Tổ chức các hoạt động để giáo dục người nghiện ma túy có vai trò rất quan trọng đối với việc cứu các nạn nhân nghiện ma túy thoát khỏi “cái chết trắng”, chống tái nghiện, nhằm đem lại lợi ích cho gia đình và xã hội. Chính vì vậy, tìm hiểu thực trạng công tác tổ chức các hoạt động để giáo dục người nghiện ma túy là một việc làm cần thiết, có ý nghĩa lý luận và thực tiễn.
Trang 1Kỷ yếu Hội nghị Khoa học Sinh viên năm học 2015-2016
Trường Đại học Sư phạm, Đại học Huế, tháng 12/2015, tr: 270-277
NGUYỄN THỊ MẬN Khoa Tâm lý – Giáo dục
Tóm tắt: Tổ chức các hoạt động để giáo dục người nghiện ma túy có vai trò
rất quan trọng đối với việc cứu các nạn nhân nghiện ma túy thoát khỏi “cái
chết trắng”, chống tái nghiện, nhằm đem lại lợi ích cho gia đình và xã hội
Chính vì vậy, tìm hiểu thực trạng công tác tổ chức các hoạt động để giáo dục
người nghiện ma túy là một việc làm cần thiết, có ý nghĩa lý luận và thực
tiễn Kết quả khảo sát thực trạng tổ chức các hoạt động giáo dục người
nghiện ma túy tại Trung tâm Hướng Thiện được trình bày trong bài báo này
là cơ sở thực tiễn quan trọng, hữu ích không chỉ đối với Ban quản lí Trung
tâm mà còn có ý nghĩa đối với các học viên tại Trung tâm, gia đình các học
viên và địa phương.Trong công tác tổ chức quản lý giáo dục người nghiện
ma túy Đồng thời việc nghiên cứu đề tài còn nhằm nâng cao hiệu quả công
tác tổ chức các hoạt động giáo dục người nghiện ma túy tại Trung tâm
Hướng Thiện, qua đó giúp người nghiện ma túy có khả năng thích ứng, hòa
nhập với cuộc sống cộng đồng
Từ khóa: người nghiện ma túy, hoạt động giáo dục người nghiện ma túy
1 ĐẶT VÂN ĐỀ
Theo từ Hán Việt “Ma” là làm cho tê liệt, “Túy” là làm cho mê mẩn, say sưa Ma túy là chất tự nhiên, bán tổng hơp hay tổng hợp, một khi nhập vào cơ thể sẽ làm cho người lạm dụng bị ức chế hoặc kích thích thần kinh hay tạo nên ảo giác, từ đó có khả năng gây nghiện, gây lệ thuộc về tâm lý và thể chất [5, tr 33]
Theo các chuyên gia Liên Hiệp Quốc: “Ma túy là các hóa chất hóa học có nguồn gốc tự nhiên và nhân tạo khi xâm nhập cơ thể con người sẽ có tác dụng làm thay đổi tâm trạng,
ý thức và trí tuệ con người bị lệ thuộc
Theo tổ chức y tế thế giới (WTO) thì: Nghiện ma túy là tình trạng ngộ độc lâu dài hay từng thời kì do sử dụng lặp đi lặp lại hay nhiều lần một chất ma túy tự nhiên hay tổng hợp
Ma túy, tệ nạn ma túy đang là một hiểm họa không chỉ có tính quốc gia mà còn mang tính toàn cầu Cuộc chiến chống ma túy, cứu người nghiện ra khỏi “cái chết trắng” không chỉ là nhiệm vụ của từng quốc gia mà còn là của cộng đồng quốc tế Nhưng chống như thế nào để giành giật lại từng số phận con người là một bài toán nan giải Công việc phục hồi nhân cách cho người cai nghiện, kiến tạo nhân cách mới, từ đó giúp
họ có bản lĩnh, niềm tin và năng lực vượt qua cám dỗ của ma túy, trở thành con người
có ích cho gia đình và xã hội là một công việc lớn lao, khó khăn, đòi hỏi vừa có tính khoa học, vừa có tính nghệ thuật mang đậm bản chất nhân đạo
Thực tế hiện nay cho thấy, tỉ lệ tái nghiện ma túy đang ở mức báo động, buộc mọi ngươi phải suy nghĩ lại Nguyên nhân bao gồm: thời gian cai nghiện không có việc làm sau cai
