PHÁP LUẬT VỀ CHỨNG KHOÁN VÀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN PHÁP LUẬT VỀ HOẠT ĐỘNG GIAO DỊCH TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN

Niêm yết chứng khoánThuật ngữ • Niêm yết chứng khoán : việc đưa các chứng khoán có đủ điều kiện vào giao dịch tại Sở Giao dịch chứng khoán SGDCK • Chứng khoán niêm yết : các loại chứng k

PHÁP LUẬT VỀ CHỨNG KHOÁN

VÀ THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN

ThS NGUYỄN THỊ CÁT TƯỜNG

Email:tuong.ntc@ou.edu.vn

PHÁP LU ẬT VỀ HOẠT ĐỘNG GIAO DỊCH TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN

Nội dung

• Sở Giao dịch chứng khoán TpHCM (HSX)

• Sở Giao dịch chứng khoán

Hà Nội (HNX)

Niêm yết chứng

khoán

• Các khái niệm cơ bản

• Giao dịch tại thị trường chứngkhoán tập trung (HSX, HNX)

• Giao dịch cổ phiếu trên thịtrường Upcom (HNX)

Giao dịch chứng

khoán

VĂN BẢN PHÁP LUẬT

Luật Chứng khoán số 70/2006/QH11 được Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam

thông qua ngày 29/06/2011 (LCK 2006)

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều Luật chứng khoán số 62/2010/QH12 được Quốc hội nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam thông qua ngày 24/11/2010 (LCK 2010)

Thông tư 74/2011/TT-BTC ngày 01/06/2011của Bộ Tài chính Hướng dẫn về giao dịch chứng khoán

Thông tư 52/2012/TT-BTC ngày 05/04/2012 của Bộ Tài chính Hướng dẫn về việc công bố thông tin

trên thị trường chứng khoán

Quyết định 314/QĐ-SGDHCM ngày 25/08/2014 của Tổng Giám đốc Sở Giao dịch chứng khoán

thành phố Hồ Chí Minh ban hành Qui chế Hướng dẫn giao dịch tại Sở Giao dịch chứng khoán thành phố Hồ Chí Minh

Quy chế giao dịch chứng khoán niêm yết tại Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội ban hành theo Quyết định số 345/QĐ-SGDHN ngày 24/07/2013 của Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội

Quyết định số 18/QĐ-SGDHN ngày 10/01/2013 về việc điều chỉnh biên độ giao động giá chứng

khoán niêm yết

Niêm yết chứng khoán

Thuật ngữ

• Niêm yết chứng khoán : việc đưa các chứng khoán

có đủ điều kiện vào giao dịch tại Sở Giao dịch chứng khoán (SGDCK)

• Chứng khoán niêm yết : các loại chứng khoán được chấp thuận niêm yết tại Sở Giao dịch chứng khoán

• Tổ chức đăng ký niêm yết: tổ chức phát hành/công

ty quản lý quỹ thực hiện đăng ký niêm yết chứng khoán tại SGDCK

Niêm yết chứng khoán

Nghĩa vụ của tổ chức niêm yết chứng khoán

• Duy trì các tiêu chuẩn/điều kiện niêm yết

• Ban hành Điều lệ công ty theo đúng Điều lệ mẫu áp dụng tại các công ty niêm yết trên SGDCK/TTGDCK

• Tuân thủ các qui định về quản trị công ty tại Quy chế quản trị công ty áp dụng cho các công ty niêm yết trên SGDCK/TTGDCK

• Thực hiện các nghĩa vụ công bố thông tin

• Đóng phí niêm yết

Hoạt động giao dịch chứng khoán

• Trung tâm Giao dịch chứng khoán tổ chức thị trường giaodịch chứng khoán cho chứng khoán của tổ chức phát hànhkhông đủ điều kiện niêm yết tại Sở Giao dịch chứngkhoán

• Ngoài Sở Giao dịch chứng khoán, Trung tâm Giao dịchchứng khoán không tổ chức, cá nhân nào được phép tổchức thị trường giao dịch chứng khoán

Các khái niệm cơ bản

Phương thức giao dịch chứng khoán

Cách thức thực hiện hoạt động giao dịch chứng khoán trên thị trường

chứng khoán

Phương thức giao dịch khớp lệnh

Sự tạo giá dựa trên lệnh mua lệnh bán của

nhà đầu tư và không có sự tham gia tạo giá

của các nhà môi giới

ra mức giá hợp lý nhất với khối lượng giao dịch nhiều nhất

Phương thức giao dịch khớp giá

Sự tạo giá của chứng khoán do các nhà môi giới

tham gia tạo thành

Các khái niệm cơ bản

Lệnh giới hạn (Limit order – LO)

Lệnh mua hoặc lệnh bán chứng khoán

tại một mức giá xác định hoặc tốt hơn.

