Thái Lan tăng cường hội nhập kinh tế song phương Sự kiện và nhận định THÁI LAN TĂNG CƯỜNG HỘI NHẬP KINH TẾ SONG PHƯƠNG Là một trong 6 nước thành viên sáng lập ra Khu vực Thương mại Tự do ASEAN (AFTA),[.]
Trang 1THÁI LAN TĂNG CƯỜNG HỘI NHẬP KINH TẾ SONG
PHƯƠNG
Là một trong 6 nước thành viên sáng lập ra Khu vực Thương mại Tự do ASEAN (AFTA), Thái Lan ngày nay vẫn không ngừng phát triển hoạt động hội nhập kinh tế thế giới Thái Lan hiện là thành viên của các cộng đồng kinh tế khu vực và thế giới, như ASEAN, ASEM, Hợp tác Kinh tế Châu á Thái Bình Dương (APEC), Tổ chức Thương mại Thế giới
và tiếp tục tham gia đàm phán các quá trình đàm phán thoả thuận thương mại tự do và hợp tác kinh tế chặt chẽ hơn với nhiều quốc gia trên thế giới
Hai năm 2003, 2004 là năm đột phá trong nỗ lực hội nhập kinh tế thế giới của Thái Lan Trong thời gian từ tháng 6 đến tháng 12 năm 2003, Thái Lan liên tục ký kết các Chương trình thu hoạch sớm, hay còn gọi là các FTA bộ phận với Trung Quốc và Ấn Độ, đồng thời không ngừng đàm phán để tiến tới thiết lập một Hiệp định Đối tác Kinh tế (EPA) với Nhật Bản
Thái Lan-Trung Quốc
Thái Lan và Trung Quốc - Ai được lợi từ FTA?
Trang 2Ngày 1 tháng 7 năm 1975, Thái Lan thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức với Trung Quốc và mở rộng mối quan hệ thương mại chính thức ngay trong các năm sau Theo số liệu thống kê của Cục Hải quan Trung Quốc, Trung Quốc là đối tác thương mại lớn thứ
16 của Thái Lan Năm 2003, quan hệ thương mại giữa Thái Lan và Trung Quốc được đẩy mạnh một cách đáng kể Theo số liệu thống kê của Phòng đàm phán thương mại Thái Lan, năm 2003, Trung Quốc vượt lên trở thành nước xuất khẩu hàng hoá lớn thứ ba vào thị trường Thái Lan và là nước đứng thứ ba về nhập khẩu hàng hoá từ Thái Lan Ngày 18 tháng 6 năm 2003, Thái Lan và Trung Quốc ký kết một Chương trình thu hoạch sớm về các mặt hàng rau, quả và một số loại hạt Theo đó, ngay từ đầu tháng 10 năm 2003, thuế suất áp dụng 188 mặt hàng rau, quả và hạt được xuất, nhập khẩu giữa hai quốc gia được cắt giảm xuống 0% Cam kết trong khuôn khổ Chương trình này mở ra nhiều cơ hội cho hàng nông sản Trung Quốc xâm nhập thị trường Thái Lan nhưng mang lại tổn thất cho Hoa Kỳ và các nước xuất khẩu nông sản khác Trước mắt những tổn thất cho Hoa Kỳ là các mặt hàng rau quả và hạt, do cạnh tranh trực tiếp với nông sản Trung Quốc trên thị trường Thái Lan
Tại thời điểm trước và trong khi đàm phán Hiệp định Thương mại Tự do với Trung Quốc, Thái Lan nhận định rằng, một đất nước với dân số 1,3 tỷ dân, lớn hơn rất nhiều so với gần 63 triệu dân Thái Lan, sẽ mang lại một thị trường xuất khẩu rộng lớn cho hàng hoá của họ Tuy nhiên Tái cũng hiểu rõ là hàng hóa của Thái Lan không dễ dàng xâm nhập được thị trường này Ông Sumalee Voraprateeb, Đại diện Phụ trách Nông nghiệp của Đại sứ quán Thái Lan ở Bắc Kinh đã cảnh báo về sự thiếu đồng nhất giữa Trung Quốc và Thái Lan ở 4 điểm (FTA Watch, 2005)
Thứ nhất, phương thức quản lý vĩ mô của Trung Quốc rất khác biệt so với Thái Lan ngay
cả trong nội bộ hệ thống hành chính của các tỉnh trên đất nước Trung Quốc
Trang 3Thứ hai, Thái Lan không phải là nước duy nhất xuất khẩu nông sản vào thị trường Trung
