Bài 22 XÃ HỘI VIỆT NAM TRONG CUỘC KHAI THÁC LẦN THỨ NHẤT CỦA THỰC DÂN PHÁP 1 Những chuyển biến về kinh tế a Chính sách khai thác thuộc địa lần thứ nhất của thực dân Pháp Năm 1897, sau khi cơ bản bình[.]
Trang 1Bài 22
XÃ HỘI VIỆT NAM TRONG CUỘC KHAI THÁC LẦN THỨ NHẤT CỦA THỰC DÂN PHÁP
1 Những chuyển biến về kinh tế
a Chính sách khai thác thuộc địa lần thứ nhất của thực dân Pháp
- Năm 1897, sau khi cơ bản bình định được Việt Nam bừng quân sự, thực dân Pháp tiến hành cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất ở Việt Nam
- Thời gian: 1897 – 1914
- Chính sách khai thác:
* Kinh tế:
+ Nông nghiệp: cướp đoạt ruộng đất để lập đồn điền
+ Công nghiệp: tập trung vào việc khai mỏ (than, thiếc, kẽm,…); mở mang một
số ngành công nghiệp nhé (điện, nước, bưu điện, )
+ Độc chiếm thị trường Việt Nam
+ Phát triển giao thông vận tải nhằm phục vụ cho công cuộc khai thác và mục đích quân sự
* Chính trị: Thi hành chính sách “chia để trị”: chia Việt Nam thành ba kì (Bắc
Kì, Trung Kì và Nam Kì) với ba chế độ cai trị khác nhau
* Văn hóa: thực hiện chính sách văn hóa nô dịch, cổ súy cho các hủ tục, tệ nạn
xã hội (cờ bạc, thuốc phiện, mại dâm…),
b Chuyển biến về kinh tế
- Tác động tiêu cực:
+ Tài nguyên vơi cạn
+ Nông nghiệp dẫm chân tại chỗ, không có sự phát triển
+ Công nghiệp phát triển nhỏ giọt, thiếu hẳn công nghiệp nặng
+ Việt Nam trở thành thị trường cung cấp nguyên – nhiên liệu và thị trường độc chiếm của Pháp
- Tác động tích cực:
+ Phương thức sản xuất TBCN bước đầu được du nhập vào Việt Nam, nó mang lại nhiều tiến bộ hơn so với phương thức sản xuất phong kiến ⇒ đưa tới sự chuyển biến cơ bản về bộ mặt kinh tế tại một số khu vực (ví dụ: Hà Nội, Sài Gòn, )
2 Những chuyển biến về xã hội
- Đời sống nhân dân lao động ngày càng đói khổ, cùng cực
- Các giai cấp cũ bị phân hóa: Giai cấp địa chủ phân hóa thành 2 bộ phận: Đại địa chủ; Địa chủ vừa và nhỏ
- Xuất hiện các giai cấp, tầng lớp mới:
+ Giai cấp Công nhân
+ Tầng lớp Tư sản
+ Tầng lớp tiểu tư sản thành thị
Trang 2*Thái độ chính trị của các giai cấp, tầng lớp:
Giai cấp,
tầng lớp
Thái độ với cách mạng
Địa chủ
phong
kiến
- Đại địa chủ:
+ Đầu hàng và làm tay sai cho Pháp
+ Chống đối cách mạng giải phóng dân tộc
- Trung, tiểu địa chủ: ít nhiều có tinh thần chống Pháp
- Đại địa chủ có quyền lợi gắn bó chặt chẽ với đế quốc Pháp
- Bộ phận trung, tiểu địa chủ bị đế quốc chèn ép ⇒ mâu thuẫn với Pháp
Nông dân
Sẵn sàng hưởng ứng các phong trào chống Pháp do các tầng lớp khác lãnh đạo
- Nông dân bị thực dân, phong kiến bóc lột nặng nề → đời sống vô cùng cơ cực, khó khăn
Công
nhân
- Sớm có tinh thần đấu tranh cách mạng
- Sẵn sàng hưởng ứng các phong trào chống Pháp do các tầng lớp khác lãnh đạo
- Giai cấp công nhân bị thực dân, phong kiến
và tư sản bóc lột nặng nề → đời sống vô cùng cơ cực, khó khăn
Tư sản
- Chưa dám tỏ thái độ hưởng ứng hay tham gia vào các cuộc vận động yêu nước
- Bị tư bản Pháp và chính quyền thực dân chèn ép, kìm hãm
- Tuy nhiên, tư sản người Việt bị lệ thuộc về chính trị, nhỏ bé, non yếu về kinh tế → chưa dám tỏ thái độ
Tiểu tư
sản thành
thị
- Tích cực tham gia vào các cuộc vận động yêu nước
- Họ là những người có ý thức dân tộc, lại sớm được tiếp thu với những tiến bộ về văn hóa, văn minh (nhất là bộ phận giáo viên, học sinh, sinh viên )