đặc điểm nhân cách của satoshi uematsu – người thực hiện hành vi thảm sát trung tâm người tàn tật ở nhật bản

BỘ TƯ PHÁP BÀI TẬP NHÓM MÔN TÂM LÝ HỌC TỘI PHẠM ĐỀ BÀI 11 Đặc điểm nhân cách của Satoshi Uematsu – Người thực hiện hành vi thảm sát trung tâm người tàn tật ở Nhật Bản Hà Nội, tháng 03 năm 2022 LỜI MỞ ĐẦU Tâm lí học tội phạm là ngành khoa học nghiên cứu về tâm lí, hành vi của tội phạm hay một nhóm tội phạm; nguyên nhân tâm lí của hành vi phạm tội và các biện pháp phòng ngừa tâm lí tội phạm nhằm góp phần quan trọng trong đẩy mạnh tiến trình điều tra, nghiên cứu hồ sơ phạm tội của cơ quan chức năng.

BỘ TƯ PHÁP

BÀI TẬP NHÓM MÔN: TÂM LÝ HỌC TỘI PHẠM

ĐỀ BÀI: 11 Đặc điểm nhân cách của Satoshi Uematsu – Người thực hiện hành vi thảm sát trung tâm người tàn tật ở

Nhật Bản.

Hà Nội, tháng 03 năm 2022.

LỜI MỞ ĐẦU

Tâm lí học tội phạm là ngành khoa học nghiên cứu về tâm lí, hành vi của tội phạm hay một nhóm tội phạm; nguyên nhân tâm lí của hành vi phạm tội và các biện pháp phòng ngừa tâm lí tội phạm nhằm góp phần quan trọng trong đẩy mạnh tiến trình điều tra, nghiên cứu hồ sơ phạm tội của cơ quan chức năng Nghiên cứu về đặc điểm nhân cách người phạm tội là một trong những vấn đề tất yếu mang tính quyết định việc hình thành động cơ phạm tội và thực hiện tội ác của người phạm tội

Nhận thức được điều này, nhóm 5 chúng em đã chọn đề bài số 11: “Đặc điểm nhân

cách của một người phạm tội cụ thể” cho bài tập nhóm, và đối tượng mà nhóm

chúng em chọn để nghiên cứu là Satoshi Uematsu - Kẻ gây ra thảm sát 19 người tàn tật và làm hơn 20 người khác bị thương tại Nhật Bản

I Cơ sở lý luận

1 Khái niệm nhân cách người phạm tội

Nhân cách là tổ hợp những thuộc tính tâm lý của 1 con người biểu hiện ở bản sắc

và giá trị xã hội của người đó

Nhân cách người phạm tội là tổ hợp các phẩm chất, các thuộc tính tâm lý cá nhân thể hiện xu hướng chống đối xã hội và thái độ tiêu cực đối với các lợi ích, các quan

hệ xã hội được pháp luật hình sự bảo vệ, ln lựa chọn ý đồ và thực hiện hành vi phạm tội

Những khiếm khuyết trong nhân cách của người phạm tội có thể là hậu quả của quá trình chịu ảnh hưởng của nhiều nhân tố xã hội tiêu cực, của quá trình tham gia vào các nhóm, các quan hệ xã hội không lành mạnh, nhưng đồng thời cũng là hệ quả tất yếu của sự buông lỏng, không chịu rèn luyện bản thân của cá nhân

2 Cấu trúc nhân cách người phạm tội

2.1 Xu hướng của người phạm tội:

Xu hướng nói lên chiều hướng phát triển của nhân cách Theo đó nhân cách phát triển từ đâu, theo chiều hướng nào Người phạm tội hướng tới những lợi ích mà những lợi ích đó đối lập với lợi ích xã hội, xâm phạm tới lợi ích chính đáng và hợp pháp của người khác

