+ Kinh tế chính trị tư sản cổ điển đã chuyển đối tượng nghiên cứu từ lĩnh vực lưu thông sang lĩnh vực sản xuất + Các nhà kinh tế chính trị tư sản cổ điển đã sử dụng phương pháp trừu tượn
Trang 1CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Độc lập - Tự do - Hạnh phúc
BÀI THI MÔN LỊCH SỬ CÁC HỌC THUYẾT KINH TẾ
Hình thức thi : Tiểu luận Thời gian thi: 3 ngày
Đề 3
Họ và tên: Phạm Nguyễn Hoài Linh Mã SV: 2173401010030 Khóa/ Lớp ( tín chỉ ): CQ59.30.01.LT1
Ngày thi: 18/12/2021 Giờ thi: 7h30’
Đề bài:
Lý thuyết giá trị của các nhà kinh tế tư sản Cổ điển K.Marx đã kế thừa và phát triển lý thuyết này như thế nào? Sự vận dụng lý thuyết này ở Việt Nam trong bối cảnh cách mạng Công nghiệp 4.0
Trang 2MỤC LỤC
I LỜI MỞ ĐẦU 1
II NỘI DUNG CHÍNH 1
1 Hoàn cảnh ra đời và đặc điểm của các học thuyết kinh tế tư sản cổ điển 1
2 Lý thuyết giá trị lao động của các nhà kinh tế tư sản cổ điển 2
2.1 Lý thuyết giá trị lao động của W.Petty 2
2.2 Lý thuyết giá trị lao động của A.Smith 3
2.3 Lý thuyết giá trị lao động của D.Ricardo 4
2.4 Lý thuyết giá trị lao động của Sismonde 5
3 K.Marx kế thừa và phát triển lý thuyết giá trị lao động của các nhà kinh tế tư sản Cổ điển 6
4 Sự vận dụng lý thuyết giá trị lao động ở Việt Nam trong bối cảnh cách mạng Công nghiệp 4.0 8
III KẾT LUẬN
Trang 3I LỜI MỞ ĐẦU
Sự hình thành và phát triển của học thuyết giá trị - lao động gắn liền với
sự phát triển của các phương thức sản xuất và sự tự tiến bộ của khoa học công nghệ Trong giai đoạn đầu, các nhà kinh tế tư sản cổ điển với những quan điểm, đánh giá, nhận thức khác nhau về giá trị lao động nên đã hình thành các trường phái kinh tế khác nhau tạo nên hệ thống lý luận kinh tế chính trị phong phú và có tầm ảnh hưởng quan trọng đến các lý luận sau này của K.Marx Bài tiểu luận này sẽ tập trung giải quyết các vấn đề về nội dung của các quy luật giá trị lao động của các nhà kinh tế tư sản cổ điển, K.Mark đã kế thừa, phát huy các quy luật giá trị đó như thế nào và Việt Nam đã vận dụng lý thuyết này vào nền công nghiệp 4.0 ra sao
II NỘI DUNG CHÍNH
1 Hoàn cảnh ra đời và đặc điểm của các học thuyết kinh tế tư sản cổ điển.
- Hoàn cảnh ra đời:
+ Cuối thế kỉ XVII, quá trình tích lũy nguyên thủy tư bản đã hoàn thành, vai trò của tư bản thương nghiệp giảm sút, lý luận trọng thương không còn sức thuyết phục Thực tiễn đó đòi hỏi phải có lý luận mới thay thế cho lý luận của chủ nghĩa trọng thương
+ Sự phát triển mạnh mẽ của lực lượng sản xuất, các công trường thủ công tư bản chủ nghĩa ra đời ngày càng nhiều cho thấy nguồn gốc của cải không phải sinh ra từ lưu thông mà từ sản xuất
+ Về mặt xã hội, một yêu cầu mới đặt ra là tiếp tục phê phán phương thức sản xuất phong kiến lỗi thời, khẳng định tính ưu việt hơn của
phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa và tìm biện pháp bảo vệ và thúc đẩy chủ nghĩa tư bản phát triển nhanh hơn
- Đặc điểm của các học thuyết kinh tế:
+ Là hệ tư tưởng kinh tế đầu tiên của giai cấp tư sản
Trang 4+ Kinh tế chính trị tư sản cổ điển đã chuyển đối tượng nghiên cứu từ lĩnh vực lưu thông sang lĩnh vực sản xuất
+ Các nhà kinh tế chính trị tư sản cổ điển đã sử dụng phương pháp trừu tượng hóa, đề cao tư tưởng tự do kinh tế , đề cao tính quy luật trong nền kinh tế
+ Dựa vào nhà nước để phát triển kinh tế, đề cao vai trò của tiền tệ coi đó là của cải thực sự trong xã hội, hàng hóa chỉ là phương tiện gia tăng tiền tệ và chỉ có thể tăng khối lượng tiền bằng con đường ngoại thương
