, giáo viên phải có nhận xét, khích lệ, cũngkhông nên để thời gian chơi quá dài ảnh hưởng đến giờ học
- Một chương trình học tập thường được tiến hành
+ Giới thiệu chương trình:
Nêu tên chương trình
Hướng dẫn cách chơi Vừa mô tả vừa thực hành
Phân nhóm chơi
+ Chơi thử (nhiều trường hợp có thể bỏ qua)
+ Nhấn mạnh luật chơi, nhất là những lỗi thường gặp ở phần chơi thử
Trang 6+ Chơi thật, xử “phạt” những người vi phạm luật chơi.
- Người chủ trò: người tổ chức trò chơi được gọi là “chủ trò” hoặc “đầutrò” Trò chơi học tập thường do giáo viên làm chủ trò, khi học sinh đã chơi quathì giáo viên có thể giao cho một học sinh khác
- Người tổ chức chương trình cần:
+ Hăng hái, gây hứng thú cho mọi người
+ Có khả năng lôi kéo thu hút
+ Kiên nhẫn, nói rõ ràng, vui vẻ
- Thưởng – phạt:
+ Thưởng phạt phải công minh, đúng luật sao cho người chơichấp nhạnthoải mái và tự giác, làm cho trò chơi thêm hấp dẫn, kích thích hứng thú học tậpcủa học sinh
+ Thưởng những học sinh, nhóm học sinh tham gia nhiết tình đúng luật vàthắng trong cuộc chơi
+ Phạt những học sinh vi phạm luật chơi bằng hình thức đơn giản: chàocác bạn thắng cuộc, kể chuyện vui, hát 1 bài hoặc múa, nhảy lò cò…
3 Để trò chơi học tập đạt hiệu quả cao
- Trò chơi phải có mục đích học tập : Trò chơi phải nhằm đạt được mụcđích học tập gì cho học sinh ? Củng cố, bổ sung kiến thức gì? (số, tính toán, giảitoán, vẽ đọc, đếm, cắt ghép, …)
- Trò chơi phải được chuẩn bị tốt :Chuẩn bị tốt có nghĩa là nắm vững yêucầu, mục đích giáo dục của trò chơi để hướng mọi người hoạt động phục vị chomục đích yêu cầu ấy Phải chuẩn bị tốt các phương tiên (sân bãi, dụng cụ, vậtliệu, mẫu vật đồ chơi…) Phục vụ cho trò chơi, phải có kế hoạch thực hiện ở bàisoạn
- Trò chơi phải thu hút được học sinh tham gia Mọi học sinh tham gia tròchơi học tập cần:
+ Nhiệt tình, tích cực, hào hứng…
+ Nghiêm chỉnh chấp hành luật chơi
+ Cố gắng vương lên để “thắng”
Trang 7+ Luôn giữ vững tính đoàn kết, thân ái dù tháng hay thua.
Nếu thấy học sinh thờ ơ không tham gia trò chơi Giáo viên cần xem lạicách tổ chức trò chơi hoặc trò chơi không hấp dẫn
Ở đây, ưu thế của trò chơi chính là trẻ trung hoạt động moị sức lực củamình một cách hào hứng, tự nguyện nên không tạo ra áp lực tâm lý, mà ngườicảm thấy rất tự do, khám phá và làm nảy sinh nhiều sáng kiến Bên cạnh đó, tiếnhành các hoạt động chơi là nắm lấy phương thức hành động chung, điển hình,khái quát của những hoạt động thân thể hay tâm lý cụ thể Những phương thức
đó vừa là công cụ, phương thức giúp trẻ chinh phục thế giới xung quanh, vừa là
cơ sở để trẻ học được cách điều khiển hành vi, cách bắt hành vi tuân theo mộtnhiệm vụ nhất định Tức là rèn luyện để có tính tự định, một trong nhyững cấutạo tâm lí Nhờ vậy, được phát huy và phát triển hết khả năng của mình Hơn thếnữa, khi say sưa và sống hết mình cho trò chơi, trẻ sẽ tìm thấy niềm vui sướngthật sự và được sống trong thế giưói của cảm giác dạt dào dấu ấm của nhữngcuộc chơi
Vì vậy, lắng đọng mãi trong tâm trí trẻ và làm nên nguồn sức mạnh thôithúc trẻ sống tốt hơn, học tốt hơn và phát triển tốt hơn Với sức mạnh như vậytrò chơi luôn luôn là phương tiện dạy học và giáo dục phù hợp với đặc điểmmong muốn của học sinh tiểu học
IV PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
Để thực hiện đề tài này tôi đã sử dụng phương pháp sau :
- Phương pháp thu nhận tài liệu ;
- Phương pháp điều tra, khảo sát thực tế;
- Dạy thực nghiệm;
- Trao đổi, tọa đàm với đồng nghiệp
Trang 8Trong quá trình đổi mới phương pháp dạy học ở Tiểu học đã xuất hiệnnhiều hình thức tổ chức dạy học mới Tuy nhiên, một trong các yêu cầu dạy họcToán ở lớp Một là phải “hấp dẫn được trẻ, tạo hứng thú được trẻ, bên cạnh phảiphù hợp với lứa tuổi của trẻ mới qua mẫu giáo và chưa từng mẫu giáo đối vớilớp ghép ở điềm thôn không có điều kiện mở lớp mẫu giáo).
