TÂM lý học tội PHẠM : hậu quả tâm lý của hành vi phạm tội

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI BÀI TẬP NHÓM MÔN TÂM LÝ HỌC TỘI PHẠM ĐỀ BÀI Hậu quả tâm lý của hành vi phạm tội Liên hệ thực tiễn Hà Nội, 2022 ĐỀ BÀI (Đề 7) Hậu quả tâm lý của hành vi phạm tội Liên hệ thực tiễn MỤC LỤC ĐẶT VẤN ĐỀ 1 NỘI DUNG 1 I Lý thuyết 1 1 Khái niệm hành vi phạm tội 1 2 Cấu trúc tâm lý của hành vi phạm tội 2 2 1 Nhu cầu 2 2 2 Lợi ích 2 2 3 Động cơ phạm tội 3 2 4 Ý định phạm tội 3 3 Hậu quả tâm lý của hành vi phạm tội 4 II Liên hệ thực tiễn 4 1 Vụ án bác sĩ giám đốc bện.

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

BÀI TẬP NHÓM MÔN: TÂM LÝ HỌC TỘI PHẠM

-* -ĐỀ BÀI Hậu quả tâm lý của hành vi phạm tội

Liên hệ thực tiễn.

Hà Nội, 2022

-ĐỀ BÀI (Đề 7) Hậu quả tâm lý của hành vi phạm tội.

MỤC LỤC

ĐẶT VẤN ĐỀ 1

NỘI DUNG 1

I Lý thuyết 1

1 Khái niệm hành vi phạm tội 1

2 Cấu trúc tâm lý của hành vi phạm tội 2

2.1 Nhu cầu 2

2.2 Lợi ích 2

2.3 Động cơ phạm tội 3

2.4 Ý định phạm tội 3

3 Hậu quả tâm lý của hành vi phạm tội 4

II Liên hệ thực tiễn 4

1 Vụ án bác sĩ giám đốc bệnh viện Nhi giết vợ 5

2 Thảm sát tại Bình Phước 6

KẾT LUẬN 10

TÀI LIỆU THAM KHẢO 12

ĐẶT VẤN ĐỀ

Dưới góc độ tâm lý học, tội phạm được xem là đối tượng nghiên cứu về cấu trúc tâm lý Khi nghiên cứu về người phạm tội, điều quan trọng nhất mà các nhà tâm lý học quan tâm là những yếu tố tác động tới hành vi phạm tội như điều kiện, động cơ thúc đẩy, diễn biến tâm lý, hậu quả tâm lý của hành vi phạm tội Trong đó, hậu quả tâm lý của hành vi phạm tội là diễn biến tâm lý cuối cùng của tội phạm sau khi thực hiện hành vi phạm tội, và là kết quả tâm lý cuối cùng được hình thành sau quá trình tác động với các yếu tố khách quan, yếu tố chủ quan, nhu cầu, mục đích và ý đồ phạm tội… Nhìn chung, việc người phạm tội thực hiện hành vi phạm tội trong đa số các trường hợp đều nhằm đạt tới kết quả cuối cùng đã dự định từ trước và sau khi người phạm tội thực hiện hành vi của mình Tuy nhiên, kết quả mà thực tế đem lại có thể sẽ không thể đúng như dự định ban đầu, ở nhiều mức độ khác nhau so với dự kiến của người phạm tội tính toán và điều này sẽ dẫn đến sự thay đổi nhất định diễn ra trong tâm lý của họ Vì thế, bằng những kiến thức đã được tiếp nhận cùng với những tìm tòi, nghiên cứu trong quá trình học; nhóm sinh viên xin tiến hành đi sâu phân tích hậu quả tâm

lý của hành vi phạm tội cùng với những liên hệ thực tiễn

NỘI DUNG

I Lý thuyết

1 Khái niệm hành vi phạm tội

Khái niệm: Hành vi phạm tội là hành vi nguy hiểm cho xã hội, trái pháp

luật hình sự, là hành động có ý thức, có ý chí và được biểu hiện ra bên ngoài bằng hình thức hành động hoặc không hành động.

