Giải quyết tranh chấp đất lâm nghiệp tại xã Nghĩa Tiến, thị xã Thái Hòa, đã sửa

MÔ TẢ TÌNH HUỐNGNgày 12/09/2021, UBND thị xã Thái Hòa nhận được đơn khiếu nại của 10 hộ dân xã Nghĩa Tiến, thị xã Thái Hòa khiếu nại về việc 220 ha đất lâm nghiệp được UBND huyện Nghĩa Đ

TỈNH ỦY NGHỆ AN

TRƯỜNG CHÍNH TRỊ

*

TIỂU LUẬN

Đề tài:

GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP ĐẤT LÂM NGHIỆP TẠI XÃ NGHĨA TIẾN, THỊ XÃ THÁI HÒA

Học viên:

Chức vụ, đơn vị công tác:

Lớp: Bồi dưỡng ngạch Chuyên viên K35.9

Giảng viên hướng dẫn: ThS.Trần Duy Rô Nin

NGHỆ AN, 9 - 2021

LỜI MỞ ĐẦU

Thực tiễn cho thấy trong hoạt động quản lý hành chính nhà nước, việc giải quyết tranh chấp, khiếu kiện, khiếu nại, tố cáo của công dân đúng cấp, đúng thẩm quyền và kịp thời không những đảm bảo được lợi ích của nhà nước, lợi ích chính đáng của công dân mà còn góp phần ổn định an ninh - trật tự xã hội Qua đó, góp phần vào việc ngăn chặn và bài trừ tệ nạn tham nhũng, lãng phí của công và các tệ nạn xã hội khác, xây dựng được khối đại đoàn kết trong nhân dân, tạo được niềm tin của nhân dân đối với hệ thống bộ máy hành chính nhà nước Mặt khác, thông qua việc giải quyết khiếu nại, tố cáo kịp thời sẽ giảm thiểu tình trạng khiếu nại, khiếu kiện vượt cấp Đồng thời, nhiều cấp, nhiều ngành kịp thời chấn chỉnh, uốn nắn những sai sót, lệch lạc, những yếu kém trong công tác quản lý hành chính, kiến nghị với cấp có thẩm quyền bổ sung, sửa đổi chế độ chính sách, pháp luật sát với thực tiễn cuộc sống,

xử lý nghiêm minh những người sai phạm hoặc tránh né trách nhiệm và nâng cao năng lực, trình độ của cán bộ công chức quản lý nhà nước

Hiện nay, khiếu nại, tố cáo trong lĩnh vực đất đai chiếm chủ yếu nội dung của việc khiếu nại, tố cáo và được xem như vấn đề nóng đặt ra nhiều thách thức cho các cấp chính quyền Trong đó, khiếu nại về tranh chấp đất rừng tập trung khá nhiều đơn thư, gây ra nhiều bức xúc trong xã hội

Mặt khác, công tác giải quyết khiếu nại tố cáo của người dân trên thực tế còn bộc lộ một số hạn chế Cán bộ phụ trách việc tiếp dân ở xã còn hạn chế về trình độ, năng lực và kinh nghiệm trong giải quyết vụ việc ngay từ ở cơ sở dẫn đến nhiều vụ việc khiếu nại vượt cấp

Việc vận dụng chính sách, pháp luật để giải quyết quyền lợi cho nhân dân ở một

số địa phương còn nhiều nan giải, nhất là trong lĩnh vực quản lý và sử dụng đất lâm nghiệp Do việc xác định ranh giới đất lâm nghiệp chủ yếu dựa vào các bản đồ cũ nên chưa chính xác, dẫn đến diện tích giao cho một số đối tượng bị trùng nhau gây ra tranh chấp, khó khăn cho việc cấp quyền sử dụng đất cho người dân Việc theo dõi sự biến động đất đai lâm nghiệp còn thủ công, chưa sử dụng các phần mềm chuyên dụng cho

quản lý đất lâm nghiệp nên dễ sai sót Đồng thời một số cán bộ làm công tác quản lý đất đai còn chưa thực hiện hết chức năng và trách nhiệm của mình trong việc rà soát đất lâm nghiệp, dẫn đến sai lầm trong cấp quyền sử dụng đất, gây ra khiếu kiện