Xu hướng bao gồm: nhu cầu, hứng thú, lý tưởng, thế giới quan, niềm tin

Một đặc trưng cơ bản trong nhân cách của người phạm tội thiếu sự cân bằng giữa các loại nhu cầu và hứng thú Trong đó nhu cầu và hứng thú vật chất cao hơn, chiếm ưu thế hơn so với nhu cầu tinh thần và nhu cầu xã hội Cội nguồn của hành

vi phạm tội không phải ở bản thân nhu cầu mà là ở sự ý thức sai về nhu cầu và con đường thỏa mãn nhu cầu

2.2 Năng lực của người phạm tội:

Năng lực của cá nhân phát triển theo chiều hướng để đạt hiệu quả trong hoạt động

tội phạm, cho nên năng lực của người phạm tội phát triển ở cả những lĩnh vực liên quan tới hoạt động phạm tội Đối với hoạt động phạm tội thì kỹ năng, kỹ xảo phạm tội rất phát triển, vì thế những hành vi phạm tội được thực hiện chuẩn xác, mau lẹ, kín đáo và thuần thục

Tùy theo từng loại tội phạm cụ thể, ở người phạm tội phát triển các thuộc tính, các

kỹ năng phù hợp, cấu thành năng lực chuyên biệt giúp họ thực hiện các hành động phạm tội cụ thể

2.3 Tình cảm và ý chí của người phạm tội:

Tình cảm và ý chí của người phạm tội thường nghèo nàn, các tình cảm cao cấp như tình cảm đạo đức, tình cảm thẩm mỹ và tình cảm trí tuệ kém phát triển Trong đó, tình cảm đạo đức bị suy thoái nghiêm trọng, mất chức năng động cơ thúc đẩy các hành vi xã hội và hoạt động tích cực của con người

Tuy nhiên trong các hành động phạm tội, ở các đối tượng phạm tội luôn thể hiện tính mục đích cao, tính quyết đoán, sự kiên trì và nỗ lực ý chí lớn

2.4 Tính cách của người phạm tội:

Tính cách của người phạm tội, nhất là của những đối tượng phạm tội chuyên

nghiệp, tái phạm nguy hiểm thường bao gồm các nét xấu xa, tiêu cực

Thái độ của người phạm tội đối với xã hội thường là lệch lạc, họ chà đạp lên đạo đức và dư luận xã hội, bị chi phối và điều chỉnh bởi các mục đích phản xã hội, sống buông thả, tự do, coi thường đạo đức, coi thường pháp luật, sẵn sàng chà đạp lên dư luận, bất chấp lẽ phải, kỷ cương

2.5 Khí chất của người phạm tội:

Trong quá trình thực hiện phạm tội với những tình huống “căng thẳng” cản trở việc thực hiện mục đích, nhiều cá nhân phải “điều tiết” liên tục hệ thần kinh, khí chất vốn có của mình cho phù hợp với hiện thực Bởi thế có những trường hợp người phạm tội lại có những hành vi “hình như khác xa với hành vi bản tính” thường ngày

3 Phân loại nhân cách người phạm tội:

Dựa theo các căn cứ khác nhau có các cách phân loại nhân cách người phạm tội khác nhau

– Cách thứ nhất, theo A.I.Dongova, có 3 loại:

+ Loại hình nhân cách phạm pháp có hệ thống: không chỉ lợi dụng hoàn cảnh mà còn tự bản thân tạo ra hoàn cảnh, vượt qua mọi trở ngại để thực hiện âm mưu tội lỗi Ở họ, hành vi phạm tội đã trở thành thói quen

+ Loại hình nhân cách phạm pháp do chuẩn mực đạo đức, pháp luật lỏng lẻo

+ Loại hình nhân cách bối cảnh: hành vi phạm tội xảy ra trong hoàn cảnh xung đột

– Cách thứ hai, căn cứ vào mức độ của những đặc điểm, phẩm chất tâm lý tiêu cực

để phân loại về nội dung:

+ Nhân cách tội phạm tồn thể: có thái độ xấu với xã hội, hành vi phạm tội được định hình, thường xuyên gắn liền với tính toán và hoạt động phạm tội (gọi là tội phạm chuyên nghiệp)