Chủ thể thực hiện phải là người có năng lực trách nhiệm hình sự và đạt độ tuổi chịu trách nhiệm hình sự cũng như phải thoả mãn các dấu hiệu đặc biệt khác (dấu hiệu chủ thể đặc biệt) nếu cấu thành tội phạm đòi hỏi:

Về mặt khách quan, chủ thể phải có hành động hoặc không hành động thỏa mãn các dấu hiệu khách quan của cấu thành tội phạm (hành vi, hậu quả, quan hệ nhân quả, đối tượng tác động…)

Về mặt chủ quan, chủ thể phải có lỗi; cố ý hoặc vô ý tuỳ từng tội phạm cũng như chủ thể phải có động cơ, mục đích nhất định

2 Cấu trúc tâm lý của hành vi phạm tội

2.1 Nhu cầu

Nhu cầu là sự đòi hỏi tất yếu mà con người thấy cần được thỏa mãn để tồn tại và phát triển Nhu cầu và việc thỏa mãn nhu cầu của con người là động lực thúc đẩy hoạt động, điều chỉnh hành vi của cá nhân và nhóm xã hội

Nhu cầu của con người rất phong phú đa dạng và không có giới hạn, cũng như không bao giờ được hoàn toàn thỏa mãn

Nhu cầu con người và nhu cầu xã hội nói chung thường có phần cao hơn khả năng hiện có, đó là cơ sở cho sự phát triển, đi lên Tuy nhiên, sự chênh lệch giữa nhu cầu và khả năng hiện thực có thể trở thành điều kiện (nhưng không phải là nguyên nhân) của hành vi phạm tội (khi mức thỏa mãn nhu cầu quá thấp) Nhu cầu quá lớn, lòng tham lam, tính đố kị, ý muốn "hơn người" thường dẫn đến hành vi tham ô, hối lộ, trộm cắp, cướp giật, cưỡng đoạt v.v…1

2.2 Lợi ích

Lợi ích là bậc thang từ nhu cầu đến hành vi, là sự nhận thức nhu cầu và so sánh nó với những điều kiện và công cụ thực hiện đang có Lợi ích cũng là xu hướng nhận thức đối tượng có ý nghĩa được cá nhân lựa chọn và có nội dung phong phú về mặt tình cảm Lợi ích của con người thể hiện mối quan hệ của con người với điều kiện hiện tại, với cả ước muốn ở kế hoạch hoạt động sống của họ trong tương lai Đôi khi có những dạng hành vi nhất định trở thành lợi ích độc

1 Trang 18,19 Bài viết “Hành vi phạm tội nhìn từ góc độ tâm lý học”, Đặng Thanh Nga, Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội, Số 4/1998.

lập của cá nhân, tách khỏi điều kiện xuất phát Hành vi vu khống, vu oan, đổ lỗi cho người khác, cãi cọ và thậm chí vi phạm pháp luật thường biểu hiện như hình thức biến dạng của sự khẳng định và của “tính tích cực xã hội”.2

2.3 Động cơ phạm tội

Động cơ phạm tội là tất cả những gì bên trong thúc đẩy người phạm tội thực hiện hành vi phạm tội

Động cơ phạm tội thuộc về trạng thái tâm lý của người phạm tội, là động lực bên trong thôi thúc họ thực hiện tội phạm Chỉ những tội có lỗi cố ý mới có động cơ phạm tội Những tội phạm có lỗi vô ý không có động cơ phạm tội mà chỉ có thể có động cơ xử sự: Trong thực tế có một số động cơ phạm tội thường gặp như động cơ vụ lợi, động cơ đê hèn, động cơ cá nhân, động cơ do ghen tuông, động cơ do căm ghét, trả thù,

Động cơ phạm tội có ảnh hưởng đến mức độ nguy hiểm cho xã hội; song không làm thay đổi tính chất nguy hiểm cho xã hội của hành vi Động cơ và hành vi do nó thúc đẩy có thể không cùng tính chất với nhau Một động cơ tốt cũng có thể dẫn đến việc phạm tội

2.4 Ý định phạm tội

Ý định phạm tội thể hiện khuynh hướng, ý chí, ý muốn cụ thể của người phạm tội Sự xuất hiện ý định phạm tội dựa trên cơ sở những động lực thúc đẩy

và gắn liền với việc quan sát, phân tích, đánh giá hoàn cảnh cụ thể Khi bắt đầu

có ý định phạm tội, người phạm tội đều hướng đến việc đạt được mục đích cụ thể Ý định phạm tội không mang tính khách quan bên ngoài mà là yếu tố tâm lí

có tính chất chủ quan xuất phát từ chủ thể thực hiện hành vi phạm tội Trong pháp luật hình sự, về nguyên tắc biểu lộ ý định phạm tội không phải là một giai đoạn thực hiện tội phạm cho nên không phải chịu trách nhiệm hình sự Tuy nhiên, trong một số trường hợp đặc biệt, việc biểu lộ ý định tội phạm đã có tính

2 Trang 19 Bài viết “Hành vi phạm tội nhìn từ góc độ tâm lý học”, Đặng Thanh Nga, Luật học, Trường Đại học Luật Hà Nội, Số 4/1998.

