LỜI MỞ ĐẦU Ngày nay, trong lao động kinh doanh chúng ta không chỉ có một lực lượng hùng hậu các doanh nghiêp, mà còn có đội ngũ doanh nhân tài năng, và đầy trí tuệ Những con người đó chính là những người có vai trò quan trọng, to lớn và trực tiếp trong việc thay đổi bộ mặt của cuộc sống xã hội Không chỉ am hiểu công nghệ, tích cực học hỏi, không ngừng sáng tạo mà doanh nhân còn phải là những người am hiểu sâu sắc về văn hóa Chính vì thế, những đề tài về văn hóa doanh nhân là những điều quan trọn.
Trang 1LỜI MỞ ĐẦU
Ngày nay, trong lao động kinh doanh chúng ta không chỉ có một lực lượng hùng
hậu các doanh nghiêp, mà còn có đội ngũ doanh nhân tài năng, và đầy trí tuệ Nhữngcon người đó chính là những người có vai trò quan trọng, to lớn và trực tiếp trong việcthay đổi bộ mặt của cuộc sống xã hội Không chỉ am hiểu công nghệ, tích cực học hỏi,không ngừng sáng tạo mà doanh nhân còn phải là những người am hiểu sâu sắc về vănhóa Chính vì thế, những đề tài về văn hóa doanh nhân là những điều quan trọng vàcần thiết Có rất nhiều người có những quan niệm sai về văn hóa doanh nhân, khônghiểu được bản chất của văn hóa doanh nhân, dẫn đến những việc làm không đúng,không đánh giá được tầm quan trọng của văn hóa doanh nhân Văn hóa doanh nhânđóng vai trò quan trọng tạo nên văn hóa doanh nghiệp, có thể nói, đó là linh hồn củavăn hóa doanh nghiệp Có sự tỷ lệ thuận giữa văn hóa doanh nhân, đặc biệt là văn hóacủa người lãnh đạo doanh nghiệp với văn hóa doanh nghiệp Các doanh nhân có khảnăng thay đổi tư duy, truyền niềm tin, cảm hứng cho các thành viên khác, tạo nên sứcsống mới, đổi mới văn hóa doanh nghiệp Để hướng tới sự phát triển bền vững, thìviệc xây dựng văn hóa doanh nhân càng cần được chú trọng và đầu tư
Đề tài “Phân tích những khía cạnh văn hóa doanh nhân của một doanh nhân mà
bạn biết” là một đề tài rất rộng, bởi nước ta có vô số những doanh nhân thành đạt Trong bài này, tôi xin được phân tích về “Nữ hoàng Sữa” Mai Kiều Liên - người phụ
nữ mang lại nhiều động lực, lấy đi bao sự ngưỡng mộ của tất cả mọi người đặc biệt làgiới trẻ, là người tạo ra nhiều bước đột phá cho nền kinh tế Việt Nam
Bài tiểu luận phân tích này gồm 3 phần chính: Phần một là phân tích cơ sở lý
thuyết về văn hóa doanh nhân, phần 2 đi sâu phân tích các khía cạnh của văn hóa
doanh nhân Mai Kiều Liên, và phần cuối là đề xuất những giải pháp có thể phát huyđược văn hóa doanh nhân
PHẦN 1 CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ VĂN HÓA DOANH NHÂN
1 1 Khái quát về văn hóa doanh nhân:
1 1 1 Khái niệm về doanh nhân:
Hiện nay, khái niệm doanh nhân có rất nhiều cách hiểu và cách định nghĩa khác
nhau Doanh nhân (Homme d`affaires; Bisinisement) là một từ xuất hiện đã lâu gắn vớicác nền kinh tế thị trường; ở miền Nam trước năm 1975 từ này cũng đã khá phổ biến
và được giải thích là người kinh doanh Từ khi Đảng ta khởi xướng công cuộc đổi mớiđất nước và xác định nền kinh tế nước ta là nền kinh tế thị trường theo định hướngXHCN1 thì khái niệm này mới được dùng và ngày càng trở nên phổ biến
− Theo cách hiểu chung nhất, doanh nhân là người có xu hướng và khát vọng
làm giàu bằng việc tổ chức các hoạt động kinh doanh nhằm không ngừng tạo
ra giá trị thặng dư tối đa, làm gia tăng tài sản cho mình, góp phần tăng trưởng
tài sản cho xã hội
− Theo Joseph Schumpeter – nhà Kinh tế học và Chính trị học người Áo khá
hay: "Doanh nhân là những con người Đổi mới sáng tạo sử dụng một quá trình
phá hủy hiện trạng của các sản phẩm và dịch vụ hiện có, xây dựng sản phẩm,
dịch vụ mới "
Trang 2− Peter Drucker cũng đưa ra định nghĩa tương tự vào năm 1964: "Doanh nhân là
người tìm kiếm sự thay đổi, đáp ứng nó, và khai thác các cơ hội Đổi mới là
một công cụ của một doanh nhân; do đó, một doanh nhân làm việc hiệu quả sẽ
chuyển đổi nguồn thành tài nguyên "
− Nhà nghiên cứu Vũ Quốc Tuấn, trong bài "Doanh nhân - một góc nhìn" trên
báo Doanh nhân Sài Gòn (13/10/2007), viết: "Nói một cách chặt chẽ, doanh