+ Nhân cách tội phạm cục bộ: có sự phân đôi các phẩm chất, vừa có những phẩm chất hợp chuẩn, vừa có những phẩm chất không hợp chuẩn (thường thấy ở tội phạm tham ô, hối lộ, buôn lậu, )

+ Nhân cách tội phạm tiểu cục bộ: có một số phẩm chất tiêu cực mà trong tình huống nhất định đã thúc đẩy cá nhân phạm tội (VD: ghen tuông, xúc phạm nhau dẫn đến phạm tội)

– Cách thứ ba, căn cứ theo khách thể bị xâm hại và đặc điểm hành vi phạm tội:

+ Nhân cách người phạm tội vụ lợi: thể hiện rõ tính vụ lợi trong hoạt động, giao tiếp, quan hệ, ứng xử hàng ngày

+ Nhân cách người phạm tội bạo lực: tính ích kỷ cao, không có thái độ dung hòa

khi lợi ích cá nhân bị va chạm, tính quyết đoán cao, nhân tâm, tàn bạo, coi thường người khác, thường sử dụng bạo lực trong giải quyết xung đột, mâu thuẫn

+ Nhân cách người phạm tội vụ lợi – bạo lực: có sự pha trộn, kết hợp của 2 nhân cách trên

– Cách thứ tư, căn cứ vào ý thức trong hoạt động phạm tội:

+ Nhân cách người phạm tội chuyên nghiệp, tái phạm: coi thường pháp luật, hành

vi phạm tội luôn được tiến hành một cách thuần thục; có sự rối loạn, lệch lạc tâm lý

+ Nhân cách người phạm tội vô ý: không có động cơ, mục đích phạm tội; tuy nhiên thiếu tự giác, thiếu tuân thủ kỷ luật, kém kiềm chế dẫn đến sự chủ quan, cẩu thả, lệ thuộc vào tình huống Cũng có thể hành động phạm tội trong tình trạng vơ ý, bất cẩn, hoặc có sự quá tải về tâm sinh lý hay cảm xúc tiêu cực

4 Các yếu tố ảnh hưởng đến sự hình thành nhân cách người phạm tội

4.1 Yếu tố sinh học:

– Yếu tố bẩm sinh di truyền có vai trị là cơ sở, là tiền đề vật chất cho sự hình thành

và phát triển nhân cách nói chung và nhân cách người phạm tội nói riêng Chính những đặc điểm tâm lý này dưới ảnh hưởng của môi trường xã hội và trong những điều kiện nhất định có thể nảy sinh thành động cơ và chi phối hành vi phạm tội của con người

4.2 Yếu tố môi trường:

- Các yếu tố đến từ môi trường có tầm ảnh hưởng quan trọng đến quá trình hình thành và phát triển nhân cách người phạm tội Trong môi trường nhỏ hẹp và nhiều khiếm khuyết, nhân cách người phạm tội không nằm ngoài khả năng phát triển sai lệch với chuẩn mực, lệch lạc và từ đó xuất hiện các phẩm chất tâm lý tiêu cực, phản

xã hội

4.3 Các yếu tố giáo dục:

– Ảnh hưởng của khiếm khuyết trong môi trường giáo dục cũng là một yếu tố quan trọng tác động đến sự hình thành nhân cách người phạm tội Giáo dục không chỉ định hướng và tổ chức dẫn dắt quá trình hình thành, phát triển nhân cách của cá nhân mà còn can thiệp, điều chỉnh các yếu tố khác nhằm tạo sự thuận lợi cho quá trình phát triển nhân cách Cá nhân tiếp nhận giáo dục hạn hẹp không nằm ngoài khả năng phát triển nhân cách một cách lệch lạc