nguy hiểm cho xã hội thì vẫn phải chịu trách nhiệm hình sự và những trường hợp đó đã được quy định rõ trong Bộ Luật Hình sự của nước ta Bên cạnh đó, ý định phạm tội có quan hệ chặt chẽ với điều kiện thực hiện tội phạm Điều kiện thay đổi có thể làm thay đổi ý định ban đầu của tội phạm

3 Hậu quả tâm lý của hành vi phạm tội

Người thực hiện hành vi phạm tội trong đa số các trường hợp đều gắn với việc nhằm đạt được kết quả đã định trước Sau khi đạt được kết quả thường có những thay đổi nhất định diễn ra trong tâm lý người phạm tội

Quan hệ của người phạm tội với kết quả đã đạt được có thể theo hai xu hướng chủ yếu đó là: Thái độ ăn năn, hối hận và sự thỏa mãn với kết quả

Sau khi thực hiện hành vi phạm tội luôn rơi vào trạng thái tâm lý căng thẳng và kéo theo hành vi của họ cũng biến đổi:

Thứ nhất, sự xuất hiện của những xúc cảm căng thẳng, những ấn tượng,

ám ảnh ở người phạm tội Vì trong quá trình thực hiện hành vi phạm tội, người phạm tội không chỉ hành động mà còn tri giác về diễn biến và hậu quả của nó Ví dụ, người phạm tội thường xuyên nhớ lại, ám ảnh bởi những hành

vi đã thực hiện gây ra những cảm xúc nặng nề như ghê rợn, sợ hãi, căng thẳng

Thứ hai, người phạm tội nhận thức dược ý nghĩa và hậu quả của hành vi

phạm tội, họ có thể có những ăn năn, hối hận

Thứ ba, người phạm tội lo lắng cho sự an toàn của bản thân, lo sợ bị phát

hiện và trừng trị

Thứ tư, sự hoạt động tích cực của tư duy để tìm cách đối phó với cơ quan

điều tra, hòng che dấu hành vi phạm tội: khi thấy hành vi của mình chưa bị lôi

ra ánh sáng, người phạm tội hy vọng rằng họ có thể lẩn tránh được sự phát hiện và trừng trị của PL Cho nên họ tìm mọi cách để che dấu và lẩn trốn, họ

cố gắng lý giải các tình huống nếu bị hỏi đến, luôn phán đoán, nhận định về

hoạt động của cơ quan điều tra Điều đó dẫn đến người phạm tội luôn trong trạng thái căng thẳng

Thứ năm, hành vi của người phạm tội sẽ mang tính bị động, thiếu suy

nghĩ và bản chất giao tiếp thay đổi (như cởi mở hơn hay ngược lại), họ dễ bị kích động

Thứ sáu, người phạm tội có ý định che dấu tâm lý căng thẳng của mình,

thì họ thường có biểu hiện tích cực không bình thường, mang tính chất bề ngoài

Thứ bảy, dùng các chất kích thích để gạt bỏ trạng thái tâm lý căng thẳng Cuối cùng, người phạm tội rơi vào tình thế không xác định như: Người

phạm tội thường hay quan tâm đến công việc điều tra của cơ quan điều tra khi giao tiếp với những người khác nhằm nắm bắt thông tin Hay trường hợp người phạm tội quay lại hiện trường nơi gây án để phát hiện những sai sót và xóa những dấu vết mà họ đã sơ ý để lại

II Liên hệ thực tiễn

1 Vụ án bác sĩ giám đốc bệnh viện Nhi giết vợ

 Tóm tắt vụ án

Trần Hữu Chính được biết đến là một trong những bác sĩ giỏi của bệnh viện Nhi trung ương những năm đầu thập niên 60 Nổi tiếng với học thức chuyên sâu, kinh nghiệm tốt và khả năng vượt trội, Chính đã thành công đảm nhiệm chức vụ giám đốc của bệnh viện Nhi lúc bấy giờ, trong thời gian làm việc tại bệnh viện, Bác sĩ Chính có gặp gỡ và làm quen với cô y tá tên là Thu - một hoa khôi của ngành y Hà Nội lúc bấy giờ Qua một thời gian tìm hiểu và yêu đương, hai người quyết định đi đến hôn nhân Cuộc sống hôn nhân viên mãn tưởng chừng cứ thế trôi qua trong hạnh phúc nhưng ngày y tá thu hạ sinh đứa con đầu lòng thì cũng là lúc bi kich xuất hiện Chẳng hiểu vì lí do gì sau thời gian sinh con ba ngày, y tá Thu bất ngờ mắc bệnh tiêu chảy, tưởng chừng đây chỉ là căn bệnh bình thường cùng với việc có chồng là bác sĩ hàng đầu thì bệnh

tình của cô y tá sẽ thuyên giảm, nhưng điều kì lạ là sức khỏe của Thu không tiến triển thậm chí là chuyển biến nặng hơn với cơ thể mất sức và gầy dọc nhanh chóng, Chỉ chưa đầy 20 ngày sau khi sinh con y tá Thu đã đột ngột qua đời Qúa nghi ngờ trước cái chết bất ngờ của sản phụ, lực lượng công an đã tiến hành điều tra và vén mà bí mật cái chết đầy khuất tất của nạn nhân đến từ người quen thuộc nhất đó là Bác sĩ Nguyễn Hữu Chính - chủ mưu đầu độc giết vợ mình Nguyên nhân dẫn đến Chính giết vợ xuất phát từ lục đục gia đình, khi hai vợ chồng y liên tục xảy ra những mẫu thuẫn Cuộc sống vợ chồng giữa Chính và Thu luôn trong tình trạng “cơm chẳng lành, canh chẳng ngọt” Chính khai rằng,

có những lần vợ chồng y cãi nhau, khi y đi về nhà lúc nửa đêm Thu đã không

mở cửa cho vào và bắt y phải ngủ ngoài hè ngay khi giữa trời đêm đông Và y nghĩ sẽ giết chết Thu vì cô đã đối xử tệ với y.3

Trong vụ án này, hậu quả tâm lý của hành vi phạm tội diễn ra khá rõ ràng ở Chính, thể hiện cụ thể qua từng giai đoạn sau:

Thứ nhất, là tâm lý căng thẳng, lo lắng sau khi có ý định thực hiện hành vi

phạm tội của mình, điều này đã được Chính thừa nhận Hôm y tá Thu vào viện sinh nở, tâm trạng Chính vô cùng rối bời Đó là khi người phạm tội có nhận thức được hành vi của mình là sai trái, hậu quả phải nhận là chịu trách nghiệm trước pháp luật Tuy nhiên vì động cơ rõ ràng lấn át nên cuối cùng Chính đã thực hiện hành vi phạm tội của mình

Thứ hai, sau khi thực hiện hành vi phạm tội của mình, để che giấu hành vi

phạm tội, Chính đã thể hiện nhiều hành vi tích cực không bình thường Trong tang lễ của vợ, bác sĩ Chính luôn tỏ ra đau đớn, vật vã, khóc lóc, ôm lấy thi thể của vợ Kể từ ngày vợ mất, Chính ngày đêm thăm mộ vợ, lúc nào cũng đứng rất lâu như thể đang trò chuyện với người vợ quá cố Trước sự ra đi đột ngột của vợ

mà một người trên tâm thế là bác sĩ lại không có mong muốn kiểm tra, tìm hiểu

3 Bài viết “Vụ án Giám đốc bệnh viện Nhi mưu giết vợ chấn động Hà Nội: Chân dung vị bác sĩ tài giỏi”, Nhật Lâm, Báo Pháp Luật Plus.

https://kiemsat.vn/vu-an-giam-doc-vien-nhi-bay-muu-giet-vo-tung-chan-dong-ha-noi-chan-dung-vi-bac-si-tai-gioi-44809.html

nguyên nhân cái chết mà thay vào đó bác sĩ chính chỉ viện cớ và thể hiện sự đau thương ra bên ngoài, hành động này của bác sĩ khiến người ngoài xót thương và đồng cảm, tuy nhiên tất cả những hành động này đều có chủ đích Việc ngày ngày ra thăm mộ vợ được hiểu đó là do tâm trạng lo âu, căng thẳng,

sợ bị mọi người phát hiện nguyên nhân cái chết nên mới luôn ra trông coi mộ để không ai lại gần Không hề có một sự thương tiếc nào mà chỉ là một màn kịch của hung thủ dựng lên nhằm che mắt mọi người, che mắt cơ quan công an và cũng có thể là một cách gián tiếp để cản trở công tác điều tra Sau khi bị điều đi công tác dài ngày Chính vội vã chạy ra mộ vợ sau khi bị điều đi công tác dài ngày và hỏi người cai mộ xem có ai vào đây khi mình ra ngoài không cũng có thể hiểu rõ là trạng thái căng thẳng , lo sợ bất an khi sợ có người phát giác ra hành vi bất chính của mình với vợ

Thứ ba, sau khi thực hiện hành vi giết vợ, Chính đã rơi vào tình trạng căng

thẳng lo sợ nhưng dần trở nên yên tâm sau nhiều ngày không có động tĩnh gì từ

cơ quan điều tra Nhưng khi bắt đầu bị cảnh sát nghi ngờ và phát hiện việc mình mua 3 gram thạch tín từ Bệnh viện Y Hà Nội Chính đã có trạng thái lo lắng và suy nghĩ dùng đủ mọi cách để hợp pháp hóa 3gram thạch tín mà không bị nghi ngờ đó là đi xin nhiều nơi dung dịch liqueur fowler bởi vì liqueur fowler là một dung dịch được điều chế từ thạch tín và có thể chữa các bệnh như hen suyễn và tắc máu Nên để hợp pháp hóa 3 gram thạch tín kia, Chính đã mở bữa tiệc mời bạn bè là các bác sĩ có trình độ chuyên môn cao nhờ giúp đỡ Chính đã đi xin dung dịch liqueur fowler từ nhiều nơi khác nhau với lí do là kê đơn cho bệnh nhân từ nhiều vùng khác nhau nhưng kế hoạch bị hỏng vì có rất nhiều sự phản hồi từ bệnh nhân về việc bác sĩ Chính kê đơn thuốc này xong rồi lại thu hồi với

lí do không cần thiết Việc làm này của bác sĩ Chính là là nhằm che đậy đi trạng thái tâm lý bồn chồn, lo âu , sợ bị phát hiện hành vi độc ác mà mình gây ra Tuy nhiên , những hành vi che đậy, thủ đoạn tinh vi của Chính không thể tránh khỏi

sự điều tra của cơ quan cảnh sát , Chính bị bắt và buộc phải thừa nhận mọi hành

vi của mình gây ra

Như vậy, quá trình diễn biến tâm lý của bác sĩ Chính sau khi thực hiện

hành vi phạm tội giết vợ mình, từ việc bối rối, lo lắng khi nhận thức được hậu quả phải gánh chịu khi thực hiện hành vi phạm tội cho đến sự thỏa mãn, yên tâm tạm thời khi hoàn thành được mục đích Sau đó lại rơi vào tình trạng tâm lý căng thẳng, lo sợ bị phát giác khi cơ quan điều tra vào cuộc, dùng mọi cách để che giấu hành vi phạm tội của mình.Quá trình tâm lý diễn ra phức tạp do tâm lý của người phạm tội còn bị tác động bởi yếu tố bên ngoài và không phải là một tâm

lý cố định

2 Thảm sát tại Bình Phước

 Tóm tắt vụ án:

Nguyễn Hải Dương sinh năm 1991 tại tỉnh An Giang, tốt nghiệp phổ thông rồi rời quê, tới huyện Hóc Môn, Thành phố Hồ Chí Minh để học nghề, Dương

bỏ học một năm sau và đi làm công nhân chế biến gỗ tại một doanh nghiệp ở đây Trong thời gian này Dương có quan hệ tình cảm và là người yêu Lê Thị Ánh Linh Tháng 4 năm 2014, Dương được Linh đưa về nhà giới thiệu với gia đình, được biết gia đình Linh làm chủ doanh nghiệp kinh doanh gỗ, sống trong biệt thự, có điều kiện khá giả, và cả hai được bố mẹ đồng ý cho phép yêu nhau Trong thời gian đó Dương quen biết và thường xuyên tiếp xúc với gia đình Linh Đến năm 2015 mẹ Linh ngăn cấm quan hệ tình cảm của hai người, Linh nghe lời

mẹ, quen người khác và chia tay Dương Nên Dương đã sinh ra hận thù và nảy

ra ý định giết cả nhà Linh trả thù và cướp tài sản Để thực hiện âm mưu của mình Dương đã chuẩn bị công cụ gây án gồm súng bắn bi, súng điện, dao bấm, găng tay, Mặc dù chia tay nhưng Dương vẫn giữ quan hệ với em họ Linh Khoảng 2h ngày 07.7.2015 Dương và Tiến đi xe máy đến cổng nhà ông Mỹ và nhắn tin cho Vỹ ra mở cổng Khi Vỹ ra mở cổng Dương và Tiến đã khống chế

Vỹ và giết ngay ở sân gần cổng ra vào Sau khi giết xong Vỹ bọn chúng đã đột nhập lên lầu 1 bắt trói Linh và Như, dùng băng keo bịt miệng Linh và Như, trói vào cửa sổ rồi xuống tầng trệt bắt trói ông Mỹ và Quốc Anh (con ông Mỹ),