nhân là những người chủ doanh nghiệp trực tiếp kinh doanh doanh nghiệp của
mình, những người được cử hoặc được thuê để quản lý doanh nghiệp, thực
hiện nhiệm vụ kinh doanh; trách nhiệm và lợi ích của họ gắn liền với kết quả
kinh doanh của doanh nghiệp, mà yêu cầu đầu tiên của họ là phải có đủ điều
kiện để sáng tạo, không ngừng phát triển doanh nghiệp"
− Sách Bài giảng Văn hóa Kinh doanh của Đại học Kinh tế quốc dân viết:
"Doanh nhân là người làm kinh doanh, là chủ thể lãnh đạo, chịu trách nhiệm
trước xã hội và pháp luật Doanh nhân có thể là chủ một doanh nghiệp, là
người sở hữu và điều hành, Chủ tịch công ty, Giám đốc công ty hoặc cả hai”
Ta có thể định nghĩa một cách chung nhất về khái niệm doanh nhân như sau:
Doanh nhân có thể là cá nhân, hoặc là pháp nhân, cũng có thể là một nhóm kinh doanhhoặc là một tổ hợp tác Họ thực hiện các hàng vi thương mại, tiến hành hoạt động
1 XHCN: viết tắt của cụm từ “Xã Hội Chủ Nghĩa”
3
thương mại một cách độc lập, thường xuyên, liên tục và họ coi đó là nghề nghiệp củamình Họ thực hiện các hoạt động thương mại vì mục tiêu tạo ra lợi nhuận cho chínhcông ty, doanh nghiệp của mình
1 1 2 Khái niệm về văn hóa doanh nhân:
Trước đây, trong một thời gian dài người ta quan niệm Văn hóa và Kinh doanh làhai lĩnh vực khác biệt, giữa chúng không có mối quan hệ nào cả Người ta cho rằng,Văn hóa hướng tới các giá trị của Chân - Thiện - Mỹ, còn Kinh doanh không có mụcđích nào khác ngoài việc kiếm tiền, tạo ra lợi nhuận Tuy nhiên, trong những năm gầnđây, quan niệm trên không còn phù hợp nữa Văn hóa không chỉ là thứ phúc lợi tinhthần, là cái đẹp để thưởng thức mà còn có mối quan hệ hữu cơ với kinh doanh Vănhóa gắn bó chặt chẽ với các hoạt động sản xuất kinh doanh và dịch vụ
− Nhà nghiên cứu văn hóa Bùi Thiết: “Văn hóa doanh nhân là khái niệm chỉ
những doanh nhân có tổ chức lao động làm ra nhiều của cải vật chất và tinh
thần cho xã hội Nhằm nâng cao hơn nữa nhu cầu sống và hạnh phúc cho xã
hội, không phá hoại môi trường tự nhiên và môi trường sống xã hội Những
lao động sáng tạo đó đảm bảo cho sự phát triển bền vững mà xã hội cần có,
không ngại cản trở và phương hại cho xã hội ”
− Tiến sỹ Võ Quang Trọng – Viện nghiên cứu văn hóa: “Nói đến văn hóa doanh
nhân là đề cập đến cái đẹp, cái đúng, cái tốt, cái lợi Mục đích kiếm tiền phải
hướng tới các giá trị văn hóa Hay nói cách khác thì ngoài lợi ích kinh tế còn
có sự giao tiếp ứng xử giữa con người với con người Khi nói văn hóa doanh
Trang 3nhân cũng có nghĩa là người kinh doanh có văn hóa Và bản chất của văn hóa
trong kinh doanh gắn với văn hóa đạo đức Kinh doanh phải trung thực, không
chạy theo lợi ích cá nhân để dối trá, lừa đảo, kinh doanh phải có trách nhiệm
với xã hội ”
Như vậy, ta có thể hiểu một cách chung nhất về khái niệm văn hóa doanh nhân
Văn hóa doanh nhân là toàn bộ các nhân tố văn hóa mà các doanh nhân chọn lọc, tạo
ra và sử dụng trong hoạt động kinh doanh của mình – Tâm, Tài, Trí, Đức Đồng thời,văn hóa doanh nhân còn là một hệ thống các giá trị, các chuẩn mực, các quan niệm vàhành vi của doanh nhân trong quá trình lãnh đạo và quản lý doanh nghiệp
1 1 3 Vai trò của doanh nhân đến sự phát triển của văn hóa doanh nghiệp:
Trong một nền kinh tế, một doanh nghiệp, hay một tổ chức kinh doanh theo hộ
gia đình thì doanh nhân luôn có vai trò là người lãnh đạo, là lực lượng nòng cốt, luôn
là người đi đầu trong hoạt động kinh doanh của tổ chức Doanh nhân giống như làngười cầm mái chèo trên con thuyền lớn trong mặt trận kinh tế Có thể nói không có4
doanh nhân thì không có văn hóa doanh nghiệp Vì vậy, có thể nói rằng doanh nhân làhạt nhân, là bộ phận quan trọng nhất của văn hóa kinh doanh, văn hóa doanh nghiệp
− Yếu tố tạo nên hệ thống văn hóa kinh doanh mang đậm bản sắc cá nhân của
từng người lãnh đạo tố chức kinh doanh đó, từ ý chí, ý tưởng, triết lý kinh
doanh của họ, đạo đức và thị hiếu thẩm mỹ cá nhân của doanh nhân đó Cho