Lệnh giới hạn có hiệu lực kể từ khi lệnh

được nhập vào hệ thống giao dịch cho

đến lúc kết thúc ngày giao dịch hoặc cho

có trên thị trường

Lệnh giao dịch tại mức giá khớp

lệnh xác định giá mở cửa (ATO)

Lệnh đặt mua hoặc đặt bán chứng

khoán tại mức giá mở cửa

Lệnh giao dịch tại mức giá khớp lệnh xác định giá đóng cửa (ATC)

Lệnh đặt mua hoặc đặt bán chứng khoán tại mức giá đóng cửa

Lệnh giao dịch

Mệnh lệnh của nhà đầu tư ra lệnh cho công ty chứng khoán thực hiện việc mua, bán chứng khoán cho mình trên thị trường chứng khoán thông qua phiếu lệnh.

Các khái niệm cơ bản

Khoảng thời gian mà các

nhà đầu tư có thể tiến

hành đặt lệnh mua/ lệnh

bán chứng khoán

Đơn vị tối thiểu được tính

cho mức giá của chứng

khoán trong giao dịch chứng

khoán

Giới hạn dao động giá chứng

khoán qui định trong ngày giao

dịch được tính theo tỷ lệ phần

trăm so với giá tham chiếu

Khối lượng chứng khoán tối thiểu trong một lệnh mua, lệnh bán của nhà đầu tư

Số lượng chứng khoán chưa đạt đến mức đơn vị giao dịch

Số lượng chứng khoán bằng hoặc là bội số chẵn của đơn vị giao dịch

Thời gian giao dịch

Đơn vị yết giá

Biên độ giao động giá

Đơn vị giao dịch

Lô lẻ

Lô chẵn

Các khái niệm cơ bản

mức giá cao hơn:

ưu tiên thực hiện

Lệnh mua/Lệnh bán có cùng mức giá: Lệnh nhập vào hệ thống giao dịch trước sẽ được ưu tiên thực hiện trước.

Nguyên tắc để xác định giá

(1) Mức giá thực hiện đạt được khối lượng giao dịch lớn nhất

Nếu có nhiều

mức giá thỏa

mãn (1) thì mức giá trùng hoặc gần với giá thực hiện của lần khớp lệnh gần nhất sẽ được chọn (2)

Nếu vẫn có nhiều mức giá thoả mãn (1), (2) thì mức giá cao hơn sẽ được chọn.

Phương thức giao dịch chứng khoán tại Việt Nam

Phương thức giao dịch được hệ thống giao dịch thực hiện trên cơ sở so khớp các lệnh mua và lệnh bán chứng khoán tại một thời điểm nhất định.

Phương thức giao dịch được hệ thống

giao dịch thực hiện trên cơ sở so khớp

Phương thức giao dịch chứng khoán tại Việt Nam

Bước 1: Nhà đầu tư tiến hành mở tài

Phương thức giao dịch chứng khoán tại Việt Nam

Bước 1: Nhà đầu tư tiến hành mở tài khoản

Bước 2: Đặt lệnh mua/lệnh bán

Bước 3: Thông báo tìm đối tác

Bước 4: Thỏa thuận giá, số lượng, và tiến hành nhập lệnh vào hệ thống

Bước 5: Xác nhận giao dịch và tiến hành thanh toán tiền, chứng khoán

Qui trình thực hiện phương thức thỏa thuận

Giao dịch chứng khoán tại

Sở Giao dịch Chứng khoán Tp Hồ Chí Minh

(HSX)

Giao dịch chứng khoán tại Sở Giao dịch chứng khoán Tp

Hồ Chí Minh (HSX)

Phiên Phương thức giao dịch Giờ giao dịch Loại lệnh

Cổ phiếu, chứng chỉ quỹ đóng, chứng chỉ quỹ ETF

Phiên sáng

Khớp lệnh định kỳ mở cửa

9:00 – 9:15 Lệnh giới hạn;

lệnh ATO Khớp lệnh liên tục I 9:15 – 11:30 Lệnh giới hạn,

cửa

14:30 – 14:45 Lệnh giới hạn,

ATC Giao dịch thỏa thuận 13:00 – 15:00

Trái phiếu

Phiên sáng Giao dịch thỏa thuận 9:00 – 11:30

Nghỉ giao dịch 11:30 - 13:00 Phiên chiều Giao dịch thỏa thuận 13:00 – 15:00

Thị trường đóng cửa 15:00

Giao dịch chứng khoán tại Sở Giao dịch chứng khoán Tp

Hồ Chí Minh (HSX)

