PT ĐOẠN 1 BÌNH NGÔ “Mỗi trang văn đều soi bóng thời đại mà nó ra đời” (Tô Hoài) Văn chương từ khi xuất hiện đã là chuyện chung của muôn đời ,muôn người Người nghệ sĩ như kẻ đa đoan ôm trọn bao nỗi đau buồn khắc khoải, để rồi gieo rắc tất thảy lên từng nét bút ,câu văn ,bầu bạn với những linh hồn đơn côi lạnh lẽo ,xóa tan mảng màu băng giá của trái tim cô độc ,chai sạn Muốn dùng văn học như tấm gương phản ánh hiện thực thời đại, nhà văn phải mở lòng đón nhận biến động của thời cuộc ,phải chìm nổi.
Trang 1“Mỗi trang văn đều soi bóng thời đại mà nó ra đời” (Tô Hoài) Văn chương từ khi xuất hiện đã là chuyện chung của muôn đời ,muôn người.Người nghệ sĩ như kẻ đa đoan ôm trọn bao nỗi đau buồn khắc khoải, để rồi gieo rắc tất thảy lên từng nét bút ,câu văn ,bầu bạn với những linh hồn đơn côi lạnh lẽo ,xóa tan mảng màu băng giá của trái tim cô độc ,chai sạn Muốn dùng văn học như tấm gương phản ánh hiện thực thời đại, nhà văn phải mở lòng đón nhận biến động của thời cuộc ,phải chìm nổi trong bể đời để tìm thấy cái chất văn độc đáo ẩn dấu trong từng ngõ hẹp tối tăm của cuộc sống Mỗi nhà văn cần
có một trái tim “danko” soi tỏa mở đường cho dân tộc , cho thời đại,tìm ra con đường đi đến chân lý,đến với độc lập tự chủ Và Nguyễn Trãi chính là người đã thực hiện trọn vẹn công đoạn ấy để cho ra đời kiệt tác văn học “Bình Ngô đại cáo” với tầm vóc lịch sử lớn lao Ra đời sau chiến thắng giặc Minh của nghĩa quân Lam Sơn ,bài cáo là áng “thiên cổ hùng văn” được biết đến như bản tuyên ngôn độc lập thứ hai của dân tộc ta
Sinh ra từ cát bụi rồi lại trở về với cát bụi hư vô Sự nghiệp và cuộc đời ngang trái của Nguyễn Trãi tưởng chừng đã bị cuốn phăng khỏi guồng quay thời gian ,chuyến hành trình dài của lịch sử nhưng chính hồn thơ ,hồn văn độc đáo chất chứa hơi thở của thời đại đã khẳng định lại tên tuổi cũng như nhân cách của vị anh hùng đại tài ấy Nguyễn Trãi là nhà văn chính luận kiệt xuất mọi thời đại Người ta ví thơ ông như sóng biển rì rào , gió mênh mang hướng đến chỗ sâu nhất ,đẹp đẽ nhất trong tâm hồn mỗi con người Thơ ông là mảnh đất kì diệu mà ở đó tư tưởng nhân nghĩa ,yêu nước ,thương dân đã thấm nhuần vào hành động,xuyên suốt, chủ đạo như nguồn năng lượng hội tụ phát ra ánh sáng kì diệu ,soi rọi vào nhân dân chân lý của chính nghĩa ,của độc lập tự chủ Thông qua phần 1 “Bình Ngô đại cáo” ,Nguyễn Trãi
đã nêu rõ quan điểm của bản thân về tư tưởng nhân nghĩa cũng như lời khẳng định đanh thép về nền độc lập của đất nước ta
Triết lý nhân nghĩa của Nguyễn Trãi tiềm ẩn như quặng quý mà ta cần phải khai thác, nhưng khi lộ thiên
nó lại càng lấp lánh hơn bởỉ tư tưởng, tấm lòng yêu nước, thương dân sáng ngời
“Từng nghe :
Việc nhân nghĩa cốt ở yên dân
Quân điếu phạt trước lo trừ bạo.”
Nhân nghĩa là mối quan hệ giữa con người với con người được xây dựng trên cơ sở của tình yêu thương
và đạo lý làm người “Nhân nghĩa” hiểu theo cách của Nguyễn Trãi là “yên dân” , “trừ bạo” Có xuất xứ
từ một quan niệm của Nho gia ,song đến Việt Nam ,cây đại thụ văn học nước nhà đã biến nó thành một khái niệm mang đậm tính dân tộc và trở thành tư tưởng lớn của thời đại Ngọn cờ nhân nghĩa ấy xuất hiện vừa nhân đạo,vừa thiên đạo Đó là mang an lành cho nhân dân ,là hợp ý trời ,thuận lòng dân Dân trong tác phẩm là những dân đen ,con đỏ ,thương sinh,phu phen,manh lệ nhưng lại là người có vai trò lịch sử quan trọng, góp phần đánh đuổi giặc ngoại xâm và xây dựng lên đất nước Theo con mắt tinh tường của bậc trí thức ,tác giả nhận định dân là nòng cốt ,là sinh khí,là tài sản của một quốc gia ,nếu có được lòng dân thì mọi cuộc kháng chiến đều sẽ đi đến được bến bờ thắng lợi “Yên dân” – “trừ bạo” ,hai hành động tưởng chừng không liên quan nhưng lại là yếu tố có tác dụng hỗ trợ ,bổ sung lẫn nhau ,chúng được nhấn mạnh và phải được tiến hành cùng lúc ,thống nhất với nhau Quan tâm nhân dân đồng nghĩa với việc phải chiến đấu đánh đổi kẻ thù của dân ,diệt trừ bọn cuồng Minh ngang tàng hống hách giày xéo đời sống nhân dân ,gây ra biết bao tai họa mà trời đất khó lòng dung thứ Có thể khẳng định tư tưởng
PT ĐOẠN 1 BÌNH
NGÔ
Trang 2nhân nghĩa trong 2 câu đầu “Bình Ngô đại cáo”là tư tưởng tích cực , tiến bộ ,phù hợp với tinh thần thời đại và cho đến nay vẫn giữ nguyên được giá trị vốn có
Để khẳng định tư cách độc lập dân tộc ,Nguyễn Trãi tiếp tục đưa ra những lập luận đanh thép , xác đáng :
“Như nước Đại Việt ta từ trước,
Vốn xưng nền văn hiến đã lâu
Núi sông bờ cõi đã chia
Phong tục Bắc Nam cũng khác
Từ Triệu, Đinh, Lí, Trần bao đời gây nền độc lập,
Cùng Hán, Đường, Tống, Nguyên mỗi bên xưng đế một phương
Tuy mạnh yếu từng lúc khác nhau,
Song hào kiệt đời nào cũng có”
Bằng lối lập luận sắc bén ,đa chiều , nhà văn đã khẳng định những phương diện cốt lõi để định danh chủ quyền của mỗi quốc gia Nguyễn Trãi đã đưa ra quan điểm được đánh giá là đầy đủ nhất lúc bấy giờ về các yếu tố hình thành nên 1 quốc gia độc lập :nước Đại Việt có nền văn hiến lâu đời , có núi sông bờ cõi,phong tục tập quán phong phú ,có các triều đại sánh ngang “Hán, Đường ,Tống ,Nguyên”, có nhân tài phò vua diệt giặc So với “Nam Quốc Sơn Hà” của Lý Thường Kiệt, “ Bình Ngô đại cáo” thật sự hay hơn , đầy đủ, toàn diện hơn về n i dung cũng như tư tưởng xuyên suốt Tác giả đặt Đại Việt ngang hàng với Trung Hoa ,dùng phép so sánh đầy tinh tế và sâu sắc để nêu bật tư thế độc lập , tự cường của dân tộc Không xét đến các yếu tố lớn hay nhỏ ,mạnh hay yếu , mà xét theo việc có hay không ,thì cả năm yếu tố nhà văn chỉ ra ở hai đất nước đều tương xứng ,sánh bằng Nguyễn Trãi đã thành công nâng tầm chân lý độc lập và khẳng định vị thế dân tộc Với lý luận đanh thép ,dẫn chứng xác thực ,lần đầu tiên chân lý chủ quyền dân tộc được vang lên một cách dõng dạc ,tự hào đến thế ,chúng đã trở thành mảnh đất thiêng liêng , “bất khả xâm phạm”,là nền móng vững chãi ,là cơ sở pháp lý ,lý luận xác đáng để Nguyễn Trãi lên án những kẻ bạo ngược cố ý phạm vào chủ quyền nước ta
Và lịch sử đã ghi nhận những minh chứng hùng hồn , đầy sức thuyết phục cho nguyên lí nhân nghĩa, sức mạnh dân tộc bằng những chiến công lẫy lừng được lưu danh sử sách:
“Cho nên:
Lưu Cung tham công nên thất bại;
Triệu Tiết thích lớn phải tiêu vong;
Cửa Hàm Tử bắt sống Toa Đô
Sông Bạch Đằng giết tươi Ô Mã
Việc xưa xem xét
Chứng cớ còn ghi.”
Trang 3Sự thất bại thảm hại của Lưu Cung,Triệu Tiết , Toa Đô , Ô Mã được tác giả liệt kê bằng những động từ mạnh “thất bại” , “tiêu vong” , “bắt sống” , “giết tươi” ,nhấn mạnh kết cục thảm hại của thế lực phi nghĩa luôn nhăm nhe đe dọa lãnh thổ Đại Việt Đồng thời , ý thức dân tộc của Nguyễn Trãi đã được nâng lên một tầm cao mới khi ông đã nêu ra được những dẫn chứng cụ thể về chiến thắng oanh liệt của quân dân ta tại “cửa Hàm Tử” , “ sông Bạch Đằng”,….đan xen vào đó là sự căm phẫn , khinh thường bọn giặc ngu muội không biết tự lượng sức mình Mượn lời thơ đanh thép , ông một lần nữa khẳng định rằng : Đại Việt là quốc gia có độc lập , tự chủ ,có nhân tài ,tướng giỏi !Bất kì kẻ xâm lược nào dòm ngó tấc đất tấc vàng của tổ tiên ta để lại đều phải chịu thất bại ê chề ,nhục nhã muôn đời
Đoạn 1 “Bình Ngô đại cáo” khép lại đã mang đến nhiều xúc cảm mãnh liệt trong tim bạn đọc Chỉ với đoạn thơ ngắn ngủi , đại thi hào dân tộc đã nêu bật được tư tưởng nhân nghĩa cùng lời khẳng định đanh thép về độc lập chủ quyền của đất nước, đồng thời giúp con cháu thời sau ghi nhớ lịch sử đấu tranh hào hùng của thế hệ cha anh ta ngày trước để bồi đắp nên một trái tim yêu nước nồng nàn ,sẵn sàng cống hiến ,quyết tâm xây dựng ,bảo vệ và củng cố nền độc lập nước nhà