Nghiên cứu này sử dụng công cụ thông tin địa lí QGIS để đưa ra đánh giá tác động môi trường và kinh tế của công tác quy hoạch thủy điện dẫn dòng quy mô nhỏ và đưa ra các khuyến nghị về quy hoạch phát triển quy mô nhỏ nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu trên sông Vu Gia Thu Bồn.
Trang 1Hồ Thị Mai Quyên, Đoàn Hải Ninh
Sinh viên lớp 62MN1, khoa Kỹ thuật Môi trường, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội.
Tác giả liên hệ: maiquyennd99@gmal.com
Giảng viên hướng dẫn: TS Nguyễn Lan Hương
ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ ỨNG DỤNG QGIS TRONG NGHIÊN CỨU TIỀM NĂNG KHAI THÁC THỦY ĐIỆN VÀ TÁC ĐỘNG ĐẾN MÔI TRƯỜNG CỦA THỦY ĐIỆN NHỎ TRÊN LƯU VỰC SÔNG VU GIA THU BỒN
TÓM TẮT
Hiện nay việc xây dựng các hồ chứa, đập thủy điện lớn đã hoàn thành ở khắp các lưu vực sông của nước ta và đang có sự chuyển hướng sang việc phát triển các nhà máy thủy điện vừa và nhỏ Việc nghiên cứu tác động của thủy điện vừa và nhỏ lên môi trường là cấp thiết để có thể xây dựng quy hoạch phát triển thủy điện bền vững trong tương lai Nghiên cứu này sử dụng công cụ thông tin địa lí QGIS để đưa ra đánh giá tác động môi trường và kinh tế của công tác quy hoạch thủy điện dẫn dòng quy mô nhỏ và đưa ra các khuyến nghị về quy hoạch phát triển quy mô nhỏ nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu trên sông Vu Gia Thu Bồn
1 GIỚI THIỆU
Các dự án thủy điện lớn có thể gây ra
những tác động tiêu cực về môi trường xã
hội [1] Sự phát triển thủy điện dòng chảy
ở Việt Nam không chỉ để đáp ứng nhu cầu
phát triển mà còn góp phần giảm phát thải
khí nhà kính và giảm thiểu biến đổi khí hậu,
đặc biệt là trong ngành nước Nghiên cứu
này đánh giá tính khả thi của việc xây dựng
các nhà máy thủy điện trên lưu vực sông Vu
Gia Thu Bồn tác động đến môi trường Để
xác định được vị trí của các nhà máy chúng
tôi sử dụng QGIS
Từ khóa: thủy điện dẫn dòng, lưu vực sông
2 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU 2.1 Tiềm năng phát triển thủy điện dẫn dòng ở lưu vực sông Vu Gia Thu Bồn.
Hệ thống sông Vu Gia Thu Bồn thuộc tỉnh Quảng Nam và Thành phố Đà Nẵng có tiềm năng thủy điện lớn, các nhà máy thủy điện tại đây có vai trò rất lớn trong việc cung cấp điện cho điện lưới quốc gia Có 8 dự án quy
mô lớn với công suất lắp đặt và kế hoạch là 1.100MW và 37 dự án thủy điện vừa với tổng công suất 346MW [2] Hầu hết các nhà máy thủy điện bán điện lưới cho quốc gia và cung cấp cho vùng thượng nguồn nên tại nhiều khu vực ở đây vẫn đang không thể sử dụng điện mặc dù rất gần nhà máy thủy điện
Phòng: Jasmine 2 | Chủ tọa: Nguyễn Quang Thuấn, Lê Thị Minh Châu
Trang 2Hình 1 Nhà máy điện hiện có và có theo kế
hoạch trên lưu vực sông Vu Gia Thu Bồn
Hình 2 Tiềm năng thủy điện dẫn dòng
trên lưu vực sông Vu Gia Thu Bồn Theo TS Nguyễn Lan Hương [3], nhu cầu
điện của hộ gia đình nông thôn trong vùng
tính theo năm đối với một hộ gia đình
nông thôn là 960 kWh, thấp hơn mức trung
bình của đất nước Tổng nhu cầu điện là
0.14 triệu MWh/năm (2012) và sẽ tăng
lên 2,3 triệu MWh/năm (2041) Tuy nhiên,
việc cung cấp điện ở nông thôn không ổn
định, đặc biệt là mùa khô, mất điện thường
xuyên xảy ra Đối với khu vực khó khăn
vùng sâu vùng xa không có điện, củi được
cho là nguồn năng lượng chính
Trong nghiên cứu này, ước tính tiềm năng
thủy điện ngoài sông của miền Trung
nước ta đã được thực hiện bằng mô
hình thủy văn phân tán và phương pháp
đường cong thời gian chảy Kết quả cho
thấy tổng tiềm năng thủy điện dẫn dòng
là 277.342 MW với hệ số công suất trung
bình là 40.2% Chúng tôi sử dụng kĩ thuật
chồng bản đồ để xác định độ nhạy môi
trường của các nhà máy thủy điện dẫn
dòng và mức độ ảnh hưởng môi trường
Những ảnh hưởng đến môi trường đã được nghiên cứu và bản đồ ảnh hưởng của thủy điện dẫn dòng đã được xây dựng Phân loại các nhà máy tiềm năng
thành 4 nhóm: tác động môi trường cao
sản lượng cao, tác động môi trường thấp sản lượng thấp, tác động môi trường cao sản lượng thấp, tác động môi trường thấp sản lượng cao.