Trang 2nghiện, môi trường xã hôi không an toàn, cơ sở vật chất chưa đảm bảo, kinh phí thiếu thốn, tình hình buôn bán ma túy trái phép diễn ra phức tạp, công khai, quy trình cai nghiện chưa tuân thủ nghiêm ngặt [8, tr 119]
Với rất nhiều nguyên nhân nêu trên, song chủ yếu vẫn là do việc tổ chức các hoạt động giáo dục người nghiện chưa thực sự hợp lý Ngoài ra, một số Trung tâm đội ngũ cán bộ chuyên ngành chưa cao, cách tổ chức các hoạt động chưa sát với thực tiễn, cho nên khi người nghiện tái hòa nhập cộng đồng có một số trường hợp sau khi cai nghiện, thiếu việc làm nên theo lối cũ và cứ như thế đi vào con đường tái nghiện, họ tìm ma túy để giải sầu Với lí do trên, tôi tiến hành nghiên cứu thực trạng tổ chức các hoạt động để giáo dục người nghiện ma túy tại trung tâm Hướng Thiện, tỉnh Quảng Trị là một vấn đề quan trọng và cấp thiết, mang tính chiến lược, góp phần nâng cao hiệu quả công tác tổ chức các hoạt động giáo dục tại Trung tâm Hướng Thiện
2 PHƯƠN PH P N H ÊN ỨU
Để tìm hiểu thực trạng của vấn đề, chúng tôi đã tiến hành nghiên cứu trên 18 học viên tại Trung tâm Hướng Thiện - Quảng Trị và Ban quản lí Trung tâm Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết được sử dụng để xây dựng cơ sở lí luận cho đề tài nghiên cứu Các phương pháp: điều tra bằng bảng hỏi, phỏng vấn, quan sát, thống kê toán học được sử dụng để tìm hiểu thực trạng tổ chức các hoạt động giáo dục người nghiện ma túy tại Trung tâm và xử lí kết quả điều tra
3 KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
3.1 Nhận thức của Ban lãnh đạo Trung tâm về việc tổ chức các hoạt động giáo dục người nghiện ma túy
Tất cả các thành viên của Ban lãnh đạo Trung tâm, trong thời gian qua đã có nhiều hoạt động nhiều giải pháp như: từ tạo môi trường lao động, môi trường văn hóa vui chơi, môi trường sinh hoạt, học tập, rèn luyện Trung tâm đã tổ chức dạy văn hóa, dạy nghề cho các học viên như: Nghề làm dép, làm tôn, xì hàn, chăn nuôi gia cầm Trung tâm đã thu được những kết quả đáng khích lệ như: Nhiều học viên đã cai nghiện thành công, điển hình là anh Hoàng Bá Vũ, Trung tâm quyết định cho anh về tái hòa nhập cộng đồng, sau hai năm anh đã cưới vợ Một số ít học viên đã đạt được kết quả như ra xã hội
tự lập nghiệp Hiện nay 14 học viên khóa trước đang làm thủ tục xuất khẩu lao động sang Nhật Bản làm nghề đánh bắt hải sản và các ngành nghề khác
3.2 Các hoạt động Trung tâm đã tổ chức để giáo dục người nghiện ma túy
Kết quả điều tra cho thấy, có nhiều hoạt động được tổ chức tại trung tâm Hướng Thiện Đặc biệt, có một số hoạt động như: “ u lịch chữa bệnh và thăm hỏi gia đình có hoàn cảnh khó khăn” và “các trò chơi tập thể” được 100% học viên thừa nhận, cho thấy Trung tâm đã thường xuyên quan tâm đến đời sống của các học viên Như các hoạt động thể dục thể thao; văn hóa – được 72,2% học viên tham gia các hoạt động tư vấn tâm lý cũng đã được Trung tâm chú trọng
Trang 3Bảng 1 Các hoạt động đã được tổ chức tại Trung tâm
(%)
Thứ bậc
1 Hoạt động thể dục thể thao, văn hóa – văn nghệ 13 72,2 2
6 Du lịch chữa bệnh và thăm hỏi gia đình có hoàn
