Nói đến những trang sử vàng của dân Việt Nam hôm nay thì thắng lợi củacuộc Cách mạng tháng Tám-1945 quả là một chiến thắng lịch sử.Nó đã đánhdấu một bước ngoặt vĩ đại trong lịch dân tộc
Trang 1BỘ VĂN HÓA THỂ THAO VÀ DU LỊCH TRƯỜNG ĐH VĂN HÓA TPHCM KHOA VĂN HÓA HỌC
Đề tài: CÁCH MẠNG THÁNG TÁM NĂM 1945 VÀ MỘT SỐ KINH
NGHIỆM ĐỐI VỚI SỰ NGHIỆP CÁCH MẠNG VIỆT NAM
Họ và tên:Đàm Thị Thu Hà Lớp:20DVH
Mssv:20VH027
GVHD: Th.s Hoàng Hải Đông
Thành phố Hồ Chí Minh, tháng 4, năm 2022
Trang 2NHẬN XÉT CỦA GIẢNG VIÊN.
MỤC LỤC
Trang 3MỞ ĐẦU 1
NỘI DUNG 2
CHƯƠNG I.CÁCH MẠNG THÁNG TÁM 1945-SỰ KIỆN VĨ ĐẠI TRONG LỊCH SỬ DÂN TỘC 2
1.Bối cảnh lịch sử 2
2.Tiến trình chuẩn bị cách mạng 2.1.Chuẩn bị về chủ trương,đường lối 2.2.Chuẩn bị về lực lượng chính trị,vũ trang 3.Diễn biến 4.Nguyên nhân thắng lợi 5.Bài học kinh nghiệm 3
CHƯƠNG II.Ý NGHĨA ĐỐI VỚI SỰ NGHIỆP CÁCH MẠNG VIỆT NAM 5
1.Ý nghĩa lịch sử đối với cách mạng Việt Nam 5
2.Ý nghĩa thời đại đối với cách mạng Việt Nam 6
KẾT LUẬN 9
TÀI LIỆU THAM KHẢO 12
Trang 4MỞ ĐẦU
Lịch sử Đảng ta như Bác Hồ khẳng định là một pho lịch sử bằng vàng Việc nghiên cứu và học tập lịch sử Đảng có hệ thống và sâu sắc cũng gópphần làm sáng tỏ kho tàng quý báu đó,đồng thời có giá trị về lí luận và chínhtrị- thực tiễn cho mỗi cán bộ, đảng viên và mọi người dân trong giai đoạncánh mạng hiện nay Lịch sử chính là sự gắn kết giữa quá khứ với hiệntại.Muốn hiểu về một dân tộc thì ta phải tìm hiểu về lịch sử , đi về cội nguồncủa dân tộc đó
Lịch sử Việt Nam la lịch sử của hơn 4000 năm dựng nước và giữ nước Từthời Lạc Long Quân-Âu Cơ khai sinh lập địa , vua Hùng có công dựng nước
và giữ nước đến thời bà Trưng, bà Triệu cưỡi voi giết giặc Những trang sửhào hùng cứ nối tiếp nhau :
Tuy mạnh yếu từng lúc khác nhau Song hào kiệt đời nào cũng có
(Bình ngô đại cáo - Nguyễn Trãi )Dân tộc ta đã viết những trang sử hào hùng,chói lọi của Bạch Đằng ,ChiLăng, Xương Giang gắn liền với tên tuổi những anh hùng dân tộc như NgôQuyền , Quang Trung Nguyễn Huệ… Những trang sử đó đã soi đường,dẫn lốicho dân tộc ta trong quá khứ,hiện tại và tương lai
Nói đến những trang sử vàng của dân Việt Nam hôm nay thì thắng lợi củacuộc Cách mạng tháng Tám-1945 quả là một chiến thắng lịch sử.Nó đã đánhdấu một bước ngoặt vĩ đại trong lịch dân tộc ta, mở ra một thời đại mới vàcũng là một thách thức mới với chính quyền non trẻ nước Việt Nam Dân ChủCộng Hoà trước ba kẻ thù "Giặc đói, giặc dốt và giặc ngoại xâm" Mở ra mộtthời đại đấu tranh cho hoà bình , giải phóng dân tộc,đấu tranh vì " Tự do,bìnhđẳng,bác ái " Một thời đại mà tên đất nước gắn liền với tên vị lãnh tụ tài bakiệt suất thời đại - Chủ tịch Hồ Chí Minh Có thể nói rằng lịch sử thăng hoa
