NHỮNG ĐiỀU CẦN LƯU Ý CHO THAI PHỤ 11/15/2017 1 THÔNG TIN THAI KZ NGUY CƠ PGs Huỳnh Nguyễn Khánh Trang Trưởng khối Sản, bệnh viện Hùng Vương Trưởng khoa Sản bệnh, bệnh viện Hùng Vương Nội dung 1 Tầm qu[.]
Trang 1THÔNG TIN THAI KZ NGUY CƠ
PGs Huỳnh Nguyễn Khánh Trang
Trưởng khối Sản, bệnh viện Hùng Vương
Trưởng khoa Sản bệnh, bệnh viện Hùng Vương
Nội dung
1 Tầm quan trọng của khám thai
2 Cân nặng – Dinh dưỡng
3 Lời kết
Trang 2Tầm quan trọng của quản lý thai kỳ
• Các số liệu của Tổ chức y tế thế giới cho thấy, việc
chăm sóc thai kỳ tốt đã giảm gần 50% các ca tử
vong ở mẹ và bé trong hai thập kỷ qua.
• Tai biến sản khoa có thể phòng ngừa được nếu
có quá trình quản lý thai kỳ tốt
Các tai biến sản khoa thường gặp: Băng huyết sau
sanh, tiền sản giật – sản giật, nhiễm trùng hậu sản,
vỡ tử cung, uốn ván rốn sơ sinh
Các tai biến sản khoa hiếm gặp nhưng nguy hiểm:
thuyên tắc ối, thuyên tắc phổi
Quản lý thai kỳ thế nào cho hiệu quả?
• Một số thai phụ tỏ ra rất quan tâm đến việc siêu
âm với mong muốn có cuộc sinh an toàn Thực tế,
siêu âm chỉ là một trong những xét nghiệm cận
lâm sàng trong quá trình khám thai (2D, 3D, 4D,
màu)
• Ngoài ra, thai phụ cần thực hiện các xét nghiệm
khác theo chỉ định BS nhằm phát hiện các nguy
cơ bệnh lý khác có thể dẫn đến tai biến thai sản.
• Trước khi quyết định mang thai khoảng 3 tháng,
phụ nữ nên chủ động chích ngừa các bệnh Viêm
gan B, Rubella và Thủy đậu
Trang 33 tháng đầu ….
• Khám tổng quát, xét nghiệm máu để xác định
nhóm máu, Rh, xem có thiếu máu Kiểm tra
đường huyết để có chế độ dinh dưỡng hợp lý.
Kiểm tra nước tiểu xem có bị nhiễm trùng
đường niệu.
• Khám sản phụ để kiểm tra có bất thường bẩm
sinh hay bệnh đường sinh dục.
• Siêu âm: xác định sinh tồn, số thai, dị tật thai
• Xét nghiệm máu + một số tác nhân nhiễm
thường gặp.
3 tháng giữa…
• Các dấu hiệu tổng quát: M, HA, tình trạng tim
phổi, sự tăng trưởng cân nặng, BCTC.
• SÂ + xét nghiệm để đánh giá bất thường ở
thai.
• Chú {: dinh dưỡng – tăng cân
• Tham gia các lớp học tiền sản
Trang 43 tháng cuối
• Trong ba tháng cuối, thai phụ nên duy trì
việc thăm khám thai vào các tuần thứ 32,
36, 38, 39 và 40 và đồng thời tiếp tục kiểm
tra nước tiểu và công thức máu
• Khám mẹ và thai theo dõi tăng trưởng thai và
sức khỏe mẹ Đánh giá các khả năng ảnh
hưởng “vượt cạn” (Khung chậu, viêm nhiễm…)
• SÂ : tăng trưởng, ối, tuần hoàn mẹ - thai.
• Đánh giá sức khỏe thai
Nguy cơ cho thai phụ rất cao, như
hình ảnh của “tảng băng chìm”
Trang 5Tử vong mẹ của các quốc gia trên thế giới, Việt nam ở mức trung bình Với 100 – 299
Trường hợp trên 100.000 ca sinh sống Số sinh của VN trong 1 năm khoảng 1,4 triệu
Các nguyên nhân gây tử vong cho thai phu ở các khu vực trên thế giới Tại Châu Á,
Số 1 là Băng huyết sau sinh, kế là nhiễm trùng và cao huyết áp
Trang 6Phan bo cac nguyen nhan gay tu vong me
Vo TC 4%
Gian tiep 24%
BHSS 31%
Nhiem trung 13%
Nao pha thai 9%
TSG _ SG 16%
Nguyên nhân gây tử vong mẹ tại Việt Nam
Source: Adapted from MOH/MCH-FP 2000-01 (2003) p.62
Tăng cân theo tam cá nguyệt
• Trong ba tháng đầu của thai kỳ, người mẹ nên
tăng 1kg, ba tháng giữa tăng 5kg, ba tháng cuối
tăng 6kg Cĩ nhiều bà mẹ ít tăng cân hoặc khơng
tăng cân trong 3 tháng đầu thai kỳ vị bị nghén
nhưng phần lớn vẫn tăng được 0,9-1,8kg.
Trong 3 tháng giữa và cuối thai kỳ nên tăng
trung bình 0,3-0,5kg/tuần.
• Khoảng tuần thứ 13 của thai kỳ, hàm lượng
Estrogen bắt đầu tăng Chất này tác động như
một chất kích thích sự thèm ăn làm cho nhiều bà
mẹ cĩ cảm giác thèm một số loại thức ăn như đất,
vữa tường, quả chua
Trang 7BMI = (trọng lượng cơ thể) kg / (chiều cao x chiều cao) m
• Nếu bạn quá gầy và thiếu cân (BMI < 18), bạn cần tăng thêm 12-18kg trong
suốt thai kỳ.
• Nếu bạn có cân nặng bình thường (18 < BMI < 25), bạn cần tăng thêm
11-16kg trong suốt thai kỳ.
• Nếu bạn đã thừa cân hoặc béo phì (BMI > 25), bạn chỉ cần tăng thêm
7-11kg, trong đó người béo phì chỉ nên tăng khoảng 7kg trong suốt thai kỳ.
• Nếu bạn mang thai đôi, bạn cần tăng thêm 16-20kg trong suốt thai kỳ.
Bạn có bao giờ thắc mắc phần trọng lượng tăng thêm trong thai kỳ gồm những
gì trong khi em bé ra đời chỉ nặng khoảng 3,5kg?
• - Em bé: 2,7 - 3,6kg.
- Nhau thai: 450 - 900g.
- Trữ lượng chất lỏng tăng thêm: 0,9 - 1,3kg.
- Trữ lượng máu tăng thêm: 1,3 - 1,8kg.
- Nước ối: 900g.
- Tử cung nở lớn: 900g.
- Ngực nở lớn: 450 - 900g.
- Dự trữ mỡ và đạm (quan trọng cho giai đoạn cho bú): 2,7 - 3,6kg.
Tháp dinh dưỡng cho thai phụ
Trang 8Thay đổi … thường gặp
• Ăn kiêng: Bạn không nên kiêng khem một
cách vô lý Kiêng khem quá làm cơ thể thiếu
chất dinh dưỡng gây thiếu máu, đẻ non, con
nhẹ cân, thậm chí còn nhiều tai biến khác.
Tăng cân: Trong thời kỳ mang thai, bạn nên
chú ý đến một số loại thực phẩm như các loại
bánh kẹo, đường, khoai chiên ròn, bánh
quy vì chúng có thể gây tăng cân quá
nhanh ở bạn, cũng là hiện tượng không tốt.