cảnh khó khăn
Trung tâm Hướng Thiện đã tổ chức nhiều hoạt động để giúp học viên phát triển tốt hơn
Có nhiều hoạt động khác nhau nhưng các học viên đều rất tích cực và có hứng thú để tham gia Cụ thể ở bảng 2
Bảng 2 Hứng thú tham gia hoạt động của các học viên tại Trung tâm Hướng Thiện
Kết quả bảng số liệu trên cho thấy, các học viên “rất hứng thú” với các hoạt động được
tổ chức tại trung tâm Với các lí do như: “ Đem lại không khí vui vẻ, thoải mái”, “ Phù hợp với nguyện vọng”, “ iúp phát triển thể chất – sức khỏe” (66,6%) Ngoài ra các học viên còn thừa nhận các hoạt động được Trung tâm tổ chức có ý nghĩa giáo dục tích cực,
họ càng có điều kiện giao lưu với bạn bè (61,1%)
Trong bất kì một tổ chức xã hội nào, nguồn kinh phí luôn là một yếu tố rất quan trọng
để làm cho tổ chức đó ngày càng phát triển Đó là một trong những yếu tố không thể thiếu để hổ trợ cho việc tổ chức các hoạt động Để tổ chức các hoạt động cho các học viên, Trung tâm Hướng Thiện cũng có những điều kiện thuận lợi nhất định
3.3 Những thuận lợi, khó khăn của Trung tâm trong việc tổ chức các hoạt động
Bảng 3 cho thấy thuận lợi lớn nhất của Trung tâm là “Được các học viên nhiệt tình hưởng ứng” (100%) “Kinh phí, cơ sở vât chất đầy đủ” (61,1%) Trung tâm được chính quyền địa phương tạo mọi điều kiện thuận lợi để tổ trong chức các hoạt động (33,3%)
Trang 4Đây là sự khích lệ rất lớn đối với cán bộ tại Trung tâm cũng như các học viên, họ cảm thấy được quan tâm, được tôn trọng Bên cạnh đó, cán bộ tại Trung tâm có nhiều kinh nghiệm làm việc với học viên đạt (22,2%) Nếu như không có kinh nghiệm làm việc với người nghiện ma túy thì việc tiếp xúc với họ cũng là một điều không đơn giản
Bảng 3 Thuận lợi của Trung tâm Hướng Thiện trong việc tổ chức các hoạt động cho học viên
Stt Thuận lợi của Trung tâm Số lượng Tỉ lệ (%) Thứ bậc
2 Các cán bộ tại Trung tâm có nhiều kinh
3
Được các cấp chính quyền địa phương quan
tâm, ủng hộ tạo điều kiện tổ chức các hoạt
động tại Trung tâm
3
Bên cạnh những thuận lợi mà Trung tâm có được khi tổ chức hoạt động cho các học viên Trung tâm cũng còn gặp rất nhiều khó khăn trong việc tổ chức các hoạt động cho học viên
Bảng 4 Những khó khăn của Trung tâm khi tổ chức các hoạt động cho người nghiện ma túy
Stt Thuận lợi của Trung tâm Số lượng Tỉ lệ (%) Thứ bậc
2 Kinh nghiệm của cán bộ tại Trung tâm còn
4
Không được các cấp chính quyền địa phương
quan tâm, ủng hộ khi tổ chức các hoạt động
tại Trung Tâm
Bảng số số liệu trên cho thấy, khó khăn lớn nhất mà Trung tâm gặp phải đó là “Nguồn nhân lực yếu và thiếu” (72,2%) Đây là vấn đề rất nan giải, do đó cần có những biện pháp hữu hiệu nhất để đáp ứng nguồn nhân lực hỗ trợ cho việc giáo dục các học viên ở Trung Tâm Nguồn nhân lực yếu và thiếu vì vậy họ còn hạn chế về kinh nghiệm (55.5%) Điều này cũng mang lại cho Trung tâm nhiều khó khăn hơn trong việc tổ chức các hoạt động, trong việc xử lý các tình huống xảy ra ở Trung tâm Ngoài ra (27,2%) cũng cho rằng “ hính quyền địa phương chưa thực sự quan tâm đối vơi việc tổ chức các hoạt động cho người nghiện ma túy” Mặc dù Trung tâm có rất nhiều khó khăn trong việc tổ chức các hoạt động cho các học viên Nhưng các học viên luôn được quan tâm, tạo mọi điều kiện thuận lợi nhất để họ có thể phát triển bản thân ngày một tốt đẹp hơn