2 Lý thuyết giá trị lao động của các nhà kinh tế tư sản Cổ điển.
2.1 Lý thuyết giá trị lao động của W.Petty.
W.Petty (1623 – 1687) là người đặt nền móng cho lý thuyết giá trị lao động, ông là người đầu tiên xác định đúng vai trò của lao động trong việc tạo ra giá trị, lao động là nguồn gốc của của cải
- Ông sử dụng khái niệm giá cả để nêu tư tưởng lý luận giá trị lao động
do đó ông chia giá cả làm 2 loại: giá cả chính trị và giá cả tự nhiên
+ Giá cả tự nhiên: do lượng lao động hao phí để sản xuất ra hàng hóa quyết định
+ Giá cả chính trị: là giá cả bên ngoài và phụ thuộc vào giá cả tự nhiên
và quan hệ cung cầu
Ông đã căn cứ vào tỉ lệ hao phí lao động đã được vật hóa ở hàng hóa và tiền tệ, lấy nó làm cơ sở để xác định giá cả hàng hóa Từ đó ông đưa đến kết luận đúng đắn về vai trò của lao động: “Lao động là cơ sở quyết định giá cả và lao động là nguồn gốc tạo ra của cải vật chất cho xã hội.”
- Nghiên cứu quan hệ giữa năng suất lao động và giá trị hàng hóa W.Petty cho rằng giá cả tự nhiên của hàng hóa tỉ lệ nghịch với năng suất lao động Đây là quan điểm đúng, được nhiều nhà kinh tế kế thừa và phát triển
- Ông nêu ra nguyên lý nổi tiếng: “Lao động là cha, đất đai là mẹ của mọi của cải vật chất.”
Trang 5- Tuy nhiên, luận điểm này mâu thuẫn với quan điểm giá trị hàng hóa do lượng lao động hao phí sản xuất ra hàng hóa quyết định của ông
Xét về phương diện của cải vật chất, đó là công lao to lớn của ông
Nhưng ông lại xa rời lý luận giá trị lao động khi kết luận cả lao động và đất đai đều là nguồn gốc của giá trị Điều này là mầm mống của lý thuyết các nhân tố sản xuất tạo ra giá trị sau này
2.2 Lý thuyết giá trị của A.Smith
Ông thừa nhận lý luận giá trị của W.Petty và chỉ ra rằng: tất cả các loại lao động đều tạo ra giá trị Lao động là thước đo cuối cùng của giá trị
- A.Smith phân biệt giá trị sử dụng với giá trị trao đổi và kết luận giá trị
sử dụng không quyết định giá trị trao đổi, kịch liệt phê phán quan điểm 1
số nhà kinh tế cho rằng lợi ích sản phẩm quyết định giá trị trao đổi
- A.Smith nêu lên hai định nghĩa giá trị hàng hóa:
+ Thứ nhất: Giá trị hàng hóa do hao phí lao động để sản xuất ra hàng hóa quyết định Lao động là thước đo của mọi giá trị
+ Thứ hai: Giá trị hàng hóa được quyết định bởi số lượng lao động có thể mua được hàng hóa này
- Ông phân biệt giá cả tự nhiên và giá cả thị trường Theo ông:
+ Giá cả tự nhiên là biểu hiện bằng tiền của giá trị
+ Giá cả thị trường là giá bán
Giá cả tự nhiên có tính chất khách quan, giá cả thị trường phụ thuộc vào nhiều yếu tố như quan hệ cung - cầu, độc quyền
- A.Smith nêu ra quy luật quyết định giá trị hàng hóa:
+ Quy luật thứ nhất: Trong sản xuất hàng hóa giản đơn, giá trị do lao động quyết định
+ Quy luật thứ hai: Trong sản xuất hàng hóa tư bản chủ nghĩa, giá trị do các nguồn thu nhập quyết định
- Bàn về cơ cấu giá trị hàng hóa, A.Smith cho rằng trong chủ nghĩa tư bản, giá trị được quyết định bởi thu nhập, bao gồm tiền lương, lợi nhuận và
Trang 6địa tô Như vậy, nếu “mượn” công thức giá trị hàng hóa của K.Marx thì theo A,Smith giá trị hàng hóa = v+m