2 Cơ sở thực tiễn
Đối với học sinh lớp Một, chơi cũng là một nhu cầu không thể thiếu được
Vì vậy việc sử dụng trò chơi học tập trong giờ học Toán là hết sức cần thiết và
có ích Càng đặc biệt hơn là đối với học sinh Cơtu, các em chưa ý thức cao vớiviệc học là quan trọng và cần thiết
Trò chơi học Toán là hoạt động được tổ chức có tính chất vui chơi, giải trínhưng phải có nội dung gắn với hoạt động học tập của học sinh Trò chơi họcToán có tác dụng giúp học sinh:
- Thay đổi đội hình, chống mệt mỏi
- Tăng cường khả năng thực hành vận dụng các kiến thức đã học
- Phát triển hứng thú, tính độc lập, ham hiểu biết và khả năng suy luận
Đề trò chơi học Toán không mang tính hình thức và nhàm chán, khi thiết
kế và tổ chức các trò chơi học Toán cần phải đảm bảo các yêu cầu sau:
- Mỗi trò chơi học Toán phải góp phần vào việc thực hiện mục tiêu dạy học
- Phải được chuẩn bị chu đáo và phù hợp với đối tượng học sinh, học sinhphải hiểu rõ yêu cầu, nội dung và cách thức tổ chức trò chơi
Trang 9- Phải tổ chức sao cho tất cả mọi học sinh trong nhóm đều được tham giamột cách tích cực, độc lập.
- Không đề thời gian chơi kéo dài ảnh hưởng đến giờ học hoặc làm trẻmất đi hứng thú lựa chọn luôn phiên hợp lý các trò chơi, tránh làm cho học sinhnhàm chán
- Luôn quan tâm, khích lệ, động viên, khuyến khích tinh thần “thi đua”của mọi học sinh tham gia, nhưng tránh làm lúng túng cho những học sinhkhông hoàn thành nhiệm vụ
II MỘT SỐ YẾU TỐ CƠ BẢN TRONG CHƯƠNG TRÌNH LỚP 1
1.Các biểu tưởng ban đầu
- Nhằm củng cố biểu tượng về trước, sau, phải, trái, cao, thấp
- Đọc, đếm, viết, so sánh các số đến 100 Giới thiệu cấu tạo số
- Phép cộng và phép trừ không nhớ trong phạm vi 100; tính nhẩm và tính viết
- Tính giá trị biểu thức số có đến 2 dấu phép tính cộng, trừ (đơn giản)
c Đại lượng và đo đại lượng
- Giới thiêụ đơn vị đo độ dài cm Đọc, viết thực hiện phép tính với các số
đo đơn vị cm, tập đo và ước lượng độ dài
- Giới thiệu đơn vị đo thời gian …
d Yếu tố hình học
- Giới thiệu bước đầu về hình vuông, chữ nhật, hình tròn, khối lậpphương, khối hộp chữ nhật
- Tập vẽ đoạn thẳng
Trang 10e Giải bài toán
- Giới thiệu bài toán đơn
- Giải các bài toán đơn về phép tính cộng, trừ chủ yếu cộng trừ thêm, bớtmột số đơn vị
III THỰC TRẠNG
1 Thuận lợi
- Đại đa số học sinh ở gần trường và nằm ở khu vực trung tâm, nên nhậnthức của HS cũng như sự quan tâm của phụ huynh đến con em mình có phầnchu đáo hơn
- Trường học là nơi trung tâm nên đi lại thuận tiện Cơ sở vật chất và trangthiết bị cho lớp học tương đối đầy đủ Bản thân là giáo viên dạy lâu năm ở lớpđầu cấp HS đầy đủ đồ dùng, sách vở để học tập
- Sách giáo khoa có kênh hình đẹp, sinh động, gần gũi với học sinh
2 Khó khăn
- Nhận thức của học sinh lớp 1 không đồng đều.
- Một số em tiếp thu kiến thức, hình thành kĩ năng tính toán chậm, khả
năng tư duy còn hạn chế Không có khả năng vận dụng kiến thức vào bài tập
- Một số em thờ ơ, không hứng thú với môn học.