4.4 Các yếu tố xã hội:

– Những thiếu sót trong hoạt động quản lý nhà nước, quản lý xã hội như chính trị, kinh tế, văn hóa, môi trường sống đều là những nhân tố ảnh hưởng tới nhân cách người phạm tội Sự hình thành nhân cách trong môi trường xã hội khiếm khuyết, nhỏ hẹp sẽ tạo ra các phẩm chất tiêu cực ở người phạm tội

5 Các giai đoạn hình thành, phát triển nhân cách người phạm tội:

Các giai đoạn hình thành, phát triển nhân cách người phạm tội trải dài suốt cuộc đời của một người Gồm các giai đoạn:

- Sơ sinh (từ khi sinh - 3 tuổi): Đây là giai đoạn hình thành quan hệ gắn bó giữa

con cái với cha mẹ Đồng thời phức cảm Ơ-đíp và đạo đức, lương tâm cũng bắt đầu xuất hiện

- Thơ ấu (4-12 tuổi): Những nét cơ bản về nhân cách được hình thành ở giai đoạn

này Mâu thuẫn giữa tài năng và sự tự ti hay giữa sự chăm chỉ và thấp kém hình thành

- Vị thành niên (13-17 tuổi): Xuất hiện khủng hoảng tuổi dậy thì, quan hệ tình cảm

và áp lực trong học tập

- Thanh niên (18-30 tuổi): Đây là thời kỳ phát triển về quan hệ xã hội, bắt đầu và

kết thúc của quá trình học tập Các yếu tố mới xuất hiện ở giai đoạn này là công việc và hôn nhân

- Trung niên (31-60 tuổi): Thời kỳ tập trung ổn định gia đình và sự nghiệp Bắt đầu

xuất hiện khủng hoảng giữa đời và khủng hoảng trước tuổi nghỉ hưu

- Cao tuổi (Trên 60 tuổi): Thời kỳ định đoạt thành công-thất bại của cuộc đời Đây

cũng là giai đoạn diễn ra khủng hoảng tuổi nghỉ hưu

II Vận dụng thực tiễn

1 Tóm tắt vụ án: Satoshi Uematsu (26 tuổi), một cựu nhân viên điều dưỡng đã đâm chết 19 người tàn tật và làm bị thương 26 người khác tại thành phố

Sagamihara - Nhật Bản 2016.

Rạng sáng ngày 26/07/2016, tại Trung tâm bảo trợ người tàn tật Tsukui Yamayuri ở thành phố Sagamihara (Nhật Bản) đã xảy ra một vụ thảm sát kinh hoàng Cuộc tấn công bằng dao khiến 19 người thiệt mạng, 26 người bị thương nặng và 3 người bị thương nhẹ Hung thủ được xác định là Satoshi Uematsu, 26 tuổi, từng là cựu nhân viên điều dưỡng của cơ sở chăm sóc này Được biết trước đó, Satoshi Uematsu từng có nhiều tiền án

Theo cảnh sát địa phương, vào khoảng 2h45 phút sáng ngày 26/7, Satoshi Uematsu

đã cầm dao xông vào trung tâm thẳng tay giết chết 19 người tàn tật trong đó có 9 nam và 10 nữ ở độ tuổi từ 19 đến 70, làm 29 người khác bị thương Đến khoảng hơn 3 giờ sáng Satoshi Uematsu đã đầu thú, xác nhận đã thực hiện hành vi giết người tại Trung tâm bảo trợ người tàn tật Đây là vụ giết người hàng loạt ghê gớm nhất kể từ vụ tương tự vào năm 1938 tại Tsuyama và là một trong những tội ác tồi

tệ nhất trong lịch sử hậu chiến tranh của Nhật Bản

2 Phân tích đặc điểm nhân cách Satoshi Uematsu.

2.1 Phân tích cấu trúc nhân cách

2.1.1 Xu hướng nhân cách phạm tội của Satoshi:

Trước vụ thảm sát trung tâm Tsukui Yamayuri, Satoshi Uematsu đã thể hiện thế

giới gian lệch lạc thông qua sự thù hằn vô cớ đối với người khuyết tật Đồng thời, trong suốt quá trình phát triển nhân cách, đối tượng đã nhiều lần thể hiện lý tưởng của bản thân là “xóa sổ người tàn tật” thông qua các hành động, lời nói bạo lực Xu hướng phát triển méo mó, đi ngược với xã hội lâu dài này đã định hình nhân cách tiêu cực ở Satoshi, ảnh hưởng trực tiếp tới hành vi phạm tội của hắn