nên, những doanh nhân sáng lập ra và lãnh đạo doanh nghiệp thường chính là
người tạo lập nên văn hóa của doanh nghiệp đó
− Một doanh nhân có nếp sống và phong cách phù hợp, sẽ góp phần tạo nên mộtvăn hóa doanh nghiệp phù hợp Ngược lại, nếu người chủ doanh nghiệp có
cách sống, cách hành xử phi văn hóa, cả doanh nghiệp cũng sẽ bị ảnh hưởng
và rất khó có hy vọng xây dựng được một văn hóa doanh nghiệp lành mạnh
− Không thể xây dựng văn hóa doanh nghiệp khi chưa có một văn hóa doanh
nhân lành mạnh, phù hợp với các giá trị của xã hội, đất nước, dân tộc
Nội dung và bản sắc của văn hóa doanh nghiệp không thể không chịu ảnh hưởngbởi tầm nhìn, triết lý kinh doanh, những giá trị cốt lõi và phong cách hoạt động củangười lãnh đạo trong doanh nghiệp Có ý kiến từng cho rằng, văn hóa doanh nghiệpchính là văn hóa của người lãnh đạo hay là văn hóa của doanh nhân Có thể ngườidoanh nhân không phải lúc nào cũng liên tục có mặt, tham gia trực tiếp vào tất cả cáchoạt động của doanh nghiệp Nhưng khi cần thiết, đặc biệt là những lúc khó khăn thì
họ luôn là chỗ dựa cả tinh thần lẫn công việc của toàn bộ doanh nghiệp Do đó khôngthể phủ nhận tác động tỷ lệ thuận giữa văn hóa doanh nhân và văn hóa doanh nghiệp Qua cả một quá trình hình thành và phát triển của doanh nghiệp, văn hóa người lãnhđạo sẽ phản chiếu lên văn hóa doanh nghiệp Tất cả những suy nghĩ, hành vi của nhàlãnh đạo được thể hiện qua những hành động như quan tâm, khuyến khích thực hiện,cách họ đánh giá, khen thưởng hoặc khiển trách từng cá nhân trong doanh nghiệp Chính điều đó sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến hành vi của toàn bộ nhân viên dưới quyền,điều đó mô hình chung tạo nên văn hóa trong doanh ngiệp
Trang 41 1 4 Những nhân tố tác động tới sự phát triển của văn hóa doanh nhân:
a Nhân tố văn hóa:
Văn hóa được tạo ra khi và chỉ khi có mối quan hệ giữa người với người Vì vậy
cá nhân doanh nhân - một cá thể tồn tại trong xã hội không thể tự hình thành nên vănhóa doanh nhân của chính mình (hay nói cách khác, văn hóa doanh nhân không thể tựnhiên có sẵn), mà nó được hình thành khi doanh nhân được “nuôi dưỡng” trong mộtmôi trường văn hóa xã hội, lĩnh hội những được các nhân tố văn hóa ấy vào trong hoạtđộng kinh doanh của bản thân
5
− Như đã nói, văn hóa doanh nhân không tự thân có được, không có sẵn khi
doanh nhân ấy sinh ra mà phải trải qua cả một quá trình hoạt động trong môi
trường xã hội Điều đó có được đến từ môi trường văn hóa của xã hội, mà điển
hình là đến từ môi trường giáo dục, bởi giáo đục là chức năng cơ bản của văn
hóa Có thể nói rằng, môi trường văn hóa là nhân tố quyết định tới sự hình
thành và hoàn thiện nhân cách của doanh nhân; hay nói cách khác, văn hóa
chính là nhân tố quyết định tới sự hình thành và hoàn thiện văn hóa doanh
nhân
− Đồng thời, văn hóa chính là yếu tố ảnh hưởng đến nhận thức và hành động củadoanh nhân Những quan niệm về nhân thân, giá trị đạo đức, cách giao tiếp,
cách nói chuyện, đàm phán kinh doanh của doanh nhân đều chịu tác động nhất
định bởi môi trường văn hóa
− Văn hóa của mỗi quốc gia là khác nhau Chính sự khác biệt về văn hóa giữa
các quốc gia, các dân tộc sẽ tạo nên khác biệt trong nhận thức, quan niệm và
cách ứng xử của đội ngũ doanh nhân ở mỗi nước Bởi vậy mới nói, các nền
văn hóa khác nhau sẽ tạo ra các kiểu văn hóa doanh nhân khác nhau
b Nhân tố Kinh tế:
Nhân tố kinh tế ảnh hưởng quyết định đến việc hình thành và phát triển của
doanh nhân Do vậy, văn hóa doanh nhân được hình thành và phát triển dựa trên mức
độ phát triển của nền kinh tế và mang đặc thù của lĩnh vực mà doanh nhân đó hoạtđộng
− Một khi nền kinh tế phát triển, việc trao đổi hàng hóa trở nên ngày càng phổ
biến, khi đó tầng lớp doanh nhân ngày càng tăng Điều đó dẫn đến việc hình
thành nên các giá trị văn hóa mới do sự giao thoa, học hỏi lẫn nhau trong quá
trình kinh doanh Đây chính là nguyên nhân làm cho các doanh nhân có thể
nâng cao giá trị văn hóa của bản thân