Vận dụng những kiến thức đã được tiếp thu, tôi chọn nghiên cứu đề tài: “Giải

quyết tranh chấp đất lâm nghiệp tại xã Nghĩa Tiến, thị xã Thái Hòa” để thực hiện tiểu

luận cho chương trình “Bồi dưỡng kiến thức quản lý nhà nước ngạch chuyên viên”

Tôi hy vọng bài tiểu luận này sẽ góp phần vào công cuộc hoàn thiện pháp luật nói chung và nâng cao hiệu quả công tác quản lý đất lâm nghiệp trên địa bàn thị xã Thái Hòa nói riêng Tôi mong muốn nhận được ý kiến đóng góp của Quý Thầy, Cô và các bạn để bài viết được hoàn chỉnh hơn

I MÔ TẢ TÌNH HUỐNG

Ngày 12/09/2021, UBND thị xã Thái Hòa nhận được đơn khiếu nại của 10 hộ dân xã Nghĩa Tiến, thị xã Thái Hòa khiếu nại về việc 220 ha đất lâm nghiệp được UBND huyện Nghĩa Đàn (nay là thị xã Thái Hòa) giao theo Nghị định số 02/1994/NĐ-CP ngày 15/01/1994 của Chính phủ, trùng với diện tích đất lâm nghiệp được UBND tỉnh cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho Công ty Lâm nghiệp Thái Hòa

Quá trình kiểm tra nguồn gốc sử dụng đất của 10 hộ gia đình, cá nhân có đơn

và xác minh quá trình sử dụng đất của Công ty Lâm nghiệp Thái Hòa cho thấy:

* Theo phản ánh của 10 hộ gia đình, cá nhân có đơn:

Năm 1990, các hộ gia đình, cá nhân được UBND xã Nghĩa Tiến, huyện Nghĩa Đàn giao đất trống đồi núi trọc và đã khai phá, tiến hành sản xuất trên diện tích đất được giao Đến năm 1994, UBND huyện Nghĩa Đàn cấp sổ lâm bạ trắng Năm 1997 được UBND Huyện Nghĩa Đàn giao đất, cấp sổ lâm bạ xanh theo Nghị định 02/1994/NĐ-CP ngày 15/01/1994 của Chính phủ cho 10 hộ gia đình, cá nhân

Khi có chương trình dự án trồng rừng 327 và chương trình dự án 661 (từ năm

1998 đến năm 2005), Ban quản lý dự án là Công ty Lâm nghiệp Nghĩa Đàn đã giao khoán cho 7 nhóm hộ gia đình, cá nhân có sổ lâm bạ nhận cây giống và tự phát băng, đào hố trồng rừng cho chương trình dự án Thực hiện dự án trồng rừng, các hộ gia đình, cá nhân trực tiếp ký hợp đồng nhận khoán trồng, chăm sóc, bảo vệ rừng với Công

ty Lâm nghiệp Nghĩa Đàn và tự tổ chức thuê lao động phát băng, đào hố, trồng rừng; hàng năm Lâm trường tổ chức nghiệm thu, thanh toán tiền trồng rừng, chăm sóc, bảo

vệ cho 7 nhóm hộ nhận khoán Trong đó có 10 hộ gia đình, cá nhân nêu trên, hàng năm được nhóm hộ nhận khoán với Lâm trường chi trả tiền công chăm sóc, bảo vệ

Diện tích đất lâm nghiệp được cấp sổ lâm bạ cho 10 hộ dân tranh chấp với lâm trường là 220 ha Hiện trạng các thửa đất đã được phân chia lô cho 57 hộ, là nhóm hộ của 10 hộ gia đình, cá nhân đã và đang thường xuyên quản lý, chăm sóc và bảo vệ rừng Năm 1997, UBND huyện Nghĩa Đàn đã giao đất, cấp sổ lâm bạ cho đại diện của nhóm hộ là 10 chủ hộ Nay 10 hộ dân đã lập hồ sơ xin cấp giấy chứng nhận

quyền sử dụng đất, nhưng chưa được UBND thị xã Thái Hòa xét duyệt do đất có tranh chấp