Trang 5của đất nước ta gắn liền với lịch sử thăng trầm của Đảng Từ khi thành lậpĐảng đến nay, Đảng luôn lấy ánh sáng của chủ nghĩa Mác- Lê – nin soiđường, phát triển và vận dụng sáng suốt vào hoàn cảnh đất nước Việt Nam,đem lại nhiều thắng lợi to lớn trong đó có thắng lợi của cuộc cách mạng thángTám năm 1945 Cách mạng tháng Tám thành công đã mở ra cho dân tộcViệt Nam một trang sử mới- trang sử của những người xóa bỏ xiềng xích nô
lệ trở thành người làm chủ đất nước Cũng từ đây nước Việt Nam Dân chủCộng hòa ra đời Cái tên Việt Nam xuất hiện trên bản đồ thế giới và được thếgiới công nhận như một quốc gia độc lập Đó cũng là bước đệm quan trọng
để sau này chúng ta thực hiện cuộc chiến tranh chính nghĩa, bảo vệ độc lậpdân tộc khi có giặc ngoại xâm Qua thắng lợi vang dội ấy ta mới thấy đượcrằng: dấu ấn của Đảng trong vai trò lãnh đạo, khắc sâu trong lịch sử dân tộcViệt Nam Chiến thắng năm ấy đã đi vào lịch sử dân tộc hơn 70 năm nhưngnhững bài học quý báu trong đường lối lãnh đạo của Đảng vẫn còn mang giátrị đến ngày hôm nay, vẫn luôn được Đảng vận dụng và phát huy trên mọilĩnh vực góp phần xây dựng Việt Nam ngày một giàu mạnh, tươi đẹp hơn
Trang 6CHƯƠNG I CÁCH MẠNG THÁNG TÁM 1945 - SỰ KIỆN VĨ ĐẠI TRONG LỊCH SỬ DÂN TỘC.
Ở Việt Nam: Mâu thuẫn Nhật - Pháp gay gắt đến cực độ “hai con chó đếquốc không thể ăn chung một miếng mồi béo như Đông Dương”(1) Trướctình hình sớm muộn quân Đồng minh sẽ tiến vào Đông Dương, phát xít Nhậtcàng xúc tiến âm mưu diệt Pháp để trừ mối lo về sau Đêm 09/3/1945 phát xítNhật làm cuộc đảo chính lật đổ Pháp độc chiếm Đông Dương, đúng như nhậnđịnh của Đảng ta
Tình hình cách mạng nước ta lúc này đang tiến dần tới cao trào tổng khởinghĩa Từ ngày 15 đến ngày 20/4/1945, tịa làng Liễu Ngạn, tổng Hoàng Vân(Hiệp Hòa), Ban Thường vụ Trung ương Đảng họp Hội nghị quân sự cáchmạng Bắc Kỳ do đồng chí Trường Chinh, Tổng Bí thư của Đảng chủ trì,nhằm giải quyết cụ thể những vấn đề quân sự, chuẩn bị cho cuộc khởi nghĩagiành chính quyền Hội nghị đã đặt ra nhiệm vụ quân sự lên trên tất cả cácnhiệm vụ quan trọng và cần kíp trong lúc này
Sau khi lật đổ Pháp, phát xít Nhật bắt tay ngay vào việc dựng lên một bộmáy chính quyền bù nhìn mới Chúng đưa Vũ Văn Roãn, nguyên là đốc họclàm Tỉnh trưởng; Nguyễn Văn Thành làm Phó Tỉnh trưởng, Thân Trọng Hậu
là Tuần phủ bỏ trốn hôm Nhật đảo chính Pháp được mời về làm cố vấn cho
Trang 7Vũ Văn Roãn Ở các công sở, chúng thay đổi tên gọi và đưa những tên tay saiđắc lực nắm giữ các chức vụ chủ chốt Bộ máy bù nhìn cấp tỉnh của Nhật ramắt trong buổi lễ trao trả độc lập tổ chức ở làng Thành (Lạng Giang, naythuộc Thị xã Bắc Giang) có mặt đầy đủ bọn quan lại bù nhìn tỉnh, huyện vàmột số chánh tổng, lý trưởng của các địa phương Ở thị các Phủ Lạng Thương