− Ngược lại, khi nền kinh tế suy thoái, khi đó sự cạnh tranh, sáng tạo giao thoa
giữa các nền kinh tế ít đần Điều đó làm cho tầng lớp doanh nhân cũng sẽ ít
dần về số lượng cũng như kém dần cả vể chất lượng
Như vậy, một nền kinh tế năng động sẽ tạo động lực làm cho tất cả các thành
viên phải nỗ lực, phải tư duy sáng tạo Một nền kinh tế như vậy, sẽ là động lực cho cácdoanh nhân phấn đầu thăng tiến Điều đó mô hình chung sẽ giúp cho văn hóa doanh
Trang 5nhân trở nên tốt đẹp hơn
c Nhân tố chính trị - pháp luật:
Với mỗi một chế độ chính trị pháp luật khác nhau, thì giai cấp thống trị lại có
những quan điểm, cách nhìn nhận khác nhau về cách quản lý xã hội Cũng từ đó, giai6
cấp thống trị lại có cách lựa chọn chiến lược phát triển kinh tế đất nước Tất cả cácquan điểm này của giai cấp thống trị được thể hiện thông qua các quy tắc, luật lệ đểđiều tiết và định hình nên các mối quan hệ giữa con người với con người
− Các thể chế quản lý nhà nước về kinh tế kiểm soát chặt chẽ các hoạt động kinh
doanh của doanh nhân, nó cho phép lực lượng doanh nhân phát triển hay
không, khuyến khích hay hạn chế ở lĩnh vực nào Cho nên, trong tất cả các
hoạt động kinh doanh của mình doanh nhân phải tuân theo hệ thống chính trị
pháp luật, tuân thủ theo các nguyên tắc, chế độ, thủ tục hành chính bắt buộc
− Tại các nước phương Tây, họ coi sự giàu có là một trong những mục tiêu quan
trọng nhất của con người, cho nên xã hội cũng dần quen với việc khuyến khích
làm giàu từ rất sớm Chính điều đó làm cho đội ngũ doanh nhân tại các nước
phương Tây phát triển vào loại bậc nhất từ trước đến nay
− Sự hình thành lực lượng doanh nhân trong nền kinh tế nhanh hay chậm được
quyết định bởi nhà nước Nếu kiểm soát quá chặt chẽ sẽ làm thu hẹp không
gian phát triển của các doanh nhân, làm giảm đi cơ hội sản xuất kinh doanh
mới Nếu như vậy, các hoạt động kinh tế cũng sẽ bị đình trệ Chính vì vậy, một
môi trường kinh doanh lành mạnh sẽ là điều kiện cần thiết, và môi trường này
nên được bảo vệ bởi một hệ thống pháp lý rõ ràng, công bằng Tính cách
doanh nhân chỉ phát triển trong một môi trường có sự cạnh tranh mà không
phải là môi trường độc quyền Cho nên một môi trường cạnh tranh lành mạnh
sẽ tạo sự thúc đẩy sự phát triển của đội ngũ doanh nhân
1 2 Nội dung các khía cạnh văn hóa doanh nhân:
1 2 1 Năng lực doanh nhân:
Năng lực của doanh nhân là năng lực làm việc trong đó bao gồm cả năng lực làmviệc trí óc và năng lực làm việc thể chất Đó là khả năng hoạch định, tổ chức, điềuhành, phối hợp và kiểm tra trong bộ máy doanh nghiệp đưa ra các phương án lựa chọn,đánh giá phương án tối ưu và có các quyết định đúng đắn
− Năng lực chuyên môn
+ Năng lực chuyên môn của doanh nhân là yếu tố quan trọng giúp doanh
nhân giải quyết các vấn đề trong điều hành công việc, thích ứng và tìm ra
được giải pháp hợp lý Năng lực chuyên môn bao gồm: bằng cấp, học vấn,
trình độ chuyên môn, kiến thức xã hội, kiến thức kỹ thuật nghiệp vụ, kiến
thức ngoại ngữ
+ Doanh nhân không thể chủ quan cho rằng kiến thức của mình là đủ, và
không cần học hỏi thêm Nếu có suy nghĩ như vậy, thì không thể bắt kịp
được với tốc độ phát triển như vũ bão của khoa học kỹ thuật Các doanh
7
Trang 6nhân luôn phải trang bị kiến thức nghiệp vụ của mình thường xuyên, chỉ cónhư vậy mới có thể xử lý công việc một cách nhạy bén, mà không phạm
phải sai lầm
+ Học vấn của doanh nhân là một trong những điều quan trọng trong sư
nghiệp của doanh nhân Tuy nhiên nó không phải chỉ giới hạn ở bằng cấp,
mà nó là sự tổng hòa những hiểu biết, nhận thức, kỹ năng và khả năng củadoanh nhân Học vấn không chỉ giúp giải quyết các vấn đề trong điều hànhcông viêc, mà nó còn giúp doanh nhân có thể thích ứng được và tìm ra giảipháp hợp lý trong mọi trường hợp khó khăn
− Năng lực lãnh đạo:
+ Năng lực lãnh đạo là khả năng định hướng và điều khiển người khác hànhđộng để thực hiện những mục đích nhất định Lãnh đạo là khả năng gây ảnhhưởng với người khác, và khả năng buộc người khác phải hành động theo ýmuốn của mình Như vậy, doanh nhân không chỉ là người lãnh đạo, đưa rađường lối, mục tiêu mà họ còn phải biết cách chỉ dẫn mọi người làm theocách của mình Vai trò lãnh đạo của doanh nhân rất quan trọng và gây ảnhhưởng lớn tới các thành viên khác trong cùng một doanh nghiệp
+ Ở cách tiếp cận của quản trị học, lãnh đạo là năng lực thuyết phục ngườikhác hăng hái phấn đấu cho những mục tiêu đã xác định Người doanh nhânchính là người khơi dậy động lực phấn đấu, dẫn dắt những thành viên trongdoanh nghiệp, hướng đến những mục tiêu chung
+ Công cụ của lãnh đạo chính là “quyền lực” Quyền lực là “biểu hiện” củanăng lực lãnh đạo và là “phương tiện thực thi” năng lực lãnh đạo Vì vậy,nhưng người biết và có khả năng khai thác và sử dụng những nhân tố tạonên quyền lực thì đều có khả năng lãnh đạo; những nhân tố tạo nên quyềnlực đó là: tài lực, trí lực và thể thực
+ Tất cả các kĩ năng quản trị luôn được cải tiến để phù hợp vời từng thời điểm
và điều kiện khác nhau của doanh nghiệp Doanh nhân luôn phải biết đưa raviễn cảnh của doanh nghiệp trong tương lai Họ phải có nhận thức rõ và
Trang 7thực thi những nhiệm vụ trọng tâm của doanh nghiệp để từ đó điều chỉnh
cho phù hợp với sự thay đổi trong nhu cầu của doanh nghiệp
Như vậy, người có trình độ quản lý kinh doanh là người có năng lực đưa ra quyếtđịnh để lãnh đạo toàn bộ doanh nghiệp
Không chỉ dừng lại ở việc vạch kế hoạch chiến lược cho doanh nghiệp, người
doanh nhân - người lãnh đạo còn phải tiếp xúc và trao đổi với chính nhân viên củamình, để từ đó có thể thay đổi những suy nghĩ không phù hợp của họ, góp phần vàoviệc định hướng phát triển công ty
Có thể nói rằng, tầm nhìn chính là yếu tố đầu tiên để nhận biết một người doanh
nhân có khả năng lãnh đạo hay không Trước tiên, người doanh nhân cần phải lên được
kế hoạch, mục tiêu trong ngắn hạn và dài hạn; rồi kết hợp các kế hoạch, mục tiêu đóvới những nguồn lực công ty hiện có Xa hơn, người doanh nhân đó có cái nhìn rộng
và xa hơn về tương lai của doanh nghiệp, có thể dự báo những biến động để giúp chodoanh nghiệp mình phát triển hơn
b Khả năng thích ứng với môi trường, nhạy cảm, linh hoạt, sáng tạo:
Khả năng quan sát, độ nhạy bén, phản ứng nhanh, khả năng thích nghi với sự
thay đổi, tập trung cao độ với sức chịu đựng tốt là điều cần thiết đối với mỗi doanhnhân trong thời đại có nhiều sự cạnh tranh khốc liệt như thế này Chỉ có như vậy,
doanh nhân mới có thể thích nghi với những biến động không ngừng của thị trường, để
từ đó có thể nâng cao năng lực cạnh tranh và thoát khỏi khó khăn
c Tính độc lập, quyết đoán, tự tin
Người có tính độc lập, thường là người có thể tự do đưa ra những quyết định
trong mọi tình huống công việc cũng như trong cuộc sống hàng ngày Họ không thích
sự kiểm soát từ bên ngoài hay sự tham gia của người khác mà họ sẽ tự giải quyết công9
việc Rõ ràng rằng, một người ưa sự lệ thuộc, mọi quyết định đều cần sự tham gia củanhững người xunh quanh sẽ không phải là một người doanh nhân thành đạt
Trong hoạt động kinh doanh, thành công hay thất bại được chi phối bởi nhiều yếu
tố bên ngoài Vì vậy, không cho phép một doanh nhân do dự, tự ti vào chính khả năngcủa bản thân trong việc đưa ra quyết định Để có thể thích ứng được với môi trườngđầy biến động và có thể đạt được hiệu quả kinh doanh thì người doanh nhân đó càngcần phải tự tin vào chính bản thân Bởi chính sự tự tin đó sẽ giúp họ thực hiện hoạtđộng kinh doanh một cách có bài bản hơn Tuy nhiên, sự tự tin ở đây không phải đượctạo nên từ sự cố chấp mù quáng mà nó được tạo nên dựa trên cơ sở năng lực kinh
Trang 8doanh của con người
d Năng lực giao tiếp và quan hệ xã hội
Đây là khả năng tham gia các quan hệ, khả năng động viên, thấu hiểu nhiều quan
điểm khác nhau Bên cạnh các hoạt động kinh doanh thuần túy, các doanh nhân với tưcách là những người có tiềm lực về vật chất trong xã hội, cần có trách nhiệm đóng gópvào các hoạt động chung