* Nguồn gốc sử dụng đất lâm nghiệp của Công ty Lâm nghiệp Thái Hòa được xác định như sau:

Ngày 05/4/1989, Lâm trường được UBND huyện Nghĩa Đàn phê duyệt Luận chứng kinh tế kỹ thuật với diện tích quản lý kinh doanh trên địa bàn 09 xã của thij xã Thái Hòa là 6.550 ha, trong đó tại xã Nghãi Tiến là 850 ha

Ngày 10/12/1992, UBND tỉnh Nghệ An có Quyết định số 3475/QĐ-UBND về việc thành lập Lâm trường huyện Nghĩa Đàn doanh nghiệp nhà nước thuộc UBND tỉnh Nghệ An quản lý với tổng diện tích rừng và đất rừng giao cho Doanh nghiệp quản lý kinh doanh là 6.550 ha, trong đó tại xã Tân Xuân có diện tích là 850 ha Diện tích này được giao trên cơ sở Luận chứng kinh tế kỹ thuật được UBND huyện Nghĩa Đàn Hòa phê duyệt ngày 05/4/1989 và đã được Hội đồng thẩm định Luận chứng kinh

tế kỹ thuật Nghệ An phê duyệt năm 1992 Tuy nhiên sơ đồ kèm theo Luận chứng kinh

tế kỹ thuật không thể hiện ranh giới diện tích 850 ha tại xã Nghĩa Tiến

Năm 2004, sau khi rà soát ranh giới sử dụng đất theo quyết định số 4152/QĐ-UBND ngày 14/9/2003 của 4152/QĐ-UBND tỉnh Nghệ An, xác định diện tích đất của Công ty Lâm nghiệp Nghĩa Đàn tại xã Nghĩa Tiến còn lại là 319,5 ha đã được UBND tỉnh cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất; phần diện tích còn lại chuyển cho địa phương quản lý là 530,5 ha

Về khu vực đất tranh chấp 220 ha, theo ý kiến Công ty Lâm nghiệp Thái Hòa thì 42,7 ha trong đó là rừng thông do công nhân lâm trường trồng từ những năm 1970

bị các hộ dân xã Nghĩa Tiến lấn chiếm khai thác và 161,3 ha trong đó là đất trống trong giai đoạn 1992 - 1997 lâm trường chưa có điều kiện trồng mới, từ năm 1998 đến năm 2005 thực hiện dự án 5 triệu ha rừng Công ty lâm nghiệp Thái Hòa đứng chủ

dự án đã trồng mới kín toàn bộ diện tích

* Theo báo cáo của UBND xã Nghĩa Tiến:

Trước năm 1990, khu vực đất tranh chấp chủ yếu là đất trống đồi núi trọc, cỏ lau lách, lùm bụi mọc tự nhiên và một số diện tích có rừng thông, bạch đàn do HTX Làng Đong trồng từ năm 1970, đất đai do UBND xã Nghĩa Tiến quản lý

Đến năm 1990, thực hiện quyết định số 184/HĐBT ngày 06/11/1982 của Hội đồng Bộ trưởng về đẩy mạnh giao đất, giao rừng cho tập thể và nhân dân trồng cây gây rừng, UBND xã Nghiã Tiến đã giao cho các hộ dân quản lý, bảo vệ Năm 1994, UBND xã đã xét duyệt và được UBND huyện Nghĩa Đàn cấp sổ lâm bạ trắng cho các