3.4 Những thuận lợi, khó khăn của các học viên khi sinh hoạt tại Trung tâm Hướng Thiện
Kết quả điều tra cho thấy, hầu hết các học viên có nhiều thuận lợi trong khi tham gia các sinh hoạt tại Trung tâm Thuận lợi lớn nhất là 100% “ nh/chị em trong Trung tâm luôn yêu thương nhau”
Ngoài ra, các học viên luôn nhận được sự động viên của Cán bộ và ia đình (83,3%)
Trang 5Bảng 5 Những thuận lợi của các học viên khi sinh hoạt tại Trung tâm Hướng Thiện
Stt Thuận lợi của các học viên Số lượng Tỉ lệ (%) Thứ bậc
1 Được các nhân viên, cán bộ Trung tâm, quan
3
3 Luôn nhận được sự động viên của các cán bộ cũng như gia đình 15 83,3
2
5
Được tìm hiểu về tác hại của sự lệ thuộc vào
rượu và ma túy, các yếu tố gợi nhớ cơn thèm
thuốc, các kĩ năng nhận thức và các chiến lược
phòng ngừa tái nghiện trở lại
4
6 Anh / chị em trong Trung tâm luôn yêu thương nhau 18 100 1
Mỗi một con người thì ai cũng có những nổi niềm, tâm sự, mặc dù các học viên luôn được Trung tâm yêu thương, tạo mọi điều kiện tốt đẹp nhất để phát triển con người Nhưng chính bản thân học viên cũng có những trở ngại, mặc cảm trong tâm hồn, họ cũng có những khó khăn về đời sống thể chất và tâm lý
Bảng 6 Những khó khăn các học viên thường gặp trong quá trình sinh hoạt
tại Trung tâm Hướng Thiện
Stt Khó khăn của học viên Số lượng Tỉ lệ (%) Thứ bậc
1 Mọi người xa lánh, gia đình và bạn bè không
2 Không được các cán bộ trong Trung tâm quan
Bảng số 6 trên cho thấy, có nhiều khó khăn khi các học viên tham gia các hoạt động tại Trung tâm Nhưng có một khó khăn lớn nhất của các học viên mang tính cá nhân cao đó
là “ hưa có sự quyết tâm cao độ trong việc từ bỏ những tật xấu” có 66,6% học viên cho rằng, khó khăn lớn nhất của họ là không vượt qua được bản thân
Trung tâm Hướng thiện đã tổ chức nhiều hoạt động cho các học viên Khi tổ chức hoạt động Trung tâm cũng như các học viên điều có những thuận lợi và khó khăn nhất định Tuy nhiên thì các hoạt động Trung tâm tổ chức luôn mang lại kết quả giáo dục cho các học viên của mình
Trang 63.5 Hiệu quả của việc tổ chức hoạt động
Theo đánh giá của các học viên tại Trung tâm Hướng Thiện, việc tham gia các hoạt động tại Trung tâm Hướng Thiện đã đem lại cho họ rất nhiều lợi ích thiết thực
Bảng 7 Hiệu quả của việc tổ chức các hoạt động giáo dục người nghiện ma túy
tại Trung tâm Hướng Thiện
3 Tình thần anh em hòa đồng, thân thiện, quan tâm
5
7 Được mọi người trong gia đình yêu thương, quan
6
8 Từ bỏ được ma túy và các thành phần khác liên quan 8 44,4 7
11 Được đi du lịch chữa bệnh và thăm hỏi những
1
Bảng số 7 trên cho thấy, hiệu quả của việc tham gia các hoạt động tại Trung tâm đạt được nhiều kết quả cao Có một số kết quả đạt được 100% học viên đều khẳng định, khi tham gia các hoạt động của Trung tâm, họ cảm thấy “sức khỏe tốt hơn, thấy được ý nghĩa cuộc sống; Tránh được ma túy và các tệ nạn xã hội; Có niềm tin vào cuộc sống; Được đi du lịch chữa bệnh và thăm hỏi những người nghèo khổ”