và một số nơi, các khẩu hiệu “Việt Nam độc lập”, “Khối đại Đông Á”, “Hợptác Nhật - Việt” được kẻ vẽ la liệt Một số lớp học tiếng Nhật được mở Cáccửa hiệu, công sở được đặt tên bằng tiếng Việt Tất cả những việc làm trênđây của Phát xít Nhật và bọn tay sai hòng quét lên một lớp sơn độc lập giảhiệu để đánh lừa dân ta
Lợi dụng tình hình Nhật đảo chính Pháp, bọn Quốc dân đảng cũng nổi lên
ở Hoàng Mai, Mật Minh, Đạo Ngạn (Việt Yên), Húi (Lục Ngạn, nay thuộcLục Nam), thị xã Phủ Lạng Thương tranh giành ảnh hưởng, cản trở hoạtđộng của ta.Nội dung nghị quyết Hội nghị được trình bày trong chỉ thị lịch sửngày 12/3/1945: “Nhật - Pháp bắn nhau và hành động của chúng ta” Chỉ thị
đã trở thành kim chỉ nam cho mọi hành động của Đảng bộ và nhân dân BắcGiang trong suốt cao trào chuẩn bị tổng khởi nghĩa
2 Tiến trình chuẩn bị cách mạng.
2.1 Chuẩn bị về chủ trương,đường lối
Trang 86 (11/1939), Hội nghị Trung Ương 7 (11/1940), Hội nghị Trung Ương 8(5/1941) với nội dung cốt lõi đó là:Đặt vấn đề giải phóng dân tộc lên nhiệm
vụ hàng đầu và cấp bách của nhân dân Đông Dương, tạm gác khẩu hiệu ruộngđất dân cày, chỉ tịch thu ruộng đất của bọn đế quốc và bọn Việt gian phảnđộng, chia lại đất công, giảm tô, đặt vấn đề khởi nghĩa vũ trang, xúc tiếnchuẩn bị mọi mặt để tiến tới một cuộc khởi nghĩa vũ trang khi có điều kiện lànhiệm vụ trọng tâm; tập hợp mọi lực lượng tiêu biểu để thành lập mặt trậnchung lấy tên là: “Mặt trận dân tộc thống nhất phản đế Đông Dương”( 11/1939) sau là Việt Nam độc lập Đồng Minh (5/1941); phát động quầnchúng nổi dậy đấu tranh dưới những hình thức phù hợp với tình hình mới;Cách mạng Việt Nam phải đoàn kết và quan hệ mật thiết với Cách mạng thếgiới Chủ trương chỉ đạo chiến lược Cách mạng của Đảng qua các Hội nghị 6,
7, 8 là kim chỉ nam cho mọi hoạt động và có ý nghĩa quyết định cho sự thànhcông của Cách mạng tháng Tám
2.2 Chuẩn bị về lực lượng chính trị,vũ trang
Về lực lượng chính trị quần chúng đóng một vai trò rất quan trọng cho sựthành công của cách mạng tháng Tám Để xây dựng lực lượng chính trị quầnchúng ngày càng đông đảo, mạnh mẽ thì cần phải có một đội ngũ cán bộ trungkiên, có lý luận nắm giữ các vị trí chủ chốt trong bộ máy lãnh đạo để liên kếtcác phong trào đấu tranh Đây là những hạt giống đầu tiên tạo nên một hệthống tổ chức cơ sở Đảng ở khắp các địa phương trên cả nước Chính vì thế,
Trang 9trong mọi giai đoạn, Đảng ta luôn chú trọng đến công tác cán bộ để xây dựnglực lượng chính trị quần chúng vững mạnh.