- Bàn về mối quan hệ giữa giá trị hàng hóa và năng suất lao động
A.Smith cho rằng, khi năng suất lao động tăng thì giá trị hàng hóa giảm
2.3 Lý thuyết giá trị lao động của D.Ricardo.
Lý thuyết giá trị lao động giữ vai trò trung tâm trong các học thuyết kinh
tế của D.Ricardo Tất cả các lý luận khác đều được ông xem xét dưới ánh sáng của lý luận giá trị lao động
- D.Ricardo đã rà soát lý thuyết giá trị của A.Smith, phê phán những quan điểm sai, đồng thời kế thừa, phát triển những quan điểm đúng đắn, khoa học của A.Smith
+ D.Ricardo phê phán quan điểm nước đôi của A.Smith khi nêu ra hai định nghĩa giá trị hàng hóa Theo ông, định nghĩa “ giá trị hàng hóa do hao phí lao động quyết định” là đúng và định nghĩa còn lại là sai, cần vứt bỏ
+ D.Ricardo phủ nhận luận điểm của A.Smith cho rằng: giá trị được xác định bằng chi phí lao động chỉ trong sản xuất hàng hóa tư bản chủ nghĩa Ông kết luận kinh tế hàng hóa giản đơn và kinh tế hàng hóa tư bản chủ nghĩa thì giá trị đều do lao động quyết định
+ Ông tán thành quan điểm của A.Smith: khi năng suất lao động tăng lên, thì giá trị hàng hóa giảm
- D.Ricardo phân biệt giá trị sử dụng và giá trị trao đổi, khẳng định giá trị
sử dụng không quyết định giá trị trao đổi Ông cho rằng, giá trị sử dụng là điều kiện cần thiết cho giá trị trao đổi, song không thể là thước đo của giá trị trao đổi Thước đó của giá trị trao đổi là lao động hao phí để sản xuất
ra hàng hóa
- Ông khẳng định: giá trị hàng hóa không phụ thuộc vào tiền lương, khi tiền lương tăng thì giá trị không tăng và lợi nhuận giảm
Trang 7- Về cơ cấu giá trị, D.Ricardo cho rằng: lượng giá trị hàng hóa được
quyết định bởi lao động đồng nhất của con người, chứ không phải lao động cá biệt
Lao động đồng nhất bao gồm:
+ Lao động trực tiếp ( lao động sống )
+ Lao động cần thiết trước đó đã chi phí vào máy móc công cụ lao động Nếu mượn công thức tính giá trị hàng hóa của K.Marx thì theo Ricardo: Giá trị hàng hóa = C1+V+m ( thiếu C2: giá trị nguyên vật liệu )
- Ông chứng minh giá trị hàng hóa giảm khi năng suất lao động tăng và
có tư tưởng phân chia lao động thành lao động giản đơn và lao động phức tạp nhưng ông không giải quyết được vấn đề này
- Ông xác định giá trị hàng hóa do lao động quyết định nhưng là lao động trong điều kiện xấu quyết định ( quan điểm này chỉ đúng trong nông
nghiệp )
- Ông nêu ra hai quy luật quyết định giá trị hàng hóa:
+ Đối với hàng hóa phổ cập: giá trị do lao động quyết định
+ Đối với hàng hóa khan hiếm: giá trị do giá trị sử dụng quyết định ( quan điểm này sai )