Hơn nữa 94,4% học viên thừa nhận, vào sinh hoạt tại Trung tâm, họ học được nhiều nghề để sau này ra đời có thể sống tự lập
4 NHỮN ĐỀ XUẤT NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ CÔNG TÁC T CHỨC CÁC HO T Đ NG GIÁO D C N ƯỜI NGHIỆN MA TÚY T I TRUNG TÂM HƯỚNG THIỆN
Để nâng cao hiệu quả hoạt động của việc tổ chức các hoạt động để giáo dục người nghiện ma túy, cần phải sử dụng các biện pháp tác động khác nhau Qua tìm hiểu cơ sở
lí luận và điều tra thực tiễn, chúng tôi đưa ra một số biện pháp như sau:
a Liệu pháp tâm lí: Giúp đối tượng được tham vấn sử dụng tài nguyên sẵn có để vượt
khó và tâm lí trị liệu giúp phát triển nhân cách, người trị liệu nghe nhiều hơn là cung cấp thông tin, ít khuyên, ít giải thích
b Giáo dục nếp sống văn hóa mới trong sinh hoạt: Sinh hoạt có nề nếp nhất định, họ sẽ
tự ghép mình trong khuôn khổ, làm quen với nếp sống có kỉ luật, trật tự, tính kiên nhẫn,
từ đó loại dần nếp sống buông thả, tùy tiện, bất thường trong lối sinh hoạt cũ
Trang 7c Tổ chức lao động, giáo dục trong lao động và bằng lao động: Giáo dục lao động đặc
biệt quan tâm, và đó cũng là một trong những vấn đề chính của chương trình giáo dục,
vì dù sao ra khỏi trung tâm với một nghề chuyên môn là hết sức cần thiết, lấy lại lòng tin của gia đình và xã hội cũng như lấy lại giá trị thực cuộc sống của mình bằng lao động do chính mình làm ra
d Tham gia cộng đồng trị liệu: Cộng đồng Trị liệu là hoạt động cai nghiện ma tuý bằng phương pháp dùng cộng đồng người nghiện tự giúp đỡ lẫn nhau với phương châm "Trợ giúp để người nghiện tự giúp đỡ chính bản thân"
e Bồi dưỡng nâng cao chất lượng giáo dục cho các nhân viên tại Trung tâm
người nghiện ma túy sau khi được chữa trị, phục hồi là một trong những biện pháp quan trọng có ý nghĩa cả về kinh tế và xã hội, nhằm giúp đối tượng trở về cuộc sống bình thường, góp phần nâng cao hiệu quả công tác phòng chống tệ nạn ma túy
Trên thực tế, việc giải quyết việc làm cho người nghiện ma túy sau khi được chữa trị, phục hồi tại Trung tâm Hướng Thiện còn nhiều hạn chế Hàng năm, số đối tượng được tạo việc làm ở cộng đồng chỉ chiếm khoảng 10% số đối tượng được chữa trị, phục hồi
lại cao hơn 10% do vậy tôi đưa ra một số đề xuất như sau:
Một là: Phát triển kinh tế - xã hội là mục tiêu cơ bản nhất, quan trọng nhất, quyết định việc tăng giảm việc làm Do vậy, phải thực hiện các hoạt động nhằm giải quyết hợp lý mối quan hệ giữa tăng trưởng kinh tế và tạo mở việc làm nhằm đạt mục tiêu ổn định việc làm cho người sau cai nghiện đã có việc làm và Trung tâm cần liên kết với các cơ sở sản xuất để tạo công việc cho người sau khi hoàn than nhiệm vụ cai nghiện tại trung tâm Hai là: Trung tâm cần tổ chức cho vay vốn giải quyết việc làm, dành những khoản cho vay ưu đãi, lãi suất thấp cho người sau cai nghiện bị thất nghiệp, thiếu việc làm, các cơ
sở sản xuất kinh doanh, dịch vụ có thu hút người sau cai nghiện bị thất nghiệp, thiếu việc làm do trung tâm dịch vụ việc làm giới thiệu nhằm tạo việc làm mới và hỗ trợ giải quyết việc làm thêm cho người sau cai nghiện Hỗ trợ xây dựng cơ sở hạ tầng, đặc biệt
là ưu đãi hỗ trợ kinh phí đào tạo nghề cho lao động là người sau cai nghiện