Ngay từ những ngày đầu thành lập Đảng, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã chútrọng xây dựng lực lượng chính trị Rất nhiều những thanh niên ưu tú đượcđưa đi học tập, đào tạo tại các trường của Quốc tế cộng sản Nhiều người saunày nắm giữ các chức vụ chủ chốt trong Đảng như đồng chí Trần Phú,Trường Chinh Họ có nhiệm vụ rất quan trọng là truyền bá chủ nghĩa Mác-Lênin vào trong nước, trang bị lý luận cách mạng cho các tầng lớp nhân dân.Trong thời kỳ 1930-1931, Đảng tập trung xây dựng khối liên minh công-nông Lực lượng này ngày càng đông đảo và có đóng góp to lớn vào phongtrào cách mạng làm xuất hiện các Xô viết ở Nghệ Tĩnh Do còn có những hạnchế nhất định cho nên trong thời kỳ này ta chưa liên kết được khối liên minhcông- nông với các tầng lớp khác trong xã hội như: tiểu thương, địa chủ, tiểu
tư sản…Tuy chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn nhưng Xôviết Nghệ- Tĩnh đãthể hiện sức mạnh của khối liên minh công - nông, giúp cho nhân dân hiểuđược mô hình nhà nước tiên tiến trong tương lai, động viên họ tích cực thamgia vào cuộc đấu tranh giành chính quyền
Ở giai đoạn 1932-1935, phong trào cách mạng tạm thời lắng xuống Tronghoàn cảnh khó khăn như vậy nhưng Đảng ta vẫn kiên trì giữ vững đường lốicách mạng Trong nhà tù, các chiến sĩ cộng sản vẫn tiếp tục đấu tranh, khơidậy lòng tự hào dân tộc Nhà tù trở thành trường học, nơi để rèn luyện thửthách cán bộ đảng Bên ngoài nhà tù, các đảng viên vẫn tích cực tuyên truyềnvận động nhân dân ủng hộ cách mạng nhằm phát triển, khôi phục lực lượng
và phong trào cách mạng
Đến những năm 1936 - 1939, cuộc vận động dân chủ diễn ra mạnh mẽ.Đảng ra hoạt động công khai nên đã tập hợp được rộng rãi mọi tầng lớp nhândân, giai cấp ở mọi miền Tổ quốc Phong trào cách mạng diễn ra rộng khắp,dưới nhiều hình thức như: bãi công, biểu tình, bãi thị, bãi khoá… Tiêu biểunhư cuộc bãi công của công nhân công ty than Hòn Gai, xe lửa Trường Thi
Trang 10(7- 1937) và đặc biệt là cuộc mít tinh của hơn 2 vạn người tại nhà Đấu Xảo
- Hà Nội
(Ảnh minh họa: Phong trào dân chủ 1936-1939)
- Năm 1941, để có lực lượng chính trị quần chúng hùng mạnh đủ sức chiếnthắng kẻ thù, Đảng chủ trương thành lập Mặt trận Việt Minh bao gồm các tổchức quần chúng có tên chung là “Hội cứu quốc” Việt Minh đã công bốtuyên ngôn, chương trình và điều lệ chính thức gồm 44 điều sau được đúc kếtthành 10 chính sách của Mặt trận Việt Minh vừa ích nước vừa lợi dân ViệtMinh đã nhanh chóng trở thành nơi tập trung khối đại đoàn kết toàn dân đứnglên cứu nước, cứu nhà
- Về lực lượng vũ trang, để giành được chính quyền cách mạng, Đảng luôn cóchủ trương xây dựng lực lượng vũ trang và coi đây là lực lượng nòng cốt, trựctiếp tham gia chiến đấu, có vị trí vô cùng quan trọng và quyết định trong sựthành công của cách mạng tháng Tám
- Đầu những năm 1930, lực lượng vũ trang phát triển còn rất tự do, nhỏ lẻ,chưa có tổ chức Từ năm 1940, đội du kích Bắc Sơn ra đời là hình mẫu cho sự
ra đời của các đội du kích, lực lượng vũ trang sau này như: đội du kích Ba Tơ,
du kích Ngọc Trạo, đội Việt Nam tuyên truyền giải phóng quân do đồng chí
Trang 11Võ Nguyên Giáp chỉ huy Hình thức hoạt động của Đội Việt Nam tuyêntruyền giải phóng quân là vũ trang tuyên truyền, nghĩa là kết hợp đấu tranhchính trị với đấu tranh vũ trang, coi trọng công tác tuyên truyền là chính đểhướng tới khởi nghĩa vũ trang giành chính quyền Bên cạnh đó, Đảng ta đãbiên soạn nhiều tài liệu quân sự như: cách đánh du kích; cách huấn luyện cán
bộ quân sự, mười điều kỷ luật.Kết quả là đến đầu năm 1945 ta đã có đựợc mộtđội quân chính quy bên cạnh các cơ sở, lực lượng dân quân ở các địa phương.Quần chúng nhân dân ra sức ủng hộ lực lượng vũ trang cách mạng, họ khôngchỉ trực tiếp tham gia kháng chiến mà còn nuôi giấu bộ đội, góp phần vàothắng lợi của cuộc kháng chiến
Trang 12Tân Trào (Tuyên Quang) khẳng định: “Cơ hội rất tốt cho ta giành độc lập đãtới” và quyết định phát động toàn dân khởi nghĩa giành chính quyền từ tayphát xít Nhật và tay sai trước khi quân Đồng minh vào Đông Dương; đề ra banguyên tắc bảo đảm tổng khởi nghĩa thắng lợi, đó là: tập trung, thống nhất,kịp thời 23 giờ ngày 13-8-1945, Ủy ban Khởi nghĩa ra Quân lệnh số 1 hiệutriệu toàn dân tổng khởi nghĩa
Ngày 16-8-1945, Đại hội Quốc dân họp tại Tân trào thông qua “10 chínhsách lớn của Việt Minh”; thông qua “Lệnh tổng khởi nghĩa”; quy định quốc
kỳ, quốc ca; thành lập Ủy ban Dân tộc giải phóng Trung ương, tức Chính phủLâm thời do đồng chí Hồ Chí Minh làm Chủ tịch Chủ tịch Hồ Chí Minh gửithư kêu gọi nhân dân cả nước tổng khởi nghĩa, trong đó chỉ rõ: “Giờ quyếtđịnh cho vận mệnh dân tộc ta đã đến Toàn quốc đồng bào hãy đứng dậy đemsức ta mà tự giải phóng cho ta”
Dưới sự lãnh đạo của Đảng và Chủ tịch Hồ Chí Minh, nhân dân cả nướcđồng loạt vùng dậy, tiến hành tổng khởi nghĩa, giành chính quyền Từ ngày
14 đến ngày 18-8, cuộc tổng khởi nghĩa nổ ra giành được thắng lợi ở nôngthôn đồng bằng Bắc Bộ, đại bộ phận miền Trung, một phần miền Nam và ởcác thị xã: Bắc Giang, Hải Dương, Hà Tĩnh, Hội An, Quảng Nam Ngày 19-
8, khởi nghĩa giành chính quyền thắng lợi ở Hà Nội Ngày 23-8, khởi nghĩathắng lợi ở Huế và ở Bắc Cạn, Hòa Bình, Hải Phòng, Hà Đông, Quảng Bình,
Trang 13Quảng Trị, Bình Định, Gia Lai, Bạc Liêu Ngày 25-8, khởi nghĩa thắng lợi ởSài Gòn - Gia Định, Kon Tum, Sóc Trăng, Vĩnh Long, Trà Vinh, Biên Hòa,Tây Ninh, Bến Tre Ở Côn Đảo, Đảng bộ nhà tù Côn Đảo đã lãnh đạo cácchiến sĩ cách mạng bị giam cầm nổi dậy giành chính quyền.