2.1.2 Năng lực người phạm tội:

Ngày 19-2, Satoshi Uematsu đã đăng một dòng trạng thái: “Tôi có thể bị bắt” thể hiện đối tượng hoàn toàn có khả năng nhận thức việc mình làm là trái pháp luật và trái đạo đức, tuy nhiên hắn vẫn thực hiện Không chỉ dừng lại ở việc chia sẻ trên mạng xã hội, hắn còn nói chuyện này với các đồng nghiệp và phát tờ rơi Satoshi đã chuẩn bị trước về tinh thần và cả hung khí, bao gồm việc viết bức thư thảm sát gửi đến cơ quan chính phủ Nhật Bản Sau đó, vì biết rõ về trung tâm mình từng làm việc, đối tượng đã lựa chọn thời gian gây án là khoảng rạng sáng để lợi dụng lỗ hổng an ninh Hành vi của Satoshi có thể đánh giá là vô cùng tinh vi và chuẩn xác

2.1.3 Tình cảm và ý chí của người phạm tội.

Satoshi Uematsu nghèo nàn về tình cảm, đạo đức kém lệch lạc khi không có tình thương và niềm cảm thông với những người khuyết tật Thẩm mỹ thì lệch lạc, cho rằng, một thế giới tốt đẹp là một thế giới không có người khuyết tật Trong đó, tình cảm đạo đức bị suy thoái nghiêm trọng, mất chức năng động cơ thúc đẩy các hành

vi xã hội và hoạt động tích cực của con người là yêu mến đồng loại, cảm thông với

số phận người khác

Bên cạnh đó, Uematsu trong hành động phạm tội của mình, đã thể hiện tính mục đích cao là tạo ra thế giới hoà bình, Nhật Bản tươi đẹp Hắn có tính quyết đoán, sự kiên trì và nỗ lực ý chí lớn khi luôn lặp đi lặp lại khai báo trước vụ thảm sát của mình

2.1.4 Tính cách của người phạm tội.

Một là, Satoshi Uematsu là người có tâm lý phản xã hội Hắn có một suy nghĩ lệch

lạc với quan điểm của xã hội “Tốt hơn hết là tất cả người khuyết tật đều chết hết đi” Uematsu cũng đăng tải một dòng trạng thái trên tài khoản Twitter vào 2h50 sáng, ngay sau cuộc thảm sát: "Cầu mong thế giới hòa bình Nhật Bản tươi đẹp!"

Mà thế giới hoà bình, Nhật Bản tươi đẹp theo quan điểm của hắn hắn là một thế giới mà ở đó những người tàn tật gặp khó khăn lớn trong hội nhập xã hội cũng như gặp khó khăn lớn trong gia đình sẽ được phép chết nhân đạo một cách hòa bình Đối tượng nhận ra rằng hành động của mình rất tàn bạo nhưng hắn vẫn thực hiện và vẫn khẳng với cảnh sát rằng hắn muốn "cứu" những người bị khuyết tật" và "không hối hận" về hành động thảm sát này

Bên cạnh đó, hắn đã công khai báo trước hành động tàn bạo của mình Satoshi đã gửi cho Hạ viện Tokyo một bức thư nói rằng "Hắn có thể giết chết tổng cộng 470 người khuyết tật" Khi đó, cảnh sát địa phương đã thẩm vấn Satoshi và trong quá trình thẩm vấn đối tượng cũng nhắc lại lời đe dọa tiến hành thảm sát Việc hắn nhắc