hộ gia đình sử dụng vào mục đích khoanh nuôi, bảo vệ rừng

Năm 1997, thực hiện Nghị định số 02/1994/NĐ-CP ngày 15/1/1994 của Chính Phủ, trên cơ sở diện tích đất lâm nghiệp đã giao cho nhóm hộ và hộ gia đình, cá nhân tại xã Nghĩa Tiến, UBND huyện Nghĩa Đàn đã giao đất, cấp sổ lâm bạ xanh cho 85 chủ hộ đại diện nhóm hộ đứng tên trong sổ lâm bạ Các hộ gia đình được UBND huyện Nghĩa Đàn giao đất, cấp sổ lâm bạ theo quyết định 89/QĐ-UBND ngày 21/6/1997 thì hiện nay đang sử dụng đúng ranh giới, diện tích trên thực địa

* Qua kiểm tra đánh giá hiện trạng khu vực tranh chấp

Toàn bộ diện tích rừng trồng tại khu vực tranh chấp được trồng theo chương trình dự án 327, dự án 661 và 42,7 ha rừng thông già, do các hộ dân có sổ lâm bạ trực tiếp quản lý, chăm sóc, bảo vệ và phòng trừ sâu bệnh

Diện tích đất lâm nghiệp do 7 nhóm hộ nhận khoán trồng, chăm sóc, bảo vệ rừng với Công ty trùng với ranh giới của 10 hộ gia đình, cá nhân đã có sổ lâm bạ Theo trích

đo bản đồ địa chính được Sở Tài nguyên và Môi trường xác nhận ngày 16/12/2007 thì diện tích đất của 10 hộ gia đình tranh chấp với Công ty Lâm nghiệp 220 ha

Tài sản trên đất không phải do công nhân Công ty trồng và cũng không phải do các hộ dân có đất được giao theo Nghị định 02/1994/NĐ-CP tự bỏ vốn đầu tư mà rừng được trồng bằng vốn ngân sách Nhà nước thông qua chương trình dự án 327 và

dự án 661 do Công ty Lâm nghiệp huyện Nghĩa Đàn là chủ dự án Công ty đã ký hợp đồng giao khoán cho 7 nhóm hộ dân xã Tân Xuân trồng, chăm sóc, bảo vệ rừng, sau khi kết thúc hợp đồng Công ty tổ chức quản lý, bảo vệ Đồng thời các hộ gia đình có rừng thuộc 10 nhóm hộ cũng chăm sóc, bảo vệ toàn bộ diện tích rừng trồng

II XÁC ĐỊNH MỤC TIÊU XỬ LÝ TÌNH HUỐNG

Từ vụ việc tranh chấp ở trên cần đặt ra một số mục tiêu cho việc giải quyết khiếu nại ở góc độ quản lý hành chính nhà nước như sau:

1 Mục tiêu chung:

- Đảm bảo kỷ cương pháp luật, phù hợp với nguyên tắc cơ bản mà Hiến pháp

đã nêu: đất đai thuộc sở hữu của toàn dân

- Tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa,

- Bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thi hành pháp luật;

Giải quyết hài hòa giữa các lợi ích trước mắt và lâu dài, các lợi ích kinh tế

-xã hội và tính pháp lý

2 Mục tiêu cụ thể:

- Giải quyết tranh chấp về đất lâm nghiệp giữa 10 hộ dân và lâm trường Thái Hòa tại xã Nghiã Tiến đảm bảo chính xác, đúng pháp luật, không làm rắc rối tình hình trong khu vực, gây mất ổn định tình hình địa phương;

- Tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa, giữ vững kỷ cương phép nước bằng cách có biện pháp xử lý thích đáng đối với những cá nhân, tổ chức làm sai;

- Bảo vệ lợi ích của Nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của các bên tham gia tranh chấp, tạo điều kiện thuận lợi cho việc thi hành pháp luật;

- Giải quyết hài hòa giữa tính pháp lý lợi ích kinh tế và lợi ích xã hội

III NGUYÊN NHÂN VÀ HẬU QUẢ

1 Nguyên nhân:

1.1 Về khách quan:

Do quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa, đô thị hóa, phát triển các Trung tâm thương mại, khu công nghiệp, … đòi hỏi phải sử dụng nhiều loại quỹ đất Theo