Chỉ trong vòng 15 ngày cuối tháng 8-1945, cuộc tổng khởi nghĩa đã giànhthắng lợi hoàn toàn, chính quyền trong cả nước về tay nhân dân
Ngày 2-9-1945, tại Quảng trường Ba Đình (Hà Nội) lịnh sử, trước cuộc míttinh của gần một triệu đồng bào, Chủ tịch Hồ Chí Minh thay mặt Chính phủLâm thời trịnh trọng đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, tuyên bố trước quốc dân
và thế giới: Nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời (nay là Cộng hòa xã hộichủ nghĩa Việt Nam) Từ đó, ngày 2-9 là Ngày Quốc khánh của nước ta
(Ảnh minh họa)
3 Nguyên nhân thắng lợi.
Trang 14Cách mạng Tháng Tám năm 1945 thành công mau lẹ do nhiều nguyênnhân, trong đó nguyên nhân quan trọng, có ý nghĩa quyết định là sự lãnh đạođúng đắn, sáng suốt, khéo léo của Đảng; là sự vận dụng và phát triển chủnghĩa Mác-Lênin trong điều kiện cụ thể của nước ta một cách đúng đắn, độclập, tự chủ và sáng tạo Đảng có phương pháp, chiến lược, chiến thuật cáchmạng phù hợp, linh hoạt; nhận thức được thời cơ, chủ động đón thời cơ vàkiên quyết chớp thời cơ, tiến hành tổng khởi nghĩa giành chính quyền trong cảnước.
Cách mạng Tháng Tám thành công là do tinh thần yêu nước, đoàn kết, ýchí quật cường của các tầng lớp nhân dân ta, không chịu sống mãi kiếp nô lệcủa người dân mất nước; một lòng đi theo Đảng và được Đảng lãnh đạo quacác cuộc tổng diễn tập, đã quyết vùng lên giành độc lập cho dân tộc Trải qua
15 năm đấu tranh cực kỳ gian khổ và anh dũng dưới sự lãnh đạo của Đảng, đã
có biết bao đồng bào, chiến sĩ đã không hề tiếc máu xương, hy sinh oanh liệt
vì mục tiêu độc lập dân tộc
Cách mạng Tháng Tám được tiến hành trong bối cảnh quốc tế có nhữngthuận lợi nhất định Chủ nghĩa phát xít Đức, Ý, Nhật đã bị đánh bại, phongtrào đấu tranh giải phóng của các dân tộc bị áp bức và của các lực lượng tiến
bộ trên thế giới phát triển mạnh
5.Bài học kinh nghiệm.
Đạt được những thành tựu vĩ đại từ cuộc Cách mang Tháng Tám 1945 là
do Đảng ta vô cùng sáng suốt, trong quá trình lãnh đạo cách mạng, Đảng đãbiết rút ra bài học kinh nghiệm, vận dụng một cách sáng tạo, phù hợp với thựctiễn cách mạng nên đã phát huy sức mạnh trí tuệ của Đảng; động viên tinhthần, vật chất của nhân dân cho sự nghiệp chung của dân tộc
Trong rất nhiều bài học kinh nghiệm về sự lãnh đạo của Đảng, những bàihọc kinh nghiệm về sự lãnh đạo của Đảng và Bác trong Cách mạng ThángTám là vô cùng quý báu Những bài học đó mãi mãi còn nguyên giá trị lịch sửcho hôm nay và mai sau đối với sự lãnh đạo của Đảng ta