đi nhắc lại việc thảm sát mà mình sắp thực hiện như một lời thách thức với toàn bộ

xã hội, hoặc có lẽ, hắn mong ai đó có thể ngăn mình lại

Hai là, Satoshi Uematsu là người tàn bạo và máu lạnh khi chỉ trong vòng 2-3h, hắn

đã lái xe từ nhà đến trung tâm Tsukui Yamayuri, dùng búa phá cửa và giết chết 19 người, trong đó có những người bị cứa vào họng, và làm bị thương 25 người khác rồi đến đồn cảnh sát gần nhất đầu thú Hành động của Satoshi là điển hình cho kiểu người mang hận thù và tìm cách trả thù, bởi hắn đã lên kế hoạch tấn công và nộp mình cho cảnh sát

2.1.5 Khí chất của người phạm tội.

Trước vụ án, Satoshi Uematsu là người bình thản Trong mắt những người hàng

xóm ở thành phố Sagamihara, Satoshi Uematsu luôn là một người lịch thiệp, hòa đồng, thích cho mèo hoang ăn, giúp hàng xóm dọn cỏ trong vườn và dọn tuyết trên lối đi Từ vụ thảm sát ở Trung tâm Tsukui Yamayuri, có thể thấy Satoshi đã bộc lộ kiểu khí chất mạnh, hành động quyết đoán Từ một người hàng xóm dễ mến, hắn đã

thẳng tay đâm chết và cứa cổ 19 người tàn tật, làm hơn 20 người bị thương trong đêm theo đúng như kế hoạch đã đặt ra của mình

2.2 Phân loại nhân cách

Căn cứ vào mức độ của những đặc điểm, phẩm chất tâm lý tiêu cực để phân loại về nội dung có thể thấy:

Trước đó, Uematsu được đào tạo để trở thành một giáo viên và các đồng nghiệp cũ của anh ta cũng nhận xét Uematsu là một người rất thân thiện và yêu quý trẻ con Theo lời hàng xóm và đồng nghiệp, trước khi vụ án xảy ra, Satoshi không có biểu hiện gì kỳ lạ Có thể thấy được Satoshi là một người có nhân thân tốt, đối xử với mọi người xung quanh ôn hòa, chưa từng xích mích với bất cứ ai, đặc biệt ấn tượng của anh ta trong mắt mọi người là một người tốt yêu quý trẻ con, là một người con ngoan; phạm tội lần đầu, không có tiền án, tiền sự

Nhưng những phẩm chất tiêu cực chiếm phần lớn cộng thêm việc anh ta bị đuổi

việc “Satoshi từng làm việc tại trung tâm dành cho người khuyết tật từ năm 2012,

đến tháng 2/2016 thì nghỉ việc Theo đài truyền hình NTV Nhật Bản, Satoshi không

tự nghỉ làm mà thực chất là bị đuổi việc nên tâm trạng khi đó rất buồn rầu." ; cùng

với đó là hoàn cảnh thuận lợi (đêm khuya vào đúng giấc mọi người đi ngủ “khoảng

2h00 sáng ngày 26/7 (theo giờ địa phương)”; việc quản lý lỏng lẻo ở trung tâm

“Vào đêm xảy ra vụ thảm sát chỉ có 9 nhân viên làm việc, trong đó, chỉ có duy nhất

1 bảo vệ ” ; …) Thêm vào đó đạo đức của Satoshi rất lệch lạc (Khi thẩm vấn, Uematsu còn khai mình buộc phải ra tay với những người tàn tật đó, để “giải thoát” họ khỏi cuộc sống khổ đau Satoshi còn nói “sẽ tốt hơn nếu người khuyết tật biến mất” Satoshi nói hắn còn ra tay với cả “những người không thể giao tiếp tốt”.) khiến cho những phẩm chất tiêu cực lấn chiếm, thúc đẩy Satoshi thực hiện

hành vi giết người một cách man rợ, không ghê tay

=> Như vậy, Uematsu là loại nhân cách người phạm tội cục bộ.