Chứng khoán niêm yết tại HSX được giao dịch thông

qua hệ thống giao dịch của HSX, ngoại trừ các trường

hơp sau:

- Giao dịch lô lẻ

- Chào mua công khai

- Đấu giá bán phần vốn nhà nước tại tổ chức niêm yết

- Cho, biếu, tặng, thừa kế …

- Giao dịch sửa lỗi sau giao dịch

- Tổ chức niêm yết thực hiện giao dịch mua lại cổ phiếu

ưu đãi cho cán bộ, công nhân viên

- Các trường hợp khác

Đơn vị giao dịch – Đơn vị yết giá – Biên độ giao động giá

• Đơn vị giao dịch: lô chẵn

• Biên độ giao động giá cổ phiếu niêm yết, chứng chỉ quỹ

đóng: ± 7%

• Biên độ dao động giá trong ngày giao dịch đầu tiên của

cổ phiếu, chứng chỉ quỹ đóng mới niêm yết: ± 20% so

với giá tham chiếu dự kiến

• Đơn vị yết giá: áp dụng cho giao dịch khớp lệnh

50.000 – 99.500 500 đồng

Ký hiệu các trạng thái củachứng khoán niêm yết

C Chứng khoán bị kiểm soát

X Chứng khoán bị hủy niêm yết

Ký hiệu các trạng thái củachứng khoán niêm yết

XD Giao dịch không hưởng cổ tức

XR Giao dịch không hưởng quyền kèm

theo

XI Giao dịch không hưởng lãi trái phiếu

SP Ngừng giao dịch

DS Chứng khoán cảnh báo

Giao dịch chứng khoán tại

Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội

(HNX)

Giao dịch chứng khoán tại Sở Giao dịch chứng khoán Hà

14:30 – 14:45 Lệnh giới hạn,

ATC Giao dịch thỏa thuận 13:00 – 15:00

Giao dịch chứng khoán tại Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội

(HNX)

• Đơn vị giao dịch:

▪ Giao dịch lô chẵn: 100 cổ phiếu hoặc trái phiếu.

▪ Giao dịch lô lẻ: 01 cổ phiếu hoặc trái phiếu

▪ Giao dịch thỏa thuận: không qui định đơn vị giao dịch Khối lượng giao dịch min: 5.000 cổ phiếu, 1.000 trái phiếu/giao dịch

• Đơn vị yết giá

▪ Cổ phiếu: 100 đồng

▪ T rái phiếu: không quy định.

• Biên độ dao động giá

▪ Biên độ dao động giá cổ phiếu niêm yết: ± 10%.

▪ Biên độ dao động giá trong ngày giao dịch đầu tiên của cổ phiếu mới niêm yết và ngày đầu tiên giao dịch trở lại đối với cổ phiếu bị tạm ngừng giao dịch trên 25 ngày giao dịch: ±30% so với giá tham chiếu

Giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài

Giới hạn nắm giữ chứng khoán của nhà đầu tư nước ngoài (Room) Nghị định 60/2015/NĐ-CP

Giao dịch của nhà đầu tư nước ngoài

Cách tính room cho nhà đầu tư nước ngoài

- Total room : khối lượng chứng khoán được phép sở hữu = (số lượng chứng khoán niêm yết) X (tỷ lệ nắm giữ tối đa)

- Current room : khối lượng chứng khoán còn được phép mua = (Total room) – (Khối lượng chứng khoán đang được người nước ngoài nắm giữ)

- Đối với lệnh mua của nhà đầu tư nước ngoài: sẽ được trừ ngay vào Current Room

- Đối với lệnh bán của nhà đầu tư nước ngoài: sẽ được cộng dồn vào Current Room vào ngày T + 3

Hành vi cấm và hạn chế đối với nhà đầu tư

(Thông tư 74/2011/TT-BTC)

Hạn chế đối với nhà đầu tư

- Nhà đầu tư chỉ được phép mở MỘT tài khoản giao dịch tại

MỘT công ty chứng khoán

- Nhà đầu tư được thực hiện các giao dịch ngược chiều (mua,

bán) cùng một loại chứng khoán trong ngày giao dịch, khiđáp ứng các điều kiện sau:

▪ Sử dụng một tài khoản tại một công ty chứng khoán đểthực hiện cả lệnh mua, lệnh bán chứng khoán