Quốc Thái Lan phải cạnh tranh với nhiều đối thủ khác như Việt nam, Philippin, Inđônêsia, Đài Loan, Ôtxtrâylia và Hoa Kỳ
Thứ ba, Trung Quốc hiện đang là nước xuất khẩu ròng về hàng nông sản Trung Quốc
nhập khẩu rất ít nông sản từ nước ngoài, trong đó 2 mặt hàng nhập khẩu quan trọng nhất
là gỗ và đậu nành là những mặt hàng không phải lợi thế của Thái Lan
Thứ tư, Trung Quốc đang ưu tiên hàng đầu cho hoạt động sản xuất nông nghiệp trong
nước đối với các loại hoa quả vùng nhiệt đới Như vậy, trong tương lai, Trung Quốc sẽ cắt giảm lượng nhập khẩu hoa quả vùng nhiệt đới, như sầu riêng, măng cụt và nhãn từ Thái Lan cũng như các nước xuất khẩu khác
Hiểu rõ thuận lợi và khó khăn của Trung Quốc, Thái Lan đã đề ra hàng loạt giải pháp thích hợp để thâm nhập thị trường này
Thái Lan-Ấn Độ
Thái Lan được lợi lớn từ Hiệp định Thương mại Tự do Thái Lan-Ấn Độ
Tháng 10 năm 2003, Thái Lan ký kết Chương trình thu hoạch sớm với Ấn Độ, với một lộ trình từng bước cắt giảm thuế Trong khuôn khổ Chương trình này, tháng 3 năm 2004, sẽ
có 82 mặt hàng được đặt trong danh mục mà Thái Lan và Ấn Độ bắt đầu cắt giảm 50% thuế nhập khẩu, tiếp tục cắt giảm 25% trong một năm tiếp theo và tiến tới cắt giảm hoàn toàn xuống 0% vào ngày 1 tháng 3 năm 2006
Trang 4Lộ trình cắt giảm thuế nhập khẩu 3/2004-3/2006
100%
50%
25%
0%
0%
20%
40%
60%
80%
100%
Thuế suất thuế nhập khẩu
Trước FTA Tháng
3-2004
Tháng 3-2005
Tháng 3-2006
Nguồn: www.bilaterals.org
Trong số 82 mặt hàng về nông sản có chôm chôm, nhãn, măng cụt, nho, lúa mỳ; thực phẩm có hàng hải sản đóng hộp, ngoài ra là một số mặt hàng công nghiệp khác Chương trình thu hoạch sớm được coi là giai đoạn thứ nhất, hay là một FTA bộ phận của Thái Lan trong quan hệ thương mại với Ấn Độ Dự kiến đến năm 2010, Thái Lan sẽ hoàn tất
và thực hiện một FTA đầy đủ với Ấn Độ trên tất cả các mặt hàng
Kết thúc vòng đàm phán tháng 2 năm 2005, hai nước đã đạt được một số thoả thuận về việc phân hàng hoá trong danh mục thông thường thành hai nhóm, một nhóm sẽ cắt giảm thuế xuống 0% và nhóm còn lại thì không Thái Lan và Ấn Độ cùng nhau nhất trí về danh mục các hàng hoá nhạy cảm, xuất xứ hàng hoá, hợp tác về kiểm dịch động thực vật, chống phá giá, các biện pháp bảo hộ thị trường, tranh chấp thương mại Tuy nhiên, hai nước chưa nhất trí về danh mục hàng hoá nhạy cảm, nhóm hàng sẽ không nằm trong khuôn khổ FTA Ấn Độ đưa 1000 mặt hàng vào danh mục hàng hoá nhạy cảm, trong khi danh mục này của Thái Lan chỉ bao gồm 100 mặt hàng Ông Chana Kanaratanadilok, Phó
Trưởng đoàn đàm phán của Thái Lan về Hiệp định FTA với Ấn Độ tuyên bố “Nếu Ấn Độ
đưa 1000 mặt hàng vào danh mục hàng nhạy cảm trên tổng số 5000 mặt hàng hiện hai nước đang có quan hệ thương mại thì liệu có còn một Hiệp định thương mại Tự do? ”
Phòng Thương mại và Công nghiệp Ấn Độ (FICCI) lo ngại rằng, khi Hiệp định FTA Thái Lan-Ấn Độ được thực hiện, “tự do hoá thương mại cho Thái Lan cũng là sự tụt dốc của kinh tế Ấn Độ” Hàng hoá của Thái Lan sẽ tràn ngập thị trường nội địa với giá rẻ và Ấn
Độ chưa đủ khả năng bảo vệ những mặt hàng dễ bị tổn thương Trong năm tháng