2.4 Lý thuyết giá trị của Sismonde.
- Ông khẳng định: lao động là nguồn gốc duy nhất của mọi của cải
- Ông thấy được mâu thuẫn giữa giá trị sử dụng và giá trị hàng hóa :
Kế thừa quan điểm của A.Smith : giá trị hàng hóa gồm 2 phần là tiền lương và lợi nhuận của tư bản, địa đô của địa chủ
- Giá trị hàng hóa không được xác định bằng thời gian lao động cá biệt
mà bằng thời gian lao động xã hội cần thiết
Ông cho rằng, thời gian lao động xã hội cần thiết là thời gian lao động để sản xuất ra 1 hàng hóa trong điều kiện trung bình của xã hội
Như vậy, ông là người đầu tiên nêu ra khái niệm thời gian lao động xã hội cần thiết Đây là quan điểm khoa học được K.Marx kế thừa sau này
- Hạn chế: giá trị tương đối của hàng hóa được quy định bởi cạnh tranh và lượng cầu hàng hóa
Trang 83 K.Marx kế thừa và phát triển lý thuyết giá trị lao động của các nhà kinh tế tư sản Cổ điển.
Một trong những nhân tố làm nên sự xuất sắc của học thuyết kinh tế của Marx đó chính là đã kế thừa và phát triển lý luận về giá trị của các nhà kinh tế học tư sản cổ điển Do đó, học thuyết của ông có vị trí và vai trò hết sức quan trọng trong hệ thống lý luận kinh tế chính trị học của mình đặc biệt là lý luận giá trị - lao động mà các nhà kinh tế học trước ông chưa giải quyết triệt để
So với các nhà kinh tế học trước đây, học thuyết của Marx đã có một bước phát triển đáng kể đó là ông đã chỉ ra tính hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa là lao động cụ thể và lao động trừu tượng
Nhờ phát hiện này mà ông đã hiểu được chính xác chất và lượng giá trị hàng hoá, nguồn gốc giá trị và giá trị sử dụng, cấu trúc giá trị
Phát hiện này còn là chìa khoá để Marx giải quyết hàng loạt vấn đề của kinh tế chính trị sau này như: lý luận hàng hoá sức lao động, phân chia tư bản thành tư bản bất biến và tư bản khả biến
Căn cứ vào quan điểm của các nhà kinh tế học cổ điển về nguồn gốc của giá trị hàng hóa là lao động và trên cơ sở phát hiện tính chất hai mặt của lao động sản xuất hàng hóa, K.Marx đã chỉ ra giá trị hàng hóa
do lao động trừu tượng của người sản xuất hàng hóa quyết định
Nếu như các nhà kinh tế học trước Marx có vai trò quan trọng trong việc phân biệt rõ hai thuộc tính của hàng hóa là giá trị sử dụng và giá trị, K.Marx cũng có những đóng góp không kém phần quan trọng khi ông cho rằng hàng hóa là sự thống nhất biện chứng của hai mặt là giá trị trao đổi và giá trị:
“Giá trị sử dụng chỉ được thực hiện trong việc sử dụng hay tiêu dùng… Giá trị trao đổi trước hết biểu hiện ra như là một quan hệ về số lượng, là một tỷ lệ theo đó những giá trị sử dụng loại này được trao đổi với những giá trị sử dụng loại khác…giá trị trao đổi hình như là một cái
Trang 9gì đó ngẫu nhiên và thuần túy đối tượng, còn giá trị trao đổi nội tại, vốn
có của bản thân hàng hóa…” (2)
K.Marx đã có những bước tiến hơn so với D.Ricardo trong việc phân
tích giá trị của hàng hóa một cách khoa học “Chỉ có lượng lao động
xã hội cần thiết, hay thời gian lao động xã hội cần thiết để sản xuất
ra một giá trị sử dụng… sức sản xuất của lao động…” (3)
Như vậy, giá trị hàng hóa được tạo ra bằng sự kết tinh lượng lao động trong nó, thời gian cần thiết để tạo ra một sản phẩm, sức sản xuất của lao động (trình độ, quy trình sản xuất, quy mô…) trong điều kiện bình thường của xã hội
Bên cạnh đó, với lý luận xuất phát là lý luận giá trị, vận dụng vào trong điều kiện chủ nghĩa tư bản, Marx đã xây dựng nên học thuyết giá trị thặng dư, học thuyết về tích luỹ tư bản, học thuyết về tái sản xuất
Từ đó, K.Marx làm sáng tỏ nhiều vấn đề kinh tế có liên quan đến việc xác định bản chất của chủ nghĩa tư bản cũng như xác định xu hướng vận động của nó
K.Marx đã đưa ra một số quan điểm mới như: lượng giá trị hàng hóa, lượng giá trị sử dụng, lượng lao động và đã phân tích các nhân tố ảnh hưởng đến các yếu tố đó
Theo Marx, dùng lượng lao động, lượng của cải được kết tinh trong hàng hóa để đo được đại lượng giá trị Yếu tố quyết định đại lượng giá trị của giá trị sử dụng ấy chính là lượng lao động xã hội cần thiết, hay thời gian gian lao động xã hội cần thiết để sản xuất ra một giá trị sử dụng(4)
4 Sự vận dụng lý thuyết giá trị lao động ở Việt Nam trong bối cảnh cách mạng Công nghiệp 4.0
Trang 10Vận dụng các lý thuyết giá trị của các nhà kinh tế tư sản cổ điển, đặc biệt là học thuyết Marx, Việt Nam đã có nhiều đổi mới về các hình thức sản xuất kinh tế cũng như toàn bộ nền kinh tế trong cả nước
Việt Nam đã phê phán và từ bỏ cơ chế kế hoạch hoá tập trung bao cấp, coi sản xuất hàng hoá và kinh tế hàng hoá không phải là sản phẩm riêng
có của CNTB, thừa nhận sự tồn tại khách quan của “nền kinh tế hàng hoá nhiều thành phần theo định hướng XHCN, vận hành theo cơ chế thị
trường có sự quản lý của Nhà nước” .
Từ sau đổi mới, các hình thức sở hữu và các thành phần kinh tế ở nước
ta đã có sự phát triển đáng kể Sự phân biệt và kỳ thị các thành phần kinh
tế ngoài kinh tế nhà nước tuy vẫn còn đâu đó nhưng đã giảm khá nhiều Ðảng và Nhà nước cổ vũ mọi người, mọi thành phần kinh tế làm giàu chính đáng và coi kinh tế tư nhân là một bộ phận của nền kinh tế quốc dân, là một trong những động lực của nền kinh tế Khuyến khích hình thành các tập đoàn kinh tế tư nhân mạnh không chỉ trong nước, mà còn vươn lên tầm khu vực và thế giới Kinh tế tư nhân hiện nay có mặt trong nhiều khu vực sản xuất, kinh doanh mà trước đây bị cấm đoán, như trong một số ngành công nghiệp nặng, ngân hàng, vận tải đường biển, hàng không, thương mại và tín dụng quốc tế, đầu tư ra nước ngoài, Các
hình thức kinh tế hỗn hợp giữa kinh tế nhà nước và tư nhân ngày càng được mở rộng
Năm 2010, tổng sản phẩm trong nước bình quân đầu người đạt 1.168 USD Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực Thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa tiếp tục được xây dựng và hoàn thiện Các lĩnh vực văn hóa, xã hội đạt thành tựu quan trọng trên nhiều mặt, nhất là xóa đói, giảm nghèo Đời sống vật chất và tinh thần của nhân dân được cải thiện rõ rệt; dân chủ trong xã hội tiếp tục được mở rộng Chính trị - xã hội ổn định; quốc phòng, an ninh được giữ vững Công tác đối ngoại, hội nhập quốc tế được triển khai sâu rộng và hiệu quả, góp phần tạo môi trường hòa bình, ổn định và tăng thêm nguồn lực cho phát triển đất nước