▪ Chỉ được mua (hoặc bán) một loại chứng khoán nếu lệnhbán chứng khoán (hoặc lệnh mua) của chứng khoán cùngloại trước đó đã được thực hiện và lệnh giao dịch phải đápứng yêu cầu tỷ lệ ký quỹ theo qui định pháp luật

Hành vi cấm và hạn chế đối với nhà đầu tư

(Thông tư 74/2011/TT-BTC)

Hành vi cấm đối với nhà đầu tư

Nhà đầu tư không được phép:

▪ Thực hiện các giao dịch ngược chiều mà không dẫn

đến việc thay đổi quyền sở hữu chứng khoán

▪ Đồng thời đặt lệnh mua và bán cùng một loại chứng

khoán trong từng lần khớp lệnh trên cùng một tàikhoản hoặc các tài khoản khác nhau mà nhà đầu tưđứng tên sở hữu

GIAO DỊCH CỔ PHIẾU TRÊN THỊ

TRƯỜNG UPCOM

MỘT SỐ NGUYÊN TẮC CHUNG

- Cơ quan điều hành giao dịch UpCOM: HNX

- Cách thức tổ chức giao dịch: giao dịch chứng khoán được thực hiện thông qua thành viên, thông tin giao dịch được đưa vào hệ thống đăng ký giao dịch của HNX để tổng hợp và đưa ra kết quả giao dịch chung

- Chứng khoán giao dịch: cổ phiếu, trái phiếu chuyển đổi được chấp thuận đăng ký giao dịch tại HNX

Điều kiện đăng ký giao dịch

• Chứng khoán của công ty đại chúng chưa niêm yết hoặc đã bị hủy niêm yết

• Chứng khoán đã được đăng ký lưu ký tại Trung tâm Lưu ký Chứng khoán

• Được một thành viên cam kết hỗ trợ

Thời gian giao dịch và biên độ giao động giá

• Thời gian đăng ký nhập lệnh vào hệ thống đăng ký giao dịch: từ 10:00 đến 15:00 hàng ngày

Phương thức giao dịch

Phương thức giao dịch: thỏa thuận

❑ Thỏa thuận điện tử: là hình thức giao dịch trong đó đại

diện giao dịch nhập lệnh với các điều kiện giao dịch

đã được xác định và lựa chọn lệnh đối ứng phù hợp

để thực hiện giao dịch

❑ Thỏa thuận thông thường: là hình thức giao dịch trong

đó bên mua, bên bán tự thỏa thuận với nhau về cácđiều kiện giao dịch và được đại diện giao dịch nhậpthông tin vào hệ thống đăng ký giao dịch để xác nhậngiao dịch này.

Giao dịch chứng khoán của nhà đầu tư

• Chỉ được mở một tài khoản giao dịch tại một công tychứng khoán

Trường hợp đã có tài khoản giao dịch chứng khoánniêm yết → sử dụng tài khoản này

• Tài khoản lưu ký và tài khoản tiền tại ngân hàng thươngmại là thành viên lưu ký: đặt lệnh qua thành viên hệthống giao dịch và thanh toán giao dịch qua thành viênlưu ký

• Không được đồng thời vừa mua vừa bán cùng một loại

cổ phiếu trong một ngày giao dịch trừ thành viên giaodịch có nghiệp vụ tự doanh nhằm thực hiện vai trò ngườitạo lập thị trường

Ký quỹ giao dịch

❖ Khi đặt lệnh bán nhà đầu tư phải có đủ chứng khoán đặtbán trong tài khoản giao dịch chứng khoán mở tại thànhviên giao dịch

❖ Khi đặt lệnh mua nhà đầu tư thực hiện ký quỹ tiền giaodịch theo mức thỏa thuận với thành viên và phải đảmbảo khả năng thanh toán giao dịch đúng thời hạn quiđịnh

Đơn vị giao dịch – Đơn vị yết giá – Giá tham chiếu

• Đơn vị giao dịch: không qui định

Khối lượng tối thiểu/lần giao dịch là 10

• Đơn vị yết giá:

- Cổ phiếu: 100

- Trái phiếu: không áp dụng

• Giá tham chiếu: bình quân gia quyền của các giá giao

dịch thỏa thuận điện tử của ngày có giao dịch gần nhất.

• Thời hiệu của lệnh:

Lệnh chào mua, chào bán thỏa thuận điện tử có hiệu lực

kể từ khi lệnh được nhập vào hệ thống đăng ký giao dịchcho đến khi kết thúc thời gian giao dịch trên hệ thốnghoặc cho đến khi lệnh bị hủy bỏ