đó, giá trị đất lâm nghiệp cũng ngày một tăng lên, dẫn đến phát sinh khiếu nại đòi quyền sử dụng đất, tranh chấp ngày một gia tăng

Thủ tục hành chính rườm rà, khó hiểu, việc tuyên truyền pháp luật ở cở sở chưa tốt, việc công bố các quy định pháp luật chưa sâu sát dẫn đến người dân chưa hiểu hết trách nhiệm - nghĩa vụ và quyền lợi của mình

Bộ máy chính quyền cấp xã bấy lâu nay chưa được quan tâm đúng mức Khi tuyển dụng cán bộ, viên chức cấp xã không chú trọng việc đề ra chuẩn mực trình độ văn hóa, trình độ chuyên môn nhất định Vì thế, đội ngũ cán bộ, viên chức cấp xã vừa thiếu, vừa yếu

1.2 Về chủ quan:

Cán bộ, công chức là người thực thi chủ trương, chính sách của Đảng, Nhà nước Tuy nhiên, trong thực tế công tác không phải tất cả cán bộ, công chức đều hiểu

và vận dụng đường lối, chính sách của Đảng, pháp luật Nhà nước, một cách đúng đắn, phù hợp với chức trách nhiệm vụ được giao

Người dân do thiếu hiểu biết về pháp luật nên đã lúng túng trong việc tự bảo vệ quyền lợi cho mình; cán bộ quản lý hành chính nhà nước không nắm chắc các quy định của pháp luật nên đã làm sai

- UBND xã Nghĩa Tiến chưa thực hiện đúng trách nhiệm trong công tác quản

lý nhà nước về đất đai tại khu vực đất có tranh chấp, đó là: không kiến nghị với

UBND cấp huyện, với các ngành liên quan để có biện pháp giải quyết kịp thời (từ năm 1996 và năm 2001 UBND xã Nghĩa Tiến và Công ty đã làm việc để giải quyết ranh giới sử dụng đất nhưng chưa đi đến thống nhất); chưa phối hợp với Công ty để

rà soát ranh giới sử dụng đất tại thực địa và đã ký xác nhận hồ sơ khống trình UBND tỉnh cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho Công ty Lâm nghiệp Thái Hòa trong khi đang có diện tích đất của các hộ gia đình, cá nhân đã được cấp sổ lâm bạ sử dụng

và quản lý Hơn nữa năm 2004, UBND xã Nghĩa Tiến vẫn xét duyệt hồ sơ giao đất lâm nghiệp cho các hộ dân trong xã

- Quá trình rà soát hiện trạng sử dụng đất theo Quyết định số 4152/QĐ-UBND ngày 14/9/2003 của UBND tỉnh, Công ty Lâm nghiệp Nghĩa Đàn (nay là Thái Hòa) chưa phối hợp chặt chẽ với UBND xã Nghĩa Tiến trong việc đối soát thực địa

- Do sự kém hiểu biết pháp luật cũng như sự tắc trách giữa các bên liên quan của vụ khiếu nại: Công ty Lâm nghiệp Thái Hòa đã không phản ánh đúng diện tích công dân xã Nghĩa Tiến đã được cấp sổ lâm bạ, đang khai thác nhựa thông cho UBND tỉnh biết để có biện pháp xử lý trước khi lập thủ tục trình UBND tỉnh cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho lâm trường Bởi vì, trước thời điểm được UBND tỉnh cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, giám đốc công ty đã có 2 công văn gửi UBND Huyện Nghĩa Đàn, Hạt kiểm lâm Nghĩa Đàn và UBND xã Nghĩa Tiến về việc đề nghị có biện pháp xử lý việc một số công dân xã Nghĩa Tiến lấn chiếm đất, khai thác nhựa thông trái phép Theo hướng dẫn số 1145/HD-ĐC ngày 4/10/2002 của