Quan hệ xã hội tốt là yếu tố quan trọng đối với các doanh nhân Nó giúp mọi
thành viên trong cùng một công ty có thể gắn bó với nhau Ngày nay, tầm quan trọngcủa các mối quan hệ xã hội càng trở nên đặc biệt Gắn kết với khách hàng, cộng đồng,
cơ quan quản lý nhà nước và kết hợp với đối tác là từ khóa để dẫn đến thành côngtrong kinh doanh của doanh nghiệp
Để có thể tạo ra những mối quan hệ tốt, thì nhân tố giao tiếp không thể không
nhắc đến Nhà lãnh đạo doanh nghiệp cần phải hiểu được những quan hệ giao tiếptrong xã hội và làm thế Đây là một công việc rất tỉ mỉ, tinh tế cần sự phối hợp với cácnghiệp vụ khác, và nó cần phải tiến hành thường xuyên không ngừng
e Có đam mê, khát khao kinh doanh, có đầu óc kinh doanh, thích mạo hiểm
Nghề nghiệp cuộc đời của một doanh nhân chính là hoạt động kinh doanh Ngườidoanh nhân sẽ tập trung thời gian, sức lực của họ vào việc kinh doanh, đó là niềm đam
mê của chính họ, họ cảm thấy vui, thấy thỏa mãn khi tham gia các hoạt động kinhdoanh Chính niềm đam mê giúp cho doanh nhân có thể theo đuổi mục tiêu, dự địnhcủa bản thân họ
Chấp nhận mạo hiểm chính là thuộc tính chỉ chủ thể thực hiện phương án hành
động hấp dẫn nhưng có độ rủi ro Và hoạt động kinh doanh được coi như là hoạt độngmạo hiểm Do vậy, khi thực hiện hoạt động kinh doanh các doanh nhân thường có tâm
lý chuẩn bị sẵn sàng cho những tình huống xấu nhất có thể xảy ra Đó chính là việc cácdoanh nhân chấp nhận sự mạo hiểm
10
Trên thương trường, không phải lúc nào công việc kinh doanh cũng có thể “thuậnbuồm xuôi gió” những trắc trở thất bại luôn đi cùng với thành công Một doanh nhânthực thụ sẽ không bị những thất bại làm nản trí mà họ luôn từ những thất bại như vậy
để đúc rút ra những kinh nghiệm, để tiếp tục sự nghiệp với mục tiêu đã định
f Có nhu cầu về sự thành đạt
Những người không có nhu cầu cao về sự thành đạt, không có khát vọng chinh
phục những lĩnh vực mới, dễ dàng thỏa mãn thường là những doanh nhân không thànhcông Ngược lại, những doanh nhân có nhu cầu cao về sự thành đạt, chỉ cảm thấy hàilòng khi hoàn thành được một nhiệm vụ khó, đạt tiêu chuẩn xuất sắc sẽ là những
doanh nhân thành công Họ luôn cố gắng phát huy năng lực, tư duy sáng tạo của bảnthân để giải quyết những vấn đề xung quanh
1 2 3 Đạo đức doanh nhân:
a Đạo đức con người:
− Đạo đức là toàn bộ quy tắc, chuẩn mực xã hội mà nhờ nó con người biết tự
giác điều chỉnh hành vi của mình trong quan hệ với mọi người xung quanh,
quan hệ với xã hội, với tự nhiên Đạo đức hợp thành hệ thống giá trị xã hội
Trang 9làm chuẩn mực đánh giá các hành vi, sinh hoạt, phân biệt rõ cái đúng cái sai
trong quan hệ của con người
− Đạo đức của một người được thể hiện ở chỗ:
+ Thứ nhất là thiện tâm Đạo đức giúp con người định hướng hành động,
hướng tới những điều tốt đẹp tránh đi những cái xấu xa tà ác Thiện tâm có
nghĩa tương tự như thương người như thể thương thân, điều mình không
muốn thì đừng đối xử với người
+ Thứ hai là trách nhiệm với công việc, với lời nói của bản thân Để hình
thành nên đạo đức cá nhân thì nó phải trải qua một quá trình, đi từ những
những yêu cầu đạo đức của xã hội chuyển thành những nhu cầu, mục đích
và sự hứng thú của bản thân trong cuộc sống sinh hoạt đời thường
+ Thứ ba là nghĩa vụ với người khác trong mối quan hệ xã hội, gia đình và tổ
chức Đạo đức không chỉ thể hiện ở trong các mối quan hệ với tự nhiên,
trong thái độ của con người trước tự nhiên mà còn thể hiện sự tự ứng xử có
trách nhiệm trong bản thân mỗi người, giúp họ tự rèn luyện nhân cách bản
thân
− Đạo đức trong tính huống kinh doanh tương đối phức tạp, cho nên đôi khi
những nhà quản trị thường có những quan điểm khác nhau về hành động nào
là có đạo đức Trong phần lớn các tình huống kinh doanh việc đưa ra quyết
định có đạo đức không đòi hỏi phải lực chọn giữa những cái đúng và những
11
cái sai, mà nó lại là sự mâu thuẫn giữa cái đúng này với cái đúng kia Hiện
nay, cũng có một số vấn đề đạo đức đang được tranh cãi trong môi trường kinh
doanh
b Hệ thống giá trị đạo đức làm nền tảng trong kinh doanh
Với sự phát triển của lịch sử nhân loại, nền kinh tế thị trường đã và đang sản sinh
ra rất nhiều vấn đề về môi trường, cạnh tranh trong kinh doanh, về nhu cầu việc làm…Điều đó đặt ra một yêu cầu đó là các doanh nhân cần phải có những nhận thức rõ rệt
về một số phạm trù đạo đức cơ bản như thiện, ác, lương tâm nghĩa vụ, nhân phẩmdanh dự… là cơ sở định hướng cho hoạt động kinh doanh của một tổ chức
Những tiêu chí này dựa trên những nguyên tắc cơ bản như: Làm giàu cho mình điđôi với làm giàu cho xã hội, làm giàu cho đất nước và người lao động; Cạnh tranhnhưng không làm hại cho xã hội; bình đẳng và sỏng phẳng trong các lợi ích kinh tế vớinhà nước, với người lao động…
c Nỗ lực vì sự nghiệp chung
Đạo đức của doanh nhân còn thể hiện ở mức độ nỗ lực làm việc vì sự nghiệp
chung của toàn thể doanh nghiệp, sử dụng quỹ thời gian, tích cực giải quyết các khókhăn trong và ngoài doanh nghiệp, triệt để thực hiện các mục tiêu
Đạo đức của doanh nhân còn thể hiện ở chỗ thấy được cái lợi mà họ có được
trong cái lợi ích của doanh nghiệp, của toàn xã hội và cộng đồng, phù hợp với giá trịđạo đức mà xã hội thừa nhận
d Kết quả kinh doanh và sự đóng góp cho xã hội
Trang 10Hiệu quả kinh doanh chính là thước đo đúng đắn cho tài năng của doanh nhân
Sự thành đạt của doanh nhân chỉ có thể là sự thành đạt thông qua cạnh tranh gay gắttrên thị trường, qua sự nghiệp, qua sự thừa nhận của cộng đồng trong nước và quốc tế Mục đích làm kinh doanh của doanh nhân không chỉ là làm giàu cho bản thân họ,
mà còn là làm giàu cho xã hội, đóng góp cho xã hội thông qua những thức hỗ trợ giúp
đỡ hay tài trợ cho các hoạt động văn hóa xã hội
1 2 4 Phong cách doanh nhân:
− Kinh doanh vừa là khoa học vừa là nghệ thuật Doanh nhân muốn thành công
trong hoạt động kinh doanh của mình ngoài yêu cầu về chuyên môn, các kỹ
năng còn phải nắm vững nghệ thuật lãnh đạo quản lý kinh doanh Mỗi doanh
nhân lại có những thế mạnh, những khuynh hướng suy nghĩ mang bản sắc cá
nhân Điều đó tạo nên phong cách của doanh nhân Có thể nói rằng, phong
12
cách của người lãnh đạo doanh nghiệp chính là yếu tố quan trọng làm nên
thành công của một doanh nghiệp
− Phong cách của doanh nhân là cách thức làm việc của doanh nhân
− Phong cách doanh nhân là hệ thống các dấu hiệu đặc trưng của hoạt động quản
lý của lãnh đạo doanh nghiệp, được quy định bởi các đặc điểm nhân cách của
họ
− Phong cách lãnh đạo của doanh nhân là kết quả của mối quan hệ giữa cá nhân
và sự kiện, được biểu hiện qua công thức: Cá tính x Môi trường
− Những yếu tố làm nên phong cách doanh nhân:
+ Thứ nhất là văn hóa cá nhân Văn hóa cá nhân cho người doanh nhân biết
họ đang theo đuổi công việc, một sự nghiệp là vì giá trị gì, nhờ có giá trị đó
họ được khẳng định và cống hiến cho xã hội
+ Thứ hai là tâm lý cá nhân, có nghĩa là khuynh hướng xem xét, tiếp cận vấn
đề từ trạng thái tâm lý như nào Tâm lý chịu sự chi phối sâu sắc của năng
lực, tố chất về thể chất và tinh thần của con người Nếu là tâm lý mở, tự
khẳng định, tự chinh phục thì đó là phẩm chất vô cùng cần thiết cho doanh
nhân Ngược lại, nếu là tâm lý khép kín, tự ti sẽ dẫn đến những phong cách
tiêu cực cho doanh nhân
+ Thứ ba là kinh nghiệm cá nhân Kinh nghiệm sẽ được phát huy đầy đủ tác
dụng tích cực khi chúng được hệ thống hóa bởi khả năng tư duy, khái quát
để trở thành lý luận Kinh nghiệm của doanh nhân về lĩnh vực đang hoạt
động là một tài sản vô hình, là yếu tố quan trọng quyết đinh sự thành công
đối với mỗi doanh nhân
+ Thứ tư là nguồn gốc đào tạo Lĩnh vực chuyên môn mà doanh nhân được
đào tạo thường trang bị cho họ kiến thức cũng như kỹ năng căn bản về lĩnh
vực đó Bởi vậy, cách nhìn nhân đánh giá giải quyết vấn đề của họ thường
thiên lệch về cách thức chuyên môn đó, xem nhẹ lĩnh vực khác
+ Thứ năm là môi trường xã hội, sự hội nhập và thách thức Môi trường xã
hội với ý thực hệ, tập quán, văn hóa, đạo đức, luật pháp tạo ra những lớp
Trang 11người có những phong cách, tâm lý, dân trí ở một mặt bằng nhất định, ảnh
hướng không nhỏ đến phong cách lãnh đạo của doanh nhân
− Những nguyên tắc định hình một phong cách tốt của doanh nhân:
Luôn bị thôi thúc bởi sự hoàn hảo;
Vượt qua mọi rào cản để tìm ra chân lý một cách nhân chóng;
Vận dụng mọi khả năng và dồn mọi nỗ lực của mình cho công việc;
Biến công việc thành nhu cầu và sở thích của mọi người;
Hiểu được và biết dự liệu đến những tiểu tiết;
bản một kiểu phong cách nào đó trong thực tiễn sản xuất, kinh doanh mà đòi
hỏi doanh nhân phải vận dụng một cách linh hoạt, sáng tạo để tìm ra kiểu
phong cách lãnh đạo của doanh nhân thích hợp, tùy vào những điều kiện, tình
huống cụ thể của doanh nghiệp
14
PHẦN 2 PHÂN TÍCH CÁC KHÍA CẠNH VĂN HÓA DOANH NHÂN CỦA
DOANH NHÂN MAI KIỀU LIÊN
2 1 Giới thiệu chung về doanh nhân Mai Kiều Liên:
2 1 1 Tiểu sử doanh nhân Mai Kiều Liên:
Sinh ngày 1/9/1953 tại Paris, Pháp, bà Mai Kiều Liên tốt nghiệp đại học về chế
biến thịt và sữa tại Moscow, Liên Xô Bà gia nhập vào Vinamilk ở vị trí của một kỹ sưphụ trách Khối sản xuất sữa đặc và sữa chua Nhà máy sữa Trường Thọ, Công ty Sữa –
Cà phê Miền Nam (tiền thân của Công ty Sữa Việt Nam) Năm 1983, bà học khoaquản lý kinh tế của trường Đại học Kinh tế Leningrad (Nga), năm 1984 bà được bổnhiệm Phó tổng giám đốc Công ty sữa Việt Nam và giữ vị trí Tổng giám đốc từ năm
1992 đến nay
Bà Mai Kiều Liên đã gắn bó với Vinamilk 39 năm, là người giữ cương vị đứng
đầu hơn 20 năm Bà là Chủ tịch Hội đồng quản trị kiêm Tổng giám đốc Công ty Cổ
Trang 12phần sữa Việt Nam, là người góp phần đưa Vinamilk trở thành một trong những
thương hiệu nổi tiếng, lọt vào danh sách 200 doanh nghiệp xuất sắc nhất tại khu vựcChâu Á – Thái Bình Dương từ năm 2010, và lọt top 50 doanh nghiệp sữa lớn nhất thếgiới vào năm 2017
Năm 2012, Tạp chí Forbes bình chọn bà vào top 50 nữ doanh nhân quyền lực tại
Châu Á Tiếp đó, Tạp chí Quản trị Doanh nghiệp châu Á (trụ sở tại Hồng Kông) đãbình chọn bà nhận giải thưởng “Asian Excellence Recognition Awards 2012” (Những
cá nhân/công ty xuất sắc nhất châu Á năm 2012) với danh hiệu “Những CEO xuất sắccủa châu Á trong lĩnh vực Quan hệ với nhà đầu tư”
Phương châm làm việc của nữ doanh nhân luôn là lao động hết mình với cường
độ cao nhất Bà cũng không hề thích những lối mòn, những điều lặp đi lặp lại, mà thay
vì đó bà thích sự sáng tạo không ngừng Không những thế, bà là người luôn đề cao sựnhân văn trong kinh doanh, bà không muốn đuổi việc nhân viên vì trình độ kém,
ngược lại sẵn sàng đào tạo họ để họ trở nên lành nghề hơn
Bên cạnh là một nữ doanh nhân thành đạt đảm nhận một vi trí quan trọng tại một
doanh nghiệp lớn, bà Mai Kiều Liên còn là một người vợ, người mẹ tuyệt vời trong giađình
2 1 2 Sự nghiệp của nữ doanh nhân:
a Tóm tắt qua các giai đoạn:
− Năm 1976, Doanh nhân Mai Kiều Liên tốt nghiệp bằng kỹ sư công nghệ chế
biến thịt và sữa tại Moscow, Liên Xô
15
− 8/1976 – 8/1980: Bà đảm nhận vai trò là Kỹ sư phụ trách Khối sản xuất sữa
đặc và sữa chua của nhà máy sữa Trường Thị, Công ty Sữa – Cà Phê miền
Nam (Tiền thân của công ty Sữa Việt Nam)
− 8/1980 – 2/1982: Doanh nhân Mai Kiều Liên đóng vai trò là Kỹ sư công nghệ
Phòng Kỹ thuật Xí nghiệp Liên hợp Sữa Cà phê Bánh kẹo 1
− 2/1982 – 9/1983: Bà là trợ lý Giám đốc kiêm Phó giám đốc Kỹ thuật nhà máy
Sữa Thống Nhất, Xí nghiệp Liên hợp Sữa Cà Phê Bánh kẹo 1
− 9/1983 – 6/1984: Bà đi học Quản lý kinh tế tại Đại học Kinh tế Leningard, tại
Liên Xô
− 7/1982 – 11/1992: Bà trở thành Phó giám đốc của Công ty Sữa Việt Nam
(Vinamilk) phụ trách lĩnh vực kinh tế
− 12/1992 đến nay, Bà giữ vị trí Tổng giám đốc của Công ty Sữa Việt Nam
− 1996 – 2001 Bà Mai Kiều Liên là Ủy viên Ban Chấp hành Trưng ương Đảng
Cộng sản Việt Nam khóa VIII
− 11/2003 – 7/2015 Kiêm nhiệm Chủ tịch Hội đồng Quản trị Công ty Cổ phần
Sữa Việt Nam
b Những danh hiệu và giải thưởng:
−
−
−
−