Trang 5(4/2005-9/2005), kim ngạch nhập khẩu của Ấn Độ từ Thái Lan đạt 104,84 triệu USD, cao hơn nhiều so với kim ngạch nhập khẩu của cả năm 2003-2004, đạt có 84,44 triệu USD Trong khi đó, tăng trưởng kim ngạch xuất khẩu của Ấn Độ sang Thái Lan giảm Tính cho giai đoạn 4/2005-9/2005, kim ngạch xuất khẩu của Ấn Độ đạt có 24,54 triệu USD, như vậy ước cho cả năm đạt khoảng 49 triệu USD, giảm khoảng 20% so với kim ngạch xuất khẩu của năm trước 2003-2004, đạt 64,22 triệu USD
Xuất khẩu Ấn Độ sang Thái Lan Nhập khẩu Ấn Độ từ Thái Lan
0
10
20
30
40
50
60
70
triệu
USD
2003-2004 6 Tháng
4/2005-9/2005
Ước cả năm 2005
0 50 100 150 200 250
triệu USD
2003-2004 6 Tháng
4/2005-9/2005
Ước cả năm 2005
Nguồn : Phòng Thương mại và Công nghiệp Ấn Độ(FICCI), Tháng 6/2005
Ngay trong thời gian đầu Hiệp định FTA Thái Lan-Ấn Độ có hiệu lực, Ấn Độ đã phải đương đầu với những tác động tiêu cực của quá trình tự do hoá Thái Lan có chi phí sản xuất thấp, trong khi sản xuất hàng hoá Ấn Độ còn hàng loạt yếu kém như cơ sở hạ tầng, năng suất lao động thấp, thủ tục quản lý hành chính cồng kềnh và phức tạp, thuế nhập khẩu nguyên vật liệu cao khiến cho hàng hoá Ấn Độ không đủ sức cạnh tranh với hàng nhập khẩu từ Thái Lan
Thái Lan-Nhật Bản
Ngày 11 tháng 12 năm 2003, Thủ tướng Nhật Bản và Thái Lan đã gặp mặt tại Tôkyô (Nhật Bản) để bàn Thoả thuận Quan hệ Đối tác Kinh tế Nhật Bản-Thái Lan (JTEPA) Hai nước quan tâm đến vấn đề gắn kết chiến lược, văn hoá và quan hệ kinh tế Trong hai năm
2004 và 2005, đã có nhiều vòng đàm phán giữa Thái Lan và Nhật Bản Phòng Đàm phán Thương mại Thái Lan cho biết, để chuẩn bị cho vòng đàm phán tháng 2 năm 2005, Thái Lan đã đề xuất một chương trình cắt giảm hoặc miễn thuế của Nhật Bản cho các mặt hàng thịt gia cầm, bột sắn, đường, thuỷ sản, rau quả, lương thực qua chế biến, sản phẩm thuộc da và giầy dép Trong khi, Nhật Bản yêu cầu Thái Lan cắt giảm thuế nhập khẩu, hàng tự động hoá và thép
Phát biểu tại lễ khai mạc Cuộc gặp thượng đỉnh Nhật Bản-Thái Lan lần thứ 19 và Chiến lược FTA/EPA giữa hai nước Thái Lan và Nhật Bản, Ông Pisan Manawapat, Trưởng
Trang 6đoàn đàm phán về EPA Thái Lan-Nhật Bản khẳng định “Phía Thái Lan không thoả mãn
với một EPA không mang lại lợi ích thực sự cho nông nghiệp Thái Lan Nhật Bản tự do hoá thương mại đối với hàng nông sản sẽ hỗ trợ và đóng góp cho tiến trình cải cách nông nghiệp hiện nay của Nhật Bản Cũng như vậy, Thái Lan nhận thấy việc cắt giảm thuế trong thương mại hàng công nghiệp sẽ hỗ trợ tiến trình cải cách cơ cấu và thúc đẩy hiệu quả hoạt động ngành này của Thái Lan”
Roppogi Hills, Tokyo - nơi diễn ra Cuộc gặp thượng đỉnh lần thứ 19 Thái Lan- Nhật Bản
Tháng 9 năm 2004
Trên cơ sở các vòng đàm phán song phương năm 2004 và cuộc gặp cấp Bộ trưởng tại Băngcốk tháng 9 năm 2005, Thủ tướng Nhật Bản, Junichiro Koizumi và Thủ tướng Thái Lan, Thaksin Shinawatra đã gặp mặt tại Tôkyô tuyên bố thoả thuận nguyên tắc về Hiệp định Đối tác Kinh tế Thái Lan-Nhật Bản (JTEPA) Hiệp định JTEPA được thiết lập trên trên nhiều lĩnh vực của hoạt động kinh tế, bao gồm cải thiện môi trường kinh doanh, sở hữu trí tuệ, hợp tác kinh tế song phương trong nông nghiệp, lâm ngư nghiệp, thúc đẩy thương mại và đầu tư, giáo dục và phát triển nguồn nhân lực, công nghệ thông tin và liên lạc, khoa học công nghệ, năng lượng và môi trường, doanh nghiệp vừa và nhỏ, du lịch, dịch vụ tài chính, bảo tồn năng lượng, nền kinh tế tạo giá trị và thúc đẩy quan hệ kinh tế giữa tư nhân và nhà nước
Năm 2004, kim ngạch thương mại song phương Thái Lan-Nhật Bản đạt gần 35 tỷ USA Năm 2004, Thái Lan là nước dẫn đầu tiếp nhận đầu tư trực tiếp từ Nhật Bản ở Đông Nam
Á Cũng trong năm 2004, Nhật Bản đứng đầu các nhà đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Thái Lan Trên cơ sở mối quan hệ hợp tác kinh tế gần gũi và chặt chẽ, Hiệp định JTEPA cải thiện môi trường đầu tư và mang lại các cơ hội kinh doanh lớn hơn giữa hai nước
Trang 7Thái Lan-Ôtxtrâylia và Thái Lan-NiuDiLân
Toà nhà Quốc hội Ôtxtrâylia, Canberra
Năm 2005, Thái Lan đã tiến triển vượt bậc trong đàm phán thương mại với Ôtxtrâylia và NiuDiLân Trong khi chính thức thực hiện Hiệp định FTA với Ôtxtrâylia từ ngày 1 tháng
1 năm 2005, Thái Lan tiếp tục ký kết Hiệp định FTA với NiuDiLân vào Tháng 4 năm
2005 Thái Lan và NiuDilân đi tới thoả thuận thương mại tự do giữa hai nước vào năm
2010 Khung nội dung cam kết FTA Thái Lan ký kết với NiuDilân về cơ bản dựa trên khung đàm phán với Ôtxtrâylia
Hiệp định Thương mại Tự do về Quan hệ kinh tế với Thái Lan-Ôtxtrâylia là Hiệp định FTA thứ ba của Ôtxtrâylia, và là Hiệp định FTA đầy đủ đầu tiên mà Thái Lan ký kết với một nước phát triển, mang lại lợi ích kinh tế cho cả hai nước Năm 2004, kim ngạch thương mại song phương Thái Lan-Ôtxtrâylia đạt 3,6 tỷ USD, trong đó xuất khẩu Ôtxtrâylia sang Thái Lan đạt 1,6 tỷ USD và xuất khẩu từ Thái Lan sang Ôtxtrâylia đạt 2
tỷ USD Theo tính toán của Tổng Cục Hải quan Thái Lan, giá trị xuất khẩu sang Ôtxtrâylia chiếm tỷ trọng 1,6% tổng GDP Thái Lan, trong khi đó giá trị xuất khẩu sang Thái Lan chiếm tỷ trọng 0,4% tổng GDP Ốtxtrâylia Như vậy, Hiệp định này ảnh hưởng đến nền kinh tế Thái Lan mạnh hơn là đối với nền kinh tế Ôtxtrâylia Trong mối quan hệ song phương, Thái Lan là nước được hưởng lợi ích kinh tế từ FTA nhiều hơn Hiệp định
Trang 8FTA tăng thêm khoảng 2,4 tỷ USD cho Ôtxtrâylia và 6,8 tỷ USD cho Thái Lan, đồng thời tăng tiêu dùng thực tế của Ôtxtrâylia và Thái Lan, tương ứng 1,6 tỷ USD và 4,6 tỷ USD cho mỗi nước trong một năm (Trung tâm Kinh tế Thế giới, Sydney)
FTA Thái Lan-Ôtxtrâylia làm tăng GDP và tiêu dùng hai nước
1,6
4,6 2,4
6,8
0 2 4 6 8
Ốtxtrâylia Thái Lan
Giá trị tiêu dùng tăng thêm GDP tăng thêm
Nguồn: Centre of International Economics, Sydney, 2004
Theo khuôn khổ Hiệp định FTA với Ôtxtrâylia, Thái Lan cam kết thực hiện lộ trình giảm thuế đối với từng nhóm mặt hàng nông sản nhập khẩu từ Ôtxtrâylia, theo 5 giai đoạn Ngay sau khi Hiệp định FTA được thực hiện, Thái Lan đã giảm hoàn toàn thuế nhập khẩu đối với một số mặt hàng nông sản như sữa bột trẻ em, đường, sữa, lúa mỳ, lúa mạch, lúa gạo, muối, rau quả, các loại hoa quả nhiệt đới, bánh mỳ và ngũ cốc chiên nướng, dứa đóng hộp và các nhóm hàng bông len và thuộc da Các giai đoạn sau, lịch trình cắt giảm thuế nhập khẩu được xây dựng chi tiết đối với từng mặt hàng cụ thể Ví dụ như với mặt hàng thịt, Thái Lan sẽ cắt giảm thuế suất thuế nhập khẩu xuống 0% vào năm 2010 đối với thịt cừu và năm 2020 đối với thịt lợn và thịt bò Đối với một số mặt hàng nông sản như quít, nho, rượu, bia, Thái Lan sẽ ngay lập tức cắt giảm một phần khi FTA thực hiện và dự định sẽ miễn hoàn toàn vào năm 2010, 2015
Trang 9Lộ trình cắt giảm thuế nhập khẩu một số hàng nông sản của Thái Lan
33%
42%
54%
60%
30%30%
40%
30%
0% 0% 0% 0%
0%
10%
20%
30%
40%
50%
60%
Trước FTA Ngay sau FTA
(2005)
2015
Nguồn: Gain Report, USDA, 2005
Ngoài ra, Ôtxtrâylia và Thái Lan thống nhất đội ngũ chuyên gia vệ sinh an toàn thực phẩm và kiểm dịch động thực vật
Toà nhà Quốc hội NiuDiLân, Wellington
Trang 10Đối với NiuDiLân, Hiệp định Thương mại Tự do song phương FTA Thái Lan và NiuDilân chính thức có hiệu lực từ ngày 1 tháng 7 năm 2005.Trong giai đoạn đầu tiên thực hiện FTA Thái Lan-NiuDiLân, Wellington sẽ cắt giảm thuế suất thuế nhập khẩu của nhóm các sản phẩm đầu tiên của Thái Lan xuống còn 0-5% Các mặt hàng cắt giảm thuế trong đợt này bao gồm cá ngừ, tôm đóng hộp, sản phẩm ngũ cốc qua chế biến, mỹ phẩm, thiết bị điện, sản phẩm thuỷ tinh, nguyên liệu nhựa, máy móc và xe tải nhỏ Đáp lại, Thái Lan sẽ cắt giảm thuế nhập khẩu đối với một số hàng hoá của NiuDilân như sữa bột nguyên trẻ em, sản phẩm ngũ cốc và sản phẩm gỗ Ngay khi Hiệp định FTA Thái Lan-NiuDiLân có hiệu lực, Thái Lan sẽ cắt giảm hoàn toàn thuế nhập khẩu và hạn ngạch cho khoảng 52% mặt hàng nhập khẩu từ NiuDiLân NiuDiLân sẽ hoàn tất lộ trình cắt giảm thuế quan đối với hàng hoá nhập khẩu từ NiuDiLân trong năm 2025 Hai nước Thái Lan
và NiuDiLân thống nhất dự kiến đến năm 2010 sẽ cùng nhau tham gia một FTA đầy đủ
Phạm Hoàng Ngân
Tài liệu tham khảo
Sakchai Preechajarn (2005) Thailand Trade Policy Monitoring Annual 2005 Gain Report,
USDA Foreign Agricultural Service
Canberra (2004) The Australia-Thailand Free Trade Agreement: economic effects Centre for
international economics, Sydney
Kingkorn Narintarakul và Benja Silarak (2005) Free Trade Agreements: Impacts in Thailand,
FTA Watch
Pisan Manawapat (2004) Evaluations of JTEPA Negotiations and EPA/FTA strategies of Japan and Thailand
FICCI (2005) FICCI Survey on India Thailand FTA-Emerging issues Federation House, 1
Tansen Marg, New Delhi 110001
Trang web liên quan
www.bilaterals.org
www.atimes.com
www.bangkokpost.com
www.thaifta.com
Trang 11THAILAND STRENGTHENS BILATERAL INTEGRATION
ACTIVITIES
As one of the six establishing countries of AFTA, Thailand has actively integrated into globalization process Thailand now is a member of regional and international economic communities, such as ASEAN, ASEM, APEC, WTO and been continuously taking part in trade negotiation process, closely cooperating with several countries in the world
During the last two years, Thailand has created breakthrough in integration process Thailand has signed several Early Harvest Scheme with China, Indian within the last six months of the year 2003 Moreover, Thailand is in the finalizing steps of Economic Partnership Agreement (EPA) with Japan, an economic power in Asia