Bộ Tài nguyên và Môi trường, ngày 10/6/2003, Công ty Lâm nghiệp Nghĩa Đàn đã báo cáo về kết quả rà soát ranh giới sử dụng đất thì diện tích đất sau rà soát không có tranh chấp là không đúng thực tế tại thời điểm rà soát

2 Hậu quả

- Vì những nguyên nhân trên dẫn đến việc tranh chấp đất lâm nghiệp giữa các

hộ dân và Lâm trường, đã gây nên sự hoang mang, lo lắng cho người dân trong diện đất bị trùng,

- Ảnh hưởng đến cuộc sống và sản xuất của các hộ dân trên địa bàn xã Nghiã Tiến, gây mất ổn định tình hình an ninh trên địa bàn xã, ảnh hưởng đến ổn định chính trị của địa phương

- Sự việc kéo dài từ năm 1996 đến nay chưa giải quyết đã làm cho lòng tin của nhân dân vào chính quyền bị giảm sút, kỷ cương phép nước không được thực hiện nghiêm túc, pháp chế xã hội chủ nghĩa bị ảnh hưởng

IV XÂY DỰNG VÀ LỰA CHỌN PHƯƠNG ÁN GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG

1 Xây dựng phương án

Từ tình huống trên, để giải quyết vụ việc theo đúng mục tiêu đặt ra, có thể đưa

ra 3 phương án giải quyết sau đây

a Phương án thứ nhất: Thuyết phục

UBND xã Nghĩa Tiến vận động Công ty lâm nghiệp Thái Hòa trả lại đất cho các hộ dân theo đúng diện tích trong sổ lâm bạ họ được cấp là 220 ha, đồng thời xác định lại ranh giới đất của Công ty trên địa bàn xã Nghĩa Tiến

UBND xã Nghĩa Tiến lập tờ trình đề nghị UBND Thị xã Thái Hòa xét giao đất giao rừng, lập hồ sơ cấp giấy Quyền sử dụng đất cho các hộ cá nhân được giao sổ lâm

bạ, hiện đang quản lý bảo vệ rừng

Việc giải quyết khiếu nại của các hộ dân thực hiện theo phương án này có những ưu điểm và khuyết điểm sau

Về ưu điểm:

Thỏa mãn yêu cầu của các hộ dân xã Nghĩa Tiến là xác định lại ranh giới đất đai của họ và đưa diện tích 220 ha này ra khỏi diện tích Công ty lâm nghiệp quản lý Các cấp chính quyền tỉnh, thị xã sẽ không phải thành lập đoàn thanh tra để giải quyết khiếu nại Với mục đích chính là hòa giải thì cách làm này sẽ tránh phải xử lý một số cán bộ quản lý nhà nước về đất đai, về lâm nghiệp

Về khuyết điểm

Nếu thực hiện phương án này thì sẽ giảm lòng tin của người dân vào kỷ cương phép nước, vào pháp chế xã hội chủ nghĩa bởi hành động thiếu trách nhiệm của một

số cán bộ trong thời gian dài không được xử lý thích đáng Tạo điều kiện cho một số

kẻ xấu lợi dụng tuyên truyền, gây mất ổn định tình hình chính trị tại địa phương

Mặt khác, Công ty lâm nghiệp Thái Hòa do Tỉnh quản lý trực tiếp nên các đề nghị của chính quyền huyện xã sẽ khó làm cho họ “tâm phục, khẩu phục” gây khó khăn cho quá trình hòa giải

b Phương án thứ 2: Thành lập đoàn thanh tra liên ngành của thị xã

UBND thị xã Thái Hòa thành lập đoàn thanh tra liên ngành gồm cán bộ các phòng: thanh tra huyện, Phòng Nông nghiệp và PTNT, Phòng Tài nguyên và Môi trường để giải quyết vụ tranh chấp Đoàn thanh tra sẽ tìm hiểu nguyên nhân và kết luận về vụ tranh chấp để đề nghị Chủ tịch UBND thị xã Thái Hòa giải quyết với nội dung sau: