Cơ chế hòa giải tranh chấp đất đai tại UBND xã, phường, thị trấn và tính hiệu quả của cơ chế này

Cơ chế hòa giải tranh chấp đất đai tại UBND xã, phường, thị trấn và tính hiệu quả của cơ chế này

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU……… 1

NỘI DUNG………1

I Khái quát về tranh chấp đất đai……… 1

1.Khái niệm……… 1

2.Đặc điểm……….1

3.Nguyên tắc giải quyết tranh chấp đất đai……….2

4.Hòa giải tranh chấp đất đai……… 2

II Tại sao pháp luật đất đai hiện hành lại quy định cơ chế hòa giải tranh chấp đất đai tại UBND xã, phường, thị trấn khi có tranh cháp đất đai xảy ra là yêu cầu bắt buộc phải thực hiện? 2

III.Phân tích ý nghĩa, mục đích của hòa giải tranh chấp đất đai………4

IV.Anh chị có nhận định gì về tính hiệu quả của hòa giải tranh chấp đất đai tại UBND xã, phường, thị trấn ? 6

V Một số giải pháp tăng cường chất lượng, hiệu quả công tác hòa giải tranh chấp đất đai của UBND xã, phường, thị trấn……… ……… 8

KẾT LUẬN……… 9

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO………10

LỜI MỞ ĐẦU

Tranh chấp đất đai luôn là một trong những tranh chấp xảy ra phổ biến, rất phức tạp ở Việt Nam Đa số các tranh chấp về đất đai phải giải quyết bằng con đường Tòa

án Một trong những biện pháp hữu hiệu để hạn chế các bên tranh chấp khởi kiện ra Tòa án để giải quyết tranh chấp đất đai là tăng cường công tác hòa giải ở cơ sở nhất là

hòa giải tại Ủy ban nhân dân (UBND) xã, phường, thị trấn (gọi chung là UBND cấp xã) Vậy pháp luật hiện nay quy định việc hòa giải tranh chấp đất đai tại UBND cấp xã

như thế nào, để hiểu và làm rõ vấn đề hòa giải tranh cấp đất đai, em xin chọn đề bài số

10 làm đề tài nghiên cứu: “Tại sao pháp luật đất đai hiện hành lại quy định cơ chế hòa giải tranh chấp đất đai tại UBND xã, phường, thị trấn khi có tranh cháp đất đai xảy

ra là yêu cầu bắt buộc phải thực hiện? Phân tích mục đích, ý nhĩa của hòa giải tranh chấp đất đai Anh chị có nhận định gì về tính hiệu quả của hòa giải tranh chấp đất đai tại UBND xã, phường, thị trấn”

Do trình độ nhận thức còn hạn chế bài làm của em không tránh khỏi những thiếu sót,

em mong các thầy cô bỏ qua và đóng góp ý kiến để bài làm của em được hoàn thiện hơn, em xin chân thành cảm ơn !

NỘI DUNG

I Khái quát về tranh chấp đất đai

1.Khái niệm

Tranh chấp đất đai là sự bất đồng, mâu thuẫn hay xug đột về lợi ích, về quyền và nghĩa vụ giữa các chủ thể khi tham gia vào quan hệ pháp luật đất đai (căn cứ khoản 24 điều 3 luật đất đai 2013)

2.Đặc điểm

- Đối tượng của tranh chấp đất đai là quyền quản lý, quyền sử dụng và những lợi ích phát sinh từ quá trình sử dụng một loại tài sản đặc biệt không thuộc quyền sở hữu đối với đất đai

- Các chủ thể tranh chấp đất đai chỉ là chủ thể quản lý và sử dụng đất, không có quyền sở hữu đối với đất đai

- Tranh chấp đất đai luôn gắn liền với quá trình sử dụng đất của các chủ thể nên không chỉ ảnh hưởng đến lợi ích trực tiếp của các bên tham gia tranh chấp, mà còn ảnh hưởng đến lợi ích của Nhà nước

3 Nguyên tắc giải quyết tranh chấp đất đai

- Đảm bảo đất đai thuộc sở hữu toàn dân, Nhà nước thực hiện vai trò là người đại diện cho chủ sở hữu

- Bảo đảm lợi ích của người sử dụng đất nhất là lợi ích kinh tế, khuyến khích việc tự hòa giải, thương lượng trong nội bộ quần chúng nhân dân

4.Hòa giải tranh chấp đất đai

- Là biện pháp mềm dẻo, linh hoạt và hiệu quả nhằm giúp các bên tranh chấp tìm ra giải pháp thống nhất để tháo gỡ những mâu thuẫn bất đồng trong quan hệ pháp luật đất đai trên cơ sở tự nguyện, tự thỏa thuận

- Luật Đất đai 2013 tiếp tục phát triển quy định về hòa giải của các Luật trước đó theo hướng hòa giải là thủ tục đầu tiên của quá trình giải quyết tranh chấp đất đai Trường hợp các bên tranh chấp không thể tự hòa giải thương lượng được với nhau thì

sẽ được khuyến khích việc giải quyết thông qua tổ hòa giải ở cơ sở Nếu hòa giải ở cơ

sở vẫn không đạt được sự thống nhất thì các bên có quyền gửi đơn UBND cấp xã nơi

có tranh chấp để yêu cầu tổ chức việc hòa giải

( Căn cứ khoản 1, khoản 2 điều 202 luật Đất đai 2013)

II Tại sao pháp luật đất đai hiện hành lại quy định cơ chế hòa giải tranh chấp đất đai tại UBND xã, phường, thị trấn khi có tranh cháp đất đai xảy ra là yêu cầu bắt buộc phải thực hiện?

Những quy định của pháp luật hiện hành về hóa giải tranh chấp đất đai:

- Theo khoản 1 Điều 202 Luật Đất đai 2013 khi xảy ra tranh chấp, Nhà nước khuyến khích các bên tranh chấp đất đai tự hòa giải hoặc giải quyết tranh chấp đất đai

thông qua hòa giải ở cơ sở

+ Nếu các bên tranh chấp không hòa giải được thì gửi đơn đến UBND cấp xã nơi có đất để yêu cầu hòa giải

+ Kết quả hòa giải tại UBND cấp xã xảy ra một trong hai trường hợp sau:

Trường hợp 1: Hòa giải thành (sẽ kết thúc tranh chấp)

Trường hợp 2: Hòa giải không thành

- Khi hòa giải không thành thì được giải quyết như sau:

1 - Tranh chấp đất đai mà đương sự có Giấy chứng nhận hoặc có một trong các loại giấy tờ quy định tại Điều 100 của Luật Đất đai 2013 và tranh chấp về tài sản gắn liền với đất thì do Tòa án nhân dân giải quyết (khởi kiện tại Toàn án)

2 - Tranh chấp đất đai mà đương sự không có Giấy chứng nhận hoặc không có một trong các loại giấy tờ quy định tại Điều 100 của Luật Đất đai 2013 thì chỉ được lựa chọn một trong hai hình thức giải quyết tranh chấp sau:

- Theo thủ tục hành chính:

+ Trường hợp tranh chấp giữa hộ gia đình, cá nhân do Chủ tịch UBND cấp huyện nơi

có đất giải quyết

+ Trường hợp tranh chấp mà một bên tranh chấp là tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài thì Chủ tịch UBND cấp tỉnh giải quyết

- Theo thủ tục tố tụng dân sự (khởi kiện tại tòa án nhân dân nơi có đất đang tranh chấp)

- Căn cứ khoản 2 Điều 3 Nghị quyết 04/2017/NQ-HĐTP quy định: “ Đối với tranh chấp ai là người có quyền sử dụng đất mà chưa được hòa giải tại Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn nơi có đất tranh chấp theo quy định tại Điều 202 Luật đất đai năm 2013 thì được xác định là chưa có đủ điều kiện khởi kiện quy định tại điểm b khoản 1 Điều 192 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 ” Như vậy, mọi tranh chấp đất đai đều phải bắt buộc hòa giải tại UBND cấp xã nơi có đất tranh chấp, nếu không hòa giải tại UBND cấp xã thì sẽ không được quyền khởi kiện tại tòa án hoặc yêu cầu Chủ tịch UBND cấp tỉnh, cấp huyện giải quyết

Pháp luật đất đai hiện hành lại quy định cơ chế hòa giải tranh chấp đất đai tại

UBND xã, phường, thị trấn khi có tranh cháp đất đai xảy ra là yêu cầu bắt buộc phải thực hiện, bởi lẽ :

- Trước hết, nếu hòa giải tranh chấp đất đai ở xã thành thì có nghĩa tranh chấp sẽ kết thúc, không những hạn chế được sự phiền hà, tốn kém cho các bên đương sự mà còn giảm bớt được công việc đối với các cơ quan có trách nhiệm giải quyết tranh chấp, phù hợp với truyền thống đạo lý tương thân, tương ái của dân tộc, giữ được tình làng, nghĩa xóm, đảm bảo đoàn kết trong nội bộ nhân dân

- Hòa giải tranh chấp đất đai do UBND cấp xã tiến hành trong một số trường hợp được coi là một giai đoạn tiền giải quyết tranh chấp đất đai của cơ quan hành chính nhà nước hoặc của Tòa án nhân dân có thẩm quyền Hòa giải tranh chấp đất đai tại UBND cấp xã, phường, thị trấn có thể được coi là một trong những điều kiện để Tòa án có thẩm quyền xem xét thụ lý, giải quyết tranh chấp đất đai

Ở đây cấp xã không phải là một cấp giải quyết tranh chấp đất đai, mà chỉ đóng vai trò trung gian hòa giải, giúp đỡ, hướng dẫn các bên tranh chấp đạt được thỏa thuận,

xử lý giải quyết ổn thỏa tranh chấp Thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai theo quy định của pháp luật chỉ thuộc về Tòa án nhân dân hoặc cơ quan hành chính nhà nước có thẩm quyền trên cấp xã Bên cạnh đó, pháp luật về đất đai, xác định trách nhiệm chủ yếu của UBND cấp xã trong hoạt động hòa giải, trong tranh chấp đất đai Điều này khẳng định vài trò không nhỏ của các tổ chức xã hội trong hòa giải tranh chấp đất đai

do UBND cấp xã thực hiện; đồng thời thấy được tính rõ nét của tính xã hội, tính tự nguyện - là đặc điểm cơ bản của hòa giải, trong hoạt động này Do đó cần tránh khuynh hướng coi hòa giải tranh chấp đất đai của UBND cấp xã như là một cấp giải quyết tranh chấp, để từ đó coi nhẹ trách nhiệm của các cơ quan nhà nươc có thẩm quyền giải quyết tranh chấp đất đai,củng như khiến cho việc hòa giải đó không đạt hiệu quả như mong muốn

III Phân tích mục đích, ý nhĩa của hòa giải tranh chấp đất đai

Hòa giải tranh chấp đất đai là một biện pháp mềm dẻo, linh hoạt nhằm giúp các bên tranh chấp tìm ra một giải pháp thống nhất để tháo gỡ những mâu thuẫn, bất đồng

trong tranh chấp đất đai trên cơ sở tự nguyện , tự thỏa thuận Đồng thời qua hòa giải, các đương sự sẽ hiểu thêm về pháp luật và chính sách của nhà nước đúng như lười dạy của chủ tịch Hồ Chí Minh: “Xét xử đúng là tốt, nhưng không phải xét xử thì càng tốt” Mục đích, ý nghĩa của hòa giải tranh chấp đất đai được thể hiện ở những khí cạnh sau:

* Đối với Tòa án

- Thực tế cho thấy, tranh chấp đất đai ở Việt Nam ngày càng diễn biến phức tạp, việc giải quyết tranh chấp thường kéo dài, phải trải qua nhiều cấp xét xử Do nếu tranh chấp đất đai được hòa giải thành công sẽ giúp cho Tòa Án giảm bớt được nhiều thời gian, công sức cho việc giải quyết vụ án Đặc biệt, nếu hòa giải thành công trong thời gian chuẩn bị xét xử thì Tòa án không phải mở phiên tòa sơ thẩm và không phải tiến hành các thủ tục xét xử tiếp theo; nếu hòa giải không thành công có thể Tòa án sẽ phải thực hiện như xét xử phúc thẩm, giám đốc thẩm, tái thẩm Mặt khác, nếu làm tốt công tác hòa giải thì không chỉ số lượng xét xử được nâng cao Điều này sẽ không chỉ có ý nghĩa về kinh tế mà còn có ý nghĩa quan trọng trong việc tăng cường uy tín của cơ quan xét xử nói riêng cũng như cơ quan nhà nước nói chung

* Đối với người dân

- Hòa giải tranh chấp đất đai góp phần giải quyết kịp thời, từ gốc mâu thuẫn, xích mích, các tranh chấp trong gia đình, cộng đồng dân cư, từ đó khôi phục, duy trì, củng

cố tình đoàn kết trong nội bộ nhân dân, phòng ngừa, hạn chế vi phạm pháp luật, tội phạm, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội, tránh để chuyện bé xé ra to, “cái sảy nảy cái ung”, từ tranh chấp dân sự chuyển thành phạm tội hình sự Giải quyết tranh chấp thông qua hòa giải, quan hệ tốt đẹp giữa các bên được duy trì, góp phần giảm bớt khiếu nại,

tố cáo, khiếu kiện của nhân dân, tiết kiệm thời gian, chi phí, công sức của nhân dân cũng như của Nhà nước

- Hòa giải tranh chấp đất đai góp phần nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của nhân dân Trong quá trình hòa giải, bên cạnh việc vận dụng các công cụ khác (văn hóa, đạo đức, thuần phong, mỹ tục, đạo lý, truyền thống ), các hòa giải viên còn vận dụng các quy định pháp luật để giải thích, hướng dẫn, thuyết phục các bên, giúp

họ hiểu được quyền và nghĩa vụ của mình theo quy định của pháp luật để họ tự lựa

chọn, tự dàn xếp ổn thỏa với nhau mâu thuẫn, tranh chấp Thông qua hòa giải, pháp luật đến với người dân một cách tự nhiên, trực tiếp, có sức thẩm thấu sâu sắc, sức lan tỏa rộng

* Đối với trật tự xã hội, truyền thống dân tộc

- Thông qua hòa giải, nhiều tranh chấp đất đai đã được giải quyết mà không cần

mở phiên tòa xét xử Nếu hòa giải thành công thì cũng giúp các bên tranh chấp hiểu rõ hơn quyền, nghĩa vụ của mình, làm giảm bớt hoặc kiềm chế mâu thuẫn Như vậy, hòa giải tranh chấp đất đai góp phần vào việc giữ gìn an ninh, công bằng xã hội, làm cho quan hệ xã hội phát triển không bằng mệnh lệnh mà bằng giáo dục thuyết phục và sự cảm thông của các thành viên trong xã hội

- Hòa giải tranh góp phần duy trì và phát huy đạo lý truyền thống, thuần phong mỹ tục của dân tộc Hòa giải viên khi tiến hành hòa giải không chỉ dựa trên các quy định của pháp luật mà còn dựa vào những chuẩn mực đạo đức, văn hóa ứng xử, phong tục, tập quán tốt đẹp để tác động tới tâm tư, tình cảm của các bên, khơi dậy trong họ những suy nghĩ, tình cảm tích cực, qua đó làm cho các giá trị văn hóa truyền thống được bảo tồn và phát huy

IV Anh chị có nhận định gì về tính hiệu quả của hòa giải tranh chấp đất đai tại UBND xã, phường, thị trấn ?

Tính hiệu quả của hòa giải tranh chấp đất tại UBND cấp xã phụ thuộc vào nhiều yếu tố và phổ biến là tranh chấp về quyền của người sử dụng đất Nhưng nhìn chung

tỷ lệ hòa giải thành công vẫn còn thấp Việc hòa giải có ưu điểm là các cán bộ tại địa phương nắm rõ về nguồn gốc, quá trình sử dụng đất nên nếu các bên cầu thị và cán bộ giải thích cặn kẽ thì sẽ thành Tuy nhiên, những mâu thuẫn về đất đai thường gay gắt

và các bên không có thiện chí nên thường ít khi hòa giải thành Nhiều trường hợp UBND cấp xã triệu tập nhiều lần nhưng người bị kiện cố tình không đến, cho nên không thể tiến hành hòa giải được Khó khăn nhất trong hòa giải tranh chấp đất là việc

hồ sơ không đầy đủ, việc thẩm định, đo vẽ cấp xã chưa đủ chuyên môn nên khó xem xét, nhận định chính xác Vì thế thực tế dẫn đến tình trạng tồn đọng hồ sơ, chậm trễ

giải quyết bức xúc của người dân dẫn đến việc hòa giải tại cấp xã, phường, thị trấn chưa thực hiện được nhanh chóng, hiệu quả

Nguyên nhân chủ yếu của việc tỷ lệ hòa giải thành thấp là một bên đương sự có kiến thức pháp luật nhiều hơn nên muốn ra tòa để họ chiếm ưu thế Một số người kinh doanh bất động sản vì lợi ích rất lớn từ đất, họ không có thiện chí hòa giải mà chỉ muốn

ra tòa để lợi dụng các kẽ hở pháp luật giành phần thắng Ngoài ra, một số văn bản hướng dẫn của tòa án địa phương chưa cập nhật và mâu thuẫn giữa các quy định pháp luật cũng là một trở ngại lớn Tuy nhiên, vẫn nên cần giữ lại quy định bắt buộc hòa giải

ở cơ sở trước khi kiện ra tòa Vì hơn ai hết, địa phương lại là người quản lý, biết rõ nguồn gốc đất, nếu chuyển thẳng lên tòa thì cơ quan này cũng sẽ yêu cầu các bộ phận chuyên môn kiểm tra đo đạc, lúc này phường cũng phải tham gia Trong khi nếu xã, phường hòa giải thành thì giữ được tình làng nghĩa xóm

Ngoài ra, tính hiệu quả không cao khi hòa giải tai UBND cấp xã là do thiếu trách nhiệm, sự hiểu biết pháp luật không cao của các chủ thể có thẩm quyền giải quyết tranh chấp Theo quy định tại khoản 3 Ðiều 202 Luật Ðất đai năm 2013 thì UBND cấp xã phải phối hợp với Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức thành viên của Mặt trận để tiến hành hòa giải Trong thực tế, do không nắm vững các quy định của pháp luật cho nên nhiều trường hợp thành phần tham gia hòa giải ở cấp xã không đúng Chẳng hạn như không có sự tham gia của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức thành viên của mặt trận mà chỉ có thường trực UBND, cán bộ địa chính, tư pháp và đại diện một

số hội, đoàn thể ở xã mà quên mất thành phần cần có là đại diện Ủy ban Mặt trận tổ quốc Việt Nam Các vụ hoà giải trên đây tuy không đúng với quy định của Luật Đất đai, song, không có gì đáng nói, nếu đã được hòa giải thành Điều đáng nói là, khi các bên tranh chấp hòa giải không thành đã tiến hành khởi kiện theo trình tự của Bộ luật tố tụng dân sự, do biên bản hòa giải không có Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tham gia hòa giải (áp dụng đối với một số trường hợp bắt buộc phải tiến hành hòa giải cơ sở) nên Tòa án

đã căn cứ điểm b khoản 1 Điều 192 Bộ luật Tố tụng Dân sự năm 2015 và được hướng dẫn chi tiết tại khoản 2 Điều 3 Nghị quyết 04/2017/NQ-HĐTP để trả lại đơn cho người khởi kiện vì chưa có đủ điều kiện khởi kiện theo quy định của pháp luật Bên cạnh đó, còn nhiều trường hợp khác là UBND xã tổ chức hòa giải nhưng không giao biên bản

để người khởi kiện nộp cho Tòa án, kéo dài nhiều tháng đến cả năm Tranh chấp đất đai bao giờ cũng là cũng chiếm một số lượng lớn trong các vụ án dân sự ở các địa phương, nhưng trong quan hệ đất đai thường phức tạp do vậy việc định hướng hòa giải đối với cấp xã đôi khi cũng rất khó khăn, nhưng thực tế cũng có trường hợp địa phương

cố tình hòa giải theo hướng có lợi cho một phía

V Một số giải pháp tăng cường chất lượng, hiệu quả công tác hòa giải tranh chấp đất đai của UBND cấp xã

- Để tăng cường chất lượng hiệu quả công tác hòa giải tranh chấp đất đai của UBND cấp xã cần lưu ý thực hiện tốt một số vấn đề sau đây:

Thứ nhất, cần hoàn thiện và nâng cao kỹ năng giải quyết hòa giải tranh chấp đất đai

tại UBND cấp xã:

Hòa giải tranh chấp đất đai là vấn đề vô cùng khó khăn và phức tạp Điều này đòi hỏi các thành viên trong Tổ hòa giải phải tìm hiểu quá trình mâu thuẫn cũng như là nắm bắt chính xác tâm tư, nguyện vọng của các bên Quá trình hòa giải, Tổ hòa giải phải tỏ

ra hết sức mềm dẻo, vừa giải quyết tranh chấp trên cơ sở quy định pháp luật nhưng cũng vừa có tình, có lý trên cơ sở tình nghĩa láng giềng, họ hàng, thân tộc Để làm được việc này đòi hỏi thành viên Tổ hòa giải phải được trang bị một số kỹ năng cần thiết

Thứ hai, cần tăng cường công tác tổ chức tập huấn về công tác hòa giải tranh chấp đất

đai

Ngoài việc trang bị những kỹ năng cần thiết cho việc hòa giải tranh chấp đất đai thì đòi hỏi công chức cấp xã làm công tác tham mưu, giúp việc cần phải có hiểu biết đầy đủ

về các quy định của pháp luật có liên quan đến hòa giải tranh chấp đất đai tại UBND cấp xã Có như vậy, mới hạn chế được những sai sót trong quá trình hòa giải như chúng tôi đã trình bày

Thứ ba, cần nâng cao trách nhiệm hòa giải tranh chấp đất đai của Tổ hòa giải

Để việc hòa giải đem lại kết quả tốt, vai trò của Tổ hòa giải tranh chấp đất đai là rất quan trọng Tuy nhiên, thực tế một số vụ việc hòa giải tranh chấp đất đai thì Tổ hòa giải chưa làm hết trách nhiệm của mình, chỉ hòa giải qua loa, chiếu lệ để chuyển hồ sơ

đến Tòa án Do đó, cần có sự quan tâm thích đáng của nhà nước thông qua việc bồi dưỡng nâng cao kiến thức pháp lý, kỹ năng hòa giải cho đội ngũ hòa giải viên Đồng thời tạo điều kiện về cơ sở vật chất cho hoạt động của Tổ hòa giải ở cơ sở để nâng cao hiệu quả hoạt động hòa giải

Thứ tư, cần tăng cường công tác phổ biến, giáo dục pháp luật về đất đai và nâng cao ý

thức pháp luật cho nhân dân:

Thực tế cho thấy, việc tranh chấp đất đai xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó có một nguyên nhân là trình độ hiểu biết pháp luật, ý thức pháp luật, sự tôn trọng pháp luật của một bộ phận nhân dân còn hết sức hạn chế Do đó, việc nâng cao trình độ pháp luật cho nhân dân theo yêu cầu quản lý nhà nước bằng pháp luật hiện nay đang là vấn

đề cấp thiết Để làm được việc này cần triển khai đồng bộ các hình thức phổ biến, tuyên truyền pháp luật: Tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng, tuyên truyền thông qua các hội nghị, tuyên truyền thông qua công tác hòa giải ở cơ sở, qua tủ sách pháp luật…

KẾT LUẬN

Thực hiện tốt công tác hòa giải tranh chấp đất đai sẽ góp phần hạn chế mâu thuẫn về đất đai trong nội bộ quần chúng nhân dân, tăng cường sự đoàn kết gắn bó cũng như tạo

sự khắng khít về tình làng, nghĩa xóm, tình thân họ hàng… Với ý nghĩa và vai trò quan trọng như vật của công tác hòa giải tranh chấp đất đai, đòi hỏi mỗi người dân phải nâng cao nhận thức về pháp luật, phát huy truyền thống yêu thương, đoàn kết của người Việt Nam Đồng thời Tổ hòa giải cũng phải phát huy vai trò, trách nhiệm của mình trên cơ

sở những quy định của pháp luật về hòa giải tranh chấp đất đai, các kỹ năng được trang

bị, tập huấn, bồi dưỡng… Ngoài ra, chính sách pháp luật về đất đai cũng cần được hoàn thiện hơn