Hình 3 Mức độ tác động môi trường của các
vị trí nhà máy thủy điện
Trang 3Hình 4 Các khu bảo tồn thiên nhiên ở
Việt Nam
Chúng tôi thu thâp thông tin và về bản đồ
mạng lưới các khu vực được bảo vệ trong
lưu vực sông Vu Gia Thu Bồn Các khu vực
được bảo vệ nằm ở phía Tây Nam của lưu
vực Khu bảo tồn thiên nhiên Sông Thanh là
dưỡng; n là tuổi thọ của hệ thống; Et là sản xuất điện trong năm t; Giả định tuổi thọ của hệ thống là 30 năm; giá trị chiết khấu của điện bán r là 10% và giá bán lẻ điện là 0.07USD/kWh
nơi sinh sống của loài hổ đang bị đe dọa[5] Khu bảo tồn Ngọc Linh, đã được chứng minh rất quan trọng đối với một số loài chim bị đe dọa và hạn chế trên toàn cầu Khu bảo tồn Sao Vàng nằm ở biên giới với tỉnh lân cận phía bắc Thừa Thiên-Huế được biết là khu bảo vệ của một trong những động vật có vú nguy cấp nhất và khó nắm bắt nhất trên thế giới
Bản đồ QGIS của khu vực bảo vệ quốc gia được lấy từ Cục Lâm nghiệp Bảo tồn Thiên nhiên Việt Nam và nhập vào Arcgis Pro Chúng tôi sử dụng kỹ thuật lập bản đồ lớp phủ để xác định độ nhạy môi trường của nhà máy thủy điện dẫn dòng và mức độ ảnh hưởng môi trường
2.3 Phân tích - đánh giá về kinh tế:
Để đánh giá được tác động kinh tế của nhà máy thủy điện dẫn dòng người ta dùng thời gian hoàn vốn đơn giản, bằng cách chia tổng chi phí đầu tư cho doanh thu hằng năm Dự án gọi là có khả thi khi thời gian hoàn vốn là dưới 8 năm Chi phí điện năng tránh được (LCOE):
Có 2 trong số 111 vị trí tiềm năng rơi vào
loại có tác động cao và 1 vị trí rơi vào sản
lượng thấp tác động cao Những địa điểm
này kém hấp dẫn đối với các nhà đầu tư vì
tiềm năng phát triển thấp và chi phí cho
môi trường cao vì chúng nằm trong khu
bảo tồn quốc gia của Núi Thành và Sao La
2.2 Phân tích - đánh giá môi trường
Khu vực này nổi tiếng với sự đa dạng sinh
học với độ che phủ rừng cao Nó bị đe dọa
bởi sự tăng trưởng kinh tế khu vực, mở
rộng nông nghiệp và phát triển nhà máy
thủy điện quy mô lớn Tuy nhiên, Hồ Đắc [4]
đã phát triển các mô hình phân bố loài cho
thấy mức độ phong phú của các loài cây
tiềm năng ở phía tây bắc của lưu vực sông
giáp biên giới Lào và vùng cao nguyên ở
phía nam biên giới với tỉnh Kon Tum
Trang 4TÀI LIỆU THAM KHẢO:
[1] Baxter, R., Environmental effects of dams and
impoundments Annual Review of Ecology and
Systematics, 1977 8(1): p 255-283.
Poff, N.L and D.D Hart, How Dams Vary and Why It
Matters for the Emerging Science of Dam Removal
[2] Icem, Strategic Environmental Assessment of the
Quang Nam Province Hydropower Plan for the Vu
Gia-Thu Bon River Basin , Prepared for the ADB,
MONRE, MOITT & EVN 2008: Hanoi, Vietnam.
[3] Lan Huong, N., Low-carbon watershed
management: Integration of renewable energy
supply and decentralized wastewater treatment -
a case study in Vietnam 2016.
[4] Raedig, C., H Ho Dac, and U Nehren, Connectivity
Conservation Management: A Biodiversity
Corridor for Central Vietnam 2017.
[5] Hoang, C., L Trang, and N Tinh, Technical Report on
Wildlife hunting and Trading in Song Thanh Nature
Reserve, Quang Nam Province, Vietnam 2010.
THÔNG TIN TÁC GIẢ
Hồ Thị Mai Quyên: Sinh viên
quyen170362@nuce.edu.vn, khoa Kĩ Thuật Môi Trường, Trường Đại Học Xây dựng, 55 Giải Phóng, Hai Bà Trưng, Hà Nội
Đoàn Hải Ninh: Sinh viên
ninh154262@nuce.edu.vn, khoa Kĩ Thuật Môi Trường, Trường Đại Học Xây dựng, 55 Giải Phóng, Hai Bà Trưng, Hà Nội
GIÁO VIÊN HƯỚNG DẪN:
T.S Nguyễn Lan Hương,
huongnl2@nuce.edu.vn, Bộ môn Cấp Thoát Nước, khoa Kĩ Thuật Môi Trường, Trường Đại Học Xây dựng, 55 Giải Phóng, Hai Bà Trưng, Hà Nội
3 KẾT LUẬN
Để kết luận, phương pháp mà chúng tôi
đề xuất mang lại sự thuận tiện cho những người đưa ra quyết định cho việc xác định
sơ bộ các vị trí phù hợp sẽ xây dựng các nhà máy thủy điện trong khu vực sông Vu Gia Thu Bồn Tuy nhiên, để khai thác thêm các nhà máy thủy điện chạy trên sông, việc khảo sát và tính toán kỹ thuật của các
vị trí đo là cần thiết
Hình 5 Các vị trí tiềm năng của thủy điện
trên sông và hoàn vốn kinh tế
Giá trị vốn điện năng được phân cấp và
hoàn vốn kinh tế cho các địa điểm đã được
tính toán và thể hiện trên bản đồ Có 7 vị
trí có hoàn vốn kinh tế cao được tô sáng
cho thấy sự quan tâm dành cho các nhà
đầu tư