Ba là: Tổ chức cho người sau cai nghiện bị thất nghiệp, thiếu việc làm đăng ký tìm việc làm tại các cơ sở thuộc hệ thống trung tâm dịch vụ việc làm trong cả nước Trung tâm Hướng Thiện cần cung cấp các dịch vụ việc làm miễn phí đối với người sau cai nghiện chưa có việc làm đã đăng ký tìm việc bao gồm: tư vấn lựa chọn việc làm, nơi làm việc; lựa chọn nghề học; lập dự án tự tạo việc làm; tư vấn về pháp luật lao động liên quan đến việc làm; giới thiệu, bố trí việc làm; các dịch vụ việc làm khác
Bốn là: Ủy ban nhân dân cấp xã phường địa phương có trách nhiệm phân công các ban, ngành, đoàn thể quản lý đối tượng sau cai, liên hệ với các doanh nghiệp đóng trên địa bàn để tìm công việc làm cho những đối tượng đã hoàn thành tích cực các chương trình quản lý sau cai nghiện nói chung
Trang 8Năm là: Nâng cao chất lượng dạy nghề, học nghề có chất lượng và tạo việc làm tại cộng đồng Các địa phương có học viên cai nghiện tại Trung tâm Hướng Thiện cần nghiên cứu thiết lập và nâng cao năng lực cho các cán bộ làm nhiệm vụ tư vấn dạy nghề, học nghề có chất lượng và xúc tiến tạo công ăn việc làm cho người sau cai nghiện trở về cộng đồng Việc làm chủ yếu tập trung vào những công việc tạo ra sản phẩm, đào tạo tay nghề, thu hút nhiều lao động thủ công trình độ không cao như làm dép như trước kia Trung tâm đã tổ chức Trung tâm Hướng Thiện đảm nhận luôn việc đầu tư sản xuất, tiêu thụ sản phẩm Các nghề sản xuất ra sản phẩm phù hợp với môi trường đô thị và các vùng phụ cận để dễ tìm việc làm tại cộng đồng và có thể sinh sống được Tăng quy mô
và nâng cao chất lượng đào tạo, hỗ trợ tạo việc làm cho người sau cai nghiện đạt hiệu quả cao thì các giải pháp trên phải được thực hiện một cách đồng bộ và nhất quán tại Trung tâm Hướng Thiện và tại các địa phương họ sinh sống như Nghệ An, Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh
5 KẾT LU N
Tổ chức các hoạt động để giáo dục người nghiện ma túy có vai trò rất quan trọng trong việc nâng cao chất lượng đào tạo của Trung tâm Muốn thực hiện tốt vai trò, chức năng, nhiệm vụ của mình, bản thân mỗi học viên phải tự giác cố gắng quyết tâm từ bỏ ma túy
và Ban quản lí Trung tâm không ngừng trau dồi tri thức chuyên môn, nghiệp vụ sư phạm, phẩm chất đạo đức để giúp cho người nghiện ma túy sớm phục hồi nhân cách, thoát khỏi cái chết trắng để mang nguồn nhân lực này vào sự nghiệp xây dựng, ổn định
và phát triển xã hội nước nhà
TÀI LIỆU THAM KHẢO
[1] Phan Xuân Biên (2003) Tâm lí học giáo dục nhân cách người cai nghiện ma túy,
NXB Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, tr 25-56
[2] Phạm Viết Vượng (2000) Giáo dục học đại cương, NXB Đại học Quốc gia Hà Nội
[3] Lưu Minh Trị (2002) Phục hồi nhân cách người nghiện, NXB Tổng hợp Thành phố
Hồ Chí Minh
[4] Hồ Bá Thâm (2004) Phòng chống HIV, NXB Thanh niên
[5] Nghị định số 94/2010/NĐ-CP của Chính phủ, Quy định về tổ chức cai nghiện ma túy
tại gia đình,cai nghiện ma túy tại cộng đồng, tr 5-7
NGUYỄN TH M N
SV lớp TLGD 4, khoa Tâm lý – Giáo dục, trường Đại học Sư phạm, Đại học Huế
ĐT: 0986 163 569, Email: nguyenman0510tlgd@gmail.com