IV BIỆN PHÁP THỰC HIỆN
1 Những trò chơi về biểu tượng ban đầu
a Trò chơi 1: “ CON VOI”
- Mục đích : Trò chơi nhằm củng cố các biểu tượng về trước, sau, phải, trái
- Chuẩn bị: chỗ chơi đủ rộng để nhiều tổ cùng chơi
- Cách chơi: Toàn tổ xếp thành vòng tròn Một em tách ra khỏi vòng, vàokhoảng trống trong vòng, vừa hát vừa giả làm con voi Các bạn vừa vỗ tay vừahát:
“Con vỏi con voiCái vòi đi trướcHai chân trước di trướcHai chân sau đi sau
Trang 11Còn cái đuôi đi sau rốtTôi xin kể nốt
Cái chuyện con voi.”
Em vừa hát vừa cúi lom khom giả làm con voi Khi hát câu: “cái vòi đitrước”, em đưa tay phải lên mũi và xoè bàn tay, giả làm cái vòi Khi hát câu:
“hai chân trước đi trước”, em thõng hai tay giả vờ làm dôi chân trước Khi hátcâu: “hai chân sau đi sau”, em dậm hai chân xuống đất làm hai chân sau Khi hátcâu: “còn cái đưới đi sau rốt”, em chụm tay trái lại đưa về đằng sau vẫy vẫy giảlàm đuôi Sau khi hát xong, em trở về chỗ Một em khác thay và cứ tiếp tục nhưvậy, hết em này đến em khác
Trò chơi sẽ thú vị hơn nếu hai, ba hoặc tổ cùng hát và giả làm con voi thixem nhóm nào làm voi đều hơn
Giáo viên ra lệnh : xếp hàng dọc, thấp đứng trước, cao đứng sau
Các nhóm nhanh chóng xếp hàng theo mệnh lệnh Nhóm nào xếp đúnglệnh và xong trước thì được thưởng hai bông hoa (hoặc 2 lá cờ); nhóm xếp sailệnh thì không được thưởng Sau đó 3 em về chỗ, mỗi tổ cử 3 em khác ra chơi.Cách chơi tương tự, nhưng với các lệnh khác, ví dụ như:
- Xếp hàng dọc, thấp nhất đứng ở giữa, cao đứng sau cùng
- Xếp hàng ngang, thấp nhất dứng giữa, cao nhất đứng bên trái em thấp nhất
- ………
Tổ nào được thưởng nhiều hoa (hay lá cờ) hơn thì thắng cuộc
2 Những trò chơi củng cố nội dung số học và tất yếu đại số:
a Trò chơi 3: “TÌM TÊN CON VẬT NHANH”
Trang 12- Mục đích: củng cố khả năng liên hệ thực tế của học sinh sau khi đã họccác số1,2,3,4……
- Chuẩn bị: Học sinh tự nghĩ tên các con vật khác nhau có bốn chân
- Cách chơi: có thể cử hai học sinh, mỗi nhóm 5 em Giáo viên nêu yêu cầu:Nhóm 1: Hãy nghĩ tên các con vật có 2 chân
Nhóm 2: Những con vật có 2 chân
Giáo viên phổ biến luật chơi
Hai đội sẽ bốc thăm xem đôi nào sẽ nêu trước
Ví dụ: khi nhóm 1 nêu tên con vật có 4 chân Giáo viên yêu cầu nhóm 2
đọc tên các con vật có 2 chân Tiếp đến nhóm1, rồi đến nhóm2…, cứ như vậynhóm nào không tìm được con vật thuộc nhóm mình sẽ thua Trong trò chơi nàygiáo viên là trọng tài Giáo viên nên ghi tên những con vật đã được nêu để tránhlập lại Sau đó tổng kết trò chơi Trò chơi đã kết thúc
b Trò chơi 4: “ THI ĐẾM”
- Mục đích: luyện đếm các số theo thứ tự
- Chuẩn bị: trò chơi này không cần chuẩn bị trước
- Cách tiến hành: học sinh đứng vòng tròn Một HS bắt đđầu 1 theo chiềuquay kim đồng hồ, HS tiếp theo đếm 2, học sinh tiếp theo đếm 3, … cứ như vậycho đén hết Giáo viên có thể bắt đầu ở số nào đó để học sinh có thể đếm theochiều ngược kim đồng hồ, học sinh đếm theo thứ tự giảm dần cho đến khi cólệnh dừng lại đến số 0 thì lại đổi chiều đếm Học sinh nào đếm sai phải nhảy lò
cò 1 vòng rồi trở về chỗ cũ
- Lưu ý: có thể đổi trò chơi thành cách hai cách ba
- Ví dụ: học sinh lần lượt đếm 2,4,6… hoặc 3,6,9
c Trò chơi 5: “BUỘC DÂY CHO BÓNG”
Mục đích: củng cố cho học sinh về phép cộng, trừ trong phạm vi 5