Trang 9Acid folic
• Acid folic còn được gọi là vitamin B9, rất cần thiết cho hiện tượng
phân chia tế bào trong cơ thể, vì vậy ngoài việc tham gia vào quá
trình tạo các tế bào hồng cầu, acid folic còn giữ vai trò quan trọng
trong việc ngăn ngừa tình trạng khiếm khuyết ống thần kinh ở thai
nhi như: thai vô sọ, thoát vị não - màng não, hở đốt sống, gai đôi cột
sống
• Việc hình thành và đóng ống thần kinh của thai nhi xảy ra rất sớm
(trong 4 tuần đầu sau khi thụ thai), nên bổ sung acid folic ngay từ khi
có ý định mang thai cho đến hết 3 tháng đầu thai kỳ
• Acid folic có nhiều trong các thực phẩm như: thịt bò, gan, giá sống,
rau xanh, củ cải, bông cải, đậu nành nhưng vì acid folic dễ bị hủy
bởi nhiệt độ và ánh sáng mặt trời nên dễ bị mất trong quá trình chế
biến và đun nấu, để nhận được đủ lượng acid folic hàng ngày, cần
ăn phối hợp nhiều loại thực phẩm và tăng cường ăn rau quả tươi Bổ
sung acid folic 0,4mg mỗi ngày có thể giảm được từ 50 - 70% các dị
tật do khiếm khuyết ống thần kinh
Sắt
• Do tỷ lệ thiếu máu thiếu sắt ở các thai phụ từ 30-50% và cũng
vì những hậu quả không tốt của tình trạng thiếu máu này như:
kết quả thai kỳ kém, trẻ sinh ra nhẹ cân, tỷ lệ mắc các bệnh lý
nhiễm trùng và tỷ lệ tử vong cao ở cả mẹ lẫn con, nên sắt là
vi chất duy nhất mà Tổ chức Y tế thế giới khuyến cáo nên bổ
sung ở dạng thuốc cho tất cả các thai phụ trong suốt thai kỳ
• Sắt có nhiều trong các loại thịt, huyết, gan, tim, lòng đỏ trứng,
các loại rau xanh đậm… bữa ăn giàu vitamin C (có nhiều rau,
trái cây có vị chua) sẽ giúp ruột hấp thu tốt chất sắt
• Bổ sung thêm 30 -60mg chất sắt hàng ngày ở dạng thuốc
uống ngay khi biết có thai cho đến khi chấm dứt thai kỳ (suốt
8-9 tháng)
• Để tránh tác dụng phụ của viên sắt nên uống sau bữa ăn
1-2h và giúp sắt hấp thu được tốt nên tăng sử dụng những thực
phẩm chứa nhiều Vitamin C Không uống sắt cùng với chè, cà
phê vì chất tanin trong chè, cà phê sẽ giảm hấp thu sắt
Trang 10• Thai phụ cần 1000-1200mg canxi mỗi ngày, cung cấp đủ
canxi trong thai kỳ sẽ giúp tạo thành và phát triển bộ xương
thai nhi mà vẫn đảm bảo toàn vẹn bộ xương bà mẹ
• Vì xương là mô sống nên hàng ngày canxi đều lắng đọng và
thoát khỏi bộ xương nên rất cần canxi Việc tích lũy canxi đều
đặn là rất cần thiết, nó vừa thay thế cho phần canxi mất đi
vừa tạo nguồn dự trữ canxi khi các thực phẩm cung cấp
không đủ
• Một số thực phẩm có chứa oxalat và các loại hạt ngũ cốc
chứa phytat, cả hai loại này gắn kết với canxi và sắt làm hạn
chế một phần sự hấp thu của hai loại chất khoáng này Vì thế,
cũng như sắt thì nên uống canxi xa bữa ăn để tránh hiện
tượng này
• Canxi có nhiều trong sữa, lá rau xanh đậm, tôm đồng, cá nhỏ
ăn cả xương
Trang 11Điểm đánh giá thai kz nguy cơ
22 … TRÊN TOÀN THẾ GiỚI
Mỗi phút
Thay lời kết
• 380 phụ nữ có thai
• 190 phụ nữ có thai ngoài { muốn.
• 110 thai phụ có thể bị tai biến
• 40 phụ nữ có phá thai không an toàn.
• 1 sản phụ tử vong do tai biến sản khoa.
Trang 12CẢM ƠN ĐÃ XEM